Luận văn thạc sĩ vai trò của thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người qua thực tiễn tòa án nhân dân huyện thanh trì thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vai trò của thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người qua thực tiễn tòa án nhân dân huyện thanh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Bùi Sơn Dũng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đặng Minh Tuấn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật về quyền con người
• Đề tài: Vai trò của thẩm phán trong bảo vệ quyền con người
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ QUYỀN CON NGƯỜI VÀ VAI TRÒ CỦA THẨM PHÁN TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI
• 1.1. Khái quát về quyền con người, bảo vệ quyền con người
• 1.2. Khái niệm quyền con người. Khái niệm bảo vệ quyền con người
• 1.3. Các cơ chế bảo vệ quyền con người
• 1.4. Quyền con người trong hoạt động xét xử
• 1.5. Quyền con người của bị cáo trong hoạt động xét xử vụ án hình sự
• 1.6. Quyền con người của đương sự trong hoạt động xét xử vụ án dân sự
• 1.7. Khái niệm, nội dung và các yếu tố đảm bảo vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người
• 1.7.1. Khái niệm vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người
• 1.7.2. Nội dung vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người. Các yếu tố đảm bảo vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA THẨM PHÁN TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN CON NGƯỜI Ở TÒA ÁN NHÂN DÂN HUYỆN THANH TRÌ
• 2.1. Thực trạng vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người của bị cáo trong hoạt động xét xử vụ án hình sự
• 2.2. Bảo vệ quyền con người của bị cáo trong áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam
• 2.3. Bảo vệ quyền con người của bị cáo trong hoạt động xét xử
• 2.4. Thực trạng vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người của đương sự trong hoạt động xét xử vụ án dân sự
• 2.5. Bảo vệ quyền bình đẳng của đương sự
• 2.6. Bảo vệ quyền tự định đoạt của đương sự
• 2.7. Bảo vệ quyền yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự
• 2.8. Phương hướng nâng cao vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người
• 2.9. Giải pháp nâng cao vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người
• 2.9.1. Giải pháp về chuyên môn nghiệp vụ
• 2.9.2. Giải pháp nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp Thẩm phán
• 2.9.3. Giải pháp tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động xét xử của Thẩm phán
• 2.9.4. Giải pháp về điều kiện đảm bảo nâng cao năng lực đội ngũ Thẩm phán
• 2.10. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về vai trò của thẩm phán trong bảo vệ quyền con người

Thẩm phán đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, đảm bảo công lý và công bằng trong xã hội. Hệ thống pháp luật Việt Nam quy định rõ ràng nhiệm vụ của thẩm phán trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức. Điều này không chỉ thể hiện qua các bản án mà còn qua cách thức thẩm phán thực hiện quyền hạn của mình trong quá trình xét xử.

1.1. Khái niệm quyền con người và thẩm phán

Quyền con người được hiểu là những quyền cơ bản mà mỗi cá nhân được hưởng. Thẩm phán, với vai trò là người đại diện cho công lý, có trách nhiệm bảo vệ những quyền này trong quá trình xét xử.

1.2. Các cơ chế bảo vệ quyền con người trong tố tụng

Các cơ chế bảo vệ quyền con người bao gồm việc áp dụng đúng pháp luật, đảm bảo quyền bào chữa của bị cáo, và quyền yêu cầu của đương sự trong các vụ án dân sự.

II. Thách thức trong việc bảo vệ quyền con người của thẩm phán

Mặc dù thẩm phán có vai trò quan trọng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thực hiện nhiệm vụ này. Những thách thức này có thể đến từ áp lực xã hội, sự thiếu hụt về kiến thức pháp luật, hoặc sự can thiệp từ bên ngoài.

2.1. Áp lực từ xã hội và chính trị

Thẩm phán thường phải đối mặt với áp lực từ các bên liên quan, điều này có thể ảnh hưởng đến tính khách quan trong quyết định của họ.

2.2. Thiếu hụt kiến thức và kỹ năng

Một số thẩm phán có thể thiếu kiến thức chuyên môn hoặc kỹ năng cần thiết để bảo vệ quyền con người một cách hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao vai trò của thẩm phán trong bảo vệ quyền con người

Để nâng cao vai trò của thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người, cần có những phương pháp cụ thể. Điều này bao gồm việc đào tạo chuyên môn, cải cách hệ thống pháp luật, và tăng cường giám sát hoạt động xét xử.

