Luận văn thạc sĩ vnu ued vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong dạy học chương nhóm oxi hóa học 10 nâng cao

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu vận dụng dạy học kiến tạo trong chương nhóm oxi hóa học 10 nâng cao, nâng cao hiệu quả giảng dạy.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Trung Ninh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Hóa học
• Đề tài: Vận Dụng Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo Trong Dạy Học Chương “Nhóm Oxi” Hóa Học 10 Nâng Cao
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG LÝ THUYẾT KIẾN TẠO
• 1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.3. Đổi mới phương pháp dạy học – Xu hướng chung của Việt Nam cũng như của thế giới
• 1.4. Đổi mới phương pháp dạy học hóa học ở trường trung học phổ thông
• 1.5. Lí thuyết kiến tạo
• 1.6. Quá trình hình thành và phát triển của thuyết kiến tạo
• 1.7. Cơ sở tâm lí học của thuyết kiến tạo
• 1.8. Quan điểm cốt lõi của thuyết kiến tạo
• 1.9. Tiếp cận kiến tạo trong dạy học
• 1.10. Quan điểm kiến tạo trong học tập. Quan điểm kiến tạo trong dạy học. Mô hình dạy học theo thuyết kiến tạo
• 1.11. Một số phương pháp và kĩ thuật sử dụng trong dạy học theo quan điểm kiến tạo
• 1.11.1. Về phương pháp dạy học tích cực
• 1.11.2. Phương pháp dạy học theo dự án
• 1.11.3. Phương pháp dạy học nhóm
• 1.11.4. Phương pháp tự học có hướng dẫn
• 1.11.5. Một số kĩ thuật dạy học sử dụng trong dạy học kiến tạo
• 1.11.6. Khảo sát việc sử dụng các phương pháp dạy học ở một số trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 1.12. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM DẠY HỌC KIẾN TẠO THÔNG QUA MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC CHƯƠNG “NHÓM OXI” HÓA HỌC 10 NÂNG CAO
• 2.1. Giới thiệu về chương trình sách giáo khoa hóa học 10 nâng cao
• 2.2. Cấu trúc chương trình
• 2.3. Chuẩn kiến thức và kĩ năng sách giáo khoa hóa học 10 nâng cao
• 2.4. Mục tiêu bài học và một số chú ý về phương pháp dạy học chương nhóm oxi
• 2.5. Mục tiêu của chương
• 2.6. Một số điểm cần lưu ý khi dạy học chương nhóm oxi
• 2.7. Tổ chức quá trình dạy học theo lí thuyết kiến tạo
• 2.8. Một số biện pháp tìm hiểu kiến thức và nhu cầu học tập của học sinh
• 2.9. Tạo môi trường học tập cho học sinh kiến tạo kiến thức
• 2.10. Thiết kế một số giáo án chương nhóm oxi hóa học 10 nâng cao theo quan điểm dạy học kiến tạo
• 2.10.1. Những yêu cầu trong thiết kế bài lên lớp theo quan điểm kiến tạo
• 2.10.2. Qui trình thiết kế giáo án theo quan điểm kiến tạo
• 2.10.3. Chuẩn bị cho bài lên lớp
• 2.10.4. Một số giáo án theo quan điểm kiến tạo chương nhóm oxi
• 2.11. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Nội dung và kế hoạch tiến hành thực nghiệm
• 3.5. Chọn đối tượng và địa bàn thực nghiệm
• 3.6. Tiến hành thực nghiệm
• 3.7. Phương pháp xử lí kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.8. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.9. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm định tính theo phiếu đánh giá của giáo viên và học sinh
• 3.10. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.11. Một số hình ảnh thực nghiệm
• 3.12. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Vận Dụng Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo

Vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong chương "Nhóm Oxi" Hóa học 10 là một chủ đề quan trọng trong giáo dục hiện đại. Quan điểm này không chỉ giúp học sinh phát triển tư duy mà còn khuyến khích sự sáng tạo và chủ động trong học tập. Việc áp dụng lý thuyết kiến tạo vào dạy học hóa học không chỉ mang lại hiệu quả cao mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

1.1. Khái niệm về Dạy Học Kiến Tạo

Dạy học kiến tạo là phương pháp giáo dục mà trong đó học sinh chủ động xây dựng kiến thức của mình thông qua trải nghiệm và tương tác với môi trường học tập. Phương pháp này khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập một cách tích cực.

