CHƯƠNG 1 VAI TRÒ CỦA VỐN ODA CỦA QŨY DÂN SỐ LIÊN HỢP QUỐC VỚI VẤN ĐỀ DÂN SỐ VÀ SỨC KHỎE SINH SẢN Ở VIỆT NAM 1. Vai trò của vấn đề dân số và sức khỏe sinh sản đối với nền kinh tế xã hội Việt Nam. Khái niệm dân số và sức khỏe sinh sản. Dân số là tập hợp của những con người đang sống ở một vùng địa lý hoặc một không gian nhất định, là nguồn lao động quý báu cho sự phát triển kinh tế - xã hội, thường được đo bằng một cuộc điều tra dân số và biểu hiện bằng một tháp dân số.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) định nghĩa: Sức khoẻ là một trạng thái hoàn hảo cả về mặt thể chất, tinh thần và xã hội, chứ không chỉ là không có bệnh tật hoặc tàn phế. Như vậy có thể thấy, khái niệm sức khoẻ là một khái niệm rộng hơn nhiều so với những quan niệm đơn giản như: sức khoẻ là có một cơ thể cường tráng, sức khoẻ là không ốm đau, sức khoẻ là người lành lặn, không bị tàn phế… Sức khoẻ sinh sản là một phần rất quan trọng của sức khỏe. Sức khỏe sinh sản gắn với toàn bộ cuộc đời của con người, từ lúc bào thai đến khi tuổi già. Sức khoẻ sinh sản quan tâm đến các vấn đề của bộ máy sinh sản nam nữ ở mọi lứa tuổi, đặc biệt chú trọng đến tuổi vị thành niên và độ tuổi sinh sản (15-49).
Hội nghị quốc tế về Dân số và phát triển họp tại Cai rô - Ai Cập năm 1994 đã đưa ra định nghĩa về sức khỏe sinh sản: “Sức khoẻ sinh sản là một trạng thái khỏe mạnh, hài hòa về thể chất, tinh thần và xã hội trong tất cả mọi khía cạnh liên quan đến hệ thống, chức năng và quá trình sinh sản chứ không phải chỉ là không có bệnh tật hay tổn thương hệ thống sinh sản”. SV: Đinh Thị Ngọc Anh Lớp: CQ48/08.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 5 Học viện Tài chính 1. Vai trò của vấn đề dân số và sức khỏe sinh sản đối với kinh tế xã hội Việt Nam. Chăm sóc sức khỏe cho toàn xã hội, đảm bảo chất lượng sức khỏe cho lực lượng sản xuất.
Ở mọi thời đại, con người luôn là vốn quý nhất của xã hội, là nhân tố quyết định sự phát triển của mỗi quốc gia. Con người là sự kết hợp giữa thể lực và trí tuệ. Trong đó thể lực là cơ sở, điều kiện để phát huy trí tuệ. Thế nên việc chăm sóc thể lực cho con người là thật sự cần thiết, luôn cần được quan tâm và đặt lên hàng đầu.
Sức khỏe là một vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội và trên hết là quyền cơ bản của con người. Sự bất bình đẳng, nghèo đói, bạo lực và bất công là nguyên nhân gây ra bệnh tật và chết chóc trong xã hội. Bởi vậy, nếu được quan tâm và hỗ trợ đúng mức cho chương trình dân số và sức khỏe sinh sản thì hàng loạt các vấn đề khác sẽ được giải quyết. Tất cẩ mọi người sẽ được hưởng những dịch vụ chăm sóc, thăm khám chữa bệnh thường xuyên, nâng cao thể lực, trí lực.
Đầu tư cho sức khỏe là đầu tư phát triển, góp phần xây dựng nguồn lực phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Cải thiện sức khỏe, nâng cao tầm vóc và thể lực chính là cho thế hệ tương lai, duy trì và phát triển giống nòi. Chiến lược dân số và sức khỏe sinh sản Việt Nam giai đoạn 2011- 2020 được thực hiện trên phạm vi cả nước, chăm sóc sức khỏe cho toàn xã hội và nhiều mặt. Mục tiêu của chiến lược là nâng cao chất lượng sinh sản, giải quyết tốt vấn đề cơ cấu dân số. Như vậy sẽ tạo ra sự cân bằng và phù hợp trên các vùng miền tổ quốc, lực lượng lao động có thể đảm bảo được việc làm, ổn định về mặt gia đình, tạo nền tảng vững chắc cho xã hội.Việc quan tâm đúng mực đến sức khỏe của người dân sẽ góp phần ổn định về mặt tinh thần, thể chất tạo ra lối sống xã hội lành mạnh, an toàn , đảm bảo cho lực lượng sản xuất phát huy tốí đa vai trò và năng lực của bản thân trong xã hội.
SV: Đinh Thị Ngọc Anh Lớp: CQ48/08.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 6 Học viện Tài chính Đảm bảo mức độ tăng dân số phù hợp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chiến lược Dân số và Sức khỏe sinh sản Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 là một nội dung quan trọng của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng cuộc sống của từng người, từng gia đình và toàn xã hội. Chăm sóc sức khỏe cũng góp phần làm tăng của cải xã hội chứ không chỉ tiêu tốn của cải xã hội. Tăng dân số phù hợp sẽ: - Đảm bảo môi trường sống hiện tại và tương lai - Đảm bảo an toàn cho kết cấu hạ tầng xã hội - Đảm bảo sự cân đối và hợp lý về sự gia tăng lực lượng lao động trong tương lai.