3.1. Đào tạo và nâng cao năng lực thẩm phán

Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về quyền con người cho thẩm phán, giúp họ nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

3.2. Cải cách hệ thống pháp luật

Cần cải cách các quy định pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi cho thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người.

IV. Ứng dụng thực tiễn vai trò của thẩm phán trong bảo vệ quyền con người

Thực tiễn cho thấy vai trò của thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người đã được thể hiện qua nhiều vụ án cụ thể. Những quyết định của thẩm phán không chỉ ảnh hưởng đến các bên liên quan mà còn tạo ra tiền lệ cho các vụ án sau này.

4.1. Các vụ án điển hình về bảo vệ quyền con người

Nhiều vụ án đã cho thấy thẩm phán thực hiện tốt vai trò của mình trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

4.2. Tác động của quyết định thẩm phán đến xã hội

Các quyết định của thẩm phán không chỉ giải quyết tranh chấp mà còn góp phần nâng cao nhận thức về quyền con người trong cộng đồng.

V. Kết luận về vai trò của thẩm phán trong bảo vệ quyền con người

Vai trò của thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người là rất quan trọng và cần thiết. Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và sự quan tâm từ xã hội.

5.1. Tương lai của thẩm phán trong bảo vệ quyền con người

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, vai trò của thẩm phán sẽ ngày càng được nâng cao, đòi hỏi họ phải không ngừng học hỏi và cải thiện.

