Vai trò của Liên minh châu Âu về an ninh phi truyền thống - An Đức Việt

Phân tích vai trò của Liên minh châu Âu trong giải quyết vấn đề an ninh phi truyền thống hiện nay, từ khủng hoảng năng lượng đến biến đổi khí hậu.

• Tác giả: An Đức Việt
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Thuý Hồng
• Trường học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Vai trò của Liên minh châu Âu đối với việc giải quyết vấn đề an ninh phi truyền thống tại châu Âu hiện nay
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan an ninh phi truyền thống và Liên minh châu Âu

An ninh phi truyền thống là khái niệm mở rộng ngoài phạm vi xung đột vũ trang. Khái niệm này bao gồm các mối đe dọa xuyên biên giới như suy thoái môi trường, khủng hoảng người di cư và dịch bệnh truyền nhiễm. Toàn cầu hóa thúc đẩy kinh tế nhưng cũng làm gia tăng tính tổn thương của các quốc gia. Liên minh châu Âu (EU) đại diện cho mô hình liên kết khu vực có mức độ hội nhập sâu rộng nhất toàn cầu. Thể chế này sở hữu hệ thống pháp lý chặt chẽ và nguồn lực tài chính vượt trội. Vì vậy, EU giữ vị trí hạt nhân trong việc định hình chiến lược an ninh khu vực. Hiệp ước Lisbon tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động điều phối của khối. Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu (EEAS) hỗ trợ nâng cao hiệu quả can thiệp quốc tế. Khối triển khai các chính sách đồng bộ nhằm bảo vệ tính mạng công dân và duy trì ổn định kinh tế - xã hội. EU không chỉ giải quyết các vấn đề nội khối mà còn chủ động hợp tác với các đối tác láng giềng. Tiếp cận đa phương là nguyên tắc cốt lõi giúp khối xử lý các mối đe dọa an ninh phi truyền thống hiện đại.

1.1. Khái niệm và đặc điểm an ninh phi truyền thống

An ninh phi truyền thống phản ánh các nguy cơ phi quân sự xuất phát từ tự nhiên hoặc hành vi con người. Những mối đe dọa này lan truyền xuyên biên giới với tốc độ nhanh chóng. Biến đổi khí hậu gây thời tiết cực đoan và phá hủy hệ sinh thái. Khủng hoảng di cư tạo áp lực nặng nề lên an sinh xã hội. Dịch bệnh đe dọa tính mạng cộng đồng và làm tê liệt giao thương. Tội phạm mạng gây thiệt hại tài chính và gián đoạn hạ tầng trọng yếu. Đặc điểm then chốt của các vấn đề này là tính liên đới quốc tế cao. Không một quốc gia đơn lẻ nào có thể tự giải quyết triệt để. Mọi biện pháp ứng phó đều đòi hỏi sự phối hợp đa phương liên tục.

1.2. Thể chế và thẩm quyền can thiệp của Liên minh châu Âu

Cấu trúc thể chế của EU tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý khủng hoảng đa ngành. Nghị viện châu Âu và Hội đồng châu Âu ban hành khung pháp lý bắt buộc đối với các quốc gia thành viên. Ủy ban châu Âu đóng vai trò hành pháp và phân bổ ngân sách cho các dự án phòng ngừa. Các cơ quan chuyên trách như Europol hỗ trợ an ninh nội bộ, trong khi Frontex quản lý biên giới ngoài. Cơ chế Bảo vệ Dân sự châu Âu cho phép huy động cứu trợ khẩn cấp trên toàn khối. Sự kết hợp giữa quyền lực siêu quốc gia và hợp tác liên chính phủ nâng cao sức mạnh tổng hợp của khối trước các thảm họa bất ngờ.

II. Phân tích thách thức an ninh phi truyền thống tại Liên minh châu Âu

Liên minh châu Âu đối mặt với hàng loạt thách thức an ninh phi truyền thống có mức độ nghiêm trọng gia tăng. Biến đổi khí hậu gây hạn hán kéo dài tại Nam Âu và lũ lụt nghiêm trọng ở Trung Âu. Thiệt hại kinh tế từ thiên tai ước tính hàng chục tỷ euro mỗi năm. Dòng người di cư bất hợp pháp qua Địa Trung Hải bùng nổ do xung đột tại Trung Đông và Bắc Phi. Tình trạng này gây quá tải các trung tâm tiếp nhận tại Hy Lạp và Italy. Đồng thời, làn sóng di cư làm sâu sắc thêm bất đồng chính trị giữa các quốc gia thành viên về nghĩa vụ chia sẻ gánh nặng. Đại dịch COVID-19 từng làm lộ rõ những lỗ hổng trong chuỗi cung ứng y tế và an ninh y tế công cộng. Sự gián đoạn nguồn cung vật tư y tế ban đầu gây hỗn loạn tại nhiều nước. Thêm vào đó, các cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống năng lượng và tài chính ngày càng tinh vi. Các nhóm tội phạm xuyên quốc gia tận dụng không gian số để rửa tiền và buôn bán người. Bối cảnh phức tạp này đòi hỏi EU phải đánh giá lại toàn diện năng lực phản ứng nhanh.

2.1. Khủng hoảng di cư bất hợp pháp qua biên giới ngoài EU

Dòng người tị nạn và di cư không giấy tờ tạo sức ép chưa từng có lên khu vực Schengen. Tình trạng vượt biên trái phép qua ngả Thổ Nhĩ Kỳ và biển Địa Trung Hải tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh biên giới. Các đường dây buôn người xuyên quốc gia hoạt động có tổ chức và thu lợi bất chính khổng lồ. Nhiều quốc gia cửa ngõ phải gánh chịu chi phí tiếp nhận và xử lý hồ sơ quá lớn. Sự khác biệt về quan điểm tiếp nhận người tị nạn giữa các thành viên Tây Âu và Đông Âu gây rạn nứt khối. Khủng hoảng di cư trực tiếp đe dọa sự ổn định chính trị và trật tự xã hội của khối.

