Đoàn Thanh niên trong chính sách bảo tồn văn hóa dân tộc Thái tại Quỳ Châu, Nghệ An

Vai trò của Đoàn Thanh niên huyện Quỳ Châu, Nghệ An trong chính sách bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc Thái trên địa bàn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thảo
• Người hướng dẫn: Lê Hồng Hạnh
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Hành chính học
• Đề tài: Sự tham gia của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thái trên địa bàn huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng hợp đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Vai trò Đoàn Thanh niên trong bảo tồn văn hóa Thái

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thái tại huyện Quỳ Châu, Nghệ An. Với tư cách là một tổ chức chính trị - xã hội, Đoàn Thanh niên không chỉ hướng dẫn thanh niên tham gia các hoạt động văn hóa mà còn tạo ra các chương trình, dự án để bảo vệ di sản văn hóa Thái. Thông qua các hình thức tham gia đa dạng, Đoàn Thanh niên giúp truyền thừa những giá trị truyền thống của dân tộc Thái cho thế hệ trẻ, góp phần bảo tồn nền văn hóa giàu có này.

1.1. Khái niệm sự tham gia của Đoàn Thanh niên

Sự tham gia của Đoàn Thanh niên là quá trình các thanh niên và cán bộ đoàn chủ động tham gia vào các hoạt động bảo tồn văn hóa Thái. Điều này bao gồm việc xây dựng chương trình, tổ chức sự kiện văn hóa, đào tạo kỹ năng truyền thống, và hỗ trợ các cộng đồng Thái. Sự tham gia này thể hiện cam kết của Đoàn trong phát huy giá trị văn hóa dân tộc và tạo nên một cộng đồng thanh niên có ý thức văn hóa cao.

1.2. Tầm quan trọng của bảo tồn văn hóa Thái

Bảo tồn văn hóa Thái là nhiệm vụ cấp bách trong bối cảnh hiện đại hóa và toàn cầu hóa. Văn hóa Thái với những đặc trưng riêng về trang phục, ngôn ngữ, tôn giáo và lễ hội đang đối mặt với nguy cơ mai một. Đoàn Thanh niên qua các hoạt động bảo tồn và phát huy giúp các thế hệ trẻ Thái hiểu biết sâu sắc về gốc gác, bản sắc văn hóa và tạo tự hào dân tộc.

II. Các hoạt động bảo tồn văn hóa Thái tại Quỳ Châu

Tại huyện Quỳ Châu, Đoàn Thanh niên đã triển khai nhiều hoạt động bảo tồn văn hóa Thái có ý nghĩa. Các chương trình này bao gồm tổ chức lễ hội văn hóa truyền thống, đào tạo các kỹ năng thủ công, bảo vệ di sản phi vật thể như nhạc, khiêu vũ và lễ nghi tôn giáo. Những dự án cụ thể đã được xây dựng với sự hợp tác giữa Đoàn Thanh niên, chính quyền địa phương và cộng đồng Thái. Các hoạt động này không chỉ giúp bảo tồn mà còn quảng bá giá trị văn hóa Thái đến các cộng đồng khác.

2.1. Xây dựng các chương trình và dự án cụ thể

Đoàn Thanh niên đã xây dựng và ban hành các chương trình bảo tồn văn hóa như dự án 'Thanh niên học tập và phát huy văn hóa Thái' và các hoạt động 'Tìm hiểu bản sắc dân tộc'. Những chương trình này được thiết kế để thu hút thanh niên tham gia, tạo ra không gian học hỏi về các yếu tố văn hóa truyền thống. Mỗi dự án đều có mục tiêu rõ ràng, kế hoạch chi tiết và huy động nguồn lực từ các bên liên quan để thực hiện hiệu quả chính sách bảo tồn.

2.2. Tổ chức và triển khai các sự kiện văn hóa

Các sự kiện văn hóa Thái được Đoàn Thanh niên tổ chức thường xuyên, bao gồm lễ hội mùa thu hoặc Tết Thanh bua (Tết cổ truyền của dân tộc Thái). Những sự kiện này tạo cơ hội để thanh niên tham gia, trình diễn và truyền thừa những kỹ năng văn hóa. Thông qua các hoạt động này, giá trị văn hóa Thái được tôn vinh, các thế hệ trẻ được tiếp xúc với di sản của tổ tiên, và cộng đồng được gắn kết chặt chẽ hơn.

