Khóa luận vai trò của phụ nữ nông thôn trong phát triển kinh tế hộ tại xã Mường Bang, Sơn La

Ở Việt Nam, phụ nữ nông thôn chiếm tỷ lệ đáng kể trong lực lượng lao động, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh… 83 trang · Đại học Thái Nguyên · 2018.

• Tác giả: Phùng Thị Diệp
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Thị Thu Hương
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Vai Trò Của Phụ Nữ Nông Thôn Trong Phát Triển Kinh Tế Hộ Tại Mường Bang, Phù Yên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa về mặt học tập
• 1.3.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn
• 1.4. Yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Một số khái niệm
• 2.2.1. Giới và giới tính
• 2.2.2. Khái niệm về hộ gia đình và kinh tế hộ gia đình
• 2.2.3. Quan điểm về tăng trưởng và phát triển kinh tế
• 2.3. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu
• 3.4.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4.3. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Tình hình kinh tế xã hội
• 4.1.3. Đặc điểm chung của các hộ điều tra trên địa bàn xã Mường Bang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.2. Thực trạng hoạt động và vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế trên địa bàn xã Mường Bang
• 4.2.1. Hoạt động và vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế xã hội tại địa bàn xã
• 4.2.2. Thực trạng vai trò phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình
• 4.2.3. Những thuận lợi và khó khăn trong việc phát huy vai trò của phụ nữ trên địa bàn xã Mường Bang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
• 4.3. Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của phụ nữ xã Mường Bang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La trong phát triển kinh tế hộ
• 4.3.1. Nâng cao nhận thức của xã hội về vai trò của phụ nữ
• 4.3.2. Nâng cao trình độ cho người phụ nữ
• 4.3.3. Tăng cường khả năng tiếp cận và kiểm soát các nguồn lực của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình
• 4.3.4. Tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào hoạt động cộng đồng
• 4.3.5. Trong việc thực hiện các chính sách, kế hoạch, chương trình dự án phát triển của địa phương cần đặc biệt quan tâm đến vai trò, sự tham gia của phụ nữ
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với Nhà nước
• 5.2. Đối với các cấp chính quyền và đoàn thể địa phương
• 5.3. Đối với người nông dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Vai Trò Phụ Nữ Nông Thôn Phát Triển Kinh Tế Hộ

Ở Việt Nam, phụ nữ nông thôn chiếm tỷ lệ đáng kể trong lực lượng lao động, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế xã hội. Họ tham gia vào nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp đến tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ. Vai trò của họ không chỉ giới hạn trong gia đình mà còn mở rộng ra cộng đồng, góp phần vào sự ổn định và phát triển của nông thôn Việt Nam. Tuy nhiên, những đóng góp này thường chưa được ghi nhận và đánh giá đúng mức. Nghiên cứu về vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ là cần thiết để có cái nhìn toàn diện và đưa ra các giải pháp hỗ trợ phù hợp. Theo tài liệu, phụ nữ chiếm khoảng 50% dân số cả nước và tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng, ngày càng thể hiện vị trí và vai trò của mình trong xã hội.

1.1. Vai Trò Của Phụ Nữ Trong Kinh Tế Hộ Gia Đình

Trong kinh tế hộ gia đình, phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý tài chính, sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi. Họ thường là người trực tiếp tham gia vào các công đoạn sản xuất, từ gieo trồng đến thu hoạch và chế biến. Ngoài ra, họ còn đảm nhận các công việc nội trợ, chăm sóc con cái và người già, góp phần vào việc duy trì và phát triển gia đình. Sự đóng góp của phụ nữ giúp nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của gia đình. Theo tài liệu, trong gia đình, phụ nữ đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau: người con dâu, người vợ, người mẹ, người thầy của các con, người thầy thuốc của gia đình.

1.2. Phụ Nữ Nông Thôn Và Phát Triển Bền Vững Ở Mường Bang

Tại Mường Bang, Phù Yên, phụ nữ đóng vai trò then chốt trong việc duy trì và phát triển văn hóa truyền thống, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Họ là những người gìn giữ các giá trị văn hóa, phong tục tập quán của dân tộc. Đồng thời, họ cũng tham gia vào các hoạt động bảo vệ rừng, sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý. Sự tham gia của phụ nữ giúp đảm bảo sự phát triển bền vững của cộng đồng. Mường Bang là một xã miền núi, vùng sâu vùng xa của huyện Phù Yên dân số khá đông đúc. Trong đó phụ nữ chiếm 47,20% tổng số dân, chủ yếu là lao động sản xuất trực tiếp trong lĩnh vực nông nghiệp.

II. Thách Thức Với Phụ Nữ Nông Thôn Trong Phát Triển Kinh Tế

Mặc dù có vai trò quan trọng, phụ nữ nông thôn vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong phát triển kinh tế. Đó là sự thiếu hụt về vốn, kiến thức và kỹ năng, sự hạn chế trong tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ và thị trường. Bên cạnh đó, những định kiến giới và gánh nặng công việc gia đình cũng là rào cản đối với sự phát triển của phụ nữ. Để nâng cao vai trò của phụ nữ, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để giải quyết những thách thức này. Quá trình phát triển kinh tế nông thôn nói riêng và nền kinh tế đất nước nói chung nhiều câu hỏi được đặt ra rằng: Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay như thế nào? Thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay ra sao? Giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn trong quá trình nâng cao năng lực cho phụ nữ?