1.2. Lợi ích của Việc Vận Dụng Quan Điểm Kiến Tạo

Việc vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo giúp học sinh phát triển khả năng tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và kỹ năng làm việc nhóm. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng học tập mà còn chuẩn bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.

II. Thách Thức Trong Việc Vận Dụng Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong chương "Nhóm Oxi" cũng gặp phải một số thách thức. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình dạy học và sự tiếp thu kiến thức của học sinh.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thay Đổi Phương Pháp Dạy Học

Nhiều giáo viên vẫn quen với phương pháp dạy học truyền thống, điều này gây khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Sự thay đổi này đòi hỏi thời gian và nỗ lực lớn từ cả giáo viên và học sinh.

2.2. Thiếu Tài Nguyên và Hỗ Trợ

Việc thiếu tài nguyên giáo dục và hỗ trợ từ nhà trường cũng là một thách thức lớn. Các giáo viên cần có tài liệu và công cụ hỗ trợ để thực hiện các phương pháp dạy học kiến tạo một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Trong Chương Nhóm Oxi

Để vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo dự án, dạy học nhóm và tự học có hướng dẫn. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy độc lập.

3.1. Dạy Học Theo Dự Án

Dạy học theo dự án là phương pháp giúp học sinh thực hiện các dự án thực tế liên quan đến nội dung học tập. Phương pháp này khuyến khích học sinh tìm hiểu sâu hơn về các khái niệm hóa học trong chương "Nhóm Oxi".

3.2. Dạy Học Nhóm

Dạy học nhóm tạo cơ hội cho học sinh làm việc cùng nhau, chia sẻ ý tưởng và giải quyết vấn đề. Phương pháp này giúp phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác giữa các học sinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo

Việc áp dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong chương "Nhóm Oxi" đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển được nhiều kỹ năng mềm quan trọng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Nghiệm

Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học kiến tạo có kết quả học tập tốt hơn so với phương pháp truyền thống. Học sinh thể hiện sự hứng thú và tích cực hơn trong việc học tập.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động học tập. Họ cũng nhận thấy rằng việc học tập theo cách này giúp họ hiểu bài tốt hơn và dễ dàng áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo

Vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong chương "Nhóm Oxi" Hóa học 10 không chỉ mang lại lợi ích cho học sinh mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Tương lai của phương pháp này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và được áp dụng rộng rãi hơn trong giáo dục.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thời đại mới. Việc áp dụng quan điểm dạy học kiến tạo sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

5.2. Hướng Đi Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học tích cực, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên trong việc áp dụng các phương pháp này vào giảng dạy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho việc tiếp cận và trao đổi về dạy học theo QĐKT. Tiếp đó là một loạt các công trình nghiên cứu của nhiều tác giả vận dụng LTKT vào dạy học toán học, vật lí, hóa học …ở các bậc học. Như: - Lương Việt Thái (2006), “Nghiên cứu tổ chức quá trình dạy học ở một số nội dung vật lí trong môn khoa học tiểu học và môn vật lí ở THCS trên cơ sở vận dụng tư tưởng của lí thuyết kiến tạo”. Luận án tiến sĩ Giáo dục học, Trường đại học Vinh - Võ Văn Duyên Em (2007) “Dạy học kiến tạo – tương tác và sự vận dụng trong dạy học phần phi kim hóa học lớp 10 trung học phổ thông ban nâng cao”.

Luận văn cao học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. - Lê Thanh Hùng (2009), “Phương pháp dạy học kiến tạo và vận dụng trong dạy học phần hidrocacbon lớp 11 nâng cao trung học phổ thông”. Luận văn cao học, Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh.

