Luận văn thạc sĩ ussh vai trò của trường phổ thong dân tộc nội trú tỉnh thái nguyên trong định hướng phát triển nguồn nhân lực vùng đông bắc việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của trường phổ thông dân tộc nội trú Thái Nguyên trong phát triển nguồn nhân lực vùng Đông Bắc Việt Nam.

• Tác giả: Phạm Thị Giang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Thanh
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Dân tộc học
• Đề tài: Vai trò của trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Thái Nguyên trong định hướng phát triển nguồn nhân lực vùng Đông Bắc Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT, PHƢƠNG PHÁP VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Lịch sử hình thành và vai trò của trường phổ thông dân tộc nội trú
• 1.4.1. Lịch sử hình thành
• 1.4.2. Vai trò của trường phổ thông dân tộc nội trú trong hệ thống giáo dục Việt Nam
• 1.4.3. Hệ thống trường PTDTNT ở Thái Nguyên
• 1.4.4. Vài nét về tỉnh Thái Nguyên
• 1.4.5. Trường phổ thông dân tộc nội trú cấp Trung học cơ sở
• 1.4.6. Trường phổ thông dân tộc nội trú cấp Trung học phổ thông
• 2. THỰC TRẠNG CÁC NGUỒN LỰC CỦA TRƢỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN
• 2.1. Cơ sở vật chất, trang thiết bị
• 2.2. Quy mô trường
• 2.3. Khu phòng học
• 2.4. Khu văn phòng
• 2.5. Ký túc xá và nhà ăn của học sinh
• 2.6. Hệ thống công nghệ thông tin
• 2.7. Nhà để xe; hệ thống vệ sinh; phòng y tế
• 2.8. Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lí
• 2.8.1. Đội ngũ giáo viên
• 2.8.2. Đội ngũ cán bộ quản lí, nhân viên
• 2.8.3. Đội ngũ học sinh
• 3. ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC TRƢỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH THÁI NGUYÊN TỪ 1986 ĐẾN NAY
• 3.1. Vai trò của nguồn nhân lực
• 3.2. Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước
• 3.3. Vai trò của nguồn nhân lực các dân tộc thiểu số và yêu cầu đổi mới việc phát huy nguồn nhân lực các dân tộc thiểu số hiện nay ở nước ta
• 3.4. Công tác tuyển sinh, dạy nghề và hướng nghiệp
• 3.4.1. Công tác tuyển sinh
• 3.4.2. Công tác dạy nghề và hướng nghiệp
• 3.4.3. Công tác phân luồng đào tạo
• 3.5. Tăng cường xây dựng cơ sở vật chất và thiết bị trường học
• 3.5.1. Tiếp tục ưu tiên nguồn vốn để đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, thiết bị trường học theo hướng trường trung học đạt chuẩn Quốc gia
• 3.6. Đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục
• 3.7. Thực hiện đổi mới chương trình, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá
• 3.7.1. Đổi mới chương trình, phương pháp dạy học
• 3.7.2. Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá
• 3.8. Tổ chức các hoạt động giáo dục đặc thù
• 4. NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƢỢC VÀ HẠN CHẾ CỦA ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC
• 4.1. Chất lượng đào tạo của các trường PTDTNT tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Chất lượng giáo dục của trường PTDTNT cấp THPT
• 4.3. Chất lượng giáo dục của trường PTDTNT cấp THCS
• 4.4. Thực hiện các chính sách ưu tiên
• 4.5. Hạn chế còn tồn tại
• 4.6. Các nguồn lực chưa được đầu tư tương xứng
• 4.7. Yếu tố tộc người ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của trường phổ thông dân tộc nội trú Thái Nguyên

Trường phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT) Thái Nguyên đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực cho vùng Đông Bắc Việt Nam. Mô hình giáo dục này không chỉ giúp nâng cao trình độ học vấn mà còn góp phần bảo tồn văn hóa dân tộc. Hệ thống trường PTDTNT được thành lập nhằm đáp ứng nhu cầu giáo dục cho học sinh dân tộc thiểu số, từ đó tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của trường PTDTNT

Trường PTDTNT Thái Nguyên được thành lập từ những năm đầu của chính sách giáo dục dân tộc, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh dân tộc thiểu số. Qua thời gian, trường đã phát triển cả về quy mô và chất lượng, trở thành một trong những cơ sở giáo dục hàng đầu trong khu vực.

