đặt vấn đề xem xét lại công ƣớc Vác-sa-va năm 1929. Việc xem xét lại công ƣớc tập trung chủ yếu vào các vấn đề sau đây: tăng mức giới hạn trách nhiệm của ngƣời vận chuyển; nguyên tắc và chế độ trách nhiệm đối với hành khách, hàng hóa; đơn giản hóa các chứng từ vận chuyển. Năm 1955 tại La-hay các quốc gia đã ký nghị định thu sửa đổi công ƣớc Vac-sa-va năm 1929. Nghị định thƣ La-hay đã tăng mức giới hạn trách nhiệm của ngƣời vận chuyển lên hai lần khi hành khách bị chết hoặc bị thƣơng.
Đồng thời làm chính xác hơn khái niệm “vận chuyển hàng không quốc tế”, qui định thủ tục khiếu nại và đơn giản hóa việc làm thủ tục chứng từ vận chuyển v. Quá trình này tiếp tục bằng việc ký kết các điều ƣớc sửa đổi, bổ sung công ƣớc Vác-sa-va, nghị định thƣ La-hay. Cụ thể là năm 1961 tại Gua-da-la-ja-ra nghị định thƣ bổ sung Công ƣớc Vác-sa- va (qui định áp dụng các Công ƣớc Vac-sa-va, Vác-sa-va-La-hay trong trƣờng hợp vận chuyển đƣợc thực hiện bởi ngƣời vận chuyển không phải là ngƣời vận chuyển theo hợp đồng) đã ra đời; năm 1971 tại Gua-te-ma-la đã ký Nghị định thƣ tăng giới hạn trách nhiệm đối với hành khách lên 12 lần so với mức giới hạn qui định trong Công ƣớc Vac-sa-va trong trƣờng hợp hành khách bị chết hoặc bị thƣơng; năm 1975 Hội nghị Môn-rê-an đã thông qua 4 Nghị định thƣ, trong đó quan trọng nhất là Nghị định thƣ số 4 qui định chế độ trách nhiệm khách quan đối với thiệt hại xảy ra khi vận chuyển hàng hóa, cho phép sử dụng các thiết bị điện tử xử lý chứng từ vận chuyển. Nhìn chung, các điều ƣớc quốc tế bổ sung sau này đƣợc soạn thảo và thông qua theo quan điểm nâng mức giới hạn trách nhiệm và đƣa nguyên tắc trách nhiệm khách quan của ngƣời vận chuyển vào nội dung các điều khoản của mình.
Hệ thống Công 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ƣớc Vac-sa-va là cơ sở pháp lý quan trọng điều chỉnh việc giải quyết và thực hiện trách nhiệm dân sự trong vận chuyển hàng không quốc tế. Một vấn đề quan trọng khác của luật hàng không trong thời kỳ này là vấn đề bồi thƣờng thiệt hại do tầu bay gây ra cho những ngƣời thứ ba ở mặt đất. Năm 1952 tại Rome đã ký Công ƣớc về vấn đề bồi thƣờng thiệt hại do tầu bay gây ra cho những ngƣời thứ ba ở mặt đất (Convention on Damage Caused by Foreign Aircraft to Third parties on the surface) để thay thế cho Công ƣớc Rome năm 1933 và nghị định thƣ bổ sung Bruxen năm 1938. Năm 1978 trong khuôn khổ ICAO đã ký Nghị định thƣ Môn-rê-an bổ sung Công ƣớc Rome năm 1972.