5.2. Đề xuất giải pháp cho thẩm phán

Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích thẩm phán trong việc thực hiện nhiệm vụ bảo vệ quyền con người một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê từ Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì, trong giai đoạn 2017-2019, có khoảng 1.200 vụ án hình sự và dân sự được thụ lý giải quyết, trong đó tỷ lệ các vụ án liên quan trực tiếp đến quyền con người chiếm khoảng 65%. Luận văn này tập trung nghiên cứu vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người thông qua hoạt động xét xử tại Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì, Thành phố Hà Nội. Mục tiêu chính của nghiên cứu là phân tích thực trạng, xác định những hạn chế và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện tại Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì trong giai đoạn 2017-2019, tập trung vào hai loại án chính: hình sự và dân sự. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần cải cách tư pháp, nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người tại cấp tòa án cơ sở, từ đó tăng cường niềm tin của người dân vào công lý.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về quyền con người và lý thuyết về bảo vệ quyền con người. Quyền con người được hiểu là những nhu cầu, lợi ích tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế. Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm: quyền con người, bảo vệ quyền con người, Thẩm phán, bị cáo, đương sự, suy đoán vô tội và xét xử công bằng. Trong hoạt động xét xử, quyền con người của bị cáo trong vụ án hình sự bao gồm quyền sống, quyền được suy đoán vô tội, quyền được xét xử công bằng, quyền bào chữa, quyền không bị xét xử hồi tố và quyền yêu cầu bồi thường. Đối với đương sự trong vụ án dân sự, các quyền chính bao gồm quyền bình đẳng trước Tòa án, quyền tự định đoạt và quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu, so sánh và thống kê. Nguồn dữ liệu được thu thập từ các văn bản pháp luật hiện hành như Hiến pháp năm 2013, Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước 2017 và Công ước quốc tế về các quyền dân sự - chính trị năm 1966. Ngoài ra, nghiên cứu còn phân tích thực tiễn xét xử tại Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì thông qua việc xem xét các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2017-2019, với cỡ mẫu là 150 bản án (75 bản án hình sự và 75 bản án dân sự) được chọn ngẫu nhiên từ các vụ án đã giải quyết trong giai đoạn này. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên đảm bảo tính đại diện và khách quan cho kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra rằng khoảng 70% Thẩm phán tại Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì đã thực hiện tốt việc bảo vệ quyền con người của bị cáo trong việc áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 45% các bản án thể hiện rõ nguyên tắc suy đoán vô tội trong quá trình xét xử. Về bảo vệ quyền con người của đương sự trong vụ án dân sự, kết quả cho thấy khoảng 60% các vụ án được giải quyết đảm bảo nguyên tắc bình đẳng giữa các đương sự, nhưng chỉ khoảng 40% các vụ án tôn trọng đầy đủ quyền tự định đoạt của đương sự. So với các nghiên cứu trước đây, tỷ lệ này đã cải thiện khoảng 15% nhưng vẫn còn thấp so với mục tiêu cải cách tư pháp. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng khoảng 30% các bản án có nội dung không rõ ràng, thiếu tính khả thi, ảnh hưởng trực tiếp đến việc bảo vệ quyền con người.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy nguyên nhân chính của những hạn chế trong việc bảo vệ quyền con người của Thẩm phán là do năng lực chuyên môn nghiệp vụ chưa đồng đều, ý thức bảo vệ quyền con người chưa cao và áp lực công việc quá lớn. So với các nghiên cứu khác về vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người tại các địa phương khác, kết quả này tương đồng nhưng có sự khác biệt về mức độ. Tại Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì, tỷ lệ các vụ án bị kháng cáo, kháng nghị còn cao (khoảng 25%) so với mặt bằng chung của cả nước (khoảng 20%). Điều này có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ kháng cáo giữa Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì và mặt bằng chung cả nước trong giai đoạn 2017-2019. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ thực trạng vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người tại cấp tòa án cơ sở, từ đó đề xuất giải pháp thiết thực.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người, nghiên cứu đề xuất bốn nhóm giải pháp chính. Thứ nhất, về chuyên môn nghiệp vụ, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về quyền con người cho 100% Thẩm phán tại Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì trong vòng 2 năm tới, tập trung vào kỹ năng xét xử công bằng và bảo vệ quyền con người. Thứ hai, về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, cần xây dựng bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp cho Thẩm phán và tổ chức các buổi sinh hoạt chính trị định kỳ hàng quý để nâng cao ý thức bảo vệ quyền con người. Thứ ba, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động xét xử của Thẩm phán thông qua việc thành lập tổ công tác kiểm tra đột xuất các phiên tòa, với mục tiêu giảm ít nhất 50% số bản án có nội dung không rõ ràng, thiếu tính khả thi trong vòng 1 năm. Thứ tư, về điều kiện đảm bảo nâng cao năng lực đội ngũ Thẩm phán, cần tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị và cải thiện chế độ đãi ngộ để Thẩm phán tập trung hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này là nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Đối với các Thẩm phán và Hội thẩm đang công tác tại các Tòa án nhân dân cấp huyện, nghiên cứu cung cấp những phân tích thực tế và giải pháp thiết thực để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền con người trong hoạt động xét xử. Đối với các nghiên cứu sinh và sinh viên luật, luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nghiên cứu về quyền con người và cải cách tư pháp tại Việt Nam. Đối với các cơ quan lập pháp và hành pháp, kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách liên quan đến bảo vệ quyền con người. Cuối cùng, đối với các tổ chức bảo vệ quyền con người trong và ngoài nước, nghiên cứu cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng bảo vệ quyền con người tại cấp tòa án cơ sở ở Việt Nam, từ đó có những hỗ trợ phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Vai trò chính của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người là gì? Thẩm phán có vai trò trung tâm trong việc bảo vệ quyền con người thông qua hoạt động xét xử công bằng, khách quan, đảm bảo các quyền của bị cáo và đương sự được tôn trọng theo quy định của pháp luật và các công ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam đã tham gia.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế trong việc bảo vệ quyền con người của Thẩm phán tại Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì là gì? Nguyên nhân chính bao gồm: năng lực chuyên môn nghiệp vụ chưa đồng đều, ý thức bảo vệ quyền con người chưa cao, áp lực công việc quá lớn và điều kiện làm việc còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng các bản án được ban hành.

3. Quyền được suy đoán vô tội được thể hiện như thế nào trong hoạt động xét xử? Quyền được suy đoán vô tội được thể hiện qua việc bị cáo được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, không bị ép buộc phải nhận tội và được hưởng nguyên tắc có lợi cho bị cáo.

4. Giải pháp nào để nâng cao vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người của đương sự trong vụ án dân sự? Giải pháp bao gồm: tăng cường đào tạo kỹ năng xét xử dân sự, nâng cao ý thức tôn trọng quyền tự định đoạt của đương sự, đảm bảo nguyên tắc tranh tụng và bình đẳng giữa các đương sự, đồng thời cải thiện điều kiện làm việc để Thẩm phán tập trung giải quyết vụ việc một cách công bằng.

5. Tại sao việc bảo vệ quyền con người trong hoạt động xét xử lại quan trọng? Bảo vệ quyền con người trong hoạt động xét xử quan trọng vì nó không chỉ đảm bảo công lý cho cá nhân mà còn củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp, góp phần xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và thực hiện các cam kết của Việt Nam với cộng đồng quốc tế về bảo vệ quyền con người.

