phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn được kết cấu thành 3 chương, 7 tiết. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ 1. Khái niệm phát triển kinh tế * Bàn về thuật ngữ kinh tế Kinh tế xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử xã hội loài người.000 nghìn năm lịch sử trôi qua, từ thời đại La Mã xuyên qua đêm dài Trung Cổ đến thời kỳ Phục Hưng loài người mưu sinh với mức tiền công thực tế tính theo đầu người và đây chính là khởi nguồn của kinh tế. Khoảng thế k 14 đến thế k 17, tiền tệ, lãi suất, thuyết giá trị trên quan điểm quy luật tự nhiên đã được đề cập đến, lúc này kinh tế đã được bàn đến nhiều hơn và có nhiều cách hiểu khác nhau về kinh tế.
Đến thế k 18, khi lý thuyết kinh tế tự do được Adam Smith hệ thống hóa lại trong tác phẩm lớn nhất đời ông, trong cuốn sách Sự giàu có của các quốc gia (Wealth of Nations) ông đã định nghĩa về kinh tế là: “Khoa học gắn liền với những quy luật về sản xuất, phân phối và trao đổi” [22, tr. Thuật ngữ kinh tế lúc này đã được định nghĩa một cách cơ bản. Đến thế k 21, khi bàn về khái niệm kinh tế trong bài viết về Kinh tế tri thức ở Việt Nam đăng trên tạp chí Tia sáng ngày 20/7/2010, GS. Hồ Tú ảo có đưa ra quan điểm sau: “Theo một định nghĩa được thừa nhận rộng rãi, kinh tế là toàn bộ các hoạt động sản xuất, phân phối, trao đổi, tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ của một cộng đồng hay một quốc gia” [12, tr.
Như vậy, kinh tế là tổng thể các yếu tố sản xuất, các điều kiện sống của con người, các mối quan hệ trong quá trình sản xuất và tái sản xuất xã hội. Nói đến kinh tế suy cho cùng là nói đến vấn đề sở hữu và lợi ích. Nghĩa rộng là chỉ toàn bộ các hoạt động sản xuất, trao đổi, phân phối, lưu thông của cả một cộng đồng dân cư, một quốc gia trong một khoảng thời gian, thường là một năm. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com * Khái niệm phát triển kinh tế và những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - Khái niệm phát triển kinh tế + Khái niệm phát triển Phát triển là một trong những thuộc tính phổ biến của vật chất và ý thức.
Khái niệm phát triển rút ra từ vô số những biến đổi nói chung, những biến đổi gắn liền với sự đổi mới hệ thống, cấu trúc và chức năng của nó (có nghĩa là sự phát sinh, biến thái hoặc là mất đi một vài yếu tố và mối liên hệ của nó), biến nó thành một cái mới. Thời gian là một trong những dấu hiệu cơ bản của quá trình phát triển, vì mọi sự phát triển diễn ra trong thời gian và thời gian biểu hiện tính định hướng phát triển. Trong thế giới của người Hy Lạp cổ đại, phát triển không được hiểu với nghĩa như trên, vì nó chưa tách ra được tính định hướng thời gian của sự phát triển với sự biến đổi tuần hoàn lặp lại. Quan niệm về thời gian và hướng của nó được những người Kitô giáo phát hiện ra, song họ chỉ thừa nhận tính định hướng của sự biến đổi trong thời gian ở lĩnh vực tinh thần.
Cùng với sự phát triển của các khoa học thực nghiệm từ thế k XVI trở đi, tư tưởng về tính định hướng của sự biến đổi trong thời gian ở các nghiên cứu về giới tự nhiên đã dẫn đến hình thành những quan niệm về lịch sử tự nhiên, về những biến đổi có hướng và không thuận nghịch trong giới tự nhiên và trong xã hội. Ở đây, việc hình thành vũ trụ học, lý thuyết tiến hóa trong sinh học và địa chất học có vai trò nền tảng. Tư tưởng phát triển được khẳng định một cách vững chắc trong khoa học tự nhiên và dần dần trở thành đối tượng nghiên cứu của triết học. Triết học cổ điển Đức, đặc biệt là triết học G.Hêghen đã nghiên cứu một cách có hệ thống vấn đề phát triển và đó chính là nội dung của phép biện chứng.
Mặc dù dưới hình thức duy tâm, nhưng G.Hêghen đã chỉ ra tính tổng hợp của nguyên lý phát triển và cơ chế, nguồn gốc của sự phát triển - sự phát sinh, sự đấu tranh và sự chuyển hóa các mặt đối lập. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chủ nghĩa Mác đã nghiên cứu vấn đề phát triển một cách khoa học và toàn diện trên cơ sở kế thừa hạt nhân hợp lý trong phép biện chứng của G. Phát triển trong chủ nghĩa Mác được hiểu là thuộc tính phổ biến của vật chất, nguyên lý phổ biến và là nguyên tắc nhận thức có vai trò to lớn trong việc giải thích lịch sử tự nhiên, xã hội và nhận thức của con người. Phép biện chứng như là lý thuyết chung về sự phát triển với những nội dung phong phú thể hiện ở các quy luật cơ bản của nó.
Sự phát triển trong đời sống xã hội là sự thống nhất hữu cơ giữa tiến hóa và cách mạng, tương ứng với sự gia tăng những biến đổi về lượng (tiến hóa) và sự biến đổi nhanh về chất (cách mạng). Sự phát triển trong đời sống xã hội không diễn ra một cách giản đơn, thẳng tắp như trong các quan niệm của chủ nghĩa thực chứng, mà là kết quả sự tác động biện chứng phức tạp của nhiều quá trình khác nhau của lịch sử có vai trò quan trọng nhất. Càng không nên hiểu cơ chế phát triển một cách phiến diện, trừu tượng. Phát triển của các hệ thống vật chất lớn, phức tạp như cơ thể sinh vật, xã hội diễn ra trong sự tác động qua lại biện chứng giữa các quá trình có khuynh hướng khác nhau: sự phát triển theo hướng tiến bộ gắn liền với hướng thoái bộ.
Song, trong các hệ thống vật chất mà chúng ta biết được, khuynh hướng phát triển tiến bộ luôn chiếm ưu thế. Như vậy, phát triển là quá trình vận động từ thấp đến cao, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, mà nét đặc trưng chủ yếu là cái cũ biến mất và cái mới ra đời. Trong lĩnh vực kinh tế - xã hội, phát triển thường được hiểu là tạo điều kiện cho con người ở bất kỳ đâu cũng có cuộc sống đầy đủ, lành mạnh và lâu dài. Đối với mỗi xã hội, nói tới phát triển là nói tới sự vận động đi lên, sự biến đổi theo chiều hướng tốt đẹp của những lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội; bao gồm sự tổng hợp của các nhân tố: tăng trưởng kinh tế, thu nhập quốc dân tính theo đầu người tăng liên tục, mức sống của đa số dân cư được cải thiện, tăng trưởng kinh tế không làm nảy sinh các vấn đề xã hội.
Nói cách khác, phát triển trong ý nghĩa đó là tăng cường khả năng làm thỏa mãn các 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhu cầu của con người và cải thiện mức sống của con người. Do đó, nói đến phát triển là nói về việc nâng cao hạnh phúc của nhân dân. Nâng cao các tiêu chuẩn sống và cải thiện giáo dục, sức khỏe và sự bình đẳng về cơ hội là những thành phần cốt yếu của sự phát triển kinh tế. ảo đảm các quyền chính trị và công dân là một mục tiêu phát triển rộng lớn hơn.
Tăng trưởng kinh tế là một yếu tố cơ bản cho sự phát triển, nhưng bản thân nó chỉ là một đại lượng chưa đầy đủ của tiến bộ xã hội. + Khái niệm phát triển kinh tế Việc đưa ra một định nghĩa chính xác cho sự phát triển kinh tế là điều khó. Song, đã có một định nghĩa được chấp nhận rộng rãi. Phát triển kinh tế là một quá trình lớn lên (hay tăng tiến) về mọi mặt của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định.
Trong đó bao gồm cả sự tăng thêm về quy mô sản lượng (tăng trưởng) và sự tiến bộ về cơ chế kinh tế - xã hội [xem 31, tr. Ngoài sự khác nhau trong quan niệm ở mỗi nước, thì định nghĩa ngắn gọn không phản ánh hết được nội dung của sự phát triển kinh tế. Tuy nhiên, những vấn đề cơ bản nhất của định nghĩa trên bao gồm: trước hết, sự phát triển bao gồm cả sự tăng thêm về khối lượng của cải vật chất, dịch vụ và sự biến đổi, tiến bộ về cơ cấu kinh tế và đời sống xã hội; tăng thêm về quy mô sản lượng và tiến bộ về cơ cấu kinh tế - xã hội là hai mặt có mối quan hệ vừa phụ thuộc, vừa độc lập tương đối của lượng và chất; sự phát triển là một quá trình tiến hóa theo thời gian do những nhân tố nội tại của bản thân nền kinh tế quyết định; kết quả của sự phát triển kinh tế - xã hội là kết quả của quá trình vận động khách quan, còn mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội đề ra là thể hiện sự tiếp cận tới các kết quả đó. Phát triển kinh tế được hiểu là quá trình thay đổi theo chiều hướng tiến bộ hơn mọi mặt của nền kinh tế, nó bao gồm sự tăng trưởng kinh tế cũng như sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế - xã hội theo hướng tiến bộ hơn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo nghĩa rộng nhất, phát triển kinh tế bao gồm 3 bộ phận cấu thành: sự tăng trưởng kinh tế; cơ cấu kinh tế hợp lý và việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tiến bộ. ên cạnh những nhân tố chính trên, phát triển kinh tế còn bao gồm quá trình gia tăng năng lực nội sinh (đặc biệt là năng lực khoa học - công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực) của mỗi quốc gia cũng như sự cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của đại bộ phận dân chúng. - Những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế “Đối với các nước đang phát triển để đảm bảo tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế cần có hàng loạt các yếu tố tổng hợp” [31, tr. Phát triển kinh tế ở một nước đang phát triển như Việt Nam cũng vậy, các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế là những yếu tố cơ bản nhất cho sự tăng trưởng và phát triển kinh tế, có thể chia thành hai nhóm với tính chất và nội dung tác động khác nhau là các nhân tố kinh tế và các nhân tố phi kinh tế.