III. Những thách thức và hạn chế trong công tác bảo tồn

Mặc dù có những nỗ lực đáng kể, việc bảo tồn văn hóa Thái tại Quỳ Châu vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Số lượng thanh niên tham gia các hoạt động bảo tồn văn hóa còn hạn chế, đặc biệt ở những vùng sâu. Các cán bộ Đoàn Thanh niên thiếu kiến thức sâu về văn hóa Thái và kỹ năng tổ chức các chương trình có hiệu quả. Tài chính để triển khai các dự án bảo tồn còn eo hẹp, khi đó Đoàn Thanh niên cần huy động thêm nguồn lực từ cộng đồng và chính quyền.

3.1. Hạn chế về nguồn nhân lực và tài chính

Thiếu cán bộ được đào tạo về văn hóa Thái là một trong những hạn chế lớn. Không phải tất cả các cán bộ Đoàn Thanh niên đều có kiến thức sâu sắc về bảo tồn di sản văn hóa. Ngoài ra, nguồn tài chính hạn chế khiến khó khăn trong việc triển khai các dự án quy mô lớn. Để giải quyết, cần đào tạo chuyên sâu cho cán bộ đoàn và tìm kiếm các nguồn tài trợ từ tổ chức xã hội, nhà tài trợ.

3.2. Sự hạn chế trong sự tham gia của thanh niên

Mặc dù Đoàn Thanh niên có vai trò quan trọng, nhưng sự tham gia của thanh niên vào các hoạt động bảo tồn văn hóa chưa được toàn bộ khai thác. Nhiều thanh niên, đặc biệt là những người sống ở thành thị, ít quan tâm đến giá trị văn hóa dân tộc. Cần có các chương trình truyên động sáng tạo để nâng cao nhận thức và khích lệ thanh niên tham gia vào các hoạt động bảo tồn văn hóa Thái.

IV. Hướng phát triển và giải pháp nâng cao công tác bảo tồn

Để nâng cao vai trò Đoàn Thanh niên trong bảo tồn văn hóa Thái, cần có những giải pháp toàn diện. Thứ nhất, tăng cường đào tạo cho cán bộ Đoàn về kiến thức văn hóa Thái và kỹ năng tổ chức các hoạt động. Thứ hai, phát triển các chương trình giáo dục trong trường học để nâng cao nhận thức của thanh niên về giá trị văn hóa dân tộc. Thứ ba, hợp tác chặt chẽ giữa Đoàn Thanh niên, chính quyền địa phương, các cộng đồng Thái và các tổ chức xã hội để tạo sinergi trong công tác bảo tồn và phát huy văn hóa.

4.1. Đổi mới phương pháp và hình thức hoạt động

Đoàn Thanh niên cần đổi mới phương pháp tuyên truyền bằng cách sử dụng các nền tảng số và mạng xã hội để tiếp cận thanh niên. Các hoạt động bảo tồn văn hóa nên được thiết kế hấp dẫn, sáng tạo và phù hợp với đời sống thanh niên hiện đại. Việc kết hợp các hoạt động truyền thống với công nghệ sẽ giúp văn hóa Thái trở nên gần gũi và thu hút hơn với các thế hệ trẻ.

4.2. Tăng cường hợp tác liên ngành và cộng đồng

Hợp tác toàn diện giữa các bên liên quan là chìa khóa thành công. Đoàn Thanh niên, chính quyền địa phương, nhà trường và các cộng đồng Thái cần làm việc chung để xây dựng các chương trình bảo tồn bền vững. Cần thiết lập các hội đồng tư vấn gồm các nhân sĩ, học giả về văn hóa Thái để hướng dẫn và giám sát các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa một cách hiệu quả và khoa học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ SỰ THAM GIA CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA DÂN TỘC THÁI 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về sự tham gia Theo tác giả Võ Văn Việt (2008), “Sự tham gia của người dân trong hoạch định đất đai ý tưởng và khả năng ứng dụng”, Trường Đại học Nông lâm thành phố Hồ Chí Minh: Tham gia là một quá trình tương tác và hợp tác trong phân tích, hoạch định và ra quyết định trong đó có sự tham gia của tất cả các nhóm có liên quan.