2.1. Hạn Chế Về Tiếp Cận Nguồn Lực Của Phụ Nữ Mường Bang

Phụ nữ ở Mường Bang thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực như vốn, đất đai, tín dụng và thông tin thị trường. Điều này làm hạn chế khả năng phát triển kinh tế hộ của họ. Cần có những chính sách và chương trình hỗ trợ đặc biệt để giúp phụ nữ tiếp cận dễ dàng hơn với các nguồn lực này. Theo tài liệu, ngày ngày họ làm việc tần tảo sớm hôm chăm sóc cho gia đình chăm lo cho con cái, thế nhưng vai trò của người phụ nữ đến nay chưa được khẳng định rõ rệt những quan niệm xưa cũ về họ vẫn được duy trì, người phụ nữ chỉ cần chăm lo tốt cho chồng con, làm việc gia đình, đồng áng, trên lĩnh vực kinh tế chính trị tiếng nói của họ vẫn chưa được chấp nhận.

2.2. Gánh Nặng Gia Đình Và Ảnh Hưởng Đến Vai Trò Kinh Tế

Gánh nặng công việc gia đình, chăm sóc con cái và người già, thường đè nặng lên vai phụ nữ, làm hạn chế thời gian và cơ hội tham gia vào các hoạt động kinh tế. Cần có sự chia sẻ trách nhiệm giữa các thành viên trong gia đình và sự hỗ trợ từ cộng đồng để giảm bớt gánh nặng cho phụ nữ. Điều này sẽ giúp phụ nữ có thêm thời gian và năng lượng để phát triển kinh tế hộ. Sự phân công lao động, phân chia nguồn lực và lợi ích giữa nam và nữ trong một bối cảnh xã hội cụ thể.

III. Giải Pháp Nâng Cao Vai Trò Phụ Nữ Trong Kinh Tế Hộ

Để nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ tại Mường Bang, Phù Yên, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Đó là việc nâng cao trình độ học vấn và kỹ năng, tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn lực, thúc đẩy bình đẳng giới và tạo môi trường thuận lợi cho phụ nữ tham gia vào các hoạt động kinh tế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và cộng đồng để thực hiện hiệu quả các giải pháp này. Vì vậy, nghiên cứu về vai trò của phụ nữ nông thôn xã Mường Bang trong việc phát triển kinh tế được đặt ra như một yêu cầu cấp bách, từ đó đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằm phát huy hơn nữa vai trò của lực lượng này, qua đó thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế địa phương.

3.1. Đào Tạo Kỹ Năng Và Nâng Cao Trình Độ Cho Phụ Nữ

Việc đào tạo kỹ năng và nâng cao trình độ học vấn cho phụ nữ là yếu tố then chốt để nâng cao vai trò của họ trong phát triển kinh tế hộ. Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường và đặc điểm của địa phương. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho phụ nữ tiếp cận với các nguồn thông tin và công nghệ mới. Đề tài là cơ hội cho tôi được học tập, đi sâu vào thực tế, được áp dụng kiến thức đã học vào thực tế. Tích lũy thêm những kiến thức mới cho bản thân nhằm phục vụ cho công tác sau này.

3.2. Tăng Cường Tiếp Cận Tín Dụng Và Nguồn Vốn Cho Phụ Nữ

Khả năng tiếp cận tín dụng và nguồn vốn là yếu tố quan trọng để phụ nữ có thể đầu tư vào sản xuất và kinh doanh. Cần có các chính sách ưu đãi và chương trình tín dụng đặc biệt dành cho phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ nghèo và phụ nữ dân tộc thiểu số. Đồng thời, cần đơn giản hóa các thủ tục vay vốn để phụ nữ dễ dàng tiếp cận hơn. Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp nhìn nhận đúng hơn về vai trò của người phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ.

3.3. Thúc Đẩy Bình Đẳng Giới Trong Gia Đình Và Cộng Đồng

Thúc đẩy bình đẳng giới trong gia đình và cộng đồng là yếu tố quan trọng để tạo môi trường thuận lợi cho phụ nữ phát huy vai trò của mình. Cần nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, xóa bỏ các định kiến và phân biệt đối xử với phụ nữ. Đồng thời, cần khuyến khích sự chia sẻ trách nhiệm giữa các thành viên trong gia đình và sự tham gia của phụ nữ vào các hoạt động xã hội. Bình đẳng giới có nghĩa là phụ nữ và nam giới có được địa vị như nhau, có cơ hội như nhau để phát triển tiềm năng và được hưởng thụ bình đẳng và công bằng những lợi ích của sự phát triển.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Phụ Nữ Mường Bang Thay Đổi Kinh Tế Hộ

Nghiên cứu tại Mường Bang cho thấy, khi được trao quyền và tạo điều kiện, phụ nữ có thể tạo ra những thay đổi đáng kể trong kinh tế hộ. Họ không chỉ nâng cao thu nhập cho gia đình mà còn góp phần vào sự phát triển của cộng đồng. Những mô hình kinh tế do phụ nữ làm chủ thường mang tính bền vững và thân thiện với môi trường. Cần nhân rộng những mô hình này để phát huy vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế. Kết quả nghiên cứu là cơ sở cho các cán bộ, ban ngành liên quan có thêm những căn cứ để xây dựng các chương trình dự án nhằm thúc đẩy vai trò phụ nữ trong sản xuất phát triển nông nghiệp, nông thôn.

4.1. Mô Hình Kinh Tế Do Phụ Nữ Làm Chủ Tại Mường Bang

Tại Mường Bang, có nhiều mô hình kinh tế do phụ nữ làm chủ, từ trồng trọt, chăn nuôi đến tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ. Những mô hình này thường mang lại hiệu quả kinh tế cao và tạo ra nhiều việc làm cho người dân địa phương. Cần hỗ trợ phụ nữ phát triển những mô hình kinh tế này để nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Trong gia đình, từ khi sinh ra đứa trẻ đã được đối xử và dạy dỗ khác nhau tùy theo nó là trai hay gái. Đó là sự khác biệt về trang phục, hành vi, cách ứng xử mà cha mẹ, gia đình, nhà trường và xã hội trông chờ ở con trai và con gái.

