Tìm Hiểu Vai Trò Của Âm Nhạc Đối Với Sự Phát Triển Tư Duy Của Trẻ Mẫu Giáo (5-6 Tuổi)

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp giáo dục mầm non tìm hiểu về vai trò của âm nhạc đối với sự cải thiện năng lực tư duy, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Vương Thúy Hiếu
• Người hướng dẫn: Thầy Nguyễn Anh Trường
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Tp.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo Dục Mầm Non
• Đề tài: Vai Trò Của Âm Nhạc Trong Phát Triển Tư Duy Trẻ Mẫu Giáo
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Tp.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Khái niệm âm nhạc
• 1.2. Vai trò của âm nhạc trong đời sống xã hội đối với sự phát triển nhân cách trẻ
• 1.3. Âm nhạc là phương tiện hình thành phẩm chất đạo đức
• 1.4. Âm nhạc là phương tiện thúc đẩy sự phát triển trí tuệ
• 1.5. Âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ
• 1.6. Âm nhạc là phương tiện góp phần phát triển thể chất
• 1.7. Âm nhạc là phương tiện phát triển ngôn ngữ
• 1.8. Âm nhạc làm phong phú đời sống tinh thần của trẻ
• 1.9. Đặc điểm tư duy của trẻ mẫu giáo
• 1.10. Một số cơ sở lí luận của việc dạy học âm nhạc
• 1.10.1. Cơ sở tâm lí học
• 1.10.2. Cơ sở lí luận dạy học
• 1.10.3. Cơ sở dạy học âm nhạc
• 1.10.4. Đặc thù âm nhạc
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VÀ CÁC BIỆN PHÁP SƯ PHẠM TỔ CHỨC DẠY HỌC ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG MẦM NON NHẰM PHÁT TRIỂN TƯ DUY CỦA TRẺ
• 2.1. Thực trạng dạy học âm nhạc ở trường mầm non
• 2.2. Các biện pháp sư phạm
• 3. CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Nội dung thực nghiệm
• 3.2. Dự giờ tiết toán
• 3.3. Dự giờ tiết văn học
• 3.4. Dự giờ tiết tạo hình
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vai Trò Của Âm Nhạc Trong Phát Triển Tư Duy Trẻ Mẫu Giáo

Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy của trẻ mẫu giáo. Nó không chỉ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mà còn kích thích khả năng sáng tạo và cảm xúc. Nghiên cứu cho thấy rằng âm nhạc có thể cải thiện khả năng ghi nhớ và tư duy logic của trẻ. Việc tiếp xúc với âm nhạc từ sớm giúp trẻ hình thành những kỹ năng cần thiết cho sự phát triển toàn diện.

1.1. Âm Nhạc Và Sự Phát Triển Tư Duy Của Trẻ Em

Âm nhạc là một công cụ mạnh mẽ trong việc phát triển tư duy của trẻ em. Nó giúp trẻ hình thành khả năng tư duy trừu tượng và phát triển ngôn ngữ. Trẻ em tiếp xúc với âm nhạc từ nhỏ sẽ có khả năng tư duy tốt hơn trong các lĩnh vực khác.

1.2. Lợi Ích Của Âm Nhạc Đối Với Trẻ Mẫu Giáo

Âm nhạc mang lại nhiều lợi ích cho trẻ mẫu giáo, bao gồm phát triển cảm xúc, khả năng giao tiếp và sự tự tin. Trẻ em học được cách thể hiện bản thân qua âm nhạc, từ đó phát triển kỹ năng xã hội và cảm xúc.

II. Vấn Đề Trong Việc Ứng Dụng Âm Nhạc Trong Giáo Dục Mầm Non

Mặc dù âm nhạc có nhiều lợi ích, nhưng việc ứng dụng nó trong giáo dục mầm non vẫn gặp nhiều thách thức. Giáo viên cần có kiến thức và kỹ năng để tích hợp âm nhạc vào chương trình học một cách hiệu quả. Ngoài ra, không phải tất cả trẻ em đều có cơ hội tiếp xúc với âm nhạc ở nhà.

2.1. Thách Thức Trong Việc Dạy Học Âm Nhạc

Một trong những thách thức lớn nhất là thiếu tài liệu và phương pháp giảng dạy phù hợp. Giáo viên cần được đào tạo để có thể sử dụng âm nhạc như một công cụ giáo dục hiệu quả.

