Luận văn thạc sĩ vnu ued vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong dạy học chương nhóm oxi hóa học 10 nâng cao

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu vận dụng dạy học kiến tạo trong chương nhóm oxi hóa học 10 nâng cao, nâng cao hiệu quả giảng dạy.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Trung Ninh
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Hóa học
• Đề tài: Vận Dụng Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo Trong Dạy Học Chương “Nhóm Oxi” Hóa Học 10 Nâng Cao
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN DỤNG LÝ THUYẾT KIẾN TẠO
• 1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Xu hướng đổi mới phương pháp dạy học
• 1.3. Đổi mới phương pháp dạy học – Xu hướng chung của Việt Nam cũng như của thế giới
• 1.4. Đổi mới phương pháp dạy học hóa học ở trường trung học phổ thông
• 1.5. Lí thuyết kiến tạo
• 1.6. Quá trình hình thành và phát triển của thuyết kiến tạo
• 1.7. Cơ sở tâm lí học của thuyết kiến tạo
• 1.8. Quan điểm cốt lõi của thuyết kiến tạo
• 1.9. Tiếp cận kiến tạo trong dạy học
• 1.10. Quan điểm kiến tạo trong học tập. Quan điểm kiến tạo trong dạy học. Mô hình dạy học theo thuyết kiến tạo
• 1.11. Một số phương pháp và kĩ thuật sử dụng trong dạy học theo quan điểm kiến tạo
• 1.11.1. Về phương pháp dạy học tích cực
• 1.11.2. Phương pháp dạy học theo dự án
• 1.11.3. Phương pháp dạy học nhóm
• 1.11.4. Phương pháp tự học có hướng dẫn
• 1.11.5. Một số kĩ thuật dạy học sử dụng trong dạy học kiến tạo
• 1.11.6. Khảo sát việc sử dụng các phương pháp dạy học ở một số trường THPT trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 1.12. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM DẠY HỌC KIẾN TẠO THÔNG QUA MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC CHƯƠNG “NHÓM OXI” HÓA HỌC 10 NÂNG CAO
• 2.1. Giới thiệu về chương trình sách giáo khoa hóa học 10 nâng cao
• 2.2. Cấu trúc chương trình
• 2.3. Chuẩn kiến thức và kĩ năng sách giáo khoa hóa học 10 nâng cao
• 2.4. Mục tiêu bài học và một số chú ý về phương pháp dạy học chương nhóm oxi
• 2.5. Mục tiêu của chương
• 2.6. Một số điểm cần lưu ý khi dạy học chương nhóm oxi
• 2.7. Tổ chức quá trình dạy học theo lí thuyết kiến tạo
• 2.8. Một số biện pháp tìm hiểu kiến thức và nhu cầu học tập của học sinh
• 2.9. Tạo môi trường học tập cho học sinh kiến tạo kiến thức
• 2.10. Thiết kế một số giáo án chương nhóm oxi hóa học 10 nâng cao theo quan điểm dạy học kiến tạo
• 2.10.1. Những yêu cầu trong thiết kế bài lên lớp theo quan điểm kiến tạo
• 2.10.2. Qui trình thiết kế giáo án theo quan điểm kiến tạo
• 2.10.3. Chuẩn bị cho bài lên lớp
• 2.10.4. Một số giáo án theo quan điểm kiến tạo chương nhóm oxi
• 2.11. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Nội dung và kế hoạch tiến hành thực nghiệm
• 3.5. Chọn đối tượng và địa bàn thực nghiệm
• 3.6. Tiến hành thực nghiệm
• 3.7. Phương pháp xử lí kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.8. Phân tích kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.9. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm định tính theo phiếu đánh giá của giáo viên và học sinh
• 3.10. Phân tích định lượng kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.11. Một số hình ảnh thực nghiệm
• 3.12. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Vận Dụng Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo

Vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong chương "Nhóm Oxi" Hóa học 10 là một chủ đề quan trọng trong giáo dục hiện đại. Quan điểm này không chỉ giúp học sinh phát triển tư duy mà còn khuyến khích sự sáng tạo và chủ động trong học tập. Việc áp dụng lý thuyết kiến tạo vào dạy học hóa học không chỉ mang lại hiệu quả cao mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

1.1. Khái niệm về Dạy Học Kiến Tạo

Dạy học kiến tạo là phương pháp giáo dục mà trong đó học sinh chủ động xây dựng kiến thức của mình thông qua trải nghiệm và tương tác với môi trường học tập. Phương pháp này khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập một cách tích cực.