1.2. Đặc điểm và mô hình giáo dục của trường PTDTNT

Mô hình giáo dục tại trường PTDTNT Thái Nguyên được thiết kế đặc biệt để phù hợp với nhu cầu và đặc điểm của học sinh dân tộc thiểu số. Chương trình học không chỉ tập trung vào kiến thức mà còn chú trọng đến việc phát triển kỹ năng sống và bảo tồn văn hóa dân tộc.

II. Thách thức trong phát triển nguồn nhân lực tại trường PTDTNT Thái Nguyên

Mặc dù trường PTDTNT Thái Nguyên đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc phát triển nguồn nhân lực. Các vấn đề như cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và chương trình học vẫn cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.

2.1. Cơ sở vật chất và trang thiết bị giáo dục

Cơ sở vật chất của trường PTDTNT Thái Nguyên còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và học tập. Việc đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất là cần thiết để tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh.

2.2. Đội ngũ giáo viên và chất lượng giảng dạy

Đội ngũ giáo viên tại trường PTDTNT Thái Nguyên cần được đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao chất lượng giảng dạy. Việc thu hút giáo viên có trình độ cao cũng là một thách thức lớn.

III. Phương pháp cải thiện chất lượng giáo dục tại trường PTDTNT Thái Nguyên

Để nâng cao chất lượng giáo dục tại trường PTDTNT Thái Nguyên, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và phù hợp với đặc điểm của học sinh. Việc đổi mới chương trình học và phương pháp dạy học là rất quan trọng.

3.1. Đổi mới chương trình học và phương pháp dạy học

Chương trình học cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động. Phương pháp dạy học cần linh hoạt, sáng tạo và khuyến khích sự tham gia của học sinh.

3.2. Tăng cường hoạt động ngoại khóa và giáo dục kỹ năng sống

Các hoạt động ngoại khóa và giáo dục kỹ năng sống giúp học sinh phát triển toàn diện. Trường cần tổ chức nhiều hoạt động bổ ích để học sinh có cơ hội rèn luyện và phát triển bản thân.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu từ trường PTDTNT Thái Nguyên

Các nghiên cứu về trường PTDTNT Thái Nguyên đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực trong việc phát triển nguồn nhân lực cho vùng Đông Bắc Việt Nam. Những thành công này cần được nhân rộng và áp dụng cho các trường khác trong khu vực.

4.1. Kết quả học tập và phát triển của học sinh

Học sinh tại trường PTDTNT Thái Nguyên đã đạt được nhiều thành tích cao trong học tập và rèn luyện. Điều này chứng tỏ hiệu quả của mô hình giáo dục này trong việc phát triển nguồn nhân lực.

4.2. Những mô hình giáo dục thành công có thể áp dụng

Các mô hình giáo dục thành công tại trường PTDTNT Thái Nguyên có thể được áp dụng cho các trường khác trong khu vực để nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực.

V. Kết luận và tương lai của trường PTDTNT Thái Nguyên trong phát triển nguồn nhân lực

Trường PTDTNT Thái Nguyên sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực cho vùng Đông Bắc Việt Nam. Cần có những chính sách hỗ trợ và đầu tư hợp lý để mô hình này phát triển bền vững.

5.1. Tầm nhìn và định hướng phát triển trong tương lai

Trường PTDTNT Thái Nguyên cần có tầm nhìn rõ ràng và định hướng phát triển cụ thể để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội và thị trường lao động.

