Chương 1 PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO VÀ ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ỦY PHƯỜNG ĐỐI VỚI HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN PHÚ NHUẬN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH - NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Hệ thống chính trị cơ sở và những vấn đề cơ bản về đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng ủy phường đối với hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn quận Phú Nhuận thành phố Hồ Chí Minh 1. Hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn quận Phú Nhuận thành phố Hồ Chí Minh * Khái quát về quận Phú Nhuận thành phố Hồ Chí Minh Quận Phú nhuận nằm ở hướng Tây Bắc của thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm thành phố 4,7 km theo đường chim bay, được xem là quận cửa ngõ ra vào phía Bắc của trung tâm thành phố Hồ Chí Minh; phía Đông giáp quận Bình thạnh; Tây giáp quận Tân Bình; Nam giáp quận 3. Bắc giáp quận Gò Vấp.
Diện tích của quận 4,88 km2; Dân số 175.631 người; mật độ 35.897 người/ 1km2. Cơ cấu kinh tế của quận phát triển theo hướng dịch vụ thương mại, công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Các loại dịch vụ cao cấp như: Tài chính, tín dụng, cho thuê văn phòng, nhà ở cao cấp, dịch vụ du lịch đang phát triển mạnh. Về công nghiệp phát triển các ngành sản xuất sạch, kỹ thuật cao.
Định hướng quy hoạch của quận là điều chỉnh quy hoạch giãn mật độ, tăng chiều cao, dành đất phát triển hạ tầng xã hội. Trong đó ưu tiên xây dựng nhà cao tầng, kết hợp chức năng ở và các loại dịch vụ qua việc kết hợp quy hoạch đồng bộ giữa công tác chỉnh trang giải tỏa xây dựng mới và phát triển mạng lưới giao thông. Trung tâm hành chính của quận Phú Nhuận tập trung chủ yếu trên trục đường Nguyễn Văn Trỗi, ngoài ra, các trung tâm dịch vụ và thương mại tập trung phát triển theo các tuyến đường chính như: Nguyễn Văn Trỗi, Phan Xích 8 Long, Hoàng Văn Thụ, Phan Đăng Lưu và từ Nguyễn Kiệm đến Phan Đình Phùng. Quận Phú nhuận là nơi tập trung nhiều đền, chùa, miếu, mạo.
hiện tại có 72 chùa được xây dựng từ thế kỷ 19 và là nơi an nghỉ của các công thần triều Nguyễn. Dân cư quận Phú Nhuận là cư dân lâu đời của vùng Bến nghé, trải qua hơn 300 năm xây dựng và phát triển, cư dân quận Phú Nhuận đã không ngừng đổi mới về thành phần, số lượng trình độ kiến thức. Do có vị trí nằm bên bờ kênh lại gần trung tâm thành phố nên cuộc sống của cộng đồng dân cư rất sôi động và là đầu nguồn cung cấp thực phẩm và công nhân trực tiếp cho thành phố. Qua nhiều lần chia tách, sát nhập hiện nay quận Phú nhuận hiện có 15 phường mỗi phường gồm nhiều khu phố, mỗi khu phố phụ trách 400 – 700 hộ dân ( tương đương 1600 – 2800 nhân khẩu) đây không phải cấp hành chính.
Đứng đầu mỗi khu phố là trưởng ban điều hành khu phố ( gọi tắt là trưởng khu phố) có 1 phó ban giúp việc do chủ tịch ủy ban nhân dân phường bổ nhiệm. Dưới khu phố là tổ dân phố ( gồm 40 hộ dân/ 1tổ dân phố) Tổ dân phố có tổ trưởng đứng đầu và 1 đến 2 tổ phó giúp việc, tất cả đều do nhân dân trong tổ bầu chọn. * Những vấn đề cơ bản về hệ thống chính trị cơ sở quận Phú Nhuận thành phố Hồ Chí Minh Trong mọi xã hội có giai cấp, quyền lực của chủ thể cầm quyền được thực hiện bằng một hệ thống thiết chế và tổ chức chính trị nhất định. Đó là hệ thống chính trị.
Hệ thống chí trị là một chỉnh thể các tổ chức chính trị trong xã hội bao gồm Nhà nước, các đảng chính trị, các đoàn thể nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp được liên kết với nhau nhằm tác động mọi mặt vào đời sống xã hội để củng cố, duy trì và phát triển chế độ xã hội đồng thời phù hợp với lợi ích của chủ thể cầm quyền. Trong chủ nghĩa xã hội, giai cấp công nhân và nhân dân lao động là chủ thể thực sự của mọi quyền lực, tự mình tổ chức và quản lý xã hội, quyết định nội 9 dung hoạt động của hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa. Ở nước ta, giai cấp công nhân và nhân dân lao động là chủ thể chân chính của quyền lực. Bởi vậy, hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; Hội nông dân Việt Nam; Hội cựu chiến binh Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp của nhân dân; được thành lập hoạt động trên cơ sở liên minh giữa giai cấp công nhân, giai cấp nông dân và đội ngũ tri thức làm nề tảng, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam thực hiện và bảo đảm đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân.