2.2. Suy thoái môi trường và khủng hoảng y tế công cộng

Biến đổi khí hậu khiến nhiệt độ trung bình tại châu Âu tăng nhanh hơn mức trung bình toàn cầu. Hiện tượng thời tiết cực đoan đe dọa an ninh lương thực và nguồn cung cấp nước ngọt. Rủi ro cháy rừng và lũ quét phá hủy hạ tầng dân sinh. Song song với đó, nguy cơ dịch bệnh truyền nhiễm mới nổi gia tăng do ô nhiễm và di chuyển quốc tế thuận tiện. Đợt bùng phát COVID-19 chứng minh tốc độ lây lan nguy hiểm của mầm bệnh trong không gian mở. Hệ thống y tế các nước chịu áp lực khủng khiếp, làm gián đoạn mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của liên minh.

III. Giải pháp của Liên minh châu Âu đối với an ninh phi truyền thống

Liên minh châu Âu đã thực hiện nhiều giải pháp chiến lược nhằm kiểm soát hiệu quả an ninh phi truyền thống. Khối ban hành Thỏa thuận Xanh châu Âu (European Green Deal) với mục tiêu đưa phát thải ròng về 0 vào năm 2050. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) được thiết lập để bảo vệ các tiêu chuẩn sản xuất bền vững. Trong lĩnh vực di cư, EU ký kết các thỏa thuận hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ và các nước Bắc Phi nhằm ngăn chặn vượt biên từ sớm. Chương trình Hague và các gói viện trợ tài chính giúp củng cố năng lực quản lý biên giới của các nước láng giềng. Frontex được mở rộng quyền hạn và nâng cấp trang thiết bị giám sát bờ biển hiện đại. Trong lĩnh vực y tế, Cơ quan Ứng phó Khẩn cấp Y tế châu Âu (HERA) được thành lập để chủ động dự trữ vắc xin và dược phẩm. Khối cũng xây dựng Chiến lược An ninh mạng toàn diện nhằm bảo vệ hạ tầng thông tin thiết yếu. Hợp tác công - tư được đẩy mạnh để chia sẻ dữ liệu đe dọa và tăng cường phòng thủ kỹ thuật số đa tầng.

3.1. Thiết lập chính sách xanh và ứng phó biến đổi khí hậu

EU tiên phong toàn cầu trong việc luật hóa các cam kết môi trường khắt khe. Luật Khí hậu châu Âu ràng buộc pháp lý mục tiêu giảm phát thải ít nhất 55% vào năm 2030. Hệ thống Mua bán Phát thải (EU ETS) tạo động lực kinh tế cho doanh nghiệp chuyển đổi năng lượng sạch. Quỹ Chuyển dịch Công bằng hỗ trợ tài chính cho các vùng phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch. Khối đầu tư mạnh vào năng lượng tái tạo như điện gió ngoài khơi và năng lượng mặt trời. Những chính sách này bảo đảm an ninh năng lượng bền vững và hạn chế rủi ro sinh thái lâu dài.

3.2. Củng cố quản lý biên giới và hợp tác an ninh y tế

Khối tăng cường lực lượng thường trực cho Frontex nhằm kiểm soát chặt chẽ biên giới đường bộ và đường biển. Hệ thống Thông tin Schengen (SIS) được nâng cấp để chia sẻ dữ liệu tội phạm và người nhập cư trái phép theo thời gian thực. Hiệp ước Mới về Di cư và Tị nạn tái cấu trúc quy trình phân bổ trách nhiệm công bằng giữa các thành viên. Trong y tế, EU thiết lập liên minh mua chung vắc xin để bảo đảm công bằng tiếp cận. Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC) mở rộng thẩm quyền giám sát dịch bệnh trên toàn lãnh thổ.

IV. Đánh giá vai trò của Liên minh châu Âu và bài học cho khối ASEAN

Liên minh châu Âu khẳng định vai trò tiên phong và toàn diện trong xử lý an ninh phi truyền thống. Nhờ cấu trúc thể chế chặt chẽ, EU nhanh chóng chuyển hóa chính sách thành hành động thực tế. Khối thể hiện năng lực kiến tạo luật chơi quốc tế về bảo vệ môi trường và tiêu chuẩn số hóa. Dù vậy, EU vẫn tồn tại hạn chế trong việc thống nhất lợi ích quốc gia giữa các nước thành viên. Khủng hoảng di cư đôi khi bộc lộ sự thiếu đồng thuận trong phân bổ hạn ngạch tị nạn. Tốc độ ra quyết định trong một số tình huống khẩn cấp còn chậm do thủ tục hành chính phức tạp. Mô hình ứng phó của EU mang lại nhiều bài học giá trị cho các tổ chức khu vực, đặc biệt là ASEAN. Việc xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin tin cậy giúp nâng cao năng lực cảnh báo sớm. Thành lập các quỹ tài chính ứng phó thảm họa chung tạo nguồn lực can thiệp tức thì. Hợp tác xuyên biên giới là chìa khóa duy nhất để quản trị hiệu quả các mối nguy phi truyền thống trong tương lai.

4.1. Đánh giá tổng thể hiệu quả và hạn chế của EU

EU đạt nhiều thành tựu vượt bậc trong việc giảm phát thải khí nhà kính và dẫn dắt ngoại giao khí hậu. Khối duy trì sự ổn định nội bộ tương đối tốt trước các cú sốc y tế và kinh tế toàn cầu. Năng lực huy động ngân sách chung giúp hỗ trợ kịp thời các quốc gia thành viên chịu tổn thất nặng. Tuy nhiên, sự khác biệt về trình độ phát triển giữa các nước Đông Âu và Tây Âu gây cản trở chính sách. Quyền phủ quyết của từng quốc gia thành viên đôi khi làm chậm tiến trình thông qua các biện pháp cấp bách. Khối cần tiếp tục cải cách quy trình ra quyết định để tăng tính linh hoạt.

