Chương 1 NHẬN THỨC CHUNG VỀ NÔNG DÂN VÀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở VIỆT NAM 1. CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG TA VỀ NÔNG DÂN 1.1 Chủ nghĩa Mác - Lênin về nông dân Trong lịch sử nhân loại, nông dân là giai cấp được hình thành từ rất sớm và tồn tại cùng với sự phát triển của nhiều chế độ xã hội khác nhau. Ở mỗi giai đoạn lịch sử nhất định, bản chất xã hội và địa vị của nông dân là do phương thức sản xuất thống trị xã hội quy định. Từ thời cổ đại cho tời ngày nay đã có rất nhiều quan niệm về nông dân được đưa ra, song lý luận về nông dân chỉ thực sự hình thành và mang tính cách mạng từ những năm 40 của thế kỷ XIX trong học thuyết Mác và sau này được bổ sung, phát triển bằng những đóng góp quan trọng của V.
Trên cơ sở kế thừa quan điểm của các nhà tư tưởng trong lịch sử và quá trình nghiên cứu, tổng kết thực tiễn phong trào cách mạng thế giới, C.Lênin đã xây dựng một hệ thống các quan điểm khoa học về giai cấp nông dân. * Về định nghĩa nông dân "Nông dân là giai cấp những người tiểu nông"[38; tr. "Tiểu nông mà chúng ta nói tới ở đây là chỉ người chủ ruộng đất hoặc người tá điền và nhất là người chủ một mảnh ruộng không lớn hơn mảnh ruộng cần thiết để nuôi gia đình họ. người tiểu nông này là người lao động, anh ta khác với người lao động vô sản hiện đại ở chỗ anh ta còn có tư liệu lao động, như vậy, anh ta là tàn dư của một phương thức sản xuất lỗi thời"[38; tr.
"Tiểu nông là một khối quần chúng rộng lớn mà tất cả các thành viên đều sống trong một hoàn cảnh như nhau. Phương thức sản xuất của họ không làm cho họ liên hệ với nhau mà lại làm cho họ tách rời nhau"[38, tr. Như vậy, nông dân là giai cấp những người lao động sống ở nông thôn, tham gia lao động sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, trực tiếp sử dụng các tư liệu sản xuất cơ bản và đặc thù, gắn với thiên nhiên là đất, rừng, 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com biển, để sản xuất ra nông sản; bản chất xã hội và địa vị của nông dân là do phương thức sản xuất thống trị quy định và được thay đổi cùng với sự thay đổi của hình thái kinh tế - xã hội. * Về nguồn gốc của nông dân Nông dân là một giai cấp xã hội đặc biệt, hình thành trong quá trình tan rã của chế độ công xã nguyên thủy và quá trình phát triển của chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất, tồn tại cho tới khi xây dựng xong chủ nghĩa cộng sản[36; tr.
Trong các hình thái kinh tế - xã hội tiền tư bản chủ nghĩa, nông dân bao gồm những người sản xuất nông nghiệp phân tán và chủ yếu là những người sản xuất nhỏ. Trong điều kiện của chủ nghĩa tư bản, nông dân với tính cách là một tầng lớp tiểu tư hữu - sản xuất hàng hóa, một bộ phận của tiểu tư sản, tất yếu ngày càng bị phân hóa. Nông dân phân hóa thành ba nhóm khác nhau xét theo địa vị giai cấp của họ: tiểu nông (bần nông, cố nông); trung nông và tư sản nông nghiệp. Việc tích tụ sản xuất tư bản chủ nghĩa và việc tăng cường tước đoạt dẫn tới chỗ làm xói mòn tầng lớp trung nông.
Do địa vị kinh tế - xã hội của mình, nông dân phải đi theo hoặc là công nhân, hoặc là tư sản. Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, do lợi ích của nông dân và những người công nhân về cơ bản là giống nhau nên tạo điều kiện để thực hiện liên minh giữa hai giai cấp này. Trong thời đại đế quốc chủ nghĩa, khi nông dân bị khổ cực vì sự bóc lột ngày càng tăng của các tổ chức độc quyền, vì sưu thuế ngày càng cao, vì món nợ nô dịch đối với các ngân hàng, nông dân trở thành đồng minh của giai cấp công nhân trong cuộc đấu tranh chống giai cấp tư sản độc quyền. Ở những nước mà phong trào giải phóng dân tộc đang phát triển thì nông dân là động lực có tính quần chúng nhất trong phong trào đó[36; tr.
* Về đặc điểm của nông dân Một là, nông dân vừa là những người lao động, vừa là những người tư hữu nhỏ. Mặc dù khác nhau về trình độ, địa vị kinh tế và lợi ích, nhưng giữa họ có một điểm chung là đều sinh sống bằng cách làm thuê cho các giai cấp bóc lột ở nông thôn hoặc là tồn tại bằng chính lao động của bản thân mình với những điều kiện sẵn có về tư liệu sản xuất chứ không sống bằng việc bóc lột lao động của người khác. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lao động đó có thể đủ nuôi sống gia đình và đáp ứng nhu cầu sản xuất của họ; thậm chí với trung nông thì lao động đó có thể tạo ra sản phẩm dư thừa để tích lũy. "Giai cấp đó, một mặt là người tư hữu, mặt khác lại là người lao động.
Nó không bóc lột những người lao động khác". Hai là, nông dân không có hệ tư tưởng độc lập. Tư tưởng của họ luôn dao động, đầy tính thực tế và phụ thuộc rất lớn vào hệ tư tưởng của giai cấp thống trị. Nông dân sẵn sàng tin và đi theo giai cấp nào mang lại lợi ích cho họ.