4.2. Tác Động Của Phụ Nữ Đến Phát Triển Cộng Đồng Mường Bang

Sự tham gia của phụ nữ vào các hoạt động kinh tế không chỉ mang lại lợi ích cho gia đình mà còn góp phần vào sự phát triển của cộng đồng. Phụ nữ thường tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội, bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới. Cần khuyến khích sự tham gia của phụ nữ vào các hoạt động này để tạo ra một cộng đồng phát triển bền vững. Phụ nữ được xem là phái yếu vì một mặt thể lực họ yếu hơn nam giới, họ sống thiên về tình cảm. Vì vậy phân công lao động giữa hai giới cũng có sự khác biệt.

V. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Kinh Tế Hộ Của Phụ Nữ

Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ là không thể phủ nhận. Để phát huy tối đa tiềm năng của phụ nữ, cần có sự quan tâm và hỗ trợ từ các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và cộng đồng. Với những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, phụ nữ sẽ đóng góp ngày càng lớn hơn vào sự phát triển kinh tế xã hội của Mường Bang, Phù Yên và cả nước. Cần thay đổi để đạt BÌNH ĐẲNG GIỚI (Nguồn: Tài liệu tập huấn về bình đẳng giới, 2008)

5.1. Chính Sách Hỗ Trợ Phụ Nữ Phát Triển Kinh Tế Hộ

Cần có những chính sách cụ thể và thiết thực để hỗ trợ phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ. Đó là các chính sách về tín dụng, đào tạo nghề, hỗ trợ kỹ thuật và xúc tiến thương mại. Đồng thời, cần đảm bảo rằng các chính sách này được thực hiện một cách hiệu quả và công bằng. Nhu cầu giới thực tế Là những nhu cầu của phụ nữ và nam giới cần được đáp ứng để thực hiện tốt các vai trò được xã hội công nhận.

5.2. Cộng Đồng Chung Tay Nâng Cao Vai Trò Của Phụ Nữ

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao vai trò của phụ nữ. Cần tạo ra một môi trường xã hội tôn trọng và ủng hộ phụ nữ, khuyến khích sự tham gia của phụ nữ vào các hoạt động kinh tế và xã hội. Đồng thời, cần xóa bỏ các định kiến và phân biệt đối xử với phụ nữ. Bình đẳng giới có nghĩa là phụ nữ và nam giới có được địa vị như nhau, có cơ hội như nhau để phát triển tiềm năng và được hưởng thụ bình đẳng và công bằng những lợi ích của sự phát triển.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Vai trò của phụ nữ nông thôn trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã Mường Bang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La" do sinh viên Phùng Thị Diệp thực hiện (chuyên ngành Phát triển Nông thôn, Khoa Kinh tế & Phát triển Nông thôn, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2018 dưới sự hướng dẫn của TS. Kiều Thị Thu Hương và cán bộ hướng dẫn Hà Văn Tùng).

Nghiên cứu xuất phát từ bối cảnh thực tiễn: phụ nữ chiếm khoảng 50% dân số cả nước, trực tiếp tham gia vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, đảm nhiệm nhiều vai trò kép từ sản xuất, tái sản xuất lao động đến chăm sóc gia đình. Tại khu vực nông thôn miền núi như xã Mường Bang (huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La) – một xã vùng sâu, vùng xa có phụ nữ chiếm 47,20% dân số và phần lớn trực tiếp lao động trong khu vực nông nghiệp – vai trò của phụ nữ vẫn chưa được ghi nhận đầy đủ do ảnh hưởng của các định kiến và quan niệm truyền thống. Tiếng nói của phụ nữ trong các quyết định kinh tế và chính trị ở cấp hộ gia đình cũng như cộng đồng còn hạn chế.

Đề tài tập trung giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu chính:

1. Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay như thế nào?
2. Thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay ra sao?
3. Các giải pháp nào nhằm tháo gỡ khó khăn trong quá trình nâng cao năng lực cho phụ nữ?

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Đánh giá vai trò của phụ nữ trên địa bàn xã Mường Bang trong phát triển kinh tế hộ; từ đó đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm tạo cơ hội cho phụ nữ phát huy tiềm năng để phát triển kinh tế, tăng thu nhập, cải thiện đời sống gia đình và đóng góp vào phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Phân tích và đánh giá thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ nông thôn tại xã Mường Bang.
  2. Tìm hiểu mặt thuận lợi, khó khăn và khả năng đóng góp của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ.
  3. Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Phụ nữ trong các hộ gia đình trên địa bàn xã Mường Bang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La.
• Phạm vi nội dung: Hoạt động và vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình (sản xuất nông - lâm nghiệp, kinh doanh dịch vụ, quản lý vốn vay, phân công lao động gia đình và hoạt động cộng đồng).
• Phạm vi không gian: Xã Mường Bang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La (tập trung khảo sát tại 3 bản: Bản Sọc, Bản Dinh và Bản Chè Mè).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được triển khai thực hiện từ ngày 15/01/2018 đến ngày 30/05/2018 (sử dụng số liệu thứ cấp giai đoạn 2015 – 2017).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý luận và khung pháp lý

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý luận về giới và kinh tế nông hộ:

• Khái niệm Giới (Gender) và Giới tính (Sex): Dựa trên định nghĩa của SEAGEP (2001) và Tài liệu tập huấn về bình đẳng giới (2008), tác giả phân biệt ranh giới giữa giới tính (đặc trưng sinh học, bẩm sinh, đồng nhất, không thay đổi) và giới (quan hệ xã hội giữa nam và nữ, hình thành qua dạy và học, đa dạng, biến đổi theo thời gian).
• Khung ba vai trò giới: Bao gồm vai trò sản xuất (tạo ra của cải, thu nhập hoặc tự tiêu dùng), vai trò tái sản xuất (sinh con, nuôi dưỡng, chăm sóc gia đình, tái tạo sức lao động) và vai trò cộng đồng (hoạt động tình nguyện mang lại phúc lợi công cộng và tham gia tổ chức, đoàn thể).
• Nhu cầu giới thực tế và Nhu cầu giới chiến lược (Lợi ích giới): Phân tích nhu cầu trực tiếp phục vụ đời sống thường nhật gắn với vai trò truyền thống và nhu cầu chiến lược nhằm thay đổi vị thế, hướng tới bình đẳng giới theo Công ước CEDAW.
• Kinh tế hộ gia đình và Phát triển kinh tế: Tiếp cận kinh tế hộ như đơn vị sản xuất và tiêu dùng cơ bản ở nông thôn; liên hệ giữa tăng trưởng kinh tế (gia tăng quy mô, sản lượng) và phát triển kinh tế (biến đổi toàn diện về cơ cấu, chất lượng sống).
• Cơ sở pháp lý và chính sách: Luận cương chính trị năm 1930, Hiến pháp năm 1946 (Điều 9), Nghị quyết số 11/NQ-TW ngày 27/04/2007 của Bộ Chính trị về công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH, Chỉ thị số 21/CT-TW ngày 20/01/2018 của Ban Bí thư về tiếp tục đẩy mạnh công tác phụ nữ trong tình hình mới, Nghị định số 19/2003/NĐ-CP và Chiến lược quốc gia về sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam đến năm 2020.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng công thức tính mẫu Slovin với độ tin cậy 90% (sai số 10%). Tác giả lựa chọn 90 hộ điều tra đại diện tại 3 bản có điều kiện địa hình và kinh tế - xã hội đặc trưng: Bản Sọc (khu vực trung tâm xã), Bản Dinh (bản đặc biệt khó khăn), Bản Chè Mè (bản vùng ngoài). Mẫu được phân tầng đồng đều theo 3 nhóm kinh tế:
  • Nhóm hộ khá: 30 hộ
  • Nhóm hộ trung bình: 30 hộ
  • Nhóm hộ nghèo: 30 hộ
• Phương pháp thu thập số liệu:
  • Số liệu thứ cấp: Thu thập từ các báo cáo thống kê, báo cáo tổng kết tình hình kinh tế - xã hội năm 2017 (và giai đoạn 2015 – 2017) của UBND xã Mường Bang, báo cáo hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mường Bang và các tài liệu chuyên ngành.
  • Số liệu sơ cấp: Phỏng vấn trực tiếp 90 chủ hộ hoặc phụ nữ trong hộ thông qua bảng hỏi cấu trúc gồm câu hỏi đóng và mở, chia làm 7 nhóm nội dung (thông tin chung về hộ; phân loại ngành nghề và vốn vay; vai trò sản xuất; vai trò cộng đồng; nguồn tiếp cận thông tin; vai trò tái sản xuất - lâm nghiệp - kinh doanh dịch vụ; quan điểm về vai trò phụ nữ và giáo dục con gái).
• Phương pháp tổng hợp và phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, thống kê so sánh giữa 3 nhóm hộ (khá, trung bình, nghèo) và so sánh chuỗi dữ liệu qua các năm để rút ra nhận định thực tế.

---

Nội dung chính theo từng chương

Khóa luận được kết cấu thành 5 phần chính theo quy chuẩn học thuật của Đại học Nông Lâm Thái Nguyên:

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, ý nghĩa lý luận - học tập (rèn luyện kỹ năng điều tra xã hội học nông thôn), ý nghĩa thực tiễn (cung cấp cơ sở dữ liệu cho chính quyền và các đoàn thể địa phương) và các yêu cầu khoa học của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về giới, vai trò giới, kinh tế hộ và các yếu tố chi phối vai trò phụ nữ nông thôn (tập quán phong tục, trình độ học vấn, khả năng tiếp cận vốn, tiếp cận thông tin, yếu tố tâm lý chủ quan). Điểm luận thực trạng phụ nữ tham gia lực lượng lao động tại Bangladesh, Trung Quốc và Việt Nam; phân tích các vấn đề sức khỏe (suy dinh dưỡng, thiếu máu, lao động nặng nhọc), đời sống văn hóa tinh thần và năng lực kỹ thuật của phụ nữ nông thôn theo các công trình đã công bố.

Phần 3: Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định rõ đối tượng khảo sát là phụ nữ nông hộ tại xã Mường Bang; giới hạn thời gian (15/01/2018 - 30/05/2018); quy trình chọn mẫu phân tầng 90 hộ tại Bản Sọc, Bản Dinh, Bản Chè Mè; thiết kế 7 nhóm chỉ tiêu trong bảng hỏi phỏng vấn sơ cấp và các kỹ thuật xử lý số liệu thống kê.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là chương nội dung trọng tâm của khóa luận, bao gồm 5 nhóm nội dung chính:

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của xã Mường Bang

• Tự nhiên: Tổng diện tích tự nhiên là 12.522,0 ha (trong đó đất nông nghiệp chiếm 8.809,63 ha, tương đương 70,35%; đất phi nông nghiệp chiếm 107,34 ha; đất chưa sử dụng là 3.605,03 ha chiếm 28,79%). Địa hình đồi núi dốc, độ cao trung bình 700m so với mực nước biển, mạng lưới thủy văn gồm 7 con suối chính (Khau Lài, Sọc, Do, Chùng, Ua, Dinh, Khoáng). Diện tích rừng khoanh nuôi bảo vệ đạt 9.609,1 ha.
• Kinh tế: Sản xuất nông nghiệp giữ vai trò chủ đạo với hai cây trồng cốt lõi là lúa và ngô. Năm 2017, do ảnh hưởng thiên tai (lũ lụt đầu tháng 10 và bão số 2 gây thiệt hại ước tính 81,8 tỷ đồng), diện tích thu hoạch bị ảnh hưởng.