4.2. Gợi ý tham chiếu chính sách thực tiễn cho ASEAN

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) có thể tiếp thu kinh nghiệm của EU để hoàn thiện cơ chế an ninh phi truyền thống. ASEAN cần nâng cao vai trò của Trung tâm Điều phối Hỗ trợ Nhân đạo ASEAN (AHA Centre) trong quản lý thiên tai. Khối nên xây dựng khung pháp lý ràng buộc hơn về kiểm soát ô nhiễm môi trường và khói mù xuyên biên giới. Việc tăng cường liên kết dữ liệu y tế công cộng sẽ cải thiện khả năng phòng ngừa dịch bệnh sớm. Thúc đẩy các thỏa thuận song phương và đa phương giúp kiểm soát tội phạm mạng và buôn người một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Quan hệ quốc tế (mã số: 310206) với đề tài "Vai trò của Liên minh châu Âu đối với việc giải quyết vấn đề an ninh phi truyền thống tại Châu Âu hiện nay" được sinh viên An Đức Việt thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Lưu Thuý Hồng tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền thuộc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (Hà Nội, 2021).

Lý do chọn đề tài xuất phát từ sự chuyển dịch của môi trường an ninh quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi khái niệm an ninh không còn giới hạn ở việc phòng ngừa xung đột quân sự truyền thống mà mở rộng sang các nguy cơ phi truyền thống như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, dịch bệnh, di cư tự do, tội phạm xuyên quốc gia và an ninh mạng. Liên minh châu Âu (EU) là mô hình liên kết khu vực và thể chế đa quốc gia có mức độ nhất thể hóa cao, nhận thức sớm về các nguy cơ này nhưng hiệu quả thực tế trong ứng phó an ninh phi truyền thống vẫn còn nhiều vấn đề cần làm rõ. Đối với Việt Nam, EU là đối tác quan trọng ở cả cấp độ song phương và đa phương (thông qua Hiệp định Đối tác và Hợp tác toàn diện PCA năm 2012, Hiệp định Thương mại Tự do EVFTA năm 2019) và là đối tác của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Việc phân tích mô hình EU cung cấp cơ sở tham chiếu thực tiễn cho Việt Nam và ASEAN trong xây dựng chính sách ứng phó các thách thức an ninh khu vực.

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn và phân tích vai trò của EU trong việc xử lý các thách thức an ninh phi truyền thống tại châu Âu, từ đó đưa ra đánh giá, dự báo xu hướng đến năm 2025 và đề xuất một số gợi ý tham chiếu cho ASEAN.

Để đạt được mục đích trên, khóa luận xác định 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Liên minh châu Âu trong giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống tại khu vực.
2. Phân tích thực tiễn vai trò của Liên minh châu Âu trong việc xử lý các vấn đề an ninh phi truyền thống tại khu vực trong giai đoạn hiện nay.
3. Đánh giá và dự báo vai trò của Liên minh châu Âu trong giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống tại châu Âu đến năm 2025.
4. Rút ra một số gợi ý tham chiếu cho ASEAN trong việc giải quyết vấn đề an ninh phi truyền thống tại khu vực Đông Nam Á.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng vai trò của Liên minh châu Âu trong việc giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống.
• Phạm vi không gian: Khu vực địa lý của các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu.
• Phạm vi thời gian: Tập trung giai đoạn 2009–2020 (tính từ thời điểm Hiệp ước Lisbon có hiệu lực, mang lại tư cách pháp nhân duy nhất cho EU) và dự báo kịch bản đến năm 2025.
• Phạm vi nội dung: Tập trung vào 3 vấn đề an ninh phi truyền thống nổi bật gồm ô nhiễm môi trường, di cư bất hợp pháp xuyên quốc gia và dịch bệnh (trường hợp COVID-19); được khảo sát qua 3 nhóm vai trò: (1) Xây dựng và điều chỉnh khung pháp lý; (2) Diễn đàn trao đổi thông tin, bày tỏ quan điểm và cầu nối hợp tác; (3) Tập trung tiềm lực, sức mạnh và lực lượng tập thể.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin đối với quan hệ quốc tế, kết hợp cách tiếp cận liên ngành với các lý thuyết quan hệ quốc tế hiện đại:

• Chủ nghĩa tự do và Chủ nghĩa kiến tạo: Dùng để luận giải về an ninh con người và vai trò của các thể chế, tổ chức quốc tế trong việc tạo dựng chuẩn mực, thúc đẩy hợp tác phi quân sự.
• Thuyết Liên chính phủ (Intergovernmentalism) và Thuyết chức năng (Functionalism): Dùng để phân tích cơ chế ra quyết định, mức độ phân quyền và sự phối hợp giữa các quốc gia thành viên trong việc chuyển giao thẩm quyền cho các cơ quan siêu quốc gia của EU.
• Hệ thống văn bản pháp lý quốc tế và khu vực: Công ước Vienna năm 1969 về Luật Điều ước Quốc tế, Hiến chương Liên Hợp Quốc, Hiệp ước Maastricht (1993), Hiệp ước Lisbon (2009), Quy chế Dublin, Hiệp ước Schengen, cùng các công ước môi trường quốc tế (UNFCCC, CITES, Công ước Đa dạng sinh học).

Phương pháp nghiên cứu cụ thể bao gồm:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Phân tách các chính sách, số liệu thống kê và văn kiện của EU theo từng lĩnh vực rồi tổng hợp lại thành các luận điểm đánh giá.
• Phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study): Đi sâu vào các trường hợp cụ thể như khủng hoảng di cư Địa Trung Hải, dịch bệnh COVID-19, cơ chế điều phối của Cơ quan Môi trường châu Âu (EEA) và Cơ quan bảo vệ biên giới FRONTEX.
• Phương pháp logic - lịch sử: Khảo cứu quá trình phát triển của chính sách an ninh môi trường, di cư và dịch bệnh của EU trước và sau mốc Hiệp ước Lisbon năm 2009.
• Phương pháp so sánh, liên hệ và đối chiếu: So sánh quan điểm giữa các quốc gia thành viên chủ chốt (Pháp, Đức, Ý) và đối chiếu mô hình thể chế EU với cơ chế hợp tác của ASEAN.
• Phương pháp dự báo: Xây dựng các kịch bản phát triển chính sách an ninh phi truyền thống của EU đến năm 2025.