- Nguyễn Hữu Châu, Cao Thị Hà (2003), “Dạy học toán ở trường phổ thông theo quan điểm kiến tạo”, Tạp chí Giáo dục, số 60. - Đào Thị Việt Anh (2005), “Vận dụng lí thuyết kiến tạo trong đổi mới phương pháp dạy học hóa học ở trường phổ thông”, Tạp chí Giáo dục, số 112. - Nguyễn Quang Lạc (2007), “Vận dụng lí thuyết kiến tạo trong đổi mới phương pháp dạy học vật lí”, Tạp chí Giáo dục, số 170 Các công trình trên đã nghiên cứu tổng quan về lí thuyết kiến tạo, lí thuyết tương tác, tìm hiểu các luận điểm, cơ sở cơ bản của lí thuyết kiến tạo, xây dựng quy trình tổ chức, đề ra một số yêu cầu và các biện pháp sư phạm trong việc tổ chức dạy học hóa học, lý học, toán học ở trường phổ thông theo LTKT và vận dụng LTKT vào giảng dạy một số nội dung cụ thể trong chương trình THPT. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, các nghiên cứu về LTKT và vận dụng lý thuyết này vào dạy học đã được thực hiện từ năm 1996 đến nay ở Việt Nam.

Kết quả là đã xác định được các quan điểm của LTKT, vận dụng quan điểm này vào dạy học và đã thu được nhiều thành quả trong thực tiễn. Do đó cần phải tiếp tục kế thừa các nghiên cứu về quy trình, tiến trình trong DHKT, từ đó bổ sung, phát triển chúng nhằm nâng cao hiệu quả dạy học. Trong luận văn này, chúng tôi tiếp tục tìm hiểu LTKT và tập trung vào việc áp dụng QĐKT trong dạy học Hóa học chương “Nhóm Oxi” hóa học 10 nâng cao kết hợp với một số PPDH tích cực nhằm phát triển năng lực nhận thức và tư duy hóa học cho HS. Xu hướng đổi mới PPDH 1.

Đổi mới PPDH – Xu hướng chung của Việt Nam cũng như của thế giới. Phương pháp là cách thức, con đường, phương tiện để đạt tới mục đích nhất định, để giải quyết những nhiệm vụ nhất định. PPDH là cách thức làm việc của thầy và của trò trong sự phối hợp thống nhất dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm làm cho trò tự giác, tích cực, tự lực đạt tới mục đích dạy học. Việc thực hiện đổi mới PPDH đã và đang được thực hiện ở nhiều nước trên thế giới.

Thực chất của đổi mới PPDH là “lấy việc học của HS làm trung tâm” và khi đó người dạy phải hiểu được yêu cầu của người học để cung cấp thông tin, định hướng mục tiêu học tập, tổ chức, hướng dẫn người học chủ động tư duy, nhận thức, thực hành, sáng tạo trong quá trình tiếp nhận tri thức. Do đó, để đổi mới PPDH mỗi GV phải tìm kiếm, lựa chọn các phương thức hoạt động chung cho phù hợp với HS nhằm thực hiện nâng cao hiệu quả dạy học. Hiện nay, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, kiến thức không còn là tài sản riêng của trường học. Công nghệ thông tin trở thành công cụ hỗ trợ tích cực trong dạy và học, là phương tiện dạy học hiện đại, hữu ích và hiệu quả.

Nó giúp cho người học mở rộng hiểu biết với tầm nhìn xa, trông rộng qua hệ thống internet kết nối thông tin toàn cầu. Vì vậy HS có thể tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp bách cho giáo dục là cần đổi mới cách dạy và cách học. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Vậy làm thế nào để HS có thể làm chủ, tự lực chiếm lĩnh kiến thức, tích cực, chủ động, sáng tạo, có kĩ năng giải quyết các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống? Đây thực sự là những thách thức lớn đối với ngành giáo dục nói chung, nhà trường, GV nói riêng.

GV không chỉ là người mang kiến thức đến cho HS mà còn dạy cho HS cách tìm kiếm, chiếm lĩnh kiến thức để đảm bảo cho việc học suốt đời. Nghị quyết Đại hội lần thứ VIII Đảng cộng sản Việt Nam đã đề ra là từ nay đến năm 2020 chúng ta phải phấn đấu đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp hiện đại. Mục tiêu công nghiệp hóa – hiện đại hóa là xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất – kĩ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lí, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Sự phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và hòa nhập quốc tế đòi hỏi nước ta cần có nguồn nhân lực có trình độ đáp ứng được yêu cầu này.