Chỉ tiêu cây trồng	Diện tích (ha)	Năng suất (tạ/ha)	Sản lượng (tấn)
Lúa (cả năm)	237,2	104,76	248,49
Ngô	1.115,7	35,00	390,49
Sắn	42,0	120,00	50,40

• Chăn nuôi: Giai đoạn 2015 – 2017 ghi nhận biến động đàn gia súc gia cầm: đàn lợn đạt 1.453 con (năm 2017, tăng 201 con so với 2015); đàn gia cầm đạt 14.431 con; đàn trâu có xu hướng giảm nhẹ do cơ giới hóa thay thế sức kéo; đàn bò và đàn dê tăng quy mô nhỏ lẻ tại các hộ.
• Xã hội: Dân số toàn xã là 4.588 người với 1.009 hộ thuộc các dân tộc Mường, H'mông, Dao, Kinh, Thái. Tổng số lao động trong độ tuổi là 3.207 người (chiếm 69,90% dân số). Cơ cấu lao động tập trung áp đảo ở nông - lâm nghiệp (88,08%), tiếp theo là thương mại - dịch vụ (6,51%), công chức - viên chức (1,94%), công nghiệp - xây dựng (1,28%) và các ngành khác (6,19%). Lao động đã qua đào tạo chỉ đạt 10,6%. Tỷ lệ hộ nghèo chiếm 53%, cận nghèo chiếm 8,2%.

2. Đặc điểm nhân khẩu và kinh tế của các hộ điều tra

Kết quả khảo sát 90 hộ tại 3 bản phản ánh rõ nét tình trạng bất bình đẳng giới trong việc đứng tên chủ hộ và quản lý gia đình:

Chỉ tiêu khảo sát	Hộ khá (n=30)	Hộ TB (n=30)	Hộ nghèo (n=30)	Bình quân chung
Tỷ lệ nam làm chủ hộ (%)	92,85%	93,30%	82,35%	89,50%
Tỷ lệ nữ làm chủ hộ (%)	7,15%	6,70%	17,64%	10,49%
Tuổi bình quân chủ hộ (tuổi)	36	39	40	38
Tuổi cao nhất của chủ hộ (tuổi)	48	52	50	50
Tuổi thấp nhất của chủ hộ (tuổi)	26	25	25	25
Bình quân số khẩu/hộ (người)	5,35	4,13	3,70	4,39
Bình quân lao động/hộ (người)	3,35	2,82	3,00	3,05

Bình quân nam giới đứng tên chủ hộ chiếm tới 89,5%, trong khi phụ nữ chỉ chiếm 10,49% (cao nhất ở nhóm hộ nghèo với 17,64% do các trường hợp đơn thân hoặc hoàn cảnh đặc thù).

3. Thực trạng hoạt động và vai trò của phụ nữ trong kinh tế hộ

• Tham gia đoàn thể: Xã có 1.470 phụ nữ trong độ tuổi tham gia sinh hoạt; trong đó có 853 người là hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ (đạt 58%).
• Phân công lao động: Phụ nữ đảm nhiệm phần lớn các khâu thủ công, tốn nhiều thời gian trong sản xuất nông nghiệp (cấy, nhổ mạ, chăm sóc, làm cỏ, thu hoạch) và gánh vác toàn bộ công việc nội trợ, chăm sóc người già, nuôi dạy con cái (vai trò tái sản xuất), trong khi nam giới giữ vai trò đại diện giao dịch kinh tế lớn và đứng tên tài sản.

4. Đánh giá thuận lợi, khó khăn trong việc phát huy vai trò phụ nữ

• Thuận lợi: Lực lượng lao động nữ dồi dào, cần cù; nhận thức về học nghề và tham gia hội đoàn thể có chuyển biến; sự hỗ trợ từ các phong trào của Hội Liên hiệp Phụ nữ.
• Khó khăn: Trình độ văn hóa và chuyên môn kỹ thuật thấp; định kiến giới còn nặng nề; khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn chính thức do không đứng tên quyền sử dụng đất; thiếu thông tin thị trường và kỹ thuật nông nghiệp mới.

5. Đề xuất các giải pháp chủ yếu

Đề xuất 5 nhóm giải pháp: Nâng cao nhận thức xã hội về bình đẳng giới; Nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn kỹ thuật cho phụ nữ; Tăng cường khả năng tiếp cận và kiểm soát nguồn lực (vốn vay, quyền sử dụng đất); Nâng cao tỷ lệ tham gia hoạt động cộng đồng và tổ chức chính trị - xã hội; Lồng ghép vấn đề giới vào các chương trình, dự án phát triển nông thôn tại địa phương.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các phát hiện nghiên cứu và đưa ra hệ thống kiến nghị 3 cấp: đối với Nhà nước (hoàn thiện chính sách đất đai, tín dụng ưu đãi); đối với chính quyền và đoàn thể địa phương (mở lớp tập huấn kỹ thuật, tăng tỷ lệ cán bộ nữ); đối với người nông dân (thay đổi nhận thức, chia sẻ công việc gia đình giữa vợ và chồng).

