Phân tích vai trò của làm sân ngoài gác trong đời sống cộng đồng tại huyện Krông Bông

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của lâm sản ngoài gỗ trong đời sống cộng đồng dân tộc thiểu số êđê tại huyện Krông Bông, Đắk Lắk.

• Tác giả: Phạm Công Trí
• Người hướng dẫn: TS. Bảo Huy
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm sinh
• Đề tài: Vai Trò Của Làm Sân Ngoài Gác Trong Đời Sống Cộng Đồng Tại Huyện Krông Bông
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số vấn đề về LSNG
• 1.2. Khái niệm về LSNG
• 1.3. Phân loại LSNG
• 1.4. Tình hình sử dụng và nghiên cứu LSNG trên thế giới
• 1.5. Tình hình sử dụng và nghiên cứu LSNG trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu và giới hạn vấn đề nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.2. Giới hạn vấn đề nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Nội dung, phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Nghiên cứu bối cảnh của cộng đồng
• 2.3.2. Nghiên cứu truyền thống quản lý sử dụng và vai trò của LSNG trong đời sống cộng đồng
• 2.3.3. Nghiên cứu mối quan hệ tài nguyên rừng - truyền thống quản lý và sử dụng LSNG của cộng đồng và thị trường
• 2.3.4. Nghiên cứu đề xuất những hỗ trợ cải tiến cần thiết để thúc đẩy quản lý và sử dụng hợp lý LSNG dựa vào cộng đồng
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Bối cảnh quản lý và sử dụng LSNG của cộng đồng
• 3.2. Lịch sử thành lập buôn Chăm B
• 3.3. Đặc điểm tự nhiên của vùng nghiên cứu
• 3.4. Mua bán và thị trường
• 3.5. Tài nguyên thiên nhiên và vấn đề sử dụng tài nguyên
• 3.6. Cơ cấu cây trồng, vật nuôi
• 3.7. Các chương trình hỗ trợ về lâm nghiệp của chính phủ
• 3.8. Truyền thống quản lý sử dụng và vai trò của LSNG trong đời sống cộng đồng
• 3.8.1. Danh mục các LSNG và các cộng đồng của người trong đời sống cộng đồng
• 3.8.2. Kinh nghiệm truyền thống trong quản lý và sử dụng LSNG
• 3.8.3. Mối quan hệ giữa tài nguyên rừng - truyền thống quản lý và sử dụng LSNG của cộng đồng và thị trường
• 3.8.3.1. Tầm quan trọng và mục đích sử dụng các LSNG trong cộng đồng
• 3.8.3.2. Lợi ích tài nguyên LSNG trong khu vực của cộng đồng
• 3.8.3.3. Đánh giá giá trị kinh tế của một số LSNG quan trọng trong đời sống cộng đồng theo nhóm kinh tế hệ
• 3.8.3.4. Mối quan hệ giữa nhu cầu sử dụng, kinh doanh một số LSNG quan trọng theo nhóm kinh tế hệ
• 3.8.3.5. Thị trường của các nhóm LSNG quan trọng
• 3.8.4. Đề xuất những hỗ trợ, cải tiến cần thiết để thúc đẩy quản lý và sử dụng hợp lý LSNG dựa vào cộng đồng
• 3.8.4.1. Phân tích các nhân tố có liên quan đến quản lý và sử dụng LSNG
• 3.8.4.2. Đề xuất giải pháp hỗ trợ cho quản lý LSNG dựa vào cộng đồng
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Phương pháp nghiên cứu LSNG
• 4.2. Quản lý LSNG có tính cộng đồng
• 4.3. Bước đầu phát hiện và xây dựng một danh lục LSNG theo các cộng đồng khác nhau
• 4.4. Vấn đề thị trường và chính sách hỗ trợ phát triển kinh doanh LSNG
• 4.5. Các vấn đề liên quan trực tiếp đến quản lý sử dụng LSNG tại cộng đồng nghiên cứu
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 1: Các cơ quan trọng dụng trong nghiên cứu
• Phụ lục 2: Những người dân tham gia trong nghiên cứu
• Phụ lục 3: Sơ đồ vị trí khu dân cư buôn Chăm B
• Phụ lục 4: Danh mục LSNG
• Phụ lục 5: Ma trận tầm quan trọng và mục đích sử dụng LSNG
• Phụ lục 6: Lật cắt khu vực buôn
• Phụ lục 7: Sơ đồ phân bố LSNG
• Phụ lục 8: Kết quả điều tra tiêu chuẩn và tính tần số xuất hiện của các LSNG
• Phụ lục 9: Cộng đồng của các LSNG theo truyền thống cộng đồng
• Phụ lục 10: Hình ảnh về các vật dụng làm từ LSNG
• Phụ lục 11: Kết quả phân loại kinh tế hệ
• Phụ lục 12: Số liệu phân tích kinh tế hệ
• Phụ lục 13: Hành trình sản phẩm
• Phụ lục 14: Quan sát tại chi Cư Drăm
• Phụ lục 15: Kiểm tra sự thuận nghiêt của phương sai mẫu, phân tích phương sai