Hệ thống chính trị ở nước ta được tổ chức thành bốn cấp; cấp Trung ương; cấp tỉnh, thành; cấp huyện, quận; cấp xã, phường. Hệ thống chính trị ở nước ta mang bản chất giai cấp công nhân, dân chủ không đối kháng. Các tổ chức trong hệ thống chính trị ở nước ta đều lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hoạt động, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ, luôn bảo đảm sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc rộng rãi. Hệ thống chính trị ở các phường thuộc quận Phú Nhuận bao gồm: Tổ chức cơ sở đảng , hiện nay đảng bộ cơ sở phường bao gồm đảng ủy phường, chi bộ ở các khu phố.
Chính quyền cơ sở bao gồm hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân (hiện nay quận Phú Nhuận đang thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân nên không có Hội đồng nhân dân quận và phường). Mặt trận Tổ quốc Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội: Hội Liên hiệp phụ nữ, Công Đoàn, Đoàn thanh niên, Hội Cựu chiến binh… * Chức năng, nhiệm vụ của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh. 10 Chức năng: Hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn quận Phú Nhuận thành phố Hồ Chí Minh có chức năng: lãnh đạo chỉ đạo, hướng dẫn, tổ chức và vận động nhân dân thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, các mục tiêu kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh; tăng cường đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng để phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư; xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở trong sạch vững mạnh. Nghiên cứu, đề xuất với hệ thống chính trị cấp trên về các vấn đề để bổ sung hoàn thiện luật pháp, chính sách, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh.
Nhiệm vụ: Quản lý hành chính theo ranh giới lãnh thổ về các hoạt động của Đảng, Nhà nước và của các ngành chức năng trực thuộc theo nhiệm vụ được Chính phủ phân cấp. Cụ thể hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nghị quyết, chủ trương và nhiệm vụ chính trị của quận phù hợp với điều kiện hoàn cảnh ở phường; Lãnh đạo chỉ đạo các ban, ngành cấp cơ sở, các đoàn thể và toàn dân thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh trên địa bàn, góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ chiến lược xây dựng, bảo vệ quê hương, đất nước. Quản lý trực tiếp và toàn diện các khu phố trên địa bàn và chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo về mọi mặt của cấp quận. Tổ chức tuyên truyền giáo dục pháp luật, kiểm tra việc chấp hành hiến pháp, pháp luật ở cơ sở.
Tổ chức chỉ đạo công tác thi hành án, công tác kiểm tra, thanh tra , tổ chức tiếp công dân, giải quyết kịp thời những khiếu nại, tố cáo của công dân; quyết định xử lý vi phạm hành chính theo qui định của pháp luật. 11 Xây dựng chính quyền vững mạnh thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước đối với các tổ chức kinh tế; quản lý hành chính; quản lý công tác tổ chức biên chế lao động, tiền lương theo phân cấp của thành phố, quận và Chính phủ. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ chung mỗi tổ chức trong hệ thống chính trị có vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ cụ thể để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của hệ thống chính trị. Đảng bộ phường là một thành viên đồng thời là hạt nhân lãnh đạo hệ thống chính trị và lãnh đạo mọi mặt đời sống chính trị, xã hội ở phường, có nhiệm vụ; Lãnh đạo hệ thống chính trị tuyên truyền, vận động, tổ chức nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của đảng, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống cộng đồng dân cư, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh.
Lãnh đạo xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ; nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, thực hiện tự phê bình và phê bình, giữ gìn kỷ luật và tăng cường sự đoàn kết thống nhất trong Đảng; thường xuyên giáo dục, rèn luyện, quản lý cán bộ, đảng viên, nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, trình độ kiến thức, năng lực công tác cho cán bộ, đảng viên. Lãnh đạo xây dựng chính quyền, các tổ chức kinh tế, hành chính, quốc phòng, an ninh và các đoàn thể chính trị - xã hội trong sạch, vững mạnh; chấp hành đúng pháp luật và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Lãnh đạo nhân dân tham gia xây dựng và thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Kiểm tra, giám sát việc thực hiện, bảo đảm các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và pháp luật của Nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh; kiểm tra, giám sát tổ chức đảng và đảng viên trong Đảng bộ chấp hành Điều lệ Đảng.