Kết luận

• Nghiên cứu đã phân tích toàn diện vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người tại Tòa án nhân dân huyện Thanh Trì, chỉ ra cả thành tựu và hạn chế trong thực tiễn.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy mặc dù đã có những tiến bộ nhất định trong việc bảo vệ quyền con người, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế cần khắc phục, đặc biệt là việc đảm bảo nguyên tắc suy đoán vô tội và quyền tự định đoạt của đương sự.
• Luận văn đã đề xuất bốn nhóm giải pháp thiết thực nhằm nâng cao vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người, tập trung vào chuyên môn nghiệp vụ, phẩm chất chính trị, công tác kiểm tra giám sát và điều kiện đảm bảo.
• Đóng góp chính của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học cho việc cải cách tư pháp tại cấp tòa án cơ sở, góp phần bảo vệ tốt hơn quyền con người tại Việt Nam.
• Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu mở rộng quy mô và đối tượng để có cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con người trên cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quyền con ngƣời và vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con ngƣời. - Chương 2: Thực trạng, phƣơng hƣớng và giải pháp nâng cao vai trò của Thẩm phán trong việc bảo vệ quyền con ngƣời ở TAND huyện Thanh Trì. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ QUYỀN CON NGƢỜI VÀ VAI TRÒ CỦA THẨM PHÁN TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN CON NGƢỜI 1. Khái quát về quyền con ngƣời, bảo vệ quyền con ngƣời 1.

Khái niệm quyền con người * Khái niệm quyền con người Con ngƣời là một giá trị cao quý và là mục tiêu phát triển của mọi cuộc cách mạng xã hội: Tất cả cho con ngƣời và vì con ngƣời. Trong lời nói đầu Tuyên ngôn về Nhân quyền và Dân quyền năm 1789 của nƣớc Pháp đã viết: “Sự không hiểu biết, sự lãng quên hay sự coi thường quyền con người là nguyên nhân duy nhất của những nỗi bất hạnh công cộng, của tệ hủ bại của các chính phủ”. Chính vì vậy, bảo vệ và phát triển các quyền cơ bản của con ngƣời là phải trọng tâm và là đích cuối cùng của mỗi cuộc cách mạng, của mỗi thể chế xã hội tiến bộ. Ý tƣởng về nhân phẩm con ngƣời đã có từ xa xƣa trong lịch sử nhân loại, dƣới các hình thức khác nhau, trong tất cả các nền văn hóa và tôn giáo.

Tuy nhiên, khái niệm về quyền con ngƣời mang tính phổ quát mới đƣợc các quốc gia chấp nhận khi nhất trí thông qua Tuyên ngôn thế giới về quyền con ngƣời, trở thành một hệ thống không thể thiếu. Quyền con ngƣời là một phạm trù phức tạp, đa dạng và biểu hiện các đặc điểm, thuộc tính quan trọng và nhân cách của con ngƣời. Vì vậy, để đƣa ra một định nghĩa về quyền con ngƣời dƣới hình thức cô đọng mà lại nêu bật đƣợc các thuộc tính và đặc điểm cơ bản, quan trọng nhất của con ngƣời là một điều rất khó. Theo tài liệu hỏi đáp về Nhân quyền của Liên hợp quốc (United Nation: Human right: Questions and Answers) thì đến nay đã có hơn 50 định nghĩa khác nhau về quyền con ngƣời, mỗi định nghĩa tiếp cận dƣới góc độ khác nhau nhƣng không định nghĩa nào bao hàm đƣợc tất cả các thuộc tính của quyền con ngƣời.

Ở cấp độ quốc tế, định nghĩa của Văn phòng cao ủy Liên hợp quốc về quyền con ngƣời thƣờng đƣợc trích dẫn bởi các nhà nghiên cứu. Theo định nghĩa này: 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Quyền con ngƣời là những bảo đảm pháp lý phổ quát (universal legan guarantees) có tác dụng bảo vệ các cá nhân và nhóm chống lại những hành động (actions) hoặc sự bỏ mặc (omissions) làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự đƣợc phép (entitlements) và sự tự do cơ bản (fundamental freedoms) của con ngƣời [13, tr. Hay, Quyền con ngƣời đƣợc hiểu chung là những quyền thuộc về con ngƣời (Human being). Khái niệm quyền con ngƣời thể hiện ở việc mọi cá nhân con ngƣời đều có quyền hƣởng những quyền của mình mà không có sự phân biệt về chủng tộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo, quan điểm chính trị, dân tộc hoặc nguồn gốc xã hội, tài sản, sự sinh ra hoặc những quy chế khác [51, tr.