5.2. Vai trò của chính sách hỗ trợ trong phát triển giáo dục

Chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức xã hội là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của trường PTDTNT Thái Nguyên trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống giáo dục nội trú giữ vai trò nòng cốt trong chiến lược nâng cao dân trí và phát triển nguồn nhân lực cho các vùng đồng bào thiểu số. Theo số liệu thống kê toàn quốc, năm học 2011 - 2012 có 300 trường phổ thông dân tộc nội trú tại 50 tỉnh, thành phố với quy mô 80.832 học sinh hưởng học bổng chính sách, chiếm khoảng 7,6% tổng số học sinh người dân tộc thiểu số cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông. Tại tỉnh Thái Nguyên, nơi có 125/180 xã thuộc khu vực miền núi và vùng cao, việc thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ cán bộ trình độ cao tại cơ sở là rào cản lớn đối với tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và chất lượng đào tạo của các trường phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể là làm rõ vai trò của mô hình trường chuyên biệt này trong việc tạo nguồn cán bộ và định hướng nhân lực chất lượng cao phục vụ trực tiếp cho vùng Đông Bắc Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 03 cơ sở giáo dục tiêu biểu gồm: Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Thái Nguyên (cấp trung học phổ thông), Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Nguyễn Bỉnh Khiêm huyện Võ Nhai và Trường Trung học phổ thông Bình Yên huyện Định Hóa (cấp trung học cơ sở), trong tiến trình phát triển từ năm 1986 đến năm 2014. Ý nghĩa của công trình thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học thực chứng với 100% giáo viên đạt chuẩn và trên 75% học sinh là nữ dân tộc thiểu số, khẳng định hiệu quả của chính sách đầu tư công trong giáo dục dân tộc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ ba trụ cột lý thuyết nền tảng trong nghiên cứu Dân tộc học và Nhân học phát triển:

Lý thuyết phát triển bền vững được khởi xướng từ báo cáo của Ủy ban Quốc tế về Môi trường và Phát triển năm 1987 và cụ thể hóa tại Quyết định số 153/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Lý thuyết này nhấn mạnh sự kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và phát triển con người, trong đó giáo dục dân tộc là chìa khóa thu hẹp khoảng cách vùng miền.

Nguyên lý phát triển và biến đổi xã hội của chủ nghĩa Mác - Lênin cùng lý thuyết xã hội học của Auguste Comte, xem xét sự ra đời của trường nội trú như một quá trình vận động tất yếu nhằm đáp ứng nhu cầu nội tại của cộng đồng các tộc người thiểu số.

Lý thuyết về con người và nguồn nhân lực theo quan điểm của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP 1990), khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa gồm: Trường phổ thông dân tộc nội trú (theo Điều 61 Luật Giáo dục năm 2005), Nguồn nhân lực, Nguồn nhân lực chất lượng cao, Đào tạo nguồn nhân lực và Phát triển nguồn nhân lực dân tộc thiểu số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu khảo sát gồm 811 học sinh thuộc 19 lớp nội trú và 132 cán bộ quản lý, giáo viên (bao gồm 31 giáo viên người dân tộc thiểu số) tại 03 trường điểm trên địa bàn tỉnh. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm đại diện đầy đủ cho cấp trung học phổ thông toàn tỉnh và cấp trung học cơ sở tại hai địa bàn vùng sâu, vùng xa có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn là Võ Nhai và Định Hóa.

Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phương pháp quan sát tham gia, không tham gia và 45 cuộc phỏng vấn sâu cá nhân đối với cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh. Dữ liệu thứ cấp được khai thác từ hệ thống văn bản của Ban Dân tộc tỉnh Thái Nguyên và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích liên ngành giữa Dân tộc học, Xã hội học và Giáo dục học là nhằm giải mã mối tương tác giữa yếu tố văn hóa tộc người và hiệu quả tiếp thu tri thức. Toàn bộ quá trình điền dã thực nghiệm và xử lý số liệu được triển khai chặt chẽ từ năm 2012 đến tháng 8 năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa mang lại bốn phát hiện cơ bản về các nguồn lực và chất lượng giáo dục:

Thứ nhất, cơ sở vật chất được đầu tư quy chuẩn vượt bậc. Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Thái Nguyên sở hữu diện tích 14.000 m2, đạt định mức 38,8 m2/học sinh, sở hữu thư viện chuẩn với 15.220 đầu sách. Trường Nguyễn Bỉnh Khiêm có khuôn viên 18.000 m2 với 10.500 bản sách, bình quân 35 cuốn/người, đảm bảo điều kiện ăn ở nội trú khép kín 100%.