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vai Trò Sân Ngoài Gác Krông Bông Giá Trị Văn Hóa

Sân ngoài gác không chỉ là một phần kiến trúc nhà ở mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa của cộng đồng tại huyện Krông Bông. Đây là nơi diễn ra các hoạt động cộng đồng, lễ hội truyền thống, và là không gian gắn kết các thành viên trong gia đình và buôn làng. Vai trò của làm sân ngoài gác thể hiện rõ nét trong việc bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số tại địa phương. Sân ngoài gác là nơi truyền dạy các giá trị văn hóa, phong tục tập quán từ thế hệ này sang thế hệ khác. Nó cũng là nơi thể hiện sự sáng tạo và khéo léo của người dân trong việc sử dụng các vật liệu tự nhiên để xây dựng và trang trí. Theo nghiên cứu của KS. Phạm Công Trí, lâm sản ngoài gỗ đóng vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng dân tộc Ê Đê tại Krông Bông, cho thấy sự gắn bó mật thiết giữa con người và thiên nhiên.

1.1. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Sân Ngoài Gác

Lịch sử làm sân ngoài gác gắn liền với quá trình định cư và phát triển của các dân tộc thiểu số tại Krông Bông. Từ những ngôi nhà sàn đơn sơ, sân ngoài gác dần trở thành một phần không thể thiếu trong kiến trúc nhà ở, phản ánh sự thay đổi trong đời sống kinh tế, xã hội và văn hóa của cộng đồng. Văn hóa làm sân ngoài gác Krông Bông được hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ, thể hiện sự sáng tạo và thích nghi của con người với môi trường tự nhiên. Các kỹ thuật xây dựng, trang trí sân ngoài gác được truyền lại từ đời này sang đời khác, tạo nên những nét đặc trưng riêng biệt cho từng vùng, từng dân tộc.

1.2. Ý Nghĩa Văn Hóa và Tín Ngưỡng Của Sân Ngoài Gác

Ý nghĩa của sân ngoài gác không chỉ dừng lại ở khía cạnh vật chất mà còn mang giá trị tinh thần sâu sắc. Sân ngoài gác là nơi thờ cúng tổ tiên, là không gian linh thiêng kết nối con người với thế giới tâm linh. Các nghi lễ, cúng bái thường được tổ chức tại sân ngoài gác, thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và cầu mong sự bình an, may mắn cho gia đình và cộng đồng. Sân ngoài gác cũng là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, như hát kể khan, diễn xướng cồng chiêng, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số.

II. Tác Động Sân Ngoài Gác Đến Gắn Kết Cộng Đồng Krông Bông

Sân ngoài gác và sự gắn kết cộng đồng có mối quan hệ mật thiết. Sân ngoài gác là nơi mọi người cùng nhau chia sẻ công việc, vui chơi giải trí, và giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống. Đây là không gian để các thành viên trong cộng đồng giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp. Tác động của sân ngoài gác đến cộng đồng thể hiện rõ nét trong việc tăng cường sự đoàn kết, gắn bó giữa các thành viên, góp phần xây dựng một cộng đồng vững mạnh và phát triển. Sân ngoài gác cũng là nơi để giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng, thông qua các buổi hòa giải, thương lượng.

2.1. Sân Ngoài Gác Nơi Tổ Chức Lễ Hội và Sự Kiện Cộng Đồng

Sân ngoài gác là địa điểm lý tưởng để tổ chức các lễ hội truyền thống, các sự kiện văn hóa, thể thao của huyện Krông Bông. Các lễ hội như lễ cúng cơm mới, lễ hội đâm trâu, hội thi cồng chiêng thường được tổ chức tại sân ngoài gác, thu hút đông đảo người dân tham gia. Những sự kiện này không chỉ là dịp để vui chơi giải trí mà còn là cơ hội để quảng bá văn hóa, du lịch của địa phương, góp phần phát triển kinh tế, xã hội. Sân ngoài gác được trang hoàng lộng lẫy trong các dịp lễ hội, tạo nên không khí vui tươi, phấn khởi cho cộng đồng.

2.2. Vai Trò Sân Ngoài Gác Trong Giáo Dục và Truyền Dạy Văn Hóa

Vai trò của làm sân ngoài gác còn thể hiện ở việc đây là nơi truyền dạy các giá trị văn hóa, phong tục tập quán cho thế hệ trẻ. Các nghệ nhân, người lớn tuổi thường kể chuyện cổ tích, hát dân ca, dạy nghề truyền thống cho con cháu tại sân ngoài gác. Đây là cách thức giáo dục hiệu quả, giúp các em hiểu rõ hơn về lịch sử, văn hóa của dân tộc mình, từ đó nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa. Sân ngoài gác trở thành một không gian học tập mở, nơi kiến thức được truyền đạt một cách tự nhiên và sinh động.

III. Phương Pháp Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Sân Ngoài Gác

Bảo tồn và phát huy giá trị sân ngoài gác là nhiệm vụ quan trọng để giữ gìn bản sắc văn hóa của Krông Bông. Cần có những giải pháp đồng bộ từ việc nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của sân ngoài gác, đến việc hỗ trợ người dân bảo tồn, phục dựng các công trình sân ngoài gác truyền thống. Làm sân ngoài gác truyền thống Krông Bông cần được khuyến khích và hỗ trợ về mặt kỹ thuật, vật liệu, để đảm bảo tính bền vững và thẩm mỹ. Đồng thời, cần có những chính sách phù hợp để khai thác giá trị văn hóa, du lịch của sân ngoài gác, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

3.1. Hướng Dẫn Xây Dựng và Duy Trì Sân Ngoài Gác Truyền Thống

Việc xây dựng và duy trì sân ngoài gác truyền thống cần tuân thủ các nguyên tắc về kiến trúc, vật liệu và kỹ thuật xây dựng của từng dân tộc. Cần sử dụng các vật liệu tự nhiên, thân thiện với môi trường, như gỗ, tre, nứa, lá. Kỹ thuật xây dựng cần được thực hiện bởi những người có kinh nghiệm, am hiểu về kiến trúc truyền thống. Việc duy trì sân ngoài gác cần được thực hiện thường xuyên, bao gồm việc sửa chữa, bảo dưỡng các bộ phận bị hư hỏng, đảm bảo tính thẩm mỹ và an toàn. Sân ngoài gác trong kiến trúc nhà ở Krông Bông cần được bảo tồn nguyên vẹn.

3.2. Phát Triển Du Lịch Cộng Đồng Gắn Với Sân Ngoài Gác

Phát triển du lịch cộng đồng gắn với sân ngoài gác là một hướng đi tiềm năng để khai thác giá trị văn hóa của địa phương. Cần xây dựng các tour du lịch khám phá văn hóa, kiến trúc của sân ngoài gác, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm cuộc sống của người dân bản địa. Du khách có thể tham gia vào các hoạt động như làm nông, nấu ăn, dệt vải, học nghề thủ công truyền thống. Điều này không chỉ giúp du khách hiểu rõ hơn về văn hóa của địa phương mà còn tạo thu nhập cho người dân, góp phần cải thiện đời sống kinh tế.

IV. Ứng Dụng Sân Ngoài Gác Trong Phát Triển Kinh Tế Địa Phương

Ảnh hưởng của sân ngoài gác đến kinh tế địa phương là không thể phủ nhận. Sân ngoài gác không chỉ là không gian sinh hoạt văn hóa mà còn là nơi diễn ra các hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân. Các sản phẩm thủ công truyền thống, nông sản địa phương thường được bày bán tại sân ngoài gác, thu hút khách du lịch và người tiêu dùng. Việc phát triển các sản phẩm du lịch, dịch vụ gắn với sân ngoài gác có thể tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân, góp phần giảm nghèo và nâng cao đời sống.