Nguồn dữ liệu: Báo cáo chính thức từ các cơ quan chuyên trách của EU như Cơ quan Môi trường châu Âu (EEA), Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC), FRONTEX, các văn kiện của Hội đồng châu Âu, Ủy ban châu Âu, dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cơ sở dữ liệu worldometers.info và các công trình học thuật trong nước và quốc tế.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Liên minh châu Âu đối với việc giải quyết vấn đề an ninh phi truyền thống tại Châu Âu hiện nay

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm công cụ, khung phân tích về tổ chức quốc tế và bối cảnh thực tiễn của EU trước năm 2009. Khóa luận tổng thuật quan niệm an ninh phi truyền thống từ các học giả phương Tây (Richard H. Ullman) và Việt Nam (PGS.TS Nguyễn Vũ Tùng, PGS.TS Lê Văn Cương, Tạ Minh Tuấn), cùng 7 chiều kích an ninh phi truyền thống của Liên Hợp Quốc (kinh tế, lương thực, sức khỏe, môi trường, con người, cộng đồng, chính trị). Tổ chức quốc tế liên chính phủ được định nghĩa theo Công ước Vienna 1969 và Ủy ban Pháp luật Quốc tế (1956), nhấn mạnh tư cách pháp nhân độc lập và vai trò của các thiết chế khu vực.

Về mặt thực tiễn, EU hình thành từ 6 quốc gia ban đầu, phát triển thành liên minh 27 nước có diện tích 4.773.000 km², dân số gần 500 triệu người, tổng GDP đạt 11,6 nghìn tỷ Euro (15,7 nghìn tỷ USD). Bộ máy điều hành gồm 5 cơ quan chính: Hội đồng châu Âu, Hội đồng Bộ trưởng, Cơ quan Điều hành (Ủy ban châu Âu), Nghị viện châu Âu và Tòa án châu Âu, kết hợp cùng Cơ quan Hành động đối ngoại châu Âu (EEAS). Về năng lực quốc phòng, 21/27 thành viên EU thuộc NATO; theo thống kê SIPRI năm 2009, Anh và Pháp đóng góp 45% ngân sách quốc phòng, 50% năng lực quân sự và 70% chi phí nghiên cứu và phát triển quân sự toàn khối. Sự kiện Brexit khiến EU mất khoản đóng góp thường niên hơn 8,5 tỷ Bảng Anh.

Về thực trạng các mối đe dọa an ninh phi truyền thống tại châu Âu tính đến năm 2020:

• Ô nhiễm môi trường: Báo cáo ngày 08/9/2020 của EEA chỉ ra 13% số ca tử vong tại châu Âu bắt nguồn từ ô nhiễm (tỷ lệ tại Romania là 1/5, trong khi Thụy Điển và Đan Mạch là 1/10). Báo cáo ngày 19/10/2020 của EEA ghi nhận chỉ 1/4 loài sinh vật được bảo tồn tốt, 47% loài chim phát triển ổn định, trong khi 80% môi trường sống tự nhiên bị xuống cấp nghiêm trọng.
• Di cư bất hợp pháp: Khu vực Tây Âu tiếp nhận khoảng 15 triệu người nhập cư, trong đó hơn 45% đến từ châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh, gây áp lực lên việc làm, an sinh xã hội và làm gia tăng tư tưởng bài ngoại.
• Dịch bệnh COVID-19: Thống kê tính đến ngày 30/12/2020 ghi nhận sự bùng phát nghiêm trọng tại các quốc gia như Nga (3.837 ca tử vong theo trích dẫn văn bản), Pháp, Tây Ban Nha, Ý, làm gia tăng mâu thuẫn nội khối và chủ nghĩa dân túy.

Về quan điểm của các quốc gia chủ chốt: Pháp kiểm soát phát thải ở mức 1,2% khí nhà kính toàn cầu, siết chặt luật nhập cư năm 2017 (tăng thời gian giam giữ người vượt biên lên 90 ngày, xử phạt tù 1 năm) và coi COVID-19 là tình trạng "chiến tranh". Đức triển khai gói chính sách khí hậu 60 tỷ USD nhằm giảm 55% khí thải CO2 vào năm 2030 so với mức 1990, đồng thời chuyển dịch mô hình tiếp nhận lao động nhập cư. Ý yêu cầu cơ chế san sẻ gánh nặng người di cư từ năm 2015, áp dụng mức phạt lên tới 50.000 Euro với tàu cứu hộ cứu nạn tư nhân không phép và đưa giáo dục biến đổi khí hậu vào trường học từ tháng 9/2020.

Giai đoạn trước năm 2009, EU đã khởi động chính sách môi trường từ Hội nghị Paris 1972, Chương trình hành động vì môi trường lần thứ nhất (1972), bổ sung trách nhiệm môi trường vào Điều 3 Hiệp ước Maastricht (1993). Về dịch bệnh, EU thiết lập Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC) vào tháng 5/2005 sau dịch SARS 2003 và thực hiện đánh giá năng lực sẵn sàng phòng chống đại dịch tại 43 quốc gia châu Âu giai đoạn 2005–2009.

Chương 2: Thực trạng vai trò của Liên minh châu Âu đối với giải quyết vấn đề an ninh phi truyền thống tại Châu Âu hiện nay

Chương 2 phân tích chi tiết sự thể hiện của EU qua 3 vai trò chức năng đối với 3 lĩnh vực an ninh phi truyền thống cụ thể:

Lĩnh vực an ninh	Vai trò xây dựng & điều chỉnh khung pháp lý	Vai trò diễn đàn trao đổi & cầu nối hợp tác	Vai trò tập trung tiềm lực & lực lượng tập thể
Bảo vệ môi trường & ứng phó BĐKH	- Chiến lược phát triển tới năm 2020 với mục tiêu "20/20/20" (giảm 20% khí nhà kính, 20% năng lượng tái tạo, tăng 20% hiệu quả năng lượng). - Chương trình hành động môi trường lần 8 (thông qua 14/10/2020, áp dụng 2021–2030, tầm nhìn 2050). - Chiến lược thích ứng biến đổi khí hậu (4/2013) qua nền tảng Climate-ADAPT. - Lồng ghép bảo vệ môi trường vào nông nghiệp, năng lượng sau Sáng kiến Cardiff (1998).	- EEA đóng vai trò kênh công bố dữ liệu chất lượng không khí, nước, đất. - Thúc đẩy đàm phán quốc tế: COP10 Nagoya (2010), Rio+20 (2012), UNFCCC, CITES. - Kêu gọi G20 (11/2020) đầu tư tài chính xanh. - Thượng đỉnh Brussels (12/2020) thống nhất mục tiêu cắt giảm tối thiểu 55% phát thải ròng vào năm 2030 so với 1990.	- Thành lập EEA (1990, trụ sở tại Copenhagen) gồm 33 quốc gia thành viên và đại diện khoa học. - Huy động các tổ chức dân sự và vận động hành lang: BusinessEurope (33 nước), Cục Môi trường châu Âu (>140 nhóm tại >30 nước), Greenpeace, WWF. - Tài chính: Cam kết dành 20% ngân sách chống BĐKH (2011); Quỹ Life+ (3,4 tỷ Euro giai đoạn 2014–2020); 29 tỷ Euro hỗ trợ tiết kiệm năng lượng sơ cấp từ 2014; tổng chi tiêu môi trường đạt 2-3% GDP.
Di cư bất hợp pháp xuyên quốc gia	- Kế hoạch 10 điểm (thông qua 20/4/2015 tại Luxembourg): mở rộng tuần tra Triton, Poseidon qua FRONTEX; thu giữ tàu buôn người theo mô hình Atalanta; phối hợp EUROPOL, EASO, EUROJUST; lấy dấu vân tay; lập cơ chế tái phân bổ khẩn cấp; thí điểm tái định cư; chương trình hồi hương; điều động sĩ quan ILO. - Điều chỉnh và duy trì Quy chế Dublin (phán quyết Tòa án Công lý châu Âu 2017 giữ nguyên quyền trục xuất về nước nhập cảnh đầu tiên). - Triển khai chương trình "Biên giới thông minh" (2016) gồm hệ thống RTP và EES.	- Hội nghị thượng đỉnh EU 6/2018 kiểm soát biên giới ngoài. - Cơ chế đoàn kết phân bổ người di cư do Pháp - Đức đề xuất năm 2019. - Thượng đỉnh EU - Châu Phi tại Malta (11/2015) ký Kế hoạch hành động 16 trang. - Tuyên bố Malta (03/02/2017) ưu tiên hợp tác với Libya và Niger. - Thiết lập trung tâm sàng lọc tị nạn tại Niger, Chad. - Triển khai Chương trình Hague (11/2004) và tăng cường hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ.	- Ngân sách 1,8 tỷ Euro từ Quỹ ủy thác khẩn cấp của EU hỗ trợ các nước châu Phi giải quyết căn nguyên di cư và triệt phá mạng lưới buôn người. - Điều phối lực lượng biên phòng FRONTEX tuần tra chung Địa Trung Hải. - Triển khai lực lượng tuần tra và tiếp nhận hồ sơ tị nạn trực tiếp tại các điểm nóng Ý và Hy Lạp.
Dịch bệnh truyền nhiễm (COVID-19)	- Điều chỉnh các quy định pháp luật châu Âu về an ninh y tế dựa trên cơ chế phản ứng khẩn cấp. - Thiết lập các quy chuẩn kiểm soát y tế công cộng biên giới nội khối.	- Chia sẻ dữ liệu dịch tễ học và khuyến cáo y tế qua Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC) phối hợp cùng WHO. - Tổ chức đối thoại nội khối để tháo gỡ tranh cãi về đóng cửa biên giới quốc gia.	- Triển khai năng lực cảnh báo sớm và đánh giá rủi ro y tế của ECDC. - Phối hợp nguồn lực cung ứng trang thiết bị y tế và hỗ trợ kỹ thuật giữa các thành viên, dù gặp nhiều trở ngại do phản ứng ban đầu còn phân tán.

Chương 3: Đánh giá, dự báo về vai trò của Liên minh châu Âu trong việc giải quyết các vấn đề an ninh phi truyền thống tại Châu Âu và gợi ý tham chiếu cho ASEAN

Chương 3 tiến hành tổng kết những ưu điểm và hạn chế trong mô hình can thiệp của EU:

• Đánh giá: EU thể hiện vai trò tiên phong toàn cầu về lập pháp môi trường và huy động tài chính khí hậu. Tuy nhiên, trong các vấn đề mang tính chính trị - xã hội nhạy cảm như hạn ngạch phân bổ người tị nạn hay phản ứng ban đầu trước đại dịch COVID-19, thể chế EU bộc lộ sự chia rẽ sâu sắc giữa các nước tuyến đầu (Ý, Hy Lạp) và các nước phía sau, cũng như sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc cục bộ và xu hướng hoài nghi châu Âu.
• Dự báo kịch bản đến năm 2025: EU có xu hướng tiếp tục củng cố quyền hạn siêu quốc gia trong các chính sách xanh (Thỏa thuận Xanh châu Âu) và chuyển đổi năng lượng, đồng thời gia tăng các rào cản kỹ thuật kiểm soát biên giới ngoài và phụ thuộc nhiều hơn vào các thỏa thuận an ninh với các quốc gia trung chuyển (Thổ Nhĩ Kỳ, Bắc Phi).
• Gợi ý tham chiếu cho ASEAN: ASEAN có thể học hỏi kinh nghiệm của EU trong việc xây dựng các bộ tiêu chuẩn pháp lý khu vực về bảo vệ môi trường, vận hành các trung tâm điều phối chuyên môn (tương tự mô hình ECDC, EEA), và nâng cao hiệu quả phối hợp chính sách liên quốc gia, đồng thời cần duy trì nguyên tắc đồng thuận và tôn trọng đặc thù thể chế chính trị của từng nước thành viên để tránh các rạn nứt nội khối.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và trích xuất các kết quả định lượng và định chế cụ thể:

• Lĩnh vực môi trường: Hệ thống hóa mục tiêu "20/20/20", Chương trình hành động môi trường lần thứ 8 (2021–2030), cam kết trích 20% ngân sách EU cho chống biến đổi khí hậu (2011), quy mô quỹ Life+ đạt 3,4 tỷ Euro (2014–2020), gói 29 tỷ Euro hỗ trợ tiết kiệm năng lượng từ 2014, cùng mục tiêu cắt giảm ít nhất 55% khí nhà kính ròng vào năm 2030 được thông qua tháng 12/2020.
• Lĩnh vực di cư: Hệ thống hóa chi tiết Kế hoạch 10 điểm năm 2015, gói ngân sách 1,8 tỷ Euro hỗ trợ các nước châu Phi tại Hội nghị thượng đỉnh Malta (2015), quy trình vận hành trung tâm sàng lọc tại Niger và Chad, cùng cơ chế pháp lý của Quy chế Dublin và dự án "Biên giới thông minh" (RTP/EES).
• Khung phân tích chức năng: Đề xuất mô hình xem xét vai trò của tổ chức liên chính phủ qua 3 trụ cột (pháp lý, diễn đàn hợp tác, tiềm lực tập thể), tạo khung lý thuyết nhất quán để đánh giá các vấn đề an ninh phi quân sự.
• Đóng góp so với các nghiên cứu trước: Tác giả đã cập nhật các sự kiện thời sự và dữ liệu chính sách mới đến cuối năm 2020 (đặc biệt là tác động của đại dịch COVID-19 và tiến trình Brexit), khắc phục khoảng trống nghiên cứu của các công trình trước đó vốn chủ yếu khảo sát giai đoạn trước năm 2015.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận ghi nhận các giới hạn nghiên cứu xuất phát từ phạm vi đề tài:

• Hạn chế: Thời điểm nghiên cứu kết thúc vào năm 2021, khi đại dịch COVID-19 vẫn đang tiếp diễn phức tạp và các chính sách phục hồi kinh tế xanh của EU mới bắt đầu triển khai, dẫn đến một số đánh giá về dịch bệnh và chính sách dài hạn chưa có đủ độ lùi thời gian để kiểm chứng trọn vẹn. Mặt khác, phạm vi nghiên cứu tập trung vào 3 vấn đề nổi cộm (môi trường, di cư, dịch bệnh) nên chưa bao quát toàn diện các mối đe dọa an ninh phi truyền thống khác như tội phạm công nghệ cao hay an ninh mạng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục theo dõi việc thực thi Chương trình hành động vì môi trường lần thứ 8 đến năm 2030; phân tích tác động dài hạn của đại dịch COVID-19 đối với cấu trúc thể chế y tế EU; và nghiên cứu sâu hơn cơ chế chuyển giao kinh nghiệm quản trị an ninh phi truyền thống giữa EU và ASEAN trong giai đoạn bình thường mới.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quan hệ quốc tế, Quốc tế học, Luật quốc tế và Châu Âu học: Cung cấp tài liệu hệ thống về cơ cấu tổ chức, thẩm quyền pháp lý của EU theo Hiệp ước Lisbon và lịch sử phát triển chính sách an ninh phi truyền thống châu Âu.
• Các nhà hoạch định chính sách đối ngoại và nghiên cứu khu vực Đông Nam Á: Phần đối chiếu và gợi ý tham chiếu tại Chương 3 cung cấp cơ sở luận cứ thực tế để nghiên cứu xây dựng các khung hợp tác chuyên ngành trong khối ASEAN (ứng phó thiên tai, kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ môi trường xuyên biên giới).
• Các nghiên cứu chuyên đề về khủng hoảng di cư và biến đổi khí hậu: Kế hoạch 10 điểm (2015) và quy chế hoạt động của các cơ quan chuyên trách như EEA, FRONTEX, ECDC là những trường hợp nghiên cứu điển hình đáng tham khảo.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân tích vai trò của EU trong giải quyết an ninh phi truyền thống dựa trên những nhóm vai trò chức năng nào? Tác giả phân tích qua 3 vai trò cơ bản: (1) Nơi xây dựng và điều chỉnh các khung pháp lý bảo đảm an ninh khu vực; (2) Diễn đàn trao đổi thông tin, bày tỏ quan điểm và cầu nối hợp tác giữa các quốc gia trong và ngoài khu vực; (3) Nơi tập trung tiềm lực, sức mạnh và lực lượng tập thể để đối phó thách thức.

2. Hiệp ước Lisbon năm 2009 có ý nghĩa như thế nào đối với thẩm quyền giải quyết an ninh phi truyền thống của EU? Hiệp ước Lisbon chính thức sáp nhập các trụ cột để EU trở thành một chủ thể pháp lý duy nhất có tính chất siêu quốc gia, cho phép các cơ quan đứng đầu EU có quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp trong các lĩnh vực cụ thể và áp dụng luật trực tiếp xuống trật tự pháp lý của các quốc gia thành viên.

3. Nội dung cốt lõi của Kế hoạch 10 điểm về di cư được EU thông qua năm 2015 gồm những gì? Kế hoạch bao gồm: tăng cường tuần tra Triton và Poseidon qua FRONTEX; bắt giữ và phá hủy tàu buôn người; tăng cường hợp tác EUROPOL, EASO, EUROJUST; triển khai đội tuần tra tại Ý và Hy Lạp; lấy dấu vân tay người nhập cư; lập cơ chế tái phân bổ khẩn cấp; thí điểm tái định cư tự nguyện; thiết lập chương trình hồi hương; phối hợp với các nước láng giềng Libya; và triển khai sĩ quan liên lạc xuất nhập cảnh (ILO) tại nước thứ ba.

4. Trong chính sách môi trường, mục tiêu "20/20/20" của Chiến lược phát triển tới năm 2020 quy định những chỉ số nào? Mục tiêu "20/20/20" bao gồm: giảm phát thải khí nhà kính thấp hơn 20% so với mức năm 1990, nâng tỷ trọng sử dụng năng lượng tái tạo lên 20%, và tăng hiệu quả sử dụng năng lượng lên 20%.

5. EU đã huy động nguồn lực tài chính ra sao để hỗ trợ các nước châu Phi giải quyết khủng hoảng di cư tại Thượng đỉnh Malta năm 2015? Tại Hội nghị Thượng đỉnh Valletta/Malta (tháng 11/2015), EU và các nước châu Phi đã thông qua Kế hoạch hành động chung 16 trang, trong đó EU đồng ý chi 1,8 tỷ Euro nhằm giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của di cư, hỗ trợ phát triển kinh tế, chống các nhóm buôn người và đẩy mạnh hồi hương.