Thứ hai, chất lượng đội ngũ giảng dạy đạt tỷ lệ chuẩn hóa rất cao. Toàn bộ 132 giáo viên tại các trường khảo sát đều đạt chuẩn và trên chuẩn, trong đó có 16 Thạc sĩ (chiếm 12,1%), 37 giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh (chiếm 28,0%) và 99 giáo viên dạy giỏi cấp cơ sở (chiếm 75,0%). Đội ngũ có 31 giáo viên là người dân tộc thiểu số (chiếm 23,5%).

Thứ ba, cơ cấu giới tính học sinh có sự chênh lệch lớn khi nữ giới chiếm tỷ lệ áp đảo. Tại trường cấp tỉnh, tỷ lệ nữ sinh đạt 75,6% (272/360 học sinh), tại trường Nguyễn Bỉnh Khiêm là 76,8% (192/250 học sinh) và tại khối nội trú trường Bình Yên lên tới 81,1% (163/201 học sinh). Tỷ lệ học sinh đi học quá tuổi quy định được kiểm soát ở mức rất thấp, chỉ 1,97% (16/811 học sinh).

Thứ tư, công tác phân luồng đào tạo đạt kết quả tích cực với 100% học sinh tốt nghiệp được định hướng nghề nghiệp, phần lớn trúng tuyển vào các trường đại học, cao đẳng hoặc chuyển tiếp vào hệ dự bị đại học dân tộc.

Thảo luận kết quả

Hiện tượng nữ sinh chiếm tỷ lệ gấp 3 lần nam sinh phản ánh sự thay đổi căn bản trong nhận thức của đồng bào vùng cao, xóa bỏ hoàn toàn định kiến giới. Về mặt học lực, học sinh nữ ở bậc tiểu học thường cẩn thận, chăm chỉ, đạt thành tích toàn diện nên chiếm ưu thế khi xét tuyển hồ sơ đầu vào. Ngược lại, nam sinh trung học cơ sở ở các xã đặc biệt khó khăn thường phải sớm tham gia lao động phụ giúp kinh tế gia đình.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ hình tròn thể hiện cơ cấu giới tính học sinh (75,6% nữ so với 24,4% nam) và biểu đồ cột so sánh tỷ lệ giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh giữa các trường (Trường tỉnh đạt 48,5%, Bình Yên đạt 26,7%, Võ Nhai đạt 4,3%). Bảng ma trận đối sánh thành phần tộc người cũng cho thấy sự hiện diện đa dạng của con em các dân tộc Tày, Nùng, Sán Dìu, Dao, Mông, Hoa.

Đặc biệt, sự đóng góp của 23,5% giáo viên người dân tộc thiểu số tạo nên cầu nối văn hóa quan trọng, giúp học sinh nhanh chóng vượt qua rào cản tâm lý để thích nghi với môi trường sinh hoạt tập thể mà không bị mai một bản sắc văn hóa cội nguồn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa vai trò của hệ thống trường nội trú trong định hướng phát triển nguồn lực vùng Đông Bắc, các giải pháp mang tính chiến lược cần được triển khai đồng bộ:

Nâng cấp đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và công nghệ thông tin: Đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện mạng lưới 03 trường nội trú mới tại các huyện Đồng Hỷ, Phú Lương, Đại Từ từ nguồn vốn hơn 111 tỷ đồng của Chương trình mục tiêu quốc gia. Phấn đấu 100% phòng bộ môn đạt chuẩn kiểm định chất lượng giai đoạn 2015 - 2020. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân tỉnh và Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên.

Chuẩn hóa chuyên môn và kỹ năng sư phạm đặc thù: Đặt mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên đạt trình độ Thạc sĩ lên 25% vào năm 2020. Tổ chức định kỳ các khóa tập huấn phương pháp dạy học song ngữ, tâm lý học tộc người và kỹ năng tư vấn học đường cho 100% giáo viên đứng lớp. Đơn vị chủ trì là Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp cùng các trường đại học sư phạm.