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Phản ánh thực trạng bất bình đẳng giới trong quản trị hộ: Số liệu khảo sát thực tế tại 90 hộ cho thấy nam giới vẫn nắm giữ vị trí chủ hộ áp đảo (89,5%), trong khi tỷ lệ nữ làm chủ hộ chỉ đạt 10,49%. Nữ giới làm chủ hộ tập trung cao hơn ở nhóm hộ nghèo (17,64%) so với hộ khá (7,15%) và hộ trung bình (6,70%).
2. Xác định cơ cấu lao động và sinh kế phụ thuộc nông nghiệp: Tại địa bàn xã Mường Bang, 88,08% lao động làm việc trong khu vực nông - lâm nghiệp; tỷ lệ qua đào tạo chỉ đạt 10,6%. Phụ nữ đóng vai trò lực lượng sản xuất trực tiếp chính trong các khâu canh tác cây lương thực (lúa cả năm 237,2 ha, ngô 1.115,7 ha) và chăn nuôi nông hộ.
3. Chỉ ra gánh nặng kép của phụ nữ: Phụ nữ nông thôn tại địa bàn vừa phải đảm nhiệm lao động sản xuất tạo thu nhập, vừa gánh vác toàn bộ công việc nội trợ, chăm sóc gia đình và nuôi dạy con cái nhưng tiếng nói trong việc ra quyết định đầu tư kinh tế và quản lý nguồn lực lớn còn rất hạn chế.

Giải pháp và kiến nghị đề xuất

Tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng lực và vị thế cho phụ nữ xã Mường Bang:

• Đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm thay đổi định kiến giới và tập quán lạc hậu tại các bản vùng cao.
• Tổ chức các lớp đào tạo nghề ngắn hạn, chuyển giao khoa học kỹ thuật trồng trọt - chăn nuôi phù hợp với trình độ tiếp thu của lao động nữ dân tộc thiểu số.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tiếp cận các nguồn vốn tín dụng ưu đãi, bình đẳng trong việc đứng tên quyền sử dụng đất và tài sản thế chấp.
• Nâng cao tỷ lệ cán bộ nữ tham gia cấp ủy, chính quyền và ban quản lý thôn bản.
• Lồng ghép chỉ tiêu giới vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm của xã Mường Bang.

Đóng góp của đề tài

• Khóa luận cung cấp bức tranh số liệu sơ cấp và thứ cấp cụ thể, chân thực về thực trạng phân công lao động, quản lý kinh tế và vai trò của phụ nữ tại một xã vùng sâu đặc thù của tỉnh Sơn La năm 2018.
• Làm tài liệu thực tiễn phục vụ công tác chỉ đạo của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Mường Bang và UBND xã trong việc xây dựng các chương trình giảm nghèo và bình đẳng giới.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Do giới hạn về thời gian thực tập và nguồn lực, quy mô khảo sát dừng lại ở 90 hộ phân bố tại 3 bản (trong tổng số 9 bản của xã); các phân tích kinh tế lượng chuyên sâu về đóng góp thu nhập cụ thể bằng tiền của phụ nữ chưa được lượng hóa chi tiết qua các mô hình hồi quy.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô mẫu điều tra trên toàn bộ 9 bản của xã Mường Bang; ứng dụng các mô hình kinh tế lượng để đo lường chính xác tỷ lệ đóng góp của lao động nữ vào tổng thu nhập hộ gia đình nông thôn; nghiên cứu sâu về tác động của biến đổi khí hậu và di cư lao động đến phụ nữ nông thôn miền núi.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng hưởng lợi: Sinh viên, học viên chuyên ngành Phát triển Nông thôn, Kinh tế Nông nghiệp, Xã hội học, Giới và Phát triển; cán bộ Hội Phụ nữ các cấp và cán bộ quản lý nông nghiệp nông thôn vùng Trung du và Miền núi phía Bắc.
• Nội dung giá trị: Khung lý luận về phân tích giới trong nông nghiệp; phương pháp thiết kế bảng hỏi khảo sát nông hộ đa dân tộc; hệ thống bảng số liệu thực địa chi tiết về đất đai, cây trồng, chăn nuôi và cơ cấu chủ hộ tại địa bàn huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng công thức nào để xác định cỡ mẫu khảo sát nông hộ?

Tác giả sử dụng công thức chọn mẫu Slovin với độ tin cậy 90% và sai số cho phép 10%. Từ tổng thể các hộ trong xã, tác giả chọn ra mẫu 90 hộ điều tra thực tế tại 3 bản đại diện (Bản Sọc, Bản Dinh, Bản Chè Mè), chia đều thành 30 hộ khá, 30 hộ trung bình và 30 hộ nghèo.

2. Tỷ lệ phụ nữ làm chủ hộ tại địa bàn khảo sát xã Mường Bang là bao nhiêu?

Theo kết quả khảo sát 90 hộ năm 2018, tỷ lệ nữ làm chủ hộ đạt bình quân 10,49% (nam giới chiếm 89,50%). Tỷ lệ nữ làm chủ hộ cao nhất ở nhóm hộ nghèo với 17,64%, tiếp theo là nhóm hộ khá (7,15%) và thấp nhất ở nhóm hộ trung bình (6,70%).

3. Cơ cấu lao động tại xã Mường Bang năm 2017 có đặc điểm gì nổi bật?

Lao động tại xã Mường Bang phân bố tập trung cao độ trong ngành nông - lâm nghiệp, chiếm tới 88,08% tổng lực lượng lao động. Các ngành thương mại - dịch vụ chiếm 6,51%, cán bộ công chức viên chức chiếm 1,94%, công nghiệp - xây dựng chiếm 1,28% và các ngành khác chiếm 6,19%. Lao động đã qua đào tạo chỉ chiếm 10,6%.

4. Khái niệm Giới và Giới tính được tác giả phân biệt dựa trên tài liệu lý thuyết nào?

Khóa luận căn cứ theo tài liệu của SEAGEP (2001) và Tài liệu tập huấn về bình đẳng giới (2008). Trong đó, giới tính là khái niệm sinh học bẩm sinh, đồng nhất và không đổi; còn giới là quan hệ xã hội giữa nam và nữ được hình thành do giáo dục, mang tính đa dạng và có thể thay đổi theo tiến trình phát triển.