Kết luận

Khóa luận của tác giả An Đức Việt đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của Liên minh châu Âu trong việc ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống giai đoạn 2009–2020. Thông qua việc phân tích chuyên sâu 3 trường hợp điển hình gồm ô nhiễm môi trường, di cư bất hợp pháp và dịch bệnh COVID-19, công trình đã làm rõ năng lực thể chế cũng như những giới hạn nội tại của EU trước các cuộc khủng hoảng xuyên quốc gia. Những phát hiện và bài học rút ra từ mô hình liên kết châu Âu cung cấp giá trị tham khảo thiết thực cho tiến trình hợp tác bảo đảm an ninh khu vực của ASEAN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của đề gồm 3 chương và 8 tiết. 9 NỘI DUNG CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA LIÊN MINH CHÂU ÂU ĐỐI VỚI VIỆC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ AN NINH PHI TRUYỀN THỐNG TẠI CHÂU ÂU HIỆN NAY 1. Một số khái niệm Thứ nhất là khái niệm an ninh phi truyền thống và vấn đề an ninh phi truyền thống An ninh nói chung là một trong những khái niệm cơ bản trong quan hệ quốc tế. Hiểu rõ được bản chất của an ninh, sự ảnh hưởng và những nội hàm của khái niệm này sẽ góp phần lý giải và giúp hiểu được các hành động của chủ thể quốc tế trong quan hệ quốc tế.

Trong Từ điển quân sự Việt Nam, “an ninh” được hiểu là trạng thái ổn định, an toàn và không có dấu hiệu nguy hiểm đe dọa tới sự tồn tại và phát triển bình thường của các cá nhân, tổ chức, các lĩnh vực trong hoạt động xã hội hoặc tan toàn xã hội[8]. Sách trắng về An ninh Quốc phòng do Bộ Quốc Phòng CHLB Đức năm 2016 đã triển khai khái niệm an ninh là “đảm bảo chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, các lợi ích quốc gia và an toàn cho công dân trước các mối đe doạ đồng thời thực thi và nâng cao trách nhiệm quốc tế”[tr22,48]. Có thể nói rằng, “an ninh không phải là một khái niệm tĩnh mà là một khái niệm động và trải qua nhiều thay đổi cũng như cách hiểu và cách tiếp cận. Từ một ý niệm truyền thống xoay quanh các chủ đề quân sự, chiến tranh và bạo lực"[tr13,2], khái niệm an ninh với những kết nối đã mở ra nhiều chiều kích xuất phát từ những lĩnh vực khác nhau” chủ thể an ninh cũng thay đổi khi bao hàm thêm cả cấp độ phân tích tổ chức và phân tích cá nhân bên cạnh cấp độ quốc gia.

Như vậy, trên cơ sở tổng hợp các định nghĩa, có thể thấy rằng “an ninh” có thể là đảm bảo sự an toàn cho các cá nhân, tổ chức, xã hội và quốc gia trước các mối đe doạ, thách thức. 10 Trong quan hệ quốc tế khi phân loại khái niệm an ninh theo chủ thể quốc gia và yếu tố thời gian, người ta chia thành an ninh truyền thống và phi truyền thống. Đặc biệt đầu thế kỷ 21, thuật ngữ an ninh phi truyền thống mới trở thành một thuật ngữ phổ biến trong các hội nghị, diễn đàn quốc tế, khu vực, hợp tác song và đa phương. Tuy nhiên, trên thế giới hiện nay có rất nhiều cách hiểu, quan niệm khác nhau về vấn đề an ninh phi truyền thống và chưa đạt được một sự thống nhất về khái niệm giữa trong nước và quốc tế.

Tùy thuộc vào khái niệm và cách nhìn nhận, lĩnh vực tiếp cận, hoàn cảnh khác nhau mà từng nhà nghiên cứu có những quan điểm khác nhau về vấn đề này. Trong giới nghiên cứu phương Tây, Richard H.Ullman1 là một trong những nhà nghiên cứu đưa ra khái niệm an ninh phi truyền thống sớm và cô đọng nhất. Cuối thế kỷ 20, ông cho rằng “an ninh quốc gia không nên hiểu theo nghĩa hẹp là bảo vệ nhà nước trước những cuộc tấn công quân sự qua biên giới lãnh thổ mà an ninh quốc gia còn phải đối mặt với những thách thức khác bao gồm: khủng bố quốc tế, tội phạm xuyên quốc gia có tổ chức, an ninh môi trường, di cư bất hợp pháp, an ninh năng lượng và an ninh con người”[53]. Tại Việt Nam, thuật ngữ an ninh phi truyền thống được sử dụng và trở thành một vấn đề hấp dẫn đối với giới nghiên cứu khoa học, chính trị, an ninh và quốc phòng.

Dưới góc độ học thuật, PGS.TS Nguyễn Vũ Tùng cho rằng “an ninh phi truyền thống cần được đánh giá và hiểu dưới góc độ cùng với an ninh truyền thống bởi hai loại an ninh này không có tính loại trừ nhau, theo góc độ chung nhất, nếu an ninh quốc gia được bảo đảm thì an ninh của người dân sống trong đó mới được đảm bảo. Và theo chiều ngược lại, một nước giữ vững được quyền sống và phát triển của người dân trên mọi mặt thì sức mạnh tổng hợp của các nước đó mới được tăng cường và ngày càng có vị thế trên trường quốc tế”[7]. Tạ Minh Tuấn, an ninh phi truyền thống bao gồm chủ nghĩa khủng bố quốc tế, buôn bán ma túy, dịch bệnh, đói nghèo, nhập cư bất hợp pháp, xuống cấp môi trường, thảm họa thiên tai, an ninh mạng.[5] PGS, TS Lê Văn Cương 1 Thành viên của Ban Biên tập tờ New York Times và cũng là giáo sư ngành QHQT Đại học Princeton 11 cho rằng, những nhân tố phi quân sự như chủ nghĩa dân tộc cực đoan, an ninh năng lượng, tài chính, tiền tệ, khoa học kỹ thuật, an ninh môi trường sinh thái hay các vấn đề dịch bệnh, buôn lậu ma túy, tội phạm có tổ chức hay xuyên quốc gia, di cư bất hợp pháp, bùng nổ dân số hay cạn kiệt nguồn nước. thuộc lĩnh vực an ninh phi truyền thống[1].