4.1. Sân Ngoài Gác Nơi Trưng Bày và Bán Sản Phẩm Thủ Công Truyền Thống

Sân ngoài gác là địa điểm lý tưởng để trưng bày và bán các sản phẩm thủ công truyền thống của địa phương, như dệt thổ cẩm, đan lát, gốm sứ. Các sản phẩm này không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là biểu tượng của văn hóa, nghệ thuật của các dân tộc thiểu số. Việc quảng bá và bán các sản phẩm này tại sân ngoài gác có thể giúp người dân tăng thu nhập, đồng thời bảo tồn và phát huy các nghề truyền thống. Cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng để nâng cao chất lượng sản phẩm, thiết kế mẫu mã phù hợp với thị hiếu của thị trường.

4.2. Khuyến Khích Phát Triển Các Dịch Vụ Du Lịch Gắn Với Sân Ngoài Gác

Việc khuyến khích phát triển các dịch vụ du lịch gắn với sân ngoài gác, như homestay, nhà hàng, quán cà phê, có thể tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Du khách có thể trải nghiệm cuộc sống của người dân bản địa, thưởng thức các món ăn truyền thống, và tham gia vào các hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Cần có sự đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực, và xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn để thu hút du khách. Phát triển du lịch cộng đồng gắn với sân ngoài gác cần được thực hiện một cách bền vững, đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và văn hóa địa phương.

V. Thách Thức và Giải Pháp Bảo Tồn Sân Ngoài Gác Krông Bông

Việc bảo tồn và phát huy giá trị sân ngoài gác đang đối mặt với nhiều thách thức, như sự mai một của các giá trị văn hóa truyền thống, sự thay đổi trong lối sống của người dân, và sự tác động của quá trình đô thị hóa. Cần có những giải pháp sáng tạo và hiệu quả để vượt qua những thách thức này, đảm bảo rằng sân ngoài gác sẽ tiếp tục tồn tại và phát triển trong tương lai. Giá trị văn hóa của sân ngoài gác cần được gìn giữ và phát huy.

5.1. Nguy Cơ Mai Một Văn Hóa và Sự Thay Đổi Lối Sống

Sự du nhập của văn hóa ngoại lai, sự thay đổi trong lối sống của người dân, và sự thiếu quan tâm của thế hệ trẻ có thể dẫn đến sự mai một của các giá trị văn hóa truyền thống liên quan đến sân ngoài gác. Cần có những biện pháp giáo dục, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của sân ngoài gác, khuyến khích thế hệ trẻ tham gia vào các hoạt động bảo tồn và phát huy văn hóa. Cần tạo ra những không gian văn hóa, nơi các giá trị truyền thống được thể hiện và truyền đạt một cách sinh động.

5.2. Giải Pháp Tăng Cường Giáo Dục và Nâng Cao Nhận Thức

Tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức về giá trị của sân ngoài gác là một giải pháp quan trọng để bảo tồn và phát huy văn hóa. Cần đưa các nội dung về văn hóa, lịch sử của sân ngoài gác vào chương trình giáo dục ở các cấp học. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các buổi nói chuyện, hội thảo về sân ngoài gác để thu hút sự quan tâm của cộng đồng. Sử dụng các phương tiện truyền thông để quảng bá về giá trị của sân ngoài gác, tạo ra sự lan tỏa trong xã hội.

VI. Tương Lai Sân Ngoài Gác Hướng Đến Phát Triển Bền Vững

Tương lai của sân ngoài gác phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả cộng đồng và các cơ quan chức năng. Cần có một tầm nhìn dài hạn và những hành động cụ thể để bảo tồn và phát huy giá trị của sân ngoài gác, đảm bảo rằng nó sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa, kinh tế, xã hội của huyện Krông Bông. Bảo tồn và phát huy giá trị sân ngoài gác cần được thực hiện một cách bền vững, đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và văn hóa địa phương.

6.1. Xây Dựng Chính Sách Hỗ Trợ và Khuyến Khích

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ và khuyến khích người dân bảo tồn, phục dựng các công trình sân ngoài gác truyền thống. Cung cấp các khoản vay ưu đãi, hỗ trợ về kỹ thuật, vật liệu cho người dân. Tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động du lịch, dịch vụ gắn với sân ngoài gác. Xây dựng các quy định về bảo vệ di sản văn hóa, ngăn chặn các hành vi xâm hại đến sân ngoài gác.