Trong thời gian cuối những năm 60, đầu năm 70 hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng tăng lên rất nhanh. Các quốc gia thành viên của ICAO và cộng đồng hàng không dân dụng quốc tế tập trung nỗ lực vào việc tìm kiếm các biện pháp hữu hiệu trên qui mô toàn cầu để ngăn chặn các hành vi bất hợp pháp ngày càng gia tăng. Một số điều ƣớc quốc tế đa phƣơng về an ninh hàng không đã đƣợc ký kết trong thời gian từ năm 1963 đến 1991 bao gồm: Công ƣớc về sự phạm tội và một số hành vi khác thực hiện trên tầu bay ký năm 1963 tại Tôkyô (Convention on Offences and Certain Other Acts commited on Board Aircraft); Công ƣớc về ngăn chặn sự chiếm đoạt bất hợp pháp tầu bay dân dụng ký năm 1970 tại Lahay (Convention for the suppression of Unlawful Seizure of Aircraft); Công ƣớc về ngăn chặn các hành vi bất hợp pháp chống lại an toàn hàng không dân dụng ký năm 1971 tại Môn-rê-an (Convention for the suppression of Unlawful Acts Against the Safety of Civil Aviation); Nghị định thƣ về ngăn chặn các hành vi bạo lực bất hợp pháp tại các cảng hàng khong phục vụ hàng không dân dụng quốc tế bổ sung công ƣớc Môn-rê-an năm 1971 ký tại Môn- rê-an năm 1988. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Vào cuối thập kỷ 90, các nƣớc phát triển và các hãng hàng không lớn trên thế giới đều có quan điểm chủ đạo loại bỏ nguyên tắc trách nhiệm dựa trên cơ sở lỗi và thay vào đó là trách nhiệm khách quan (không dựa trên cơ sở lỗi).
Để thực hiện ý tƣởng này, một sự kiện có ý nghĩa lịch sử trong lĩnh vực pháp luật hàng không quốc tế là Hội nghị ngoại giao về luật hàng không tổ chức tại Môn-rê-an ngày 28/5/1999 với việc ký Công ƣớc thống nhất các qui tắc về vận chuyển hàng không quốc tế nhằm thay thế cho 8 điều ƣớc quốc tế hiện hành của hệ thống Vac-sa-va. Công ƣớc Môn-rê-an năm 1999 (Convention for the Unification of Certain Rules relating to International Carriage by Air) đã có hiệu lực từ ngày 04/11/2003 đƣợc ghi nhận là sự thống nhất các điều ƣớc quốc tế về vận chuyển hàng không quốc tế. Nhƣ vậy, thực tiễn hoạt động vận chuyển hàng không quốc tế đã làm phát sinh nhiều vấn đề đòi hỏi cộng đồng quốc tế cần phải đƣợc giải quyết. Khuynh hƣớng tiến tới quốc tế hoá và toàn cầu hoá phản ánh sự hợp tác và tính liên kết ngày càng tăng của các quốc gia.
Ngƣời ta nhận thấy rằng hoạt động vận chuyển hàng không ngày càng đƣợc các quốc gia và cộng đồng quốc tế quan tâm bởi vì nó ảnh hƣởng trực tiếp đến sự an toàn cho các đối tƣợng tham gia (đó là máy bay, hành khách, hàng hoá, ngƣời thứ ba dƣới mặt đất .), đến lợi ích kinh tế của các chủ thể tham gia cũng nhƣ lợi ích quốc gia, chủ quyền và an ninh quốc phòng. Các qui định pháp lý có liên quan đƣợc xây dựng làm sao vừa bảo đảm an toàn, hiệu quả thúc đẩy hoạt động vận chuyển hàng không quốc tế phát triển, đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh giữa các chủ thể tham gia thị trƣờng, bảo vệ ngƣời tiêu dùng, cân bằng lợi ích giữa các quốc gia thông qua việc ký kết các hiệp định, trao đổi thƣơng quyền, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực vận chuyển quốc tế cũng nhƣ đảm bảo sự phát triển của ngành hàng không mỗi nƣớc. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Một số vấn đề về vận chuyển hàng không quốc tế đƣợc đề cập trong các điều ƣớc quốc tế đa phƣơng: 1.
Nguyên tắc thiết lập chuyến bay quốc tế: Xuất phát từ nguyên tắc chủ quyền hoàn toàn và riêng biệt đối với vùng trời trên lãnh thổ quốc gia, tầu bay nƣớc ngoài chỉ đƣợc bay vào lãnh thổ quốc gia khác khi đƣợc sự cho phép của quốc gia đó. Đây là nguyên tắc đƣợc cộng đồng hàng không dân dụng quốc tế thừa nhận và khẳng định ở một loạt các điều ƣớc quốc tế đa phƣơng cũng nhƣ đƣợc ghi nhận ở các văn bản pháp luật của đa số quốc gia trên thế giới. Trong hoạt động giao lƣu hàng không quốc tế phải kể đến một Công ƣớc quốc tế đa phƣơng có vị trí quan trọng trong hoạt động vận chuyển hàng không quốc tế ghi nhận nguyên tắc cơ bản nói trên đó là Công ƣớc Chi-ca-go. Công ƣớc Chi-ca-go về hàng không dân dụng chính là xƣơng sống của hệ thống pháp lý để điều chỉnh, quản lý hoạt động hàng không dân dụng quốc tế và là một trong những cơ sở, nền tảng của luật pháp quốc tế.