5. Tỷ lệ tham gia Hội Liên hiệp Phụ nữ của phụ nữ xã Mường Bang năm 2017 đạt mức nào?

Toàn xã Mường Bang có 1.470 phụ nữ trong độ tuổi tham gia sinh hoạt đoàn thể, trong đó có 853 người tham gia sinh hoạt và là hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, đạt tỷ lệ 58%.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phùng Thị Diệp đã phản ánh có hệ thống thực trạng vai trò và các rào cản đối với phụ nữ nông thôn trong phát triển kinh tế hộ tại xã Mường Bang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La. Thông qua phương pháp điều tra thực địa 90 hộ gia đình kết hợp số liệu thống kê địa phương giai đoạn 2015 – 2017, nghiên cứu chỉ ra sự bất đối xứng giữa khối lượng lao động thực tế mà phụ nữ đóng góp với vị thế quản lý kinh tế hộ và mức độ tiếp cận nguồn lực còn hạn chế. Hệ thống 5 nhóm giải pháp được đề xuất mang tính thực tiễn cao, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các chính sách thúc đẩy bình đẳng giới và phát triển kinh tế nông thôn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ở Việt Nam, phụ nữ chiếm khoảng 50% dân số cả nước, họ tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng và càng ngày càng thể hiện vị trí và vai trò của mình trong xã hội. Suốt chặng đường đấu tranh dựng nước, giữ nước và xây dựng đất nước, lịch sử Việt Nam đã ghi nhận những cống hiến to lớn của phụ nữ. Công cuộc đổi mới đất nước của Đảng và nhà nước, họ luôn giữ gìn, phát huy và nêu cao tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, năng động, sáng tạo, khắc phục mọi khó khăn để vươn lên cuộc sống và hoàn thành xuất sắc trên mọi lĩnh vực.

Trong gia đình, phụ nữ đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau: người con dâu, người vợ, người mẹ, người thầy của các con, người thầy thuốc của gia đình. Đảng và Nhà nước ta ngày càng quan tâm phát huy vai trò của phụ nữ trong xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng… Ở khu vực nông thôn, cùng với việc tích cực tham gia vào quá trình phát triển kinh tế gia đình mỗi phụ nữ còn tham gia nhiều hoạt động xã hội, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế xã hội, ổn định an ninh quốc phòng địa phương làm thay đổi diện mạo khu vực nông thôn Việt Nam. Mường Bang là một xã miền núi, vùng sâu vùng xa của huyện Phù Yên dân số khá đông đúc. Trong đó phụ nữ chiếm 47,20% tổng số dân, chủ yếu là lao động sản xuất trực tiếp trong lĩnh vực nông nghiệp.

Ngày ngày họ làm việc tần tảo sớm hôm chăm sóc cho gia đình chăm lo cho con cái, thế nhưng vai trò của người phụ nữ đến nay chưa được khẳng định rõ rệt những quan niệm xưa cũ về họ vẫn được duy trì, người phụ nữ chỉ cần chăm lo tốt cho 2 chồng con, làm việc gia đình, đồng áng, trên lĩnh vực kinh tế chính trị tiếng nói của họ vẫn chưa được chấp nhận. Quá trình phát triển kinh tế nông thôn nói riêng và nền kinh tế đất nước nói chung nhiều câu hỏi được đặt ra rằng: Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay như thế nào? Thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế nông thôn hiện nay ra sao? Giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn trong quá trình nâng cao năng lực cho phụ nữ? Vì vậy, nghiên cứu về vai trò của phụ nữ nông thôn xã Mường Bang trong việc phát triển kinh tế được đặt ra như một yêu cầu cấp bách, từ đó đề xuất một số giải pháp có tính khả thi nhằm phát huy hơn nữa vai trò của lực lượng này, qua đó thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế địa phương. Xuất phát từ tính cấp thiết trên em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Vai trò của phụ nữ nông thôn trong phát triển kinh tế hộ trên địa bàn xã Mường Bang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La”. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1.

Mục tiêu chung Đánh giá vai trò của phụ nữ trên địa bàn xã Mường Bang, huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La trong phát triển kinh tế hộ. Từ đó đưa ra các giải pháp, kiến nghị nhằm tạo cơ hội cho phụ nữ phát huy tiềm năng về mọi mặt để phát triển kinh tế, tăng thu nhập, cải thiện đời sống gia đình, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của xã Mường Bang. Mục tiêu cụ thể - Phân tích và đánh giá thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ nông thôn tại xã Mường Bang. - Tìm hiểu mặt thuận lợi và mặt khó khăn cũng như khả năng đóng góp của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ.

3 - Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình trong thời gian tới. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa về mặt học tập - Rèn luyện các kỹ năng thu thập, xử lý số liệu, viết báo cáo. - Đề tài là cơ hội cho tôi được học tập, đi sâu vào thực tế, được áp dụng kiến thức đã học vào thực tế.

Tích lũy thêm những kiến thức mới cho bản thân nhằm phục vụ cho công tác sau này. Ngoài ra, đề tài còn là cơ hội cho tôi được nghiên cứu, tìm hiểu về đời sống của người dân trên địa bàn xã nơi mình đang sinh sống. - Bổ sung thêm tài liệu cho các ban ngành liên quan ở địa phương, khoa Kinh tế & PTNT, cho nhà trường. Ý nghĩa về mặt thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp nhìn nhận đúng hơn về vai trò của người phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ.

Kết quả nghiên cứu là cơ sở cho các cán bộ, ban ngành liên quan có thêm những căn cứ để xây dựng các chương trình dự án nhằm thúc đẩy vai trò phụ nữ trong sản xuất phát triển nông nghiệp, nông thôn. Đồng thời đề tài được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho địa phương. Yêu cầu của đề tài - Đề tài phải có số liệu chính xác, khách quan. - Đề tài phải đánh giá đúng được vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ tại địa phương.