6.2. Hợp Tác và Chia Sẻ Kinh Nghiệm Bảo Tồn

Tăng cường hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm giữa các địa phương, các tổ chức trong và ngoài nước về công tác bảo tồn và phát huy giá trị sân ngoài gác. Tổ chức các hội thảo, diễn đàn để trao đổi kinh nghiệm, học hỏi các mô hình thành công. Tham gia vào các dự án hợp tác quốc tế về bảo tồn di sản văn hóa. Tạo ra một mạng lưới các chuyên gia, nhà nghiên cứu, người dân cùng chung tay bảo vệ và phát huy giá trị của sân ngoài gác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ PTNT tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp KS. Ph¹m C«ng TrÝ Ph©n tÝch vai trß cña l©m s¶n ngoµi gç trong ®êi sèng céng ®ång d©n téc thiÓu sè £®ª T¹i huyÖn Kr«ng B«ng TØnh §¨k L¨k LUËN V¡N TH¹C SÜ KHOA HäC L¢M NGHIÖP Chuyªn ngµnh: L©m Sinh Häc T©y Nguyªn -2002 c bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ ptnt3 tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp KS. Ph¹m C«ng TrÝ (Cao häc L©m nghiÖp kho¸ 2 T©y Nguyªn) Ph©n tÝch vai trß cña l©m s¶n ngoµi gç trong ®êi sèng céng ®ång d©n téc thiÓu sè £®ª T¹i huyÖn Kr«ng B«ng TØnh §¨k L¨k LUËN V¡N TH¹C SÜ KHOA HäC L¢M NGHIÖP Chuyªn ngµnh: L©m Sinh Häc Ng­êi h­íng dÉn TS. B¶o Huy T©y Nguyªn - 2002 i c Lêi C¶m t¹ Xin ch©n thµnh c¶m ¬n tr­êng ®¹i häc T©y Nguyªn vµ tr­êng ®¹i häc L©m NghiÖp ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi, c¸c thÇy c« gi¸o ®· nhiÖt t×nh gi¶ng d¹y gióp chóng t«i hoµn thµnh ch­¬ng tr×nh kho¸ häc.

Tr©n träng biÕt ¬n thÇy TS. B¶o Huy ®· tËn t×nh h­íng dÉn chóng t«i trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËn v¨n nµy. NguyÔn §øc §Þnh ®· gióp ®Þnh danh thùc vËt c¸c LSNG; c¶m ¬n c¸c thÇy TS. Thomas Sikor, TS.

V­¬ng Xu©n T×nh ®· cè vÊn hiÖn tr­êng vµ chia sÎ nhiÒu ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu bæ Ých. Xin C¶m ¬n dù ¸n TOEB2 ®· tµi trî; c¶m ¬n anh em trong dù ¸n TOEB2, v¨n phßng dù ¸n SMRC §¨k L¨k, l©m tr­êng Kr«ng B«ng. ®· gióp ®ì chóng t«i trong qu¸ tr×nh ngo¹i nghiÖp vµ néi nghiÖp. Xin c¶m ¬n h¹t kiÓm l©m huyÖn Kr«ng B«ng, UBND x· C­ Dr¨m, «ng tr­ëng bu«n Ama Kh¬i vµ nh©n d©n bu«n Chµm B ®· céng t¸c, gióp ®ì vµ cung cÊp th«ng tin cho ®Ò tµi.

Xin c¶m ¬n c¸c doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc vµ c¸c c¸ nh©n ®· cung cÊp th«ng tin thÞ tr­êng cho nghiªn cøu nµy. Thµnh kÝnh tri ©n quý vÞ t¸c gi¶ cña c¸c tµi liÖu mµ chóng t«i ®· tham kh¶o trong khi thùc hiÖn luËn v¨n. C¶m ¬n c¬ quan, gia ®×nh, c¸c b»ng h÷u vµ quý ©n nh©n ®· ®éng viªn, gióp ®ì ®Ó chóng t«i an t©m häc tËp, nghiªn cøu vµ hoµn thµnh luËn v¨n nµy. V« cïng biÕt ¬n Huúnh ThÞ ¸nh NguyÖt (vî hiÒn cña t«i) ng­êi ®· t¶o tÇn ®Ó sÎ chia g¸nh nÆng ®êi th­êng, mµ nhê ®ã chóng t«i cã thÓ tr¶i qua kho¸ cao häc vµ hoµn thµnh luËn v¨n nµy.