Công ƣớc này đƣợc ký tại Chicago ngày 07/12/1944. Với 183 nƣớc thành viên, Công ƣớc Chi-ca-go là một trong những văn bản pháp lý của luật quốc tế đƣợc chấp nhận rộng rãi và có tính toàn cầu nhất. Đƣợc thảo luận tại Hội nghị Chi-ca-go từ tháng 11-12/1944 giữa 52 nƣớc trong giai đoạn cuối của cuộc chiến tranh thế giới thứ 2, Công ƣớc nhằm mục đích điều chỉnh hoạt động vận tải hàng không quốc tế sau chiến tranh và qui định một số nguyên tắc và thoả thuận để ngành hàng không dân dụng quốc tế phát triển an toàn và trật tự, thiết lập các dịch vụ vận chuyển hàng không dân dụng quốc tế trên cơ sở bình đẳng, kinh tế và chính đáng. Công ƣớc có hiệu lực vào ngày 04/4/1947 sau khi đƣợc 26 nƣớc phê chuẩn.
Việt Nam tham gia Công ƣớc vào ngày 13/3/1980. Với 4 phần, 22 chƣơng, 96 điều khoản và 18 phụ lục, Công ƣớc qui định các nguyên tắc cơ bản của luật hàng không quốc tế (bao gồm phần thể chế hóa luật pháp quốc tế về hoạt động 21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hàng không dân dụng quốc tế và hiến chƣơng thành lập tổ chức hàng không dân dụng quốc tế ( ICAO). Với tƣ cách là điều ƣớc quốc tế đa phƣơng quan trọng nhất trong lĩnh vực hàng không dân dụng, Công ƣớc Chi-ca-go là một trong những văn pháp lý quốc tế đƣợc thừa nhận rộng rãi nhất và còn nguyên giá trị cho đến ngày nay. Công ƣớc Chi-ca-go ra đời đã chứa đựng sự cân bằng hợp lý những lợi ích của các quốc gia và đáp ứng đƣợc sự phát triển to lớn của hàng không dân dụng trong các lĩnh vực xã hội, chính trị, kinh tế, kỹ thuật.
Các điều khoản của Công ƣớc đã qui định một số vấn đề cơ bản về chủ quyền quốc gia, việc trao đổi các quyền giữa các Quốc gia, quyền của các chuyến bay không thƣờng lệ, dịch vụ vận chuyển hàng không thƣờng lệ, quyền vận chuyển nội địa (cabotage) và thống nhất định nghĩa thế nào là "dịch vụ hàng không" cũng nhƣ “dịch vụ hàng không quốc tế”. Phần I của Công ƣớc qui định về vấn đề không lƣu, giao thông hàng không dân dụng nhƣ các nguyên tắc về chủ quyền quốc gia, lãnh thổ, qui tắc không lƣu hải quan, xuất nhập cảnh, thƣơng quyền, quốc tịch tầu bay, các biện pháp đơn giản hoá không lƣu, các điều kiện khả phi của tầu bay, các tiêu chuẩn và khuyến nghị thực hành quốc tế; Phần II qui định việc thành lập, tổ chức hoạt động của ICAO cũng nhƣ các cơ quan có liên quan của ICAO, quan hệ của tổ chức này với các tổ chức quốc tế khác; Phần III qui định về vận tải hàng không quốc tế bao gồm các qui định về Cảng hàng không và phƣơng tiện bảo đảm không lƣu khác; Phần IV là các qui định về tranh chấp và các thủ tục giải quyết tranh chấp, thủ tục phê chuẩn, gia nhập, sửa đổi, bãi bỏ Công ƣớc và một số khái niệm cần đƣợc định nghĩa thống nhất. Các phụ lục của Công ƣớc là các tiêu chuẩn và thực hành khuyến cáo. Đó là những qui định về các tiêu chuẩn và các khuyến nghị đối với các quốc gia thành viên áp dụng vào trong thực tiễn một số lĩnh vực quan trọng của ngành hàng không dân dụng.
22 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.