Đổi mới quy chế tuyển sinh và điều tiết cơ cấu giới tính: Áp dụng kết hợp linh hoạt giữa xét tuyển học bạ và kiểm tra năng lực đầu vào, thiết lập tỷ lệ tuyển sinh nam sinh đạt mức tối thiểu 35% - 40% nhằm bảo đảm cân bằng nhân lực địa phương. Ban Dân tộc tỉnh chủ trì giám sát việc phân bổ chỉ tiêu công bằng theo địa bàn cư trú.

Tăng cường phân luồng hướng nghiệp gắn với nhu cầu thị trường: Liên kết chặt chẽ với 6 trường đại học, 11 trường cao đẳng và 9 trung tâm dạy nghề trên địa bàn để mở rộng các chương trình thực hành kỹ năng mềm, cam kết chỉ tiêu đào tạo theo địa chỉ phục vụ các cơ quan hành chính xã, bản vùng sâu. Ban Giám hiệu các trường nội trú chịu trách nhiệm phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà quản lý giáo dục và cán bộ hoạch định chính sách dân tộc: Khai thác kho dữ liệu thực chứng về nguồn lực và định mức giáo dục chuyên biệt để tham mưu ban hành các chính sách đầu tư ngân sách, hỗ trợ học bổng và quy hoạch mạng lưới trường nội trú giai đoạn mới.

Ban Giám hiệu và giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội trú: Vận dụng mô hình quản trị cơ sở vật chất, phương pháp quản lý học sinh nội trú 24/24 giờ và các kinh nghiệm giảng dạy lồng ghép tri thức địa phương vào bài giảng văn hóa.

Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Dân tộc học, Nhân học, Xã hội học, Quản lý giáo dục: Sử dụng khung lý thuyết phát triển bền vững và phương pháp tiếp cận liên ngành của luận văn làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực thiểu số.

Các tổ chức phát triển xã hội và dự án phi chính phủ: Tham chiếu các chỉ số nhân khẩu học, cơ cấu giới tính và điều kiện sinh hoạt học đường để thiết kế các dự án tài trợ giáo dục, nâng cao năng lực cho phụ nữ và thanh thiếu niên vùng cao Đông Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân nào khiến tỷ lệ nữ sinh chiếm hơn 75% trong các trường nội trú tại Thái Nguyên? Hiện tượng này xuất phát từ việc xóa bỏ định kiến giới cùng tiêu chí xét tuyển dựa trên kết quả học tập tiểu học, nơi các em nữ thường chăm chỉ và có điểm số vượt trội, trong khi nam sinh vùng cao thường phải tham gia lao động gia đình sớm.

Cơ sở vật chất của các trường dân tộc nội trú Thái Nguyên có đáp ứng chuẩn quốc gia không? Hệ thống trường được đầu tư rất khang trang. Điển hình như trường cấp tỉnh đạt diện tích 38,8 m2/học sinh, sở hữu 15.220 đầu sách thư viện, hệ thống phòng học bộ môn và ký túc xá khép kín 100% đạt chuẩn kiểm định.

Trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên trường nội trú được đánh giá như thế nào? 100% giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn, trong đó có 12,1% đạt học vị Thạc sĩ, 28% là giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh và 23,5% là người dân tộc thiểu số am hiểu sâu sắc văn hóa bản địa.

Mô hình trường nội trú đóng góp gì cho nguồn nhân lực vùng Đông Bắc? Trường đóng vai trò vườn ươm tạo nguồn cán bộ cơ sở, cung cấp học sinh chất lượng cao cho 6 trường đại học tại địa bàn, bảo đảm nguồn nhân lực có trình độ quay trở về phục vụ quê hương.

Chính sách ưu tiên cho học sinh nội trú được thực hiện cụ thể ra sao? Học sinh được hưởng 100% học bổng chính sách hàng tháng, cấp phát miễn phí sách giáo khoa, văn phòng phẩm, trang thiết bị sinh hoạt cá nhân và chăm sóc y tế học đường toàn diện.