T©y nguyªn, 10 th¸ng 10 n¨m 2002 T¸c gi¶ Ph¹m C«ng TrÝ i c Nh÷ng ch÷ viÕt t¾t trong luËn v¨n LSNG : L©m s¶n ngoµi gç. G§GR: Giao ®Êt giao rõng. LNXH: L©m nghiÖp x· héi. UBND : Uû ban nh©n d©n.

SMRC: Dù ¸n qu¶n lý bÒn v÷ng tµi nguyªn thiªn nhiªn vïng h¹ l­u s«ng Mª K«ng. TOEB: Ch­¬ng tr×nh hç trî sinh th¸i nhiÖt ®íi. Môc lôc c¸c b¶ng biÓu B¶ng 2.1: Khung logic (logframe) nghiªn cøu.1: So s¸nh vai trß cña giµ lµng tr­ëng vµ bu«n.2: Sè loµi, lo¹i LSNG theo nhãm c«ng dông.3: LÞch thêi vô LSNG .4: Tæng hîp ma trËn tÇm quan träng vµ møc ®é sö dông LSNG .5: TÇn suÊt xuÊt hiÖn c¸c LSNG ­u thÕ ë tr¹ng th¸i rõng trung b×nh.6: TÇn suÊt xuÊt hiÖn c¸c LSNG ­u thÕ ë tr¹ng th¸i rõng non.7: Sè hé theo nhãm kinh tÕ.8: Sù phô thuéc cña céng ®ång ®èi víi LSNG .9: So s¸nh ®ãng gãp cña LSNG víi n«ng s¶n trong ®êi sèng céng ®ång.10: Thu nhËp tõ LSNG chÝnh theo 4 nhãm kinh tÕ hé .11: KiÓm tra sù thuÇn nhÊt cña c¸c ph­¬ng sai mÉu .12: Ph©n tÝch ph­¬ng sai mét nh©n tè ( nhãm kinh tÕ hé) .13: Ph©n tÝch SWOT theo chñ ®Ò qu¶n lý vµ sö LSNG cña céng ®ång.1: C¸c b­íc lËp ma trËn tÇm quan träng vµ møc ®é sö dông LSNG .2: Hµnh tr×nh s¶n phÈm song m©y.3: Tãm t¾t hµnh tr×nh s¶n phÈm m¨ng kh«.4: Ph©n tÝch 5Whys (nh÷ng h¹n chÕ trong qu¶n lý sö dông LSNG) .57 ii c Môc lôc c¸c biÓu ®å BiÓu ®å 3.1: Tû lÖ sè loµi LSNG theo nhãm c«ng dông.2: TÇn suÊt cña c¸c lo¹i LSNG ­u thÕ trong tr¹ng th¸i rõng trung b×nh.3: TÇn suÊt cña c¸c lo¹i LSNG ­u thÕ trong tr¹ng th¸i rõng non.4: Tû lÖ % sè hé theo nhãm kinh tÕ .5: So s¸nh ®ãng gãp cña n«ng s¶n vµ LSNG trong ®êi sèng céng ®ång.6: Thu nhËp hé gia ®×nh theo lo¹i LSNG chÝnh .7: Thu nhËp tõ lo¹i LSNG chÝnh theo nhãm kinh tÕ hé .49 Môc lôc Më ®Çu.1 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu .1 Mét sè vÊn ®Ò vÒ LSNG.1 Kh¸i niÖm vÒ LSNG.2 Ph©n lo¹i LSNG .2 T×nh h×nh sö dông vµ nghiªn cøu LSNG trªn thÕ giíi .3 T×nh h×nh sö dông vµ nghiªn cøu LSNG trong n­íc :. 7 Ch­¬ng 2 Môc tiªu, §èi t­îng, néi dung vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu .1 Môc tiªu vµ giíi h¹n vÊn ®Ò nghiªn cøu .1 Môc tiªu nghiªn cøu .2 Giíi h¹n vÊn ®Ò nghiªn cøu .2 §èi t­îng, thêi gian vµ ®Þa ®iÓm nghiªn cøu.3 Néi dung, ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu.1 Nghiªn cøu bèi c¶nh cña céng ®ång : .2 Nghiªn cøu truyÒn thèng qu¶n lý sö dông vµ vai trß cña LSNG trong ®êi sèng céng ®ång .3 Nghiªn cøu mèi quan hÖ gi÷a tµi nguyªn rõng - truyÒn thèng qu¶n lý vµ sö dông LSNG cña céng ®ång vµ thÞ tr­êng .4 Nghiªn cøu ®Ò xuÊt nh÷ng hç trî c¶i tiÕn cÇn thiÕt ®Ó thøc ®Èy qu¶n lý vµ sö dông hîp lý LSNG dùa vµo céng ®ång .19 iii c Ch­¬ng 3 KÕt qu¶ vµ th¶o luËn .1 Bèi c¶nh qu¶n lý vµ sö dông LSNG cña céng ®ång .2 L­îc sö thµnh lËp bu«n Chµm B .5 §Æc ®iÓm tù nhiªn cña vïng nghiªn cøu.7 Mua b¸n vµ thÞ tr­êng.9 Tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ vÊn ®Ò sö dông tµi nguyªn.10 C¬ cÊu c©y trång, vËt nu«i .11 C¸c ch­¬ng tr×nh hç trî vÒ l©m nghiÖp cña chÝnh phñ .2 TruyÒn thèng qu¶n lý sö dông vµ vai trß cña LSNG trong ®êi sèng céng ®ång.1 Danh môc c¸c LSNG vµ c¸c c«ng dông cña nã trong ®êi sèng céng ®ång 33 3.2 Kinh nghiÖm truyÒn thèng trong qu¶n lý vµ sö dông LSNG .3 Mèi quan hÖ gi÷a tµi nguyªn rõng - truyÒn thèng qu¶n lý vµ sö dông LSNG cña céng ®ång vµ thÞ tr­êng .1 TÇm quan träng vµ møc ®é sö dông c¸c LSNG trong céng ®ång .2 ¦íc l­îng tµi nguyªn LSNG trong khu vùc cña céng ®ång.3 §¸nh gi¸ gi¸ trÞ kinh tÕ cña mét sè LSNG quan träng trong ®êi sèng céng ®ång theo nhãm kinh tÕ hé.4 Mèi quan hÖ gi÷a nhu cÇu sö dông, kinh doanh mét sè LSNG quan träng theo nhãm kinh tÕ hé .5 ThÞ tr­êng cña c¸c nhãm LSNG quan träng .4 §Ò xuÊt nh÷ng hç trî, c¶i tiÕn cÇn thiÕt ®Ó thóc ®Èy qu¶n lý vµ sö dông hîp lý LSNG dùa vµo céng ®ång .1 Ph©n tÝch c¸c nh©n tè cã liªn quan ®Õn qu¶n lý vµ sö dông LSNG .2 §Ò xuÊt gi¶i ph¸p hç trî cho qu¶n lý LSNG dùa vµo céng ®ång .57 Ch­¬ng 4 KÕt luËn vµ kiÕn nghÞ .1 Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu LSNG.2 Qu¶n lý LSNG cã tÝnh céng ®ång.3 B­íc ®Çu ph¸t hiÖn vµ x©y dùng mét danh lôc LSNG theo c¸c c«ng dông kh¸c nhau .4 VÊn ®Ò thÞ tr­êng vµ chÝnh s¸ch hç trî ph¸t triÓn kinh doanh LSNG.5 C¸c vÊn ®Ò liªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¶n lý sö dông LSNG t¹i céng ®ång nghiªn cøu:.

