MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trên thế giới, HIV/AIDS đã trở thành đại dịch, là hiểm họa cho nhân loại và là mối quan tâm hàng đầu của các nƣớc. Ở nƣớc ta, tình hình lây nhiễm HIV/AIDS tiếp tục diễn biến phức tạp. HIV/AIDS xuất hiện ở tất cả các tỉnh, thành phố và có xu hƣớng ngày càng lan rộng, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con ngƣời, trật tự an toàn xã hội và sự phát triển của đất nƣớc.
Thời gian qua, dƣới tác động của công tác thông tin, giáo dục và truyền thông thay đổi hành vi, nhận thức của ngƣời dân về dự phòng lây nhiễm HIV/AIDS ở nƣớc ta đã có nhiều chuyển biến tích cực. Thực trạng ở Việt Nam, với hơn 220.000 ngƣời nhiễm HIV đƣợc báo cáo, Việt Nam là quốc gia có số ngƣời nhiễm HIV đứng thứ 5 trong khu vực châu Á-Thái Bình Dƣơng (sau Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia và Thái Lan). Việt Nam kỳ vọng kết thúc đại dịch HIV/AIDS năm 2030. Thông tin đƣợc Thứ trƣởng Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết tại lễ mítting hƣởng ứng Tháng hành động quốc gia phòng chống HIV/AIDS và Ngày Thế giới phòng chống AIDS 1/12, diễn ra tại Hà Nội sáng 30/1/2014.
Theo thứ trƣởng, Việt Nam đã kiểm soát đƣợc tốc độ gia tăng của các ca nhiễm mới HIV, giảm số ngƣời tử vong do AIDS. Tuy nhiên, tình hình lây nhiễm bệnh có nhiều diễn biến phức tạp.Mỗi năm nƣớc ta có khoảng 10.000 ca nhiễm mới HIV đƣợc phát hiện, HIV/AIDS vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây gánh nặng bệnh tật ở Việt Nam. Sự quay trở lại của đại dịch HIV/AIDS đang trở nên hiện hữu khi tốc độ đầu tƣ cho công tác phòng chống đang giảm xuống. Bên cạnh đó, các biện pháp can thiệp chƣa đƣợc triển khai đủ mạnh và tình trạng phân biệt đối xử chƣa giảm xuống.
Dịch HIV ở Việt Nam vẫn tập trung chủ yếu ở ba nhóm quần thể có hành vi nguy cơ lây nhiễm cao: ngƣời nghiện chích ma túy, nam quan hệ tình dục đồng giới và phụ nữ bán dâm. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Việc gia tăng các trƣờng hợp phụ nữ nhiễm HIV mới đƣợc báo cáo, chiếm hơn 32% các ca nhiễm mới trong năm 2013, cho thấy sự lây truyền HIV từ nam giới có hành vi nguy cơ cao sang bạn tình. Quyết tâm ngăn ngừa đại dịch HIV/AIDS lan tràn ở Việt Nam là công tác vô cùng cấp bách đòi hỏi tất cả các ngành các cấp cùng tham gia. Công tác xã hội (CTXH) là một nghề tƣơng đối mới mẻ ở Việt Nam, tuy nhiên từ khi ra đời nó đã đƣợc ứng dụng vào rất nhiều hoạt động đặc biệt là hoạt động hỗ trợ ngƣời yếu thế.
Với sứ mệnh của ngành, CTXH hƣớng đến an sinh, công bằng và hạnh phúc cho toàn thể mọi ngƣời. Đảng và Nhà nƣớc ta đã thấy rõ đƣợc tầm quan trọng của nghề CTXH trong công tác giải quyết các vấn đề xã hội và hỗ trợ ngƣời yếu thế, chính vì vậy mà năm 2011 đã thành lập mã nghề CTXH và thực hiện nâng cao năng lực cho cán bộ xã hội tại các địa phƣơng với đề án 32 của chính phủ. Điều này chứng minh đƣợc rằng, CTXH và nhân viên CTXH (NVCTXH) có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình thực hiện hỗ trợ những ngƣời yếu thế. Một trong những nhóm ngƣời yếu thế mà CTXH hƣớng đến để hỗ trợ đó chính là đối tƣợng nhiễm HIV/ AIDS.