Vấn đề sức khỏe sinh sản rất quan trọng, để duy trì giống nòi và đảm bảo nâng cao sức khỏe sản xuất cho toàn dân. Chiến lược đã giải quyết đồng bộ các vấn đề dân số, sức khỏe sinh sản, tập trung nâng cao chất lượng dân số, cải thiện sức khỏe bà mẹ và trẻ em, phát huy lợi thế của cơ cấu “dân số vàng”, chủ động điều chỉnh tốc độ tăng dân số và kiểm soát tỷ số giới tính khi sinh. Tạo điều kiện để giảm bớt mất cấn bằng giới tính, duy trì giống nòi cho thế hệ tương lai. Các nguồn vốn sử dụng trong chương trình dân số và sức khỏe sinh sản.
Ngân sách nhà nước: Trong sự nghiệp phát triển đất nước thì mục tiêu đầu tư vào y t ế đ ể ổn định an sinh xã hội luôn luôn được đặt lên là mối quan tâm hang đ ầu. Nhà nước luôn dành một phần vốn thuộc ngân sách để đầu tư cho lĩnh vực này. Ngân sách nhà nước là nguồn vốn chiếm tỉ trọng lớn nhất và quan tr ọng nh ất trong cơ cấu nguồn vốn cung cấp cho y tế nói chung và cho ch ương trình dân SV: Đinh Thị Ngọc Anh Lớp: CQ48/08.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 7 Học viện Tài chính số và sức khỏe sinh sản nói riêng riêng. Hằng năm căn cứ vào dự toán của ngành y tế mà quốc hội xem xét phân bổ ngân sách phù hợp.
Các cơ sở y t ế ở các tuyến hầu hết sử dụng nguồn chủ yếu là từ ngân sách nhà nước, các thi ết bị y tế cũng như đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng y tế đòi hỏi phải có nguồn vốn đầu tư lớn chỉ có ngân sachsn hà nước mới có thê đáp ứng được. Dự báo ngân sách nhà nước cho chương trình trong những năm t ới còn tiếp tục tăng. Với nguồn chi này, nhà nước tập trung thực hiện đảm bảo nâng cao chất lượng dân số thông qua việc đầu tư vào các mục tiêu quốc gia đầu tư vào cơ sở hạ tầng, trang thiết bị y tế, chất lượng đội ngũ cán bộ,… Trong nguồn vốn từ ngân sách nhà nước để sử dụng trong chương trình dân số và sức khỏe sinh sản một phần là nhà nước đi vay n ước ngoài thông qua việc bán trái phiếu chính phủ, và một phần là s ử d ụng ODA không hoàn lại của các tổ chức trên thế giới như WB, ADB, Liên Hợp Quốc,… b. Nguồn vốn từ xã hội hóa ngành y tế.
Đây là nguồn vốn từ mọi thành phần kinh tế trong xã hội có nhu c ầu đầu tư vào y tế theo hình thức cùng góp vốn đầu tư hoặc bệnh viện vay vốn kích cầu mua trang thiết bị máy móc, góp phần nâng cao chất lượng điều trị, góp phần xây dựng một mạng lưới y tế đều khắp, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trong tình hình mới. Nguồn vốn từ các cá nhân, hộ gia đình Nhu cầu khám và chữa bệnh hình thành từ bất trắc trong cuộc sống. Con người không mong muốn gặp phải bất cứ một căn bệnh nào, tuy nhiên sự việc diễn ra không như mong đợi vì thế nhu cầu phát sinh đó là chi phí cho y tế. Chi phí cho y tế không như cho các dịch vụ khác, như tiêu dung hay giải trí, chúng ta có thể sử dụng hoặc không.
Nhưng một khi có nhu cầu khám SV: Đinh Thị Ngọc Anh Lớp: CQ48/08.01 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 8 Học viện Tài chính chữa bệnh thì chắc chắn chi phí cho y tế gần như là bắt buộc dù trong hoàn cảnh giàu hay nghèo. Và đặc biệt trong tương lai thì chi phí này có xu hướng tang do nhiều nguyên nhân như giá cả các chi phí liên quan, thuốc men, dịch vụ,… hơn nữa là do nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tang của con người. Bởi vậy đây là một trong những nguồn vốn tuy không nhiều nhưng rất quan trọng bổ sung cho y tế. Nguồn vốn từ ODA nước ngoài.
Ngoài nguồn vốn từ tích lũy ngân sách trong nước có nhược điểm là nguồn vốn đầu tư rất thấp và không đủ đáp ứng cho nhu cầu trong nước, nguồn vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) từ bên ngoài thường tập trung vào những ngành, lĩnh vực có khả năng thu hồi vốn cao, đem lại lợi nhuận cao,… thì nguồn vốn ODA là một nguồn rất quan trọng đầu tư cho y tế. Bởi đặc tính có khối lượng lớn, ưu đãi nhiều, không chi có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn có ý nghĩa về mặt xã hội nên thực sự là một nguồn vốn rất quan trọng bổ trợ cho nguồn vốn trong nước, góp phần vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống tinh thần, vật chất cho nhân dân. Chính vì vậy ODA được xem là một cứu cánh để giải quyết khó khan trên đối với các nước đang phát triển. ODA của Quỹ Dân Số Liên Hợp Quốc.
Khái niệm, đặc điểm và phân loại ODA 1.