Chương 1: KHÁI LUẬN VỀ GCCN, CNH, HĐH VÀ PHÁT HUY VAI TRÕ CỦA GCCN TRONG THỜI KỲ ĐẨY MẠNH CNH, HĐH Ở THÁI NGUYÊN 1. Khái luận về GCCN, phát huy vai trò của GCCN và CNH, HĐH ở Thái Nguyên 1. Khái luận về GCCN, phát huy vai trò của GCCN 1. Về giai cấp công nhân và giai cấp công nhân Việt Nam * Về GCCN Khái niệm GCCN được đề cập đến ngay sau khi GCCN xuất hiện trên vũ đài chính trị.
Có rất nhiều nhà nghiên cứu tuỳ thuộc lập trường giai cấp, thái độ chính trị, trình độ học vấn và phương pháp tiếp cận khác nhau đã đưa ra nhiều ý kiến không giống nhau, thậm chí trái chiều nhau. Song chỉ có quan điểm của các nhà kinh điển của CNXH khoa học mới mang tính khách quan và khoa học nhất. Trong rất nhiều tác phẩm của mình các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã dùng nhiều khái niệm, mệnh đề khác nhau để một mặt cho thấy đó là những từ ngữ đồng nghĩa nhưng mặt khác như là những giải thích định nghĩa về những nét, giá trị, góc độ, thuộc tính khác nhau của GCCN: - Nếu gắn với từ công nhân thì đó là GCCN đại cơ khí, GCCN hiện đại, GCCN công xưởng nhà máy, công nhân thành thị. - Nếu gắn với công nghiệp thì đó là người lao động công nghiệp, là sản phẩm của nền đại công nghiệp, con đẻ của công nghiệp hiện đại, trực tiếp do công nghiệp sinh ra.
- Nếu gắn với vô sản thì đó là giai cấp vô sản, trần như nhộng, giai cấp vô sản công nghiệp. - Nếu gắn với lao động thì đó là giai cấp lao động làm thuê, giai cấp lao động làm thuê thế kỷ XIX, giai cấp sống dựa vào bán sức lao động của mình. - Nếu gắn với vị trí lịch sử, tương lai thì đó là giai cấp vô sản cách mạng, giai cấp thống trị lãnh đạo xã hội, giai cấp vô sản trí thức, GCCN lao động trí óc… 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Nếu bàn tới GCCN gắn với sự tha hóa không mong đợi về nó thì đó là giai cấp vô sản lưu manh, GCCN quý tộc, kẻ nấp bóng tư sản, kẻ theo đuôi tư sản. Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin cũng nêu lên những đặc điểm, tính chất chủ yếu của GCCN đồng thời dự báo tương lai của giai cấp này.
Do đào luyện trong môi trường công nghiệp trong mối quan hệ lao động nói riêng và quan hệ xã hội nói chung trong xã hội tư bản nên GCCN có những đặc điểm, tính chất mà các giai cấp, tầng lớp khác không có hoặc ít có; tập trung lực lượng vào các doanh nghiệp, nhà máy, khu công nghiệp thành phố; tính tổ chức kỷ luật cao; đấu tranh mạnh mẽ, triệt để cách mạng; tính tiên tiến về kinh tế, chính trị. Ngay từ năm 1844, khi bắt đầu nghiên cứu GCCN trong tác phẩm: “Gia đình thần thánh”, C.Mác đã đặt ra câu hỏi “Vấn đề là ở chỗ giai cấp vô sản thực sự là gì và phù hợp với sự tồn tại ấy của bản thân nó giai cấp vô sản buộc phải làm gì về mặt lịch sử ” [35, 56] Trong lời nói đầu tác phẩm “Phê phán triết học pháp quyền Hêghen” C.Mác đã chỉ ra nguồn gốc kinh tế xã hội và xu hướng phát triển của giai cấp vô sản. Theo Mác giai cấp vô sản Đức là con đẻ của nền đại công nghiệp non trẻ đang hình thành ở Đức. Quan điểm của C.Mác không những chỉ rõ giai cấp vô sản không những được hình thành từ chủ nghĩa tư bản công nghiệp mà còn là lực lượng đại diện cho LLSX tiến bộ đang trong giai đoạn hình thành và phát triển.
Trong tác phẩm “Tình cảnh giai cấp lao động ở Anh” Ph.Ăngghen đã khẳng định: “GCCN Anh là kết quả chủ yếu của cuộc cách mạng công nghiệp ở Anh. Lịch sử GCCN Anh bắt đầu từ nửa cuối thế kỉ XVIII. Công nghiệp nhỏ đã làm nảy sinh giai cấp tư sản, công nghiệp lớn đã làm nảy sinh GCCN. Công nhân công nghiệp là hạt nhân của phong trào công nhân” [1, 354] Trong tác phẩm “Những nguyên lý của chủ nghĩa cộng sản”, Ph.Ăngghen đã đưa ra định nghĩa giai cấp vô sản: “Giai cấp vô sản là một giai cấp xã hội hoàn toàn chỉ kiếm sống bằng việc bán sức lao động của mình chứ không phải sống bằng lợi nhuận của bất cứ số tư bản nào, đó là một giai cấp mà hạnh phúc hay đau khổ, sống và chết toàn bộ sự sống còn của họ đều phụ thuộc vào số cầu về lao động, tức 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com là vào tình hình chuyển biến tốt hay xấu của công việc làm ăn, vào những sự biến động của cạnh tranh không gì ngăn cản nổi.