Trong đó, vai trò của các NVCTXH có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp đỡ đối tƣợng đƣơng đầu và vƣợt qua hoàn cảnh. Thái Bình là tỉnh với nền nông nghiệp lâu đời, hiện nay, với xu hƣớng mới tăng sản xuất công nghiệp bên cạnh vẫn chú trọng nông nghiệp đã mang đến bộ mặt mới, diện mạo mới cho tỉnh. Bên cạnh những thành tựu đã đạt đƣợc thì những hạn chế do sự phát triển của công nghiệp mang lại cũng không nhỏ mà vấn đề trƣớc mắt đó chính là đối tƣợng nhiễm HIV/AIDS ngày càng tăng tính đến ngày 29/12, tỉnh Thái Bình phát hiện hơn 3.580 ngƣời nhiễm HIV/AIDS. Riêng trong năm 2014, tỉnh phát hiện 114 ngƣời nhiễm mới.
Điều này là một trong những thách thức lớn đối với các cấp lãnh đạo của tỉnh. Trong những năm gần đây, trong những bản phƣơng hƣớng, nhiệm vụ của tỉnh đều đề cập đến vấn 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đề giảm tỉ lệ đối tƣợng nhiễm HIV/AIDS và công tác hỗ trợ đối tƣợng này chăm sóc và hòa nhập cộng đồng [24,99] Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục - Lao động xã hội thuộc sở lao động thƣơng binh xã hội Thái Bình Tỉnh Thái Bình đƣợc thành lập với mục tiêu, nhiệm vụ là một trong những trung tâm thực hiện công tác chăm sóc, hỗ trợ cho đối tƣợng sống chung với HIV/AIDS. Các cán bộ ở đây thực hiện vai trò chăm sóc và hỗ trợ đối tƣợng. Vì vậy việc nâng cao năng lực cho cán bộ thực hiện và thể hiện vai trò của NVCTXH tại cơ sở là vô cùng cần thiết Chính vì những lý do trên mà tôi thực hiên nghiên cứu đề tài: Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ tâm lý cho đối tƣợng nhiễm HIV/AIDS tại trung tâm chữa bệnh - giáo dục - lao động xã hội Sở lao động thƣơng binh xã hội Thái Bình – Tỉnh Thái Bình.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu 2.1 Tình hình nghiên cứu về HIV/AIDS và hỗ trợ đối tượng nhiễm HIV/AIDS đương đầu và vượt qua khủng hoảng trên thế giới [25,99] HIV/AIDS xuất hiện ở Châu phi vào những năm 1950, 1960, 1970. Tuy nhiên vào thời gian đó những dấu hiệu xuất hiện mới chỉ đƣợc coi là những ca viêm nhiễm và chƣa đƣợc giải thích và cũng chƣa đƣợc sự quan tâm của xã hội. Trên thực tế các hồ sơ về các trƣờng hợp bị nhiễm virut cũng không đƣợc lƣu giữ cẩn thận, và cũng chƣa ai khẳng định đƣợc rằng đã có bao nhiêu trƣờng hợp nhiễm virut ở Châu phi lúc bấy giờ.Cho đến khi các nƣớc Phƣơng Tây với hệ thống chăm sóc y tế hiện đại hơn đã phát hiện ra nó. Năm 1992, một nghiên cứu ở Rwanda đã có cuộc nghiên cứu của các nhà xã hội học trong việc kiểm tra tác động của tư vấn phòng ngừa đối với người nhiễm HIV.
Và nghiên cứu chỉ ra rằng đối với phụ nữ đối tác mà cũng đã đƣợc thử nghiệm và tƣ vấn, hàng năm tỷ lệ nhiễm HIV mới giảm từ 4,1% đến 1,8%. Ở đây, tƣ vấn đã giúp giảm tỉ lệ ngƣời nhiễm H [25,99]. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Một nghiên cứu dựa vào cộng đồng, cách tiếp cận cho thanh thiếu niên và phụ nữ. Yangon, UNICEF, năm 1995, đƣợc thiết kế để giúp đỡ cộng đồng ngƣời lao động ở nông thôn tăng nhận thức và phát triển cuộc sống kỹ năng liên quan đến HIV / AIDS.
Tất cả các vấn đề liên quan, chẳng hạn nhƣ chăm sóc trong thanh niên và phụ nữ, tƣ vấn cho họ cách bảo vệ mình trƣớc HIV. Chủ đề đƣợc tiếp cận trong thực tế một cách thân thiện và tập trung vào tầm quan trọng của sự tham gia cộng đồng, bạn bè và gia đình. UNAIDS chính sách về xét nghiệm HIV và tƣ vấn. Ở nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng, những người nhiễm HIV/AIDS rất cần sự hỗ trợ từ phía gia đình, cộng đồng, bạn bè đặc biệt là từ những nhà chuyên môn – hỗ trợ về mặt tâm lý để họ vượt qua khủng hoảng và rào cản về mặt tâm lý để họ hòa nhập với cộng đồng.
Vì vậy, nghiên cứu này đƣợc UNICEF tài trợ đã có kết quả khả quan hơn khi họ nhấn mạnh đến vai trò của những nhà chuyên môn trong công tác tham vấn cho người nhiễm HIV/AIDS [25,99] Ngọn nến của niềm hy vọng : AIDS chƣơng trình của Hội Chữ thập đỏ Thái Lan và Chiến lƣợc ActionAid, 1994 đã cung cấp cái nhìn tổng quan của Thái Lan ứng phó quốc gia với dịch HIV / AIDS. Bao gồm giới thiệu những nỗ lực và kinh nghiệm của Hội Chữ thập đỏ Thái Lan và Câu lạc bộ đồng đẳng trong việc tƣ vấn, phổ biến Giáo dục về AIDS, và cung cấp chăm sóc sức khỏe, dịch vụ hỗ trợ, và niềm hy vọng cho những ngƣời sống HIV. Chƣơng trình này cũng đã nhấn mạnh đến vai trò của nhà tham vấn trong công tác hỗ trợ cho đối tƣợng nhiễm HIV đƣơng đầu với khủng hoảng [28,99]. Năm 1996, hội nghị quốc tế lần thứ 11 về AIDS đƣợc tổ chức tại Vancouver, Canada.
Lần đầu tiên ngƣời ta đƣợc nghe thông tin lạc quan về hóa chất ngăn chặn, liệu pháp kết hợp, xét nghiệm virut HIV và khả năng can thiệp sớm. Tại đây nhiều bài tham luận và nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những người nhiễm HIV thường gặp phải những vấn đề về tâm lý đặc 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com biệt là về khủng hoảng tâm lý, vì vậy những nghiên cứu và tham luận này cũng chỉ ra rằng cần phải có sự can thiệp sớm bằng cách hỗ trợ về mặt tâm lý cho người nhiễm HIV để họ có sức mạnh vượt qua khó khăn.[25,99] Từ đó cho đến nay, nội dung của các hội nghị, tài liệu trên thế giới xoay quanh vấn đề phòng chống HIV/AIDS, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần cho đối tƣợng sống chung với HIV/AIDS.2 Tình hình nghiên cứu về HIV/AIDS và hỗ trợ đối tượng nhiễm HIV/AIDS đương đầu và vượt qua khủng hoảng tại Việt Nam Trong những năm qua, các văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam đã dần hình thành và ngày càng thể hiện rõ vai trò của pháp luật trong công tác phòng, chống HIV. Các văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống HIV/AIDS đƣợc ban hành dƣới nhiều hình thức khác nhau. Bộ Luật Hình sự nƣớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đƣợc ban hành đã có những điều khoản xử phạt nghiêm minh tất cả mọi hình thức bạo lực tình dục đối với trẻ em, bao gồm cả mại dâm trẻ em và buôn bán trẻ em.
Trong đó có hai tội phạm đặc biệt có liên quan đến HIV/AIDS cũng đã đƣợc đề cập đến là tội lây truyền HIV cho ngƣời khác và tội cố ý truyền HIV cho ngƣời khác.