Kết luận

• Hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh Thái Nguyên khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, cung cấp cán bộ nòng cốt cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số Đông Bắc.
• Nguồn lực cơ sở vật chất được chuẩn hóa toàn diện với tỷ lệ 38,8 m2/học sinh và 100% phòng bộ môn đạt chuẩn kỹ thuật hiện đại.
• Đội ngũ nhà giáo có phẩm chất vững vàng với 100% đạt chuẩn, 12,1% có trình độ Thạc sĩ và 23,5% giáo viên là người dân tộc thiểu số trực tiếp gìn giữ bản sắc văn hóa bản địa.
• Sự chuyển biến tích cực trong nhận thức xã hội thể hiện qua tỷ lệ nữ sinh chiếm trên 75%, đánh dấu bước tiến lớn về bình đẳng giới tại vùng sâu, vùng xa.
• Công tác phân luồng giáo dục và định hướng nghề nghiệp đã gắn kết chặt chẽ với hệ thống 6 trường đại học và các cơ sở dạy nghề trong toàn tỉnh.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận Dân tộc học và cung cấp bức tranh thực nghiệm xác thực về hiệu quả giáo dục nội trú. Kế hoạch tiếp theo giai đoạn 2015 - 2020 đòi hỏi sự mở rộng quy mô trường lớp và tối ưu hóa chính sách tuyển sinh. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý giáo dục hãy khai thác chi tiết tư liệu của luận văn để cùng chung tay thúc đẩy sự phát triển bền vững cho vùng Đông Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan nghiên cứu, cơ sở lí thuyết, phương pháp và địa bàn nghiên cứu Chương 2. Thực trạng các nguồn lực của trường Phổ thông Dân tộc nội trú trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Chương 3: Định hướng phát triển nguồn nhân lực trong các trường Phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Thái Nguyên từ 1986 đến nay Chương 4: Những kết quả đạt được và hạn chế của định hướng phát triển nguồn nhân lực 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT, PHƢƠNG PHÁP VÀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan nghiên cứu Năm 1957, trường Thiếu nhi rẻo cao Khu tự trị Việt Bắc được thành lập đã đặt nền móng đầu tiên cho sự phát triển của hệ thống trường PTDTNT ở nước ta.

Trải qua hơn nửa thế kỉ phát triển, mô hình giáo dục chuyên biệt này dần trở nên phổ biến rộng khắp các tỉnh thành trên cả nước. Và ngôi trường PTDTNT không chỉ nhận được sự quan tâm của các cấp chính quyền, những nhà hoạch định chính sách dân tộc mà còn được các học giả, các nhà nghiên cứu rất chú ý. Những năm gần đây đã có nhiều công trình có giá trị nghiên cứu về mô hình trường PTDTNT, cụ thể: Năm 2001, Nxb Văn hóa dân tộc ấn hành cuốn sách Nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường phổ thông dân tộc nội trú, các tác giả: Trần Xuân Nhĩ, Phạm Chí Đạo, Phạm Đình Thái. Tác phẩm bao gồm các báo cáo nêu lên những kinh nghiệm trong quá trình xây dựng và đào tạo ở các trường PTDTNT.

Tựa sách Hướng dẫn tổ chức hoạt động văn hoá xã hội trong trường phổ thông dân tộc nội trú do Lê Nguyên Quang chủ biên đã được Nxb Giáo dục phát hành năm 2012. Công trình là tập hợp các chuyên đề hướng dẫn các kịch bản cũng như quy trình tổ chức, triển khai các hoạt động văn hoá xã hội từ năm nội dung chính của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Cuốn “Phát triển nguồn cán bộ dân tộc thiểu số ở các tỉnh miền núi phía Bắc nước ta hiện nay” của Lô Quốc Toản được Nxb Chính trị Quốc gia phát hành vào năm 2010. Trong đó, tác giả trình bày có hệ thống quan niệm về “Phát triển nguồn cán bộ”, công tác “Phát triển nguồn cán bộ dân tộc thiểu số” ở các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam.