Nói tóm lại giai cấp vô sản hay giai cấp của những người vô sản là giai cấp lao động làm thuê trong thế kỉ XIX…Giai cấp vô sản là do cuộc cách mạng công nghiệp sản sinh ra” [ 2, 456-457] Trong tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản”, C.Ăngghen đã trình bày tương đối đầy đủ về khái niệm GCCN và sứ mệnh lịch sử của nó. Về đặc trưng của giai cấp vô sản: Giai cấp vô sản là những người công nhân làm thuê hiện đại vì bị mất các TLSX của bản thân nên buộc phải bán sức lao động của mình để sống. Từ đó các ông khẳng định “Trong tất cả các giai cấp hiện đại đang đối lập với giai cấp tư sản thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cách mạng. Các giai cấp đều suy tàn tiêu vong cùng với sự phát triển của nền đại công nghiệp, giai cấp vô sản trái lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp” [36, 610].
Khẳng định vai trò lịch sử của GCCN C.Ăngghen viết: “Giai cấp tư sản không những đã rèn vũ khí giết mình mà còn tạo ra những người sử dụng vũ khí ấy những người công nhân hiện đại, những người vô sản” [36, 605].Ăngghen không phủ nhận vai trò to lớn của giai cấp tư sản trong lịch sử. “Trong quá trình thống trị chưa đầy một thế kỉ đã tạo ra những lưc lượng xã hội nhiều hơn tất cả các thế kỉ trước đây gộp lại” [36, 603]. Tuy vậy, trong xã hội tư bản hiện đại với sự phát triển mạnh mẽ của LLSX và giờ đây giai cấp tư sản “ giống như một tay phù thuỷ không còn đủ sức trị những âm binh mà y triệu lên” [36, 604], do đó CNTB đã trở lên chật hẹp không còn đủ để chứa đựng những của cải đã tạo ra trong lòng nó nữa “ giai cấp tư sản đã sản sinh ra những người đào huyệt chôn chính nó. Sự sụp đổ của giai cấp tư sản và thắng lợi của giai cấp vô sản đều là tất yếu như nhau”[36, 613] Như vậy, C.Ăngghen đã dùng nhiều thuật ngữ khác nhau để bàn về GCCN như: giai cấp vô sản, giai cấp hoàn toàn chỉ dựa vào việc bán sức lao động của mình, lao động làm thuê thế kỷ XIX, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp công nhân đại công nghiệp…như những cụm từ đồng nghĩa để biểu thị một khái niệm: GCCN - con đẻ của nền đại công nghiệp TBCN, giai cấp đại diện cho lực lượng sản 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xuất tiên tiến, cho phương thức sản xuất hiện đại.
Các ông còn dùng những thuật ngữ có nội dung hẹp hơn để chỉ các loại công nhân trong các ngành khác nhau, trong những giai đoạn phát triển khác nhau của công nghiệp: công nhân khoáng sản, công nhân công trường thủ công, công nhân công xưởng, công nhân nông nghiệp,… C.Ăngghen chưa nêu thành một định nghĩa hoàn chỉnh về GCCN nhưng qua những tác phẩm của mình với những cách tiếp cận khác nhau, các ông đã nêu lên một cách khái quát nhất những đặc trưng cơ bản, những thuộc tính bản chất của GCCN. Dù GCCN có bao gồm những công nhân làm những công việc khác nhau như thế nào, thì theo các ông vẫn chỉ có hai tiêu chí cơ bản để xác định và phân biệt GCCN với các giai cấp, tầng lớp xã hội khác. Một là, về phương thức lao động, phương thức sản xuất, Đó là những người lao động trong nền sản xuất công nghiệp. Họ là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hoá ngày càng cao.
Đã là công nhân hiện đại thì phải gắn với nền đại công nghiệp, bởi vì nó là sản phẩm của nền đại công nghiệp. GCCN hiện đại là hạt nhân, bộ phận cơ bản của mọi tầng lớp công nhân. Hai là, về vị trí trong quan hệ sản xuất của GCCN Chúng ta phải xem xét trong hai trường hợp sau: - Dưới chế độ tư bản chủ nghĩa, GCCN là những người vô sản hiện đại, không có tư liệu sản xuất, nên buộc phải làm thuê, bán sức lao động cho nhà tư bản và bị toàn thể giai cấp tư sản bóc lột. Tức là giá trị thặng dư mà GCCN tạo ra bị nhà tư bản chiếm đoạt.
Chính căn cứ vào tiêu chí này mà người công nhân dưới CNTB được gọi là giai cấp vô sản. - Sau cách mạng vô sản thành công, GCCN trở thành giai cấp cầm quyền. Nó không còn ở vào địa vị bị áp bức, bị bóc lột nữa, mà trở thành giai cấp thống trị, lãnh đạo cuộc đấu tranh cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới – xã hội XHCN. GCCN cùng với toàn thể nhân dân lao động làm chủ tư liệu sản xuất chủ yếu đã công hữu hoá.
Như vậy, họ không còn là những người vô sản như trước và sản phẩm thặng dư do họ tạo ra làm nguồn gốc cho sự giàu có và phát triển của xã hội XHCN. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong xã hội TBCN, GCCN là một trong những giai cấp cơ bản, chủ yếu đối lập với giai cấp tư sản là giai cấp bị giai cấp tư sản tước đoạt hết tư liệu sản xuất, buộc phải bán sức lao động cho nhà tư bản để sống, và bị bóc lột giá trị thặng dư. Họ là người được tự do về thân thể và có quyền bán sức lao động tuỳ theo cung - cầu hàng hoá sức lao động. Đây là giai cấp bị bóc lột nặng nề, bị bần cùng hoá về vật chất và tinh thần.
Sự tồn tại của họ phụ thuộc vào cung - cầu hàng hoá sức lao động, phụ thuộc vào kết quả sức lao động của chính họ. Họ phải tạo ra giá trị thặng dư, nhưng giá trị thặng dư lại giai cấp tư sản chiếm đoạt.