Nó là quá trình cho phép những người tham gia trình bày những điều quan tâm và chú ý của họ, để dẫn đến những quyết định hài hòa với lợi ích của các nhóm khác nhau. Hoặc có thể định nghĩa là “một quá trình trong đó các nhóm liên quan tác động và chia sẻ giám sát đối với hoạt động phát triển, các quyết định và các nguồn gây ảnh hưởng đến họ. Khái niệm Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Theo Điều lệ Đoàn (2022), Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Nxb Thanh niên: “Đoàn TNCSHCM là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện. Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

Đoàn TNCSHCM là đội dự bị tin cậy của Đảng Cộng sản Việt Nam, là lực lượng xung kích cách mạng, là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của tuổi trẻ; phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; là lực lượng nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên và trong các tổ chức thanh niên Việt Nam. Đoàn TNCSHCM là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và Pháp luật của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Đoàn TNCSHCM đoàn kết, phát triển quan hệ hữu nghị, hợp tác bình đẳng với các tổ chức thanh niên tiến bộ, thanh niên và nhân dân các nước trong cộng đồng quốc tế phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, vì tương lai và hạnh phúc của tuổi trẻ. Khái niệm Văn hóa Theo UNESCO: “Văn hóa là tổng thể sống động các hoạt động và sáng tạo trong quá khứ và trong hiện tại.

Qua các thế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình 8 thành nên một hệ thống các giá trị, các truyền thống và thị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc”.[14] *Khái niệm giá trị văn hóa Theo Minh Khuê (2023): “Đây là những di sản văn hóa tích luỹ từ thế hệ này sang thế hệ khác, bao gồm các phong tục, tập quán, ngôn ngữ, nghệ thuật, kiến thức, giá trị tinh thần mà dân tộc đã thể hiện và kế thừa qua nhiều thế kỷ”. Thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thái 1. Khái niệm chính sách công Cho đến nay, thuật ngữ “chính sách công” được hiểu theo nhiều cách, xuất phát từ những hướng tiếp cận khác nhau. Chính sách công là một khái niệm vừa mang tính khoa học cơ bản, vừa mang tính ứng dụng, đồng thời cũng mang tính đặc trưng của các quốc gia khác nhau.

Chính sách công là hệ thống những hành động có chủ đích, mang tính quyền lực nhà nước, được ban hành theo những trình tự, thủ tục nhất định, nhằm mục tiêu giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn, hay thúc đẩy các giá trị ưu tiên.[10] Chính sách công còn được hiểu là những hành động ứng xử của Nhà nước với các vấn đề phát sinh trong đời sống cộng đồng, được thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau, nhằm thúc đẩy xã hội phát triển. Khái niệm thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thái Theo Từ điển Tiếng việt, động từ “thực hiện” có hai cách hiểu. Cách hiểu thứ nhất, “thực hiện” nghĩa là làm cho trở thành sự thật bằng những việc làm hoặc hành động cụ thể. Ví dụ như thực hiện lời hứa, thực hiện kế hoạch,…Cách hiểu thứ hai, “thực hiện” là làm theo trình tự, phép tắc nhất định.

Ví dụ như thực hiện phép tính, thực hiện ca phẫu thuật,.Trong phạm vi tiếp cận của đề tài, “thực hiện” được sử dụng với nghĩa thứ nhất. Thực hiện chính sách là một giai đoạn của chu trình chính sách, là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu nhất định. Tổ chức thực thi chính sách là trung tâm kết nối các khâu (các bước) trong chu trình chính sách thành một hệ thống.[6] Thực hiện chính sách là một quá trình diễn ra liên tục, thường xuyên, với 9 sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau, diễn ra trong một không gian, thời gian tương đối dài. Vì vậy, để thực hiện chính sách có hiệu quả, quá trình này phải chia thành các giai đoạn, được cung cấp đầy đủ các nguồn lực cả về vật chất lẫn con người.

Thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thái là toàn bộ quá trình đưa chính sách vào đời sống xã hội theo một quy trình, thủ tục chặt chẽ và thống nhất nhằm hướng tới mục tiêu duy trì bản sắc văn hóa của dân tộc Thái, với sự tham gia có hiệu quả của các bên có liên quan. Vai trò của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thái 1. Tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thái Tại Việt Nam, đồng bào dân tộc Thái đã có lịch sử sinh sống từ khoảng 1000 năm trước. Lịch sử phát triển của dân tộc này gắn bó mật thiết với khu vực miền núi phía Bắc, một số ít cư dân sinh sống ở khu vực phía Tây Thanh Hóa và Nghệ An.