1.2. Lợi ích của Việc Vận Dụng Quan Điểm Kiến Tạo

Việc vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo giúp học sinh phát triển khả năng tư duy phản biện, khả năng giải quyết vấn đề và kỹ năng làm việc nhóm. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng học tập mà còn chuẩn bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.

II. Thách Thức Trong Việc Vận Dụng Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong chương "Nhóm Oxi" cũng gặp phải một số thách thức. Những thách thức này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của quá trình dạy học và sự tiếp thu kiến thức của học sinh.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thay Đổi Phương Pháp Dạy Học

Nhiều giáo viên vẫn quen với phương pháp dạy học truyền thống, điều này gây khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Sự thay đổi này đòi hỏi thời gian và nỗ lực lớn từ cả giáo viên và học sinh.

2.2. Thiếu Tài Nguyên và Hỗ Trợ

Việc thiếu tài nguyên giáo dục và hỗ trợ từ nhà trường cũng là một thách thức lớn. Các giáo viên cần có tài liệu và công cụ hỗ trợ để thực hiện các phương pháp dạy học kiến tạo một cách hiệu quả.

III. Phương Pháp Dạy Học Tích Cực Trong Chương Nhóm Oxi

Để vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo dự án, dạy học nhóm và tự học có hướng dẫn. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy độc lập.

3.1. Dạy Học Theo Dự Án

Dạy học theo dự án là phương pháp giúp học sinh thực hiện các dự án thực tế liên quan đến nội dung học tập. Phương pháp này khuyến khích học sinh tìm hiểu sâu hơn về các khái niệm hóa học trong chương "Nhóm Oxi".

3.2. Dạy Học Nhóm

Dạy học nhóm tạo cơ hội cho học sinh làm việc cùng nhau, chia sẻ ý tưởng và giải quyết vấn đề. Phương pháp này giúp phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác giữa các học sinh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo

Việc áp dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong chương "Nhóm Oxi" đã cho thấy những kết quả tích cực. Học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển được nhiều kỹ năng mềm quan trọng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Nghiệm

Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học kiến tạo có kết quả học tập tốt hơn so với phương pháp truyền thống. Học sinh thể hiện sự hứng thú và tích cực hơn trong việc học tập.

4.2. Phản Hồi Từ Học Sinh

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy tự tin hơn khi tham gia vào các hoạt động học tập. Họ cũng nhận thấy rằng việc học tập theo cách này giúp họ hiểu bài tốt hơn và dễ dàng áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Quan Điểm Dạy Học Kiến Tạo

Vận dụng quan điểm dạy học kiến tạo trong chương "Nhóm Oxi" Hóa học 10 không chỉ mang lại lợi ích cho học sinh mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Tương lai của phương pháp này hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển và được áp dụng rộng rãi hơn trong giáo dục.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Đổi Mới Phương Pháp Dạy Học

Đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thời đại mới. Việc áp dụng quan điểm dạy học kiến tạo sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn.

5.2. Hướng Đi Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học tích cực, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên trong việc áp dụng các phương pháp này vào giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đào tạo theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI năm 2013 đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển dịch phương thức giảng dạy từ truyền thụ một chiều sang phát triển phẩm chất và năng lực người học. Trong thực tế giảng dạy môn Hóa học lớp 10 nâng cao, nội dung chương "Nhóm Oxi" chứa đựng nhiều khái niệm trừu tượng, cấu tạo phân tử phức tạp và các phản ứng oxi hóa - khử đa dạng. Khảo sát sơ bộ cho thấy có đến 100% giáo viên tại các trường trung học phổ thông vẫn phụ thuộc vào phương pháp thuyết trình truyền thống, khiến học sinh tiếp thu kiến thức thụ động và thiếu hụt kỹ năng tư duy phản biện.

Nghiên cứu của học viên Nguyễn Thị Mai Anh dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Trần Trung Ninh tại Trường Đại học Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Vận dụng hệ thống quan điểm dạy học kiến tạo nhằm nâng cao hiệu quả lĩnh hội tri thức và phát triển năng lực tư duy hóa học cho học sinh. Mục tiêu cụ thể của luận văn là xây dựng cơ sở lý luận, thiết kế hệ thống giáo án thực nghiệm chương "Nhóm Oxi" và kiểm chứng hiệu quả sư phạm thông qua các phương pháp dạy học tích cực.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai thực nghiệm tại 4 lớp học thuộc 2 trường trung học phổ thông trên địa bàn quận Hà Đông, thành phố Hà Nội trong giai đoạn từ tháng 1 năm 2013 đến tháng 11 năm 2014. Giá trị thực tiễn của công trình thể hiện rõ qua các chỉ số định lượng: nâng tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi thêm khoảng 20% đến 25%, đồng thời giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới mức 3%, khẳng định tính khả thi và hiệu quả của mô hình dạy học hiện đại trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kiến tạo (Constructivism) với cội nguồn triết học từ Giambattista Vico và Immanuel Kant, phát triển hoàn thiện qua hai trụ cột tâm lý học nhận thức hiện đại:

1. Thuyết phát sinh nhận thức của Jean Piaget: Nhận thức của người học được hình thành thông qua quá trình tự điều chỉnh để thích nghi với môi trường sống. Quá trình này bao gồm hai cơ chế cơ bản là đồng hóa (assimilation - tiếp nhận thông tin mới vào sơ đồ nhận thức sẵn có) và điều ứng (accommodation - biến đổi sơ đồ nhận thức cũ để thích ứng với dữ liệu mới), từ đó tái thiết lập trạng thái cân bằng nhận thức.
2. Thuyết lịch sử - văn hóa về sự phát triển tâm lý của Lev Vygotsky: Quá trình học tập diễn ra thông qua tương tác xã hội và văn hóa. Khái niệm then chốt là "vùng phát triển gần nhất" (Zone of Proximal Development - ZPD), xác định khoảng cách giữa trình độ phát triển hiện tại của học sinh khi làm việc độc lập và trình độ tiềm năng mà học sinh có thể đạt được dưới sự định hướng của giáo viên hoặc hợp tác với bạn học.

Bên cạnh hai lý thuyết nền tảng, luận văn chuẩn hóa 4 khái niệm cốt lõi: Sơ đồ nhận thức (Schema), Dạy học giải quyết vấn đề, Dạy học hợp tác nhóm và Dạy học theo dự án. Hệ thống dạy học kiến tạo được hiện thực hóa thông qua việc kết hợp các kỹ thuật dạy học tích cực gồm cấu trúc STAD (Student Teams Achievement Divisions), cấu trúc Jigsaw, kỹ thuật bảng KWL (Know - Want to know - Learned) và kỹ thuật Khăn trải bàn nhằm kích hoạt tối đa năng lực tự chủ của người học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ giữa phương pháp nghiên cứu lý thuyết, điều tra khảo sát thực tiễn và thực nghiệm sư phạm:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập thông tin từ 45 giáo viên bộ môn Hóa học tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội và dữ liệu điểm số của 160 học sinh lớp 10.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Cỡ mẫu thực nghiệm gồm 160 học sinh được chia thành các cặp lớp tương đương tại Trường THPT Quang Trung (lớp thực nghiệm 10A3, lớp đối chứng 10A4) và Trường THPT Lê Quý Đôn (lớp thực nghiệm 10A6, lớp đối chứng 10A7). Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng để đảm bảo tính đồng đều về trình độ học lực đầu vào giữa hai nhóm.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Sử dụng phương pháp thống kê toán học ứng dụng trong khoa học giáo dục, bao gồm tính toán điểm trung bình, phương sai, độ lệch chuẩn, hệ số biến thiên, kiểm định t-Student và vẽ đường phân phối tần suất lũy tích. Việc sử dụng các công cụ thống kê này giúp lượng hóa chính xác sự khác biệt về chất lượng học tập giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng, loại bỏ các sai số ngẫu nhiên.
• Timeline nghiên cứu: Kéo dài 22 tháng, bắt đầu từ ngày 01/01/2013 đến ngày 01/11/2014, trải qua các giai đoạn tổng quan lý luận, điều tra thực trạng, thiết kế kế hoạch bài dạy, triển khai thực nghiệm và xử lý dữ liệu báo cáo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực trạng và phân tích dữ liệu thực nghiệm sư phạm đã mang lại 4 phát hiện quan trọng:

1. Thực trạng giảng dạy còn nặng tính áp đặt truyền thống: Kết quả điều tra trên 45 giáo viên trung học phổ thông cho thấy có 100% giáo viên thường xuyên sử dụng phương pháp thuyết trình và đàm thoại; 97,8% dùng phương tiện trực quan. Tuy nhiên, các phương pháp tích cực có tỷ lệ áp dụng rất thấp: 91,1% giáo viên chưa bao giờ sử dụng phương pháp dạy học theo dự án, 80% chưa từng áp dụng phương pháp tự học có hướng dẫn và chỉ có 20% thường xuyên tổ chức dạy học nhóm.
2. Nâng cao vượt bậc kết quả học tập định lượng: Điểm trung bình qua 3 bài kiểm tra định kỳ của nhóm thực nghiệm luôn cao hơn nhóm đối chứng từ 0,85 đến 1,15 điểm. Tỷ lệ học sinh đạt điểm Giỏi (từ 8,0 đến 10 điểm) ở các lớp thực nghiệm đạt mức 42,5%, cao hơn gấp 1,9 lần so với mức 22,4% của các lớp đối chứng.
3. Thu hẹp tỷ lệ học sinh yếu kém: Nhờ cơ chế hỗ trợ trong cấu trúc STAD và Jigsaw, tỷ lệ học sinh đạt điểm dưới trung bình (dưới 5,0 điểm) ở nhóm thực nghiệm giảm mạnh xuống còn khoảng 1,8%, trong khi nhóm đối chứng vẫn duy trì tỷ lệ này ở mức 9,2%.
4. Chuyển biến tích cực về thái độ và kỹ năng mềm: Khảo sát định tính cho thấy trên 86,5% học sinh nhóm thực nghiệm khẳng định giờ học trở nên sinh động, giúp các em ghi nhớ lâu các phản ứng hóa học của oxi, ozon và lưu huỳnh; hơn 90% giáo viên dự giờ đánh giá cao khả năng hợp tác và sự tự tin thuyết trình của học sinh.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về thành tích của nhóm thực nghiệm bắt nguồn từ việc người học được tự mình trải nghiệm các tình huống có vấn đề, trực tiếp thực hiện thí nghiệm khám phá tính oxi hóa của ozon hoặc tính chất tẩy màu của lưu huỳnh đioxit, từ đó chủ động kiến tạo tri thức thay vì tiếp nhận thụ động. Dữ liệu thực nghiệm được lượng hóa chi tiết qua các bảng phân phối tần số, tần suất và hệ thống đồ thị đường tích lũy. Đường lũy tích của các lớp thực nghiệm luôn nằm hoàn toàn về phía bên phải so với đường lũy tích của các lớp đối chứng, chứng minh chất lượng học tập của nhóm thực nghiệm đồng đều và cao hơn rõ rệt.

So sánh với các nghiên cứu trước đây về dạy học kiến tạo môn Vật lí và Toán học trong giai đoạn 2006 đến 2009, việc áp dụng mô hình này vào môn Hóa học lớp 10 nâng cao cho thấy tính thích ứng đặc biệt hiệu quả nhờ sự hỗ trợ của các thí nghiệm trực quan và bài tập gắn liền với thực tiễn đời sống như hiện tượng mưa axit hay ứng dụng của tầng ozon.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nhân rộng mô hình dạy học kiến tạo trong môn Hóa học cấp trung học phổ thông, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị mang tính hành động cao:

• Thiết kế lại kế hoạch bài dạy theo hướng tích cực hóa: Giáo viên bộ môn Hóa học cần chủ động chuyển đổi cấu trúc bài giảng từ truyền thụ sang tổ chức chuỗi hoạt động học tập khám phá, tích hợp tối thiểu 2 chủ đề dự án học tập trong mỗi học kỳ, hoàn thành biên soạn hệ thống giáo án kiến tạo trong thời gian 6 tháng.
• Nâng cao năng lực sư phạm cho đội ngũ giáo viên: Sở Giáo dục và Đào tạo cùng Ban giám hiệu nhà trường cần tổ chức các khóa tập huấn chuyên đề định kỳ 30 giờ/năm, đặt mục tiêu 100% giáo viên bộ môn thành thạo kỹ thuật dạy học khăn trải bàn, sơ đồ tư duy và cấu trúc hợp tác nhóm Jigsaw trong vòng 12 tháng.
• Số hóa và phát triển nguồn tài liệu tự học có hướng dẫn: Tổ chuyên môn cần biên soạn hệ thống phiếu tự học có phân tầng nhiệm vụ, cung cấp tài liệu tham khảo và video hướng dẫn thí nghiệm trực tuyến, đảm bảo 100% học sinh được tiếp cận tài nguyên trước giờ lên lớp trong lộ trình 3 tháng đầu năm học.
• Đổi mới toàn diện công tác kiểm tra đánh giá: Phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng giáo dục cần điều chỉnh tỷ trọng đánh giá quá trình lên mức 40%, kết hợp đánh giá đồng đẳng và đánh giá sản phẩm dự án, giảm áp lực từ các bài kiểm tra viết ghi nhớ máy móc truyền thống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và sản phẩm của luận văn mang lại giá trị thực tiễn phong phú cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Giáo viên dạy Hóa học tại các trường trung học phổ thông: Khai thác trực tiếp hệ thống giáo án mẫu chương "Nhóm Oxi" và quy trình tổ chức dạy học dự án, kỹ thuật dạy học nhóm để áp dụng ngay vào các tiết dạy trên lớp.
2. Sinh viên và học viên cao học ngành Sư phạm Hóa học: Sử dụng tài liệu làm nguồn tham khảo phương pháp luận chuẩn xác về quy trình thiết kế thực nghiệm sư phạm, phương pháp xử lý số liệu thống kê giáo dục bằng kiểm định t-Student và hàm phân phối lũy tích.
3. Cán bộ quản lý giáo dục và tổ trưởng chuyên môn: Vận dụng khung lý thuyết kiến tạo và tiêu chí đánh giá năng lực học sinh để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn, kiểm tra đánh giá giờ dạy theo định hướng đổi mới phương pháp.
4. Các nhà nghiên cứu chương trình và biên soạn sách giáo khoa: Tham khảo các minh chứng thực nghiệm về phản ứng nhận thức của học sinh để tối ưu hóa việc phân bố nội dung lý thuyết và thực hành trong các bộ sách giáo khoa mới.

Câu hỏi thường gặp

Dạy học kiến tạo khác biệt cơ bản như thế nào so với dạy học truyền thống? Dạy học truyền thống lấy giáo viên làm trung tâm với phương thức truyền thụ kiến thức một chiều áp đặt và kết quả học tập được ấn định trước. Ngược lại, dạy học kiến tạo đặt học sinh làm chủ thể hoạt động, giáo viên đóng vai trò tổ chức tình huống có vấn đề để người học tự huy động kinh nghiệm sẵn có, khám phá và xây dựng tri thức mới.

Làm thế nào để khắc phục hiện tượng học sinh ỷ lại khi làm việc nhóm? Giáo viên cần áp dụng cơ chế đánh giá theo cấu trúc STAD hoặc Jigsaw. Cấu trúc này tính điểm dựa trên chỉ số nỗ lực cá nhân và điểm tiến bộ của từng thành viên so với điểm nền ban đầu, buộc mọi cá nhân đều phải hoàn thành phần việc chuyên sâu để đóng góp vào thành tích chung của cả nhóm.

Dạy học theo dự án đòi hỏi nhiều thời gian thì xử lý như thế nào trong phân phối chương trình? Giáo viên có thể kết hợp linh hoạt giữa các giờ học chính khóa và hoạt động tự học ngoài giờ lên lớp. Các bước chuẩn bị, thu thập tư liệu và làm sản phẩm được học sinh thực hiện tại nhà thông qua phiếu hướng dẫn tự học, trong khi thời gian trên lớp tập trung cho việc báo cáo, thảo luận và đánh giá sản phẩm.

Kỹ thuật Khăn trải bàn mang lại lợi ích cụ thể gì trong tiết học Hóa học? Kỹ thuật Khăn trải bàn đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa hoạt động cá nhân và hoạt động nhóm. Mỗi học sinh có không gian riêng trên giấy A0 để viết suy nghĩ độc lập về hiện tượng hóa học trước khi cả nhóm thảo luận, thống nhất ý kiến vào ô trung tâm, giúp triệt tiêu hoàn toàn sự áp đặt ý kiến.

Cần chuẩn bị điều kiện gì để áp dụng thành công mô hình dạy học kiến tạo? Nhà trường cần trang bị phòng học linh hoạt dễ kê lại bàn ghế, cung cấp đầy đủ hóa chất dụng cụ thí nghiệm an toàn và kết nối mạng internet. Về phía giáo viên, cần có năng lực thiết kế câu hỏi gợi mở, linh hoạt xử lý các tình huống nhận thức nảy sinh và kiên nhẫn đồng hành cùng học sinh.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận của lý thuyết kiến tạo và các phương pháp dạy học tích cực trong môn Hóa học.
• Đánh giá chân thực thực trạng giảng dạy tại các trường phổ thông ở Hà Nội với hơn 90% giáo viên chưa từng sử dụng dạy học dự án.
• Thiết kế hoàn chỉnh tiến trình dạy học và hệ thống giáo án thực nghiệm chương "Nhóm Oxi" Hóa học 10 nâng cao theo quan điểm kiến tạo.
• Khẳng định tính hiệu quả vượt trội qua thực nghiệm sư phạm khi tăng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên mức 42,5% và giảm tỷ lệ học sinh yếu kém xuống dưới 2%.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ bồi dưỡng giáo viên, đổi mới kiểm tra đánh giá đến hoàn thiện cơ sở vật chất phòng học.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp một khung quy trình sư phạm khả thi, giúp giáo viên phổ thông dễ dàng chuyển hóa các luận điểm tâm lý học nhận thức phức tạp thành những bài giảng sinh động, hiệu quả. Trong giai đoạn 2024 đến 2026, mô hình này cần tiếp tục được mở rộng nghiên cứu thực nghiệm trên các chương kim loại, hóa học hữu cơ và các khối lớp khác. Các thầy cô giáo và nhà nghiên cứu quan tâm có thể tải toàn văn tài liệu hoặc kết nối với nhóm nghiên cứu để nhận bộ giáo án chi tiết và phiếu học tập thực nghiệm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho việc tiếp cận và trao đổi về dạy học theo QĐKT. Tiếp đó là một loạt các công trình nghiên cứu của nhiều tác giả vận dụng LTKT vào dạy học toán học, vật lí, hóa học …ở các bậc học. Như: - Lương Việt Thái (2006), “Nghiên cứu tổ chức quá trình dạy học ở một số nội dung vật lí trong môn khoa học tiểu học và môn vật lí ở THCS trên cơ sở vận dụng tư tưởng của lí thuyết kiến tạo”. Luận án tiến sĩ Giáo dục học, Trường đại học Vinh - Võ Văn Duyên Em (2007) “Dạy học kiến tạo – tương tác và sự vận dụng trong dạy học phần phi kim hóa học lớp 10 trung học phổ thông ban nâng cao”.

Luận văn cao học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. - Lê Thanh Hùng (2009), “Phương pháp dạy học kiến tạo và vận dụng trong dạy học phần hidrocacbon lớp 11 nâng cao trung học phổ thông”. Luận văn cao học, Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh.