Đây được xem là một đặc điểm quan trọng của nông dân trong bất kỳ giai đoạn nào. Với bản chất tư hữu và thái độ dao động, ngả nghiêng, người nông dân không dễ dàng và ngay tức khắc tin theo, ủng hộ giai cấp vô sản được. Lênin viết: " Nông dân sẽ không tin bất cứ một lời nói nào, bất cứ một cương lĩnh nào. nông dân chỉ tin vào hành động, vào kinh nghiệm thực tiễn"[39; tr.
Chính vì đặc điểm này của nông dân mà V.Lênin yêu cầu những người cộng sản, bất luận thế nào cũng không thể dùng bạo lực để ép những người nông dân đi theo mình mà phải cương quyết xây dựng mối quan hệ hòa thuận với họ. Ba là, cơ cấu giai cấp nông dân luôn có sự biến đổi mạnh mẽ cùng với sự biến đổi của cơ cấu kinh tế. Trước cách mạng XHCN, do sự tác động của cơ chế kinh tế hàng hóa và nền sản xuất tư bản chủ nghĩa, cơ cấu giai cấp nông dân có sự biến đổi mạnh mẽ. Một phần trong số họ gia nhập vào giai cấp bóc lột ở nông thôn, một phần lớn trở thành những người lao động làm thuê.
Điển hình trong đó là tầng lớp trung nông. Tầng lớp này có thể do điều kiện vốn có của mình mà phát triển trở thành những người bóc lột sức lao động của người khác, nhưng cũng có không ít trung nông không chịu nổi sự cạnh tranh, bị phá sản và phải tham gia vào đội quân lao động làm thuê. Cách mạng vô sản thành công đã xóa bỏ sự áp bức, bóc lột giai cấp, xóa bỏ sự thống trị của bọn địa chủ đối với nông dân nhưng cũng chính điều kiện đó lại giúp người nông dân thiết lập cơ sở để trở thành tiểu chủ. Chính vì lẽ đó mà nông dân còn có cơ sở tồn tại lâu dài, cho dù cách mạng vô sản đã thành công.
Lênin cho rằng: nếu ai đó nghĩ tới việc có thể nhanh chóng xóa bỏ được giai cấp nông dân trong một thời gian ngắn thì người đó là những người viển vông, không tưởng. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Bốn là, nông dân tất yếu sẽ đi theo giai cấp vô sản, ủng hộ giai cấp vô sản tiến hành thắng lợi cách mạng XHCN. Trong xã hội có áp bức, bóc lột, nông dân là giai cấp bị áp bức, bóc lột một cách nặng nề, bị giam hãm và phải sống trong những điều kiện thấp kém. Vì vậy, để thay đổi cuộc sống của mình, nông dân chỉ có thể ủng hộ và đi theo con đường cách mạng do giai cấp vô sản lãnh đạo nhằm xóa bỏ tầng lớp địa chủ và giai cấp tư sản.Lênin khẳng định: "Do địa vị kinh tế của mình trong xã hội tư sản, nông dân nhất định phải đi theo hoặc công nhân, hoặc giai cấp tư sản.
Không có con đường Trung gian"[39; tr. Một khi nông dân đã hoàn toàn tin tưởng vào giai cấp vô sản thì họ sẽ hết lòng đi theo và phục vụ cho sứ mệnh lịch sử của giai cấp vô sản và khi đó, cách mạng nhất định thành công. * Về vai trò của nông dân trong cách mạng XHCN Thứ nhất, nông dân là lực lượng cách mạng cơ bản trong đấu tranh giành chính quyền nhà nước V.Lênin đã chỉ rõ một trong những điều kiện để giai cấp công nhân giữ vững được vai trò lãnh đạo và hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình là giai cấp công nhân phải được sự ủng hộ của nông dân. Chỉ có sức mạnh của sự liên minh giai cấp giữa công nhân và nông dân, giai cấp công nhân mới có cơ sở để thực hiện thắng lợi cuộc đấu tranh cách mạng nhằm lật đổ giai cấp tư sản thống trị và các thế lực phản động khác, giành lấy chính quyền về tay giai cấp công nhân và các tầng lớp nhân dân lao động.
Thứ hai, cùng với giai cấp công nhân, nông dân có vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới Vai trò của người nông dân không chỉ ở giai đoạn giành chính quyền mà còn có ý nghĩa hết sức to lớn trong quá trình gìn giữ chính quyền và xây dựng xã hội mới. Cách mạng XHCN muốn thắng lợi, theo V.Lênin cần có hai điều kiện: Một là điều kiện bên ngoài - sự ủng hộ kịp thời của một cuộc cách mạng XHCN ở một hay nhiều nước tiên tiến; Hai là điều kiện bên trong - liên minh công - nông. Trong đó, điều kiện bên trong là bắt buộc, có ý nghĩa quyết định sự thắng lợi của cách mạng. Giai cấp công nhân phải liên minh với nông dân, kéo nông dân ra khỏi ảnh hưởng của giai cấp tư sản, giải phóng họ khỏi ách áp bức, bóc lột của giai cấp tư 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sản, làm cho họ đứng về phía mình để cùng nhau chiến thắng bọn bóc lột, có như vậy mới giữ được chính quyền.Lênin đã luận chứng tính tất yếu của liên minh công - nông mà trước hết là liên minh về kinh tế, coi đó là nhân tố quyết định thắng lợi của cuộc cách mạng XHCN ở nước Nga.