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, dân tộc Thái là dân tộc có số dân đứng thứ 3 ở Việt Nam với 1.[3] Nhóm dân tộc Thái ở Việt Nam gồm 2 nhóm chính: Tay Đón (Thái Trắng), Tay Đăm (Thái Đen); Bên cạnh đó còn có Tay Đéng (Thái Đỏ), Tay Dọ (Thái Yo) và một số khác họ sống khá gần gũi nhau. Dân tộc Thái sử dụng ngôn ngữ Tày - Thái hay tiếng Thái - ngữ hệ (họ ngôn ngữ) Kra - Dai (hay còn gọi là Tai - Kadai). Họ mang những nét văn hóa tương đồng và đa số sống thành những bản ở các thung lũng lòng chảo, có ngôn ngữ và văn tự riêng. Nhà ở của người Thái thường là nhà sàn có truyền thống từ rất lâu đời.

Nhà sàn của người Thái Trắng có thiết kế gần giống nhà của người Tày - Nùng. Nhà sàn của người Thái Đen lại gần giống với kiểu nhà của người Môn - Khmer. [12] Ẩm thực của đồng bào Thái cũng rất đa dạng, đặc sắc, những món ăn được chế biến từ nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên, dưới bàn tay khéo léo những món ăn công phu mang nét độc đáo bản sắc riêng, đã để lại ấn tượng sâu sắc đến những người được trải nghiệm ẩm thực nơi đây. Đặc biệt, từ bao đời nay dân tộc Thái chế biến những món ăn hoàn toàn không có dầu mỡ và rất chú trọng về việc điều phối hương vị, quan tâm tới tới dinh dưỡng cũng như sức khỏe con người.

Tiêu biểu ẩm thực nơi đây với những món như canh ột, canh bon, chỉn xổm (thịt chua), lau xà (rượu cần), hò mọc, cá nướng, gà nướng, phắc chụp (nộm rau…), canh nhọc… Đồng thời, ẩm thực nơi đây cũng là nguồn cảm hứng cho cộng đồng hướng 10 tới thói quen những bữa ăn lành mạnh không dầu mỡ, đảm bảo sức khỏe, đặc biệt là giảm lượng chất béo có hại nạp vào cơ thể - nguyên nhân gây ra các bệnh tiểu đường, mỡ máu, huyết áp cao. Về trang phục dân tộc Thái, nam giới thường mặc áo cánh ngắn, cổ tròn, xẻ ngực và không có cầu vai và mặc cùng với quần xẻ đũng. Đối với trang phục nữ giới, phụ nữ Thái Trắng thường mặc áo cánh ngắn màu sáng (trắng, hồng,.), cổ áo hình chữ “V” và váy đen không hoa văn. Còn trang phục của phụ nữ Thái Đen sẽ là áo ngắn màu tối như màu chàm hoặc màu đen, cổ áo dáng tròn và đứng và có khăn đội đầu được gọi là “Khăn piêu” được thêu hoa văn trang trí với nhiều họa tiết bắt mắt, kỳ công [12].

Khác với 2 nhóm chính là Thái Đen và Thái Trắng thì phụ nữ Thái Tay Dọ lại có trang phục riêng. Chân váy của phụ nữ Thái Tay Dọ thêu hình mặt trời, chim muông, con hổ, con voi kết hợp nhiều họa tiết phong phú và đa dạng. Trong đời sống hiện đại, những nét văn hóa truyền thống này vẫn được cộng đồng người Thái gìn giữ và lưu truyền từ đời này sang đời khác. Văn hóa dân tộc Thái Nghệ An phong phú, đa dạng, đậm đà bản sắc dân tộc là kết tinh lên những giá trị nhân văn cao đẹp.

Việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa là trách nhiệm của mỗi cá nhân, đặc biệt quan trọng đối với thanh niên thế hệ trẻ ngày nay, những người được thụ hưởng nhiều giá trị của văn hóa, đồng thời là những người có khả năng sáng tạo lớn nhất, tiềm năng lớn nhất, đông đảo nhất tạo ra những sản phẩm văn hóa mang đậm đà bản sắc dân tộc. Đây là những nét văn hóa truyền thống của dân tộc Thái đang được lưu truyền từ đời này sang đời khác. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội loài người, bản sắc văn hóa của các dân tộc nói chung và của dân tộc Thái nói riêng đang bị mai một bởi các văn hóa ngoại nhập, dễ dàng thu hút giới trẻ. Chính vì vậy, thực thi chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Thái nói chung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa, con người Việt Nam thật sự trở thành sức mạnh nội sinh, tạo động lực cho phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc là nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm.