chương 1. THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHO TRẺ 5-6 TUỔI TẠI MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON QUẬN BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Khái quát về tình hình giáo dục quận Bình Tân. Những thành tựu đạt được.
Những hạn chế. Tổ chức khảo sát thực trạng. Mục đích khảo sát. Nội dung khảo sát.
Đối tượng khảo sát. Tiến trình khảo sát. Kết quả khảo sát thực trạng vận dụng các PPDHTC vào hoạt động dạy học cho trẻ 5-6 tuổi tại một số trường Mầm non quận Bình Tân. Thực trạng cơ sở vật chất của một số trường mầm non quận Bình Tân.
Thực trạng nhận thức của giáo viên và cán bộ quản lý về các phương pháp dạy học tích cực. Thực trạng việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc vận dụng các PPDHTC. 56 Tiểu kết chương 2.
CÁC BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀO HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI TẠI MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON QUẬN BÌNH TÂN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Nguyên tắc xây dựng các biện pháp. Nhóm biện pháp nâng cao nhận thức về các vấn đề liên quan đến các PPDHTC. Nhóm biện pháp nâng cao kỹ năng vận dụng các PPDHTC.
Nhóm biện pháp hỗ trợ trong việc vận dụng các PPDHTC. Biện pháp thay đổi quan niệm của phụ huynh về dạy học. 68 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 70 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
74 DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ BGH Ban giám hiệu CBQL Cán bộ quản lý HQ Hiệu quả IHQ Ít hiệu quà K Không KHQ Không hiệu quả PP Phương pháp PPDHTC Phương pháp dạy học tích cực TPHCM Thành Phố Hồ Chí Minh TT Thỉnh thoảng TX Thường xuyên DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Cơ cấu trình độ và thâm niên công tác của mẫu nghiên cứu .2: Tầm quan trọng của các PPDHTC.3: Mục đích của giáo viên khi vận dụng các PPDHTC trong dạy học ở trường Mầm non.4: Mức độ thường xuyên của việc được tập huấn các PPDHTC. Các biện pháp cán bộ quản lý khuyến khích giáo viên vận dụng các PPDHTC .6: Mức độ sử dụng các PPDHTC trong hoạt động dạy .7: Mức độ vận dụng các PPDHTC vào các hoạt động .8: Cách thức các giáo viên vận dụng các PPDH tích cực. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Hiện nay, cuộc cách mạng khoa học công nghệ ngày càng phát triển, hàng loạt tri thức mới ra đời và nhanh chóng thay thế tri thức cũ. Điều này làm cho quá trình “lão hóa” thông tin diễn ra liên tục.
Thực tế đó đòi hỏi nhà trường phải liên tục cập nhật những nội dung và phương pháp vào quá trình đào tạo để có thể tạo ra những con người năng động, tự chủ, sáng tạo, có khả năng thích nghi cao, có thể tự khẳng định mình trong công việc, tự tìm kiếm tri thức mới để có thể không ngừng phát triển năng lực bản thân, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Điều này đặt ra yêu cầu cho giáo dục là không những trang bị cho người học tri thức hiện đại mà còn phải dạy cho họ cách tìm kiếm tri thức, cách làm mới tri thức chứ không phải học thuộc lòng các kiến thức giáo viên chuyển giao. Luật giáo dục nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam năm 2005 (điều 5 khoản 2) quy định: “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”. Có nghĩa là nhà trường cần phải đổi mới phương pháp dạy học, áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để thông qua quá trình đào tạo hình thành khả năng tự học cho học sinh chứ không chỉ quan tâm tới nội dung giáo dục.
Bởi vì giáo dục không chỉ có chức năng chuyển tải những kinh nghiệm lịch sử xã hội của thế hệ trước cho thế hệ sau mà quan trọng là trang bị cho mỗi người phương pháp học tập, tìm cách phát triển năng lực tư duy, thích ứng được với một xã hội học tập thường xuyên, học tập suốt đời. Việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực không chỉ cần thiết đối với bậc học phổ thông mà còn hết sức cần thiết đối với bậc học đầu tiên đó là bậc học mầm non. Vì đây là giai đoạn vàng để tạo bệ phóng thuận lợi cho sự phát triển mọi mặt và thành công của trẻ sau này. Đặc biệt là lứa tuổi mẫu giáo lớn (5 – 6 tuổi), là lứa tuổi cần được chuẩn bị tốt những kỹ năng học cần thiết để chuẩn bị bước vào lớp 1, bước vào bậc học phổ thông.
Điều này đòi hỏi giáo viên mầm non cũng phải biết ứng dụng các phương pháp dạy học tích cực một cách khoa học. Trên thực tế, giáo dục Mầm non Việt Nam đã và đang thực hiện đổi mới từ nội dung đến phương pháp từ nhiều năm 2 nay, từ chương trình cải cách sang chương trình đổi mới và đến chương trình mới. Phương pháp dạy học tích cực được nhắc đến nhiều trong các hội nghị, hội thảo, chuyên đề về giáo dục. Việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực tuy có đạt được một số kết quả khả quan, nhưng việc này vẫn còn một số hạn chế mang tính khách quan và chủ quan.
Có thể giáo viên chưa nhận thức đúng đắn về các phương pháp dạy học tích cực (PPDHTC), việc vận dụng còn nặng về thành tích, mang tính chất hình thức, chủ yếu vận dụng trong các giờ thao giảng, thi giáo viên giỏi… Xuất phát từ lý do trên, tôi chọn đề tài “Thực trạng vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy học cho trẻ 5-6 tuổi tại một số trường mầm non quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn Thạc sĩ Giáo dục học của mình. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Khảo sát thực trạng vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào quá trình tổ chức hoạt động dạy học cho trẻ 5-6 tuổi tại một số trường mầm non quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh và đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng các phương pháp dạy học tích cực tại các trường Mầm non này. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 3. Khách thể nghiên cứu Hoạt động dạy học cho trẻ 5 – 6 tuổi.
Đối tượng nghiên cứu Thực trạng vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy học cho trẻ 5-6 tuổi tại một số trường mầm non quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC Việc vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy học cho trẻ 5-6 tuổi tại một số trường mầm non quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được một số kết quả nhất định như có nhiều giáo viên hưởng ứng và vận dụng một cách sáng tạo, linh hoạt hơn. Tuy nhiên việc vận dụng còn thiếu tính hệ thống, đồng bộ do một bộ phận giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về các PPDHTC và trang thiết bị, đồ dùng dạy học cần thiết vận dụng các PPDHTC còn hạn chế. Thực trạng vận dụng các PPDHTC trong hoạt động dạy học cho trẻ 5-6 tuổi tại một số trường mầm non Quận 3 Bình Tân được khảo sát đầy đủ, chính xác thì người nghiên cứu sẽ có cơ sở đề xuất các biên pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng các PPDHTC cho trẻ 5-6 tuổi tại các trường mầm non này.
NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động dạy học cho trẻ 5 – 6 tuổi. - Khảo sát thực trạng vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy học cho trẻ 5 – 6 tuổi tại một số trường mầm non quận Bình Tân,Thành phố Hồ Chí Minh. - Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy học cho trẻ 5 – 6 tuổi tại một số trường mầm non: Phong Lan, Cầm Tú, 19/5, quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng vận dụng các phương pháp dạy học tích cực vào hoạt động dạy làm quen với biểu tượng toán và khám phá khoa học cho trẻ 5 – 6 tuổi tại các trường Mầm non: Phong Lan, Cẩm Tú, 19/5 quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh.
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7. Phương pháp nghiên cứu lý luận Thu thập, phân tích, tổng hợp và khái quát hóa các tài liệu có liên quan đến hoạt động dạy học cho trẻ 5 – 6 tuổi tại trường mầm non. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phương pháp quan sát: Chúng tôi tiến hành dự giờ để quan sát hoạt động dạy học làm quen với biểu tượng toán và khám phá khoa học của giáo viên và trẻ lớp 5-6 tuổi tại các trường Mầm non Phong Lan, Hương Sen, 19/5 nhằm khảo sát thực trạng vận dụng các PPDHTC của giáo viên trong các hoạt động này. Bên cạnh đó chúng tôi còn tiến hành quan sát cơ sở vất chất, đồ dùng, trang thiết bị dạy học để phục vụ cho việc vận dụng các PPDHTC cho trẻ 5-6 tuổi tại các trường Mầm non Phong Lan, Cẩm Tú, 19/5, Hoa Hồng Nhỏ, Hương Sen, Hoa Cúc, Hoàng Anh.
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Nhằm thu thập thông tin về vận dụng các PPDHTC vào hoạt động dạy học cho trẻ 5-6 tuổi, chúng tôi đã xây dựng phiếu điều tra 4 dành cho giáo viên và cán bộ quản lý tại các trường mầm non thuộc quận Bình Tân, chúng tôi có các nhóm câu hỏi sau: + Nhận thức của giáo viên và CBQL về các PPDHTC. + Thực trạng vận dụng các PPDHTC. + Các yếu tố ảnh hưởng đến việc vận dụng các PPDHTC. + Những thuận lợi, khó khăn, và kinh nghiệm trong khắc phục các khó khăn khi vận dụng các PPDHTC.
+ Đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả vận dụng các PPDHTC. - Phương pháp phỏng vấn: Nhằm tìm hiểu sâu hơn về các vần đề liên quan đến thực trạng vận dụng các PPDHTC cho trẻ 5-6 tuổi, chúng tôi tiến hành phỏng vấn các cán bộ quản lý là hiệu trưởng, hiệu phó; các giáo viên lớp 5-6 tuổi tại các trường Mầm non 19/5, Hương Sen, Phong Lan, Cẩm Tú, Hoa Hồng Nhỏ. Phương pháp thống kê toán học Chúng tôi sử dụng phần mềm Microsoft Excel để xử lý các số liệu thu thập được (tính tỉ lệ phần trăm và điểm trung bình).