Dù còn tồn tại nhiều quan điểm và trường phái khác nhau nhưng an ninh phi truyền thống khác an ninh truyền thống cơ bản ở những điểm sau. Thứ nhất: an ninh phi truyền thống xuất hiện sau an ninh truyền thống. Thứ hai, an ninh phi truyền thống chịu sự ảnh hưởng của chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa kiến tạo (an ninh con người), còn an ninh truyền thống chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa hiện thực[tr22,2]. Thứ ba, an ninh phi truyền thống liên quan nhiều tới các vấn đề môi trường, lương thực, năng lượng, di cư hay thậm chí là nhân quyền.), trong khi đó an ninh truyền thống liên quan đến quân sự, chiến tranh là chủ yếu.

Thứ tư, trong khi an ninh truyền thống luôn gắn với chủ quyền quốc gia thì an ninh phi truyền thống ít liên quan hơn[tr23,2]. Từ những tổng hợp trên, khóa luận này xem xét an ninh phi truyền thống là đảm bảo sự an toàn của tổ chức, cá nhân, xã hội, quốc gia trước các mối đe doạ, những thách thức phi truyền thống. Từ khái niệm an ninh phi truyền thống có thể hiểu: thách thức an ninh phi truyền thống hay vấn đề an ninh phi truyền thống là những thách thức, những vấn đề có tính chất phi quân sự có thể gây ra sự mất an toàn, mất ổn định đe dọa đến sự tồn vong, phát triển của quốc gia. Cho đến nay có rất nhiều vấn đề an ninh phi truyền thống được các nhà khoa học, các quốc gia và các tổ chức quốc tế nghiên cứu chú trọng.

Với trường hợp của Liên Hợp Quốc từ những năm 80, Liên Hợp Quốc bắt đầu xuất hiện hiện tượng “an ninh hoá vấn đề phi truyền thống”, một vài vấn đề ngoài lĩnh vực an ninh như môi trường, lương thực, nhân quyền… đã được nâng lên thành các vấn đề an ninh, đề ra yêu cầu phải mở rộng những vấn đề nội hàm. Bước sang những năm 90 của thế kỷ 20, Liên Hợp Quốc tiếp tục chỉ ra rằng an 12 ninh quốc tế không chỉ bị giới hạn trong ý nghĩa truyền thống của nó, mà còn bao gồm những hàm nghĩa an ninh mới xuất hiện đại thời đại và tương lai. Nhìn nhận dưới lăng kính của tổ chức quốc tế, theo Liên Hợp Quốc, an ninh phi truyền thống bao gồm 7 lĩnh vực là: kinh tế, lương thực, sức khỏe, môi trường, con người, cộng đồng, chính trị [tr78,6]. Tại Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Cụm từ an ninh phi truyền thống được xuất hiện chính thức trong Tuyên bố chung ASEAN – Trung Quốc về hợp tác lĩnh vực an ninh phi truyền thống thông qua tại hội nghị thượng đỉnh lần thứ sáu, giữa các nước ASEAN và Trung Quốc tại Thủ đô PhnomPenh (Campuchia) 2002.

Đó là những vấn đề về các loại tội phạm xuyên quốc gia, đặc biệt là khủng bố và ma túy đe dọa an ninh khu vực và thế giới. Cũng trong tuyên bố trên, các nhà lãnh đạo ASEAN và Trung Quốc đã bày tỏ sự quan ngại về vấn đề an ninh phi truyền thống như buôn lậu, ma túy, buôn bán phụ nữ và trẻ em, cướp biển, khủng bố, buôn lậu vũ khí, rửa tiền, tối thảo kinh tế quốc tế, và tội phạm công nghệ cao ngày một gia tăng. Các vấn đề an ninh phi truyền thống của ASEAN cũng được V.Raghvan tập trung làm rõ trong công trình Ấn Độ và ASEAN: Những thách thức an ninh phi truyền thống (India and ASEAN: Non-traditional Security Threats) đề cập tới an ninh kinh tế, an ninh môi trường và sắc tộc, an ninh tôn giáo[tr85,6]. Trong khoá luận này tập trung phân tích an ninh truyền thống ở ba vấn đề nhức nhối chính tại Liên minh châu Âu hiện nay đó là vấn đề liên quan đến môi trường, di cư xuyên quốc gia bất hợp pháp và vấn đề dịch bệnh.

Thứ hai là khái niệm tổ chức quốc tế Ở các nước phương Tây, vấn đề tổ chức quốc tế và khái niệm “tổ chức quốc tế" đã được nghiên cứu và được các nhà khoa học đặc biệt quan tâm.Keohane cho rằng “tổ chức quốc tế” là những liên minh có tính tổ chức, thể chế cao, có cấu trúc, hình thức nhất quán để phát triển.Rousseau, các tổ chức quốc tế là những cộng đồng bao gồm các quốc gia khác nhau, được thành lập bằng 13 con đường thoả thuận theo đuổi những mục tiêu và lợi ích chung theo những cơ quan, điều ước mà họ lập ra[3]. Tới nay, trong các văn bản luật quốc tế như công ước Vienna năm 1969 về luật điều ước quốc tế giải thích thuật ngữ tổ chức quốc tế dùng để chỉ các tổ chức quốc tế liên chính phủ (khoản i Điều 2). Nghiên cứu bản chất pháp lý, phương thức thành lập tổ chức quốc tế cũng như các mục đích, nguyên tắc, cơ cấu hoạt động tổ chức quốc tế được định nghĩa là các thực thể liên kết chủ yếu các quốc gia độc lập có chủ quyền, được thành lập và hoạt động trên cơ sở các điều ước quốc tế, có hệ thống các cơ quan để duy trì hoạt động thường xuyên theo đúng mục đích, tôn chỉ của tổ chức đó và có quyền năng chủ thể luật quốc tế riêng biệt với thành viên và các chủ thể khác. Theo giáo trình Luật quốc tế, Đại học Luật Hà Nội (2002), Tổ chức quốc tế là thực thể có cấu trúc và tổ chức xác định gồm có thành viên là các quốc gia hoặc đến từ nhiều các quốc gia được thành lập và hoạt động trên cơ sở các thỏa thuận giữa các thành viên nhằm theo đuổi những mục tiêu chung.