- Nguyễn Hữu Châu, Cao Thị Hà (2003), “Dạy học toán ở trường phổ thông theo quan điểm kiến tạo”, Tạp chí Giáo dục, số 60. - Đào Thị Việt Anh (2005), “Vận dụng lí thuyết kiến tạo trong đổi mới phương pháp dạy học hóa học ở trường phổ thông”, Tạp chí Giáo dục, số 112. - Nguyễn Quang Lạc (2007), “Vận dụng lí thuyết kiến tạo trong đổi mới phương pháp dạy học vật lí”, Tạp chí Giáo dục, số 170 Các công trình trên đã nghiên cứu tổng quan về lí thuyết kiến tạo, lí thuyết tương tác, tìm hiểu các luận điểm, cơ sở cơ bản của lí thuyết kiến tạo, xây dựng quy trình tổ chức, đề ra một số yêu cầu và các biện pháp sư phạm trong việc tổ chức dạy học hóa học, lý học, toán học ở trường phổ thông theo LTKT và vận dụng LTKT vào giảng dạy một số nội dung cụ thể trong chương trình THPT. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, các nghiên cứu về LTKT và vận dụng lý thuyết này vào dạy học đã được thực hiện từ năm 1996 đến nay ở Việt Nam.

Kết quả là đã xác định được các quan điểm của LTKT, vận dụng quan điểm này vào dạy học và đã thu được nhiều thành quả trong thực tiễn. Do đó cần phải tiếp tục kế thừa các nghiên cứu về quy trình, tiến trình trong DHKT, từ đó bổ sung, phát triển chúng nhằm nâng cao hiệu quả dạy học. Trong luận văn này, chúng tôi tiếp tục tìm hiểu LTKT và tập trung vào việc áp dụng QĐKT trong dạy học Hóa học chương “Nhóm Oxi” hóa học 10 nâng cao kết hợp với một số PPDH tích cực nhằm phát triển năng lực nhận thức và tư duy hóa học cho HS. Xu hướng đổi mới PPDH 1.

Đổi mới PPDH – Xu hướng chung của Việt Nam cũng như của thế giới. Phương pháp là cách thức, con đường, phương tiện để đạt tới mục đích nhất định, để giải quyết những nhiệm vụ nhất định. PPDH là cách thức làm việc của thầy và của trò trong sự phối hợp thống nhất dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm làm cho trò tự giác, tích cực, tự lực đạt tới mục đích dạy học. Việc thực hiện đổi mới PPDH đã và đang được thực hiện ở nhiều nước trên thế giới.

Thực chất của đổi mới PPDH là “lấy việc học của HS làm trung tâm” và khi đó người dạy phải hiểu được yêu cầu của người học để cung cấp thông tin, định hướng mục tiêu học tập, tổ chức, hướng dẫn người học chủ động tư duy, nhận thức, thực hành, sáng tạo trong quá trình tiếp nhận tri thức. Do đó, để đổi mới PPDH mỗi GV phải tìm kiếm, lựa chọn các phương thức hoạt động chung cho phù hợp với HS nhằm thực hiện nâng cao hiệu quả dạy học. Hiện nay, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, kiến thức không còn là tài sản riêng của trường học. Công nghệ thông tin trở thành công cụ hỗ trợ tích cực trong dạy và học, là phương tiện dạy học hiện đại, hữu ích và hiệu quả.

Nó giúp cho người học mở rộng hiểu biết với tầm nhìn xa, trông rộng qua hệ thống internet kết nối thông tin toàn cầu. Vì vậy HS có thể tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp bách cho giáo dục là cần đổi mới cách dạy và cách học. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Vậy làm thế nào để HS có thể làm chủ, tự lực chiếm lĩnh kiến thức, tích cực, chủ động, sáng tạo, có kĩ năng giải quyết các vấn đề nảy sinh trong cuộc sống? Đây thực sự là những thách thức lớn đối với ngành giáo dục nói chung, nhà trường, GV nói riêng.

GV không chỉ là người mang kiến thức đến cho HS mà còn dạy cho HS cách tìm kiếm, chiếm lĩnh kiến thức để đảm bảo cho việc học suốt đời. Nghị quyết Đại hội lần thứ VIII Đảng cộng sản Việt Nam đã đề ra là từ nay đến năm 2020 chúng ta phải phấn đấu đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp hiện đại. Mục tiêu công nghiệp hóa – hiện đại hóa là xây dựng nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất – kĩ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lí, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Sự phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa và hòa nhập quốc tế đòi hỏi nước ta cần có nguồn nhân lực có trình độ đáp ứng được yêu cầu này.