Đồng thời cũng phân tích thực trạng và đề ra những giải pháp phát triển nguồn cán bộ DTTS ở các tỉnh miền núi phía Bắc. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nguyễn Ngọc Thanh (chủ biên) với cuốn “Một số vấn đề về chính sách giáo dục ở vùng cao miền núi phía Bắc Việt Nam” được Nxb Khoa học xã hội phát hành năm 2012. Tác phẩm đưa ra cái nhìn đầy đủ về chính sách xây dựng CSVC trong giáo dục, chương trình giảng dạy và sách giáo khoa, chính sách giáo dục về phát triển NNL. Tác giả đồng thời đã đưa ra một số kiến nghị và giải pháp nhằm phần nào khắc phục những hạn chế của chính sách giáo dục cho vùng cao miền núi phía Bắc.

Công trình “Hướng dẫn bảo tồn văn hóa trong trường phổ thông dân tộc nội trú” của nhóm tác giả Đào Nam Sơn (chủ biên), Vi Văn Điểu, Ngô Thị Thanh Thuỷ do Nxb Giáo dục phát hành năm 2012 cũng đóng góp vào việc làm phong phú thêm các nghiên cứu về trường PTDTNT. Nội dung giáo dục văn hoá truyền thống trong các trường DTNT đã được trình bày rõ nét trong cuốn sách này. Ngoài ra, nó còn đề cập đến vai trò của văn hoá truyền thống các dân tộc trong hoạt động giáo dục, các hoạt động và phương pháp giáo dục nhằm bảo tồn, bảo tàng và phát triển văn hoá truyền thống. Bên cạnh các công trình trên, cũng có khá nhiều luận án tiến sĩ của các ngành khoa học khác nhau và các bài chuyên khảo đăng trên các tạp chí chuyên ngành cũng đề cập đến những nội dung xoay quanh vấn đề trường PTDTNT.

Ngày 13 - 12 - 2010, tại đại học Sư phạm Hà Nội, Trương Xuân Cừ đã bảo vệ thành công luận án tiến sĩ Giáo dục học với đề tài: “Phát triển hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú khu vực Tây Bắc tạo nguồn đào tạo nhân lực thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại hóa”. Luận án đi sâu đánh giá thực trạng hệ thống trường PTDTNT khu vực Tây Bắc, về cả cơ cấu, quy mô, chất lượng và mức độ đáp ứng tạo nguồn đào tạo nhân lực. Tác giả còn đề xuất giải pháp phát triển hệ thống một cách bền vững, hiệu quả để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước. Tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, ngày 17 - 09 - 2012 đã diễn ra lễ bảo vệ đề tài luận văn tiến sĩ Tâm lý học: “Phẩm chất nhân cách của giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam” của Đinh Đức Hợi.

Tác giả đã trình bày rõ cơ sở lý luận về phẩm chất nhân cách của GV các trường PTDTNT. Luận án cũng mô tả một số chân dung phẩm chất nhân cách của GV 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trường PTDTNT và đề xuất một số vấn đề về phương hướng và biện pháp trong khâu tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng GV trường PTDTNT. Nói về các chuyên khảo trên tạp chí phải kể đến bài viết “Phân luồng hướng nghiệp dạy nghề ở trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh theo hướng đổi mới phương thức đào tạo” của Lê Nguyên Quang đăng trên số Tạp chí Giáo dục, số 119. Bên cạnh đó còn có bài viết: “Giáo dục văn hóa dân tộc và tri thức địa phương ở trường phổ thông dân tộc nội trú tỉnh” của Hoàng Văn Sơn, Kiều Thị Bích Thủy đăng trên Tạp chí Giáo dục, số 130.

Tác giả Nguyễn Ngọc Thanh cũng có khá nhiều bài viết về vấn đề này, tiêu biểu như: “Thực hiện chính sách giáo dục đối với học sinh miền núi dân tộc thiểu số”, đăng trên Tạp chí nghiên cứu Giáo dục, số 6, năm 2003; hay: “Kết quả thực hiện chính sách giáo dục đối với giáo viên miền núi, dân tộc thiểu số”, đăng trong Kỷ yếu Hội nghị Thông báo Dân tộc học, Hà Nội, 2004. Ngoài những công trình kể trên, cũng có nhiều nghiên cứu khác về vấn đề trường PTDTNT mà trong quy mô, phạm vi của luận văn không đủ để đề cập hết. Tuy nhiên, về nội dung đề tài mà luận văn đang hướng tới thì chưa có tác giả nào đề cập. Chính vì thế, trên cơ sở kế thừa có chọn lọc những thành tựu của các tác giả trước đó, luận văn sẽ tập trung phân tích và làm rõ vai trò của hệ thống trường PTDTNT tỉnh Thái Nguyên trong định hướng phát triển NNL vùng Đông Bắc nước ta.