- Đề tài phải đưa ra giải pháp phù hợp, khả thi. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Một số khái niệm a) Giới và giới tính Giới tính và giới là hai thuật ngữ đã trở nên quen thuộc.

Tuy nhiên, trong thực tế nhiều người vẫn nhầm lẫn và tranh cãi về ý nghĩa của hai khái niệm này hoặc cho rằng cả hai không có gì khác biệt hoặc chỉ muốn nói đến hai nhóm người: phụ nữ và nam giới. Sự không rõ ràng này thường dẫn đến những quan niệm không đúng về sự khác biệt giới dẫn đến bỏ qua sự đa dạng của vấn đề giới trong xã hội. Do đó, có một sự phân biệt tách bạch giữa hai khái niệm này là cần thiết, đặc biệt với những người làm công tác phát triển. *Giới tính/giống: Một khái niệm xuất phát từ môn sinh vật học, chỉ sự khác biệt giữa nam và nữ về mặt sinh học.

Con người sinh ra đã có những đặc điểm về giới tính (bẩm sinh). Mọi người đàn ông hay đàn bà trên thế giới đều có những đặc điểm giới tính giống nhau (tính đồng nhất), ví dụ mang thai là đặc điểm giới tính của phụ nữ. *Giới: Là một thuật ngữ xã hội học, nói đến vai trò, trách nhiệm và quan hệ xã hội giữa nam và nữ. Giới đề cập đến việc phân công lao động, phân chia nguồn lực và lợi ích giữa nam và nữ trong một bối cảnh xã hội cụ thể.

Giới được hình thành do học và giáo dục, không đồng nhất, khác nhau ở mỗi nước, mỗi địa phương, thay đổi theo thời gian, theo quá trình phát triển kinh tế xã hội. Theo SEAGEP (2001) giới và giới tính được định nghĩa như sau: 5 Giới tính là sự khác biệt về mặt sinh học giữa nam giới và phụ nữ không thể thay đổi được. Chỉ có một số khác biệt nhỏ về vai trò của nam và nữ về mặt sinh học và sinh lý trên cơ sở giới tính. Ví dụ như việc mang thai, sinh nở và sự khác biệt về sinh lý có thể là do các đặc điểm giới tính.[8] Giới là sự khác biệt về mặt xã hội giữa nam giới và phụ nữ như vai trò, thái độ, hành vi ứng xử và các giá trị.

Vai trò giới được biết đến thông qua quá trình học tập và khác nhau theo từng nền văn hóa và thời gian, do vậy quan niệm về giới có thể thay đổi được. Ví dụ: nữ thường để tóc dài, nam thường để tóc ngắn.[8] 6 Sơ đồ 1: Phân biệt giữa Giới và Giới tính Giới (Quan hệ xã hội giữa Giới tính Nam và Nữ) (Nam và Nữ) Đặc trưng xã hội Do dạy và học mà có Đa dạng Đặc trưng sinh học Bẩm sinh Đồng nhất Thay đổi theo quá trình phát triển Không thay đổi theo các thế hệ Ví dụ: Ví dụ: Phụ nữ có thể thành thủ tướng Chỉ có phụ nữ mới có buồng trứng Nam giới có thể thành Nam giới mới có tinh đầu bếp giỏi trùng Cần thay đổi để đạt BÌNH ĐẲNG GIỚI (Nguồn: Tài liệu tập huấn về bình đẳng giới, 2008) 7 b, Đặc trưng, nguồn gốc, sự khác biệt về giới • Đặc trưng cơ bản về giới - Do dạy và học mà có - Đa dạng - Luôn biến đổi - Có thể thay đổi được • Nguồn gốc giới Trong gia đình, từ khi sinh ra đứa trẻ đã được đối xử và dạy dỗ khác nhau tùy theo nó là trai hay gái. Đó là sự khác biệt về trang phục, hành vi, cách ứng xử mà cha mẹ, gia đình, nhà trường và xã hội trông chờ ở con trai và con gái. Đồng thời họ cũng hướng dẫn, dạy dỗ trẻ em trai và gái theo những quan điểm riêng và cụ thể.

Đứa trẻ phải học để trở thành con trai hay con gái và phải luôn điều chỉnh hành vi sao cho phù hợp với khuôn mẫu cụ thể của mỗi giới đã được quy định. • Sự khác biệt về giới Phụ nữ được xem là phái yếu vì một mặt thể lực họ yếu hơn nam giới, họ sống thiên về tình cảm. Vì vậy phân công lao động giữa hai giới cũng có sự khác biệt. Người phụ nữ có thiên chức là làm vợ, làm mẹ, chăm sóc con cái và gia đình.

Còn nam giới được coi là phái mạnh, là trụ cột gia đình. Họ có thể lực tốt hơn phụ nữ, cứng rắn, nhanh nhẹn hơn trong công việc. Đặc trưng này khiến nam giới ít bị ràng buộc bởi con cái và gia đình, họ tập trung hơn vào công việc tạo ra của cải vật chất và các công việc xã hội. Chính điều này đã làm tăng thêm khoảng cách khác biệt giữa phụ nữ và nam giới trong xã hội.

Hơn nữa do các tác động của định kiến xã hội, hệ tư tưởng, phong tục tập quán đối với mỗi giới khác nhau nên phụ nữ thường ít có cơ hội tiếp cận cái mới, trong học tập và tìm kiếm việc làm. Mặt khác, phụ nữ thường bị ràng 8 buộc bởi gia đình và con cái do đó họ ít có cơ hội tham gia các công việc xã hội và cơ hội thăng tiến trong công việc. Sự khác biệt về giới tạo nên khoảng cách giữa hai giới trong xã hội.