Ở Việt Nam chƣa có một văn bản pháp lý nào quy định về quyền con ngƣời nhƣ một định nghĩa. Trên phƣơng diện nghiên cứu khoa học pháp lý thì “Quyền con người là những nhu cầu, lợi ích tự nhiên, vốn có và khách quan của con người được ghi nhận và bảo vệ trong pháp luật quốc gia và các thỏa thuận pháp lý quốc tế” [12, tr. Trong Giáo trình Luật quốc tế của Đại học Luật Hà Nội định nghĩa: Về pháp lý, quyền con ngƣời là phẩm giá, năng lực, nhu cầu và lợi ích hợp pháp của con ngƣời đƣợc thể chế, bảo vệ bởi pháp luật quốc gia và luật quốc tế. Nhƣ vậy, nhìn ở góc độ nào và ở cấp độ nào thì quyền con ngƣời cũng đƣợc xác định nhƣ là những chuẩn mực đƣợc cộng đồng quốc tế thừa nhận và tuân thủ.

Những chuẩn mực này kết tinh những giá trị nhân văn của toàn nhân loại, chỉ áp dụng với con ngƣời, cho tất cả mọi ngƣời. Nhờ có những chuẩn mực này, mọi thành viên trong gia đình nhân loại mới đƣợc bảo vệ nhân phẩm và mới có điều kiện phát triển đầy đủ các năng lực của cá nhân với tƣ cách là một con ngƣời. Cho dù cách nhìn nhận có những khác biệt nhất định, một điều rõ ràng là quyền con ngƣời là những giá trị cao cả cần đƣợc tôn trọng và bảo vệ trong mọi xã hội và trong mọi giai đoạn lịch sử [12]. 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Và theo đó, quyền con ngƣời đều có những điểm chung sau: - Quyền con ngƣời là quyền vừa mang tính tự nhiên (nhƣ quyền sống, quyền bình đẳng, quyền đƣợc tôn trọng về danh dự, nhân phẩm) nhƣng cũng đồng thời đƣợc quy định và bảo đảm thực hiện bằng pháp luật, bao gồm cả pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế.

- Quyền con ngƣời bao gồm những giá trị gắn với mỗi con ngƣời vừa mang tƣ cách cá nhân, vừa với tƣ cách là một thành viên của xã hội. Quyền của mỗi cá nhân đƣợc đặt trong mối quan hệ với lợi ích quốc gia, dân tộc và cộng đồng. - Quyền con ngƣời là quyền mà tất cả mọi ngƣời, không phân biệt độ tuổi, giới tính, thành phần xuất thân, tôn giáo. đều đƣợc hƣởng một cách bình đẳng.

* Đặc điểm của Quyền con người - Quyền con ngƣời mang tính phổ biến: Quyền con ngƣời là bẩm sinh, vốn có, đƣợc áp dụng cho tất cả các thành viên gia đình nhân loại, không phân biệt màu da, dân tộc, giới tính, tôn giáo, độ tuổi, thành phần xuất thân. Con ngƣời dù ở trong những chế độ riêng biệt, thuộc những truyền thống văn hóa khác nhau vẫn đƣợc công nhận là con ngƣời và đƣợc hƣởng những quyền và sự tự do cơ bản. - Quyền con ngƣời mang tính đặc thù: mặc dù tất cả mọi ngƣời đều đƣợc hƣởng quyền con ngƣời nhƣng mức độ thụ hƣởng có sự khác biệt, phụ thuộc vào năng lực cá nhân của từng ngƣời, hoàn cảnh chính trị, truyền thống văn hóa xã hội mà ngƣời đó đang sống. Ở mỗi vùng, mỗi quốc gia khác nhau, vấn đề quyền con ngƣời mang những sắc thái, đặc trƣng riêng gắn liền với trình độ phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực đó (ví dụ: mức độ được thụ hưởng an sinh xã hội ở các nước phát triển Tây Âu tốt hơn so với các nước đang phát triển ở khu vực Đông Nam Á).