Như vậy người lao động phải năng động, sáng tạo, có kiến thức và kĩ năng chuyên nghiệp, sẵn sàng gánh vác trách nhiệm, có năng lực giải quyết các vấn đề linh hoạt, sáng tạo trong mọi tình huống. Những phẩm chất đó không phải sẵn có mà được hình thành và phát triển trong quá trình giáo dục. Như vậy, ngành giáo dục phải không ngừng đổi mới trong đó phải quan tâm đến đổi mới PPDH để đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Với yêu cầu phát triển của đất nước và sự hòa nhập thế giới, giáo dục Việt Nam đã không ngừng đổi mới về mọi mặt và đặc biệt chú trọng đến đổi mới PPDH.

Luật giáo dục năm 2005, điều 28.2 nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS” [18, tr. Như vậy, Luật giáo dục năm 2005 nhấn mạnh việc đổi mới PPDH theo hướng tích cực, trong đó đổi mới phương pháp học theo hướng tích cực là mối quan tâm hàng đầu. Văn kiện Đại hội XI của Đảng cộng sản Việt Nam về chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam thời kì 2011- 2020 đã xác định mục tiêu chung phát triển giáo 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] dục đào tạo là: đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đào tạo; đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lí tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức lối sống, năng lực sáng tạo, kĩ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội… Việc đổi mới PPDH của nước ta hướng đến việc tích cực hóa hoạt động học tập của HS mà cốt lõi là chống lại thói quen học tập thụ động của HS, tăng cường tự học, tự đánh giá đối với người học. Đổi mới PPDH hóa học ở trường THPT Trong “Những định hướng chiến lược phát triển Hóa học Việt Nam trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo thời kì 2011 đến 2020” thì trọng tâm là “Cải cách mạnh mẽ nội dung dạy học hóa học ở các cấp và bậc học” và “Đổi mới mạnh mẽ PPDH hóa học”.

Để đổi mới mạnh mẽ PPDH hóa học thì cần phải: - Sử dụng rộng rãi, thường xuyên, thành thạo công nghệ thông tin và các phương tiện kĩ thuật dạy học. - Hoàn thiện các PPDH truyền thống, sử dụng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học mới tạo điều kiện cho HS, sinh viên được hoạt động độc lập, sáng tạo. - Đổi mới phương pháp học tập của HS, giúp HS hình thành và phát triển các năng lực, biết cách học và tự học. - Biến quá trình học tập thành quá trình tự học có hướng dẫn và quản lí của GV.

- Thay đổi cách đánh giá của thầy và của các cấp quản lí giáo dục, không chỉ đánh giá kiến thức, kĩ năng của người học, mà phải đánh giá năng lực, đạo đức của người học và mức độ đạt được mục tiêu dạy học. Một số xu hướng đổi mới PPDH hóa học ở nước ta hiện nay: - Tăng cường tính tích cực, tìm tòi sáng tạo ở người học, tiềm năng trí tuệ nói riêng và nhân cách nói chung, thích ứng năng động với thực tiễn luôn đổi mới. - Tăng cường năng lực vận dụng tri thức đã học vào cuộc sống, sản xuất luôn biến đổi. - Chuyển dần trọng tâm của PPDH từ tính chất thông báo, tái hiện đại trà chung cho cả lớp sang tính chất phân hóa – cá thể hóa cao độ, tiến lên theo nhịp độ cá nhân.

9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Liên kết nhiều PPDH riêng lẻ thành tổ hợp PPDH phức hợp. Liên kết PPDH với các phương tiện kĩ thuật dạy học hiện đại (phương tiện nghe nhìn, máy vi tính… ) tạo ra các tổ hợp PPDH có dùng phương tiện kĩ thuật dạy học. - Chuyển hóa phương pháp khoa học thành PPDH đặc thù của môn học. - Đa dạng hóa các PPDH phù hợp với các cấp học, bậc học, các loại hình trường học.