Một số khái niệm cơ bản Trường phổ thông dân tộc nội trú: Trong Luật Giáo dục năm 2005, tại điều 61 có quy định về trường PTDTNT như sau: “Trường phổ thông dân tộc nội trú là loại trường chuyên biệt mang tính chất phổ thông, dân tộc và nội trú, được ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị và ngân sách. Trường lựa chọn bố trí cán bộ, giáo viên, nhân viên để đảm bảo việc nuôi, dạy học sinh, đồng thời, cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh của trường được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định của Nhà nước”. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trường PTDTNT bao gồm cấp THCS và cấp THPT, còn trường liên cấp là trường nội trú đặc biệt. Trường PTDTNT dành cho con em các DTTS (chỉ cho phép tối đa 5% số HS là người dân tộc Kinh) sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng ĐBKK về kinh tế - xã hội.

Nhà nước thành lập trường PTDTNT cho con em các DTTS, con em các dân tộc định cư lâu dài tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội ĐBKK, nhằm bồi dưỡng NNL, góp phần tạo nguồn đào tạo cán bộ cho các vùng này. Bằng những chương trình cụ thể, nhà nước đã đầu tư xây dựng CSVC và tăng cường thiết bị trường học cho hệ thống trường PTDTNT để trở thành trường có CSVC tốt nhất ở các địa phương. Nguồn nhân lực: Khái niệm nguồn nhân lực (Human Resource) (còn được gọi là nguồn lực con người, nguồn lực cho lao động) chỉ thực sự xuất hiện khoảng vài chục năm gần đây. Khái niệm này có mặt trong hầu hết các lý thuyết kinh tế học và được coi là một thành tố cơ bản của nền sản xuất xã hội.

Hiện nay, có khá nhiều cách tiếp cận và lí giải về NNL. Theo định nghĩa tổng quan của Liên hiệp quốc thì “nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ với sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước”. Trong đó, NNL có thể hiểu ở nghĩa rộng là nguồn cung cấp sức lao động cho sản xuất xã hội và nguồn lực con người cho sự phát triển. Ở góc độ hẹp hơn, NNL được xem như là khả năng lao động của xã hội, là nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội bao gồm các nhóm dân cư trong độ tuổi lao động, có khả năng tham gia lao động và sản xuất xã hội.

Nói cách khác, NNL là tổng thể những tiềm năng của con người (trước hết và cơ bản nhất là tiềm năng lao động), bao hàm yếu tố thể lực, trí lực và nhân cách của con người nhằm đáp ứng yêu cầu của một tổ chức hoặc một cơ cấu kinh tế - xã hội nhất định. Nguồn nhân lực chất lượng cao: Từ cách hiểu về NNL, có nhiều cách hiểu khác nhau về NNL chất lượng cao. Theo cách hiểu mang tính định tính, NNL chất lượng cao được xem là một bộ phận của lực lượng lao động, có khả năng đáp ứng những yêu cầu phức tạp của công việc, từ đó tạo ra năng suất và hiệu quả cao trong công việc. Tiếp cận theo khía cạnh định lượng cũng có những cách hiểu khác nhau 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] về NNL chất lượng cao.

Thứ nhất, NNL chất lượng cao là những người lao động đã qua đào tạo, có bằng cấp và trình độ chuyên môn kỹ thuật. Cách hiểu định lượng hẹp hơn, coi NNL chất lượng cao là NNL có trình độ đại học, cao đẳng; NNL lãnh đạo, quản lý và hoạch định chính sách; NNL khoa học công nghệ, đội ngũ giảng viên các trường đại học, cao đẳng.