59 Tµi liÖu tham kh¶o. 60 C¸c phô lôc Phô lôc 1: C¸c c«ng cô quan träng dïng trong nghiªn cøu.63 Phô lôc 2: Nh÷ng ng­êi d©n tham gia trong nghiªn cøu.71 Phô lôc 3: S¬ ®å vÞ trÝ khu d©n c­ bu«n chµm B.72 Phô lôc 4: Danh môc LSNG 66.73 Phô lôc 5: Ma trËn tÇm quan träng vµ møc ®é sö dông LSNG .85 Phô lôc 6: L¸t c¾t khu vùc bu«n.87 Phô lôc 7: S¬ ®å ph©n bè LSNG .88 Phô lôc 8: KÕt qu¶ ®iÒu tra « tiªu chuÈn vµ tÝnh tÇn sè xuÊt hiÖn cña c¸c LSNG 90 Phô lôc 9: C«ng dông cña c¸c LSNG theo truyÒn thèng céng ®ång.98 Phô lôc10: H×nh ¶nh vÒ c¸c vËt dông lµm tõ LSNG .114 Phô lôc11: KÕt qu¶ ph©n lo¹i kinh tÕ hé.115 Phô lôc12: Sè liÖu ph©n tÝch kinh tÕ hé .118 Phô lôc13: Hµnh tr×nh s¶n phÈm .129 Phô lôc14: Quan s¸t t¹i chî C­ Dr¨m .131 Phô lôc15: KiÓm tra sù thuÇn nhÊt cña ph­¬ng sai mÉu, ph©n tÝch ph­¬ng sai 132 v c Më §Çu L©m s¶n ngoµi gç trong rõng nhiÖt ®íi hÕt søc ®a d¹ng vµ phong phó, nã ®ãng vai trß quan träng trong ®êi sèng cña c¸c céng ®ång d©n téc thiÓu sè sèng phô thuéc vµo rõng, cïng víi nã lµ c¸c kiÕn thøc b¶n ®Þa, kiÕn thøc sinh th¸i ®Þa ph­¬ng ®­îc tÝch luü trong qu¸ tr×nh qu¶n lý vµ sö dông c¸c lo¹i l©m s¶n nµy. Rõng lµ nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn quÝ gi¸, cã gi¸ trÞ to lín trong phßng hé sinh th¸i, b¶o vÖ m«i tr­êng, an ninh quèc phßng.§ång thêi rõng cßn gi÷ vai trß quan träng trong viÖc cung cÊp gç vµ c¸c l©m s¶n ngoµi gç (LSNG). Tõ xa x­a con ng­êi ®· g¾n bã víi LSNG chÆt chÏ vµ th­êng xuyªn.