Như vậy người lao động phải năng động, sáng tạo, có kiến thức và kĩ năng chuyên nghiệp, sẵn sàng gánh vác trách nhiệm, có năng lực giải quyết các vấn đề linh hoạt, sáng tạo trong mọi tình huống. Những phẩm chất đó không phải sẵn có mà được hình thành và phát triển trong quá trình giáo dục. Như vậy, ngành giáo dục phải không ngừng đổi mới trong đó phải quan tâm đến đổi mới PPDH để đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Với yêu cầu phát triển của đất nước và sự hòa nhập thế giới, giáo dục Việt Nam đã không ngừng đổi mới về mọi mặt và đặc biệt chú trọng đến đổi mới PPDH.

Luật giáo dục năm 2005, điều 28.2 nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS” [18, tr. Như vậy, Luật giáo dục năm 2005 nhấn mạnh việc đổi mới PPDH theo hướng tích cực, trong đó đổi mới phương pháp học theo hướng tích cực là mối quan tâm hàng đầu. Văn kiện Đại hội XI của Đảng cộng sản Việt Nam về chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam thời kì 2011- 2020 đã xác định mục tiêu chung phát triển giáo 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dục đào tạo là: đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lí tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức lối sống, năng lực sáng tạo, kĩ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội… Việc đổi mới PPDH của nước ta hướng đến việc tích cực hóa hoạt động học tập của HS mà cốt lõi là chống lại thói quen học tập thụ động của HS, tăng cường tự học, tự đánh giá đối với người học. Đổi mới PPDH hóa học ở trường THPT Trong “Những định hướng chiến lược phát triển Hóa học Việt Nam trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo thời kì 2011 đến 2020” thì trọng tâm là “Cải cách mạnh mẽ nội dung dạy học hóa học ở các cấp và bậc học” và “Đổi mới mạnh mẽ PPDH hóa học”.

Để đổi mới mạnh mẽ PPDH hóa học thì cần phải: - Sử dụng rộng rãi, thường xuyên, thành thạo công nghệ thông tin và các phương tiện kĩ thuật dạy học. - Hoàn thiện các PPDH truyền thống, sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học mới tạo điều kiện cho HS, sinh viên được hoạt động độc lập, sáng tạo. - Đổi mới phương pháp học tập của HS, giúp HS hình thành và phát triển các năng lực, biết cách học và tự học. - Biến quá trình học tập thành quá trình tự học có hướng dẫn và quản lí của GV.

- Thay đổi cách đánh giá của thầy và của các cấp quản lí giáo dục, không chỉ đánh giá kiến thức, kĩ năng của người học, mà phải đánh giá năng lực, đạo đức của người học và mức độ đạt được mục tiêu dạy học. Một số xu hướng đổi mới PPDH hóa học ở nước ta hiện nay: - Tăng cường tính tích cực, tìm tòi sáng tạo ở người học, tiềm năng trí tuệ nói riêng và nhân cách nói chung, thích ứng năng động với thực tiễn luôn đổi mới. - Tăng cường năng lực vận dụng tri thức đã học vào cuộc sống, sản xuất luôn biến đổi. - Chuyển dần trọng tâm của PPDH từ tính chất thông báo, tái hiện đại trà chung cho cả lớp sang tính chất phân hóa – cá thể hóa cao độ, tiến lên theo nhịp độ cá nhân.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Liên kết nhiều PPDH riêng lẻ thành tổ hợp PPDH phức hợp. Liên kết PPDH với các phương tiện kĩ thuật dạy học hiện đại (phương tiện nghe nhìn, máy vi tính… ) tạo ra các tổ hợp PPDH có dùng phương tiện kĩ thuật dạy học. - Chuyển hóa phương pháp khoa học thành PPDH đặc thù của môn học. - Đa dạng hóa các PPDH phù hợp với các cấp học, bậc học, các loại hình trường học.