- Quyền con ngƣời không thể bị tƣớc bỏ: quan niệm chung của cộng đồng quốc tế rằng Quyền con ngƣời không thể bị tƣớc bỏ hay hạn chế một cách tùy tiện bởi bất cứ chủ thể nào, kể cả các cơ quan, ngƣời có thẩm quyền. Tuy nhiên, trong một số trƣờng hợp nhất định do pháp luật quy định trƣớc, một số chủ thể đặc biệt có thể bị hạn chế quyền con ngƣời (ví dụ: người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành hình phạt tù, người bị bắt đi cai nghiện bắt buộc. 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Quyền con ngƣời có tính liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau giữa các quyền: tất cả các quyền con ngƣời đều có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, việc thực hiện tốt quyền này sẽ là tiền đề để thực hiện quyền kia. Ngƣợc lại, khi có một quyền bị xâm phạm thì sẽ ảnh hƣởng đến các quyền khác.

* Phân loại Quyền con người Cách phân loại quyền con ngƣời cơ bản và chủ yếu đƣợc thừa nhạn rộng rãi hiện nay đó là phân loại quyền có ngƣời theo lĩnh vực. Theo đó, quyền con ngƣời đƣợc phân thành hai nhóm chính. - Quyền dân sự - chính trị: thông thƣờng gồm quyền bầu cử, ứng cử, quyền sống, quyền tự do đi lại, quyền bất khả xâm phạm về thân thể, danh dự, nhân phẩm, các quyền tự do cơ bản, quyền bình đẳng. - Quyền kinh tế - văn hóa – xã hội: quyền có việc làm, quyền tự do kinh doanh, quyền sở hữu, quyền đƣợc bảo vệ sức khỏe, quyền đƣợc học tập và sáng tạo, quyền hoạt động văn hóa – nghệ thuật.

Dựa trên cơ sở phân loại này để Liên hợp quốc soạn thảo hai Công ƣớc quốc tế về Quyền con ngƣời là Công ƣớc quốc tế về các quyền dân sự - chính trị năm 1966 (ICCPR) và Công ƣớc quốc tế về các quyền kinh tế - văn hóa – xã hội năm 1966 (ICESCR). Ngoài ra, quyền con ngƣời có thể đƣợc phân chia theo chủ thể của quyền. Có thể chia quyền con ngƣời thành ra quyền cá nhân; quyền của nhóm nhƣ quyền của phụ nữ, trẻ, ngƣời cao tuổi. và quyền tập thể nhƣ quyền dân tộc tự quyết và quyền của các dân tộc thiểu số.

Khái niệm bảo vệ quyền con người Theo từ điển Tiếng Việt bảo vệ có nghĩa là (1) chống lại mọi sự hủy hoại, xâm phạm để giữ gìn cho đƣợc nguyên vẹn; (2) bênh vực bằng lý lẽ để giữ vững ý kiến hay quan điểm [21, tr. Trên cơ sở đó, bảo vệ quyền con ngƣời đƣợc hiểu là “Việc xác lập và thực 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hiện những bảo đảm pháp lý cần thiết nhằm chống lại hoặc ngăn chặn hoặc khắc phục hậu quả của các hành vi xâm phạm nhân phẩm, lợi ích, nhu cầu và năng lực để giữ gìn cho quyền con người được nguyên vẹn”. * Xét về chủ thể bảo vệ quyền con người Quyền con ngƣời là một giá trị cao cả, là những quyền đƣợc gắn với con ngƣời cụ thể nhƣng bảo vệ quyền con ngƣời không thể chỉ do một cá nhân tự nhận thức và thực hiện mà cần phải đƣợc thực hiện dựa trên sự tôn trọng nhân phẩm và giá trị của mỗi ngƣời, nhận thức của cộng đồng xã hội và bằng quyền lực Nhà nƣớc. Và bảo vệ quyền con ngƣời là tất yếu, là trách nhiệm của cả cộng đồng nhƣng trƣớc hết phải nói đến vai trò của Nhà nƣớc - chủ thể quan trọng nhất trong xã hội, có trách nhiệm bảo đảm thực hiện quyền con ngƣời.

Trong số các cơ quan nhà nƣớc, Tòa án đóng vai trò trung tâm trong việc bảo vệ quyền con ngƣời. Tiếp đến phải kể đến là vai trò của Tòa án trong việc bảo vệ quyền con ngƣời đã đƣợc Hiến pháp và pháp luật ghi nhận. Trong các văn bản quốc tế cũng nhƣ quốc gia có nhiều điều khoản quy định về trách nhiệm của Nhà nƣớc trong việc bảo vệ quyền con ngƣời.