DÇn dÇn theo ®µ ph¸t triÓn cña x· héi vµ khoa häc kü thuËt, vai trß quan träng vµ gi¸ trÞ nhiÒu mÆt cña LSNG ®èi víi ®êi sèng con ng­êi ngµy cµng ®­îc ph¸t huy. Ngµy nay, con ng­êi b¾t ®Çu nhËn ra vai trß to lín cña LSNG trong cÊu thµnh tµi nguyªn rõng vµ hiÓu r»ng nhiÒu gi¸ trÞ cña nã lµ kh«ng thÓ thay thÕ ®­îc, kh«ng thÓ qu¶n lý vµ sö dông tèt tµi nguyªn rõng mµ l¹i bá qua nh÷ng hiÓu biÕt vÒ LSNG. V× vËy, nh÷ng nghiªn cøu nghiªm tóc vÒ qu¶n lý vµ sö dông LSNG ®· ®­îc triÓn khai vµ LSNG trë thµnh mét lÜnh vùc ®­îc nhiÒu ng­êi quan t©m. Nghiªn cøu vÒ LSNG lµ vÊn ®Ò cÊp thiÕt bëi v×:  LSNG cã tÇm quan träng vÒ kinh tÕ x· héi.

Chóng cã gi¸ trÞ lín vµ cã thÓ t¹o ra nhiÒu c«ng ¨n viÖc lµm. Lµ nguån tµi nguyªn g¾n bã vµ kh«ng thÓ thiÕu ®­îc trong ®êi sèng cña c¸c céng ®ång d©n c­ sèng gÇn rõng.  LSNG cã gi¸ trÞ ®èi víi sù giµu cã cña hÖ sinh th¸i rõng, chóng ®ãng gãp vµo sù ®a d¹ng sinh häc cña rõng. Chóng lµ nguån gen hoang d· quÝ, cÇn ®­îc b¶o tån ®Ó phôc vô cho s¶n xuÊt, ®êi sèng vµ nghiªn cøu khoa häc trong giai ®o¹n tr­íc m¾t còng nh­ trong t­¬ng lai.

 LSNG ®ang bÞ c¹n kiÖt cïng víi sù suy tho¸i cña rõng bìi ¶nh h­ëng cña sù gia t¨ng d©n sè, sù khai th¸c l¹m dông, sù më réng diÖn tÝch canh t¸c n«ng nghiÖp, sù ch¨n th¶ gia sóc kh«ng kiÓm so¸t, sù thu h¸i chÊt ®èt.  N©ng cao hiÓu biÕt vÒ LSNG ®Ó qu¶n lý vµ sö dông bÒn v÷ng nguån tµi nguyªn nµy ®ang lµ vÊn ®Ò cÊp b¸ch. Hai h­íng ph¸t triÓn tµi nguyªn LSNG ®ang ®­îc quan t©m lµ: 1 c  Nghiªn cøu c¬ b¶n, trªn c¬ së ®ã g©y trång qui m« c«ng nghiÖp, x©y dùng vïng chuyªn canh LSNG.