2.2. Cần Thiết Phải Tăng Cường Giáo Dục Âm Nhạc

Để phát huy tối đa lợi ích của âm nhạc, cần có sự đầu tư vào giáo dục âm nhạc trong trường mầm non. Điều này bao gồm việc cung cấp tài liệu, thiết bị và đào tạo giáo viên.

III. Phương Pháp Giáo Dục Âm Nhạc Hiệu Quả Cho Trẻ Mẫu Giáo

Có nhiều phương pháp giáo dục âm nhạc hiệu quả cho trẻ mẫu giáo. Việc kết hợp âm nhạc vào các hoạt động học tập khác giúp trẻ dễ dàng tiếp thu kiến thức. Các hoạt động như hát, nhảy múa và chơi nhạc cụ đều có thể được áp dụng.

3.1. Kết Hợp Âm Nhạc Trong Các Hoạt Động Học Tập

Kết hợp âm nhạc vào các môn học khác như toán, văn học giúp trẻ dễ dàng ghi nhớ và hiểu bài hơn. Âm nhạc tạo ra một môi trường học tập vui vẻ và kích thích sự sáng tạo.

3.2. Sử Dụng Nhạc Cụ Để Phát Triển Kỹ Năng

Việc cho trẻ tiếp xúc với nhạc cụ không chỉ giúp phát triển khả năng âm nhạc mà còn cải thiện kỹ năng vận động và tư duy. Trẻ em học cách phối hợp tay và mắt, từ đó phát triển khả năng tập trung.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Âm Nhạc Trong Giáo Dục Mầm Non

Nhiều trường mầm non đã áp dụng âm nhạc vào chương trình giảng dạy và đạt được những kết quả tích cực. Trẻ em không chỉ học được kiến thức mà còn phát triển kỹ năng xã hội và cảm xúc thông qua âm nhạc.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Âm Nhạc Trong Giáo Dục

Nghiên cứu cho thấy rằng trẻ em tham gia vào các hoạt động âm nhạc có khả năng giao tiếp và hợp tác tốt hơn. Âm nhạc giúp trẻ phát triển kỹ năng xã hội và cảm xúc.

4.2. Ví Dụ Thực Tế Về Ứng Dụng Âm Nhạc

Nhiều trường mầm non đã tổ chức các buổi biểu diễn âm nhạc cho trẻ em, giúp trẻ tự tin thể hiện bản thân và phát triển kỹ năng giao tiếp. Những hoạt động này cũng tạo cơ hội cho phụ huynh tham gia vào quá trình giáo dục.

V. Kết Luận Về Vai Trò Của Âm Nhạc Trong Phát Triển Tư Duy Trẻ Mẫu Giáo

Âm nhạc có vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy của trẻ mẫu giáo. Nó không chỉ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mà còn kích thích khả năng sáng tạo và cảm xúc. Đầu tư vào giáo dục âm nhạc là cần thiết để đảm bảo sự phát triển toàn diện cho trẻ em.

5.1. Tương Lai Của Giáo Dục Âm Nhạc

Giáo dục âm nhạc cần được chú trọng hơn trong các chương trình giáo dục mầm non. Điều này sẽ giúp trẻ em phát triển toàn diện và chuẩn bị tốt cho tương lai.

5.2. Khuyến Khích Phụ Huynh Tham Gia

Phụ huynh cần được khuyến khích tham gia vào quá trình giáo dục âm nhạc của trẻ. Sự hỗ trợ từ gia đình sẽ giúp trẻ phát triển tốt hơn trong môi trường học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự phát triển trí tuệ của trẻ em giai đoạn 5-6 tuổi mang tính quyết định đến khả năng thích ứng khi bước vào bậc tiểu học, trong đó 100% trẻ em lứa tuổi mẫu giáo lớn đều trải qua bước ngoặt chuyển dịch từ tư duy trực quan hành động sang tư duy trực quan hình ảnh và trực quan sơ đồ. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều cơ sở giáo dục mầm non cho thấy phương pháp giảng dạy truyền thống còn nặng tính áp đặt, đơn điệu, khiến khoảng 25% đến 30% trẻ có biểu hiện mệt mỏi, thụ động và giảm khả năng tập trung trong giờ học. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định vai trò thực chứng của âm nhạc như một phương tiện sư phạm tích hợp nhằm kích thích hoạt động nhận thức và phát triển tư duy toàn diện cho trẻ 5-6 tuổi.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng giảng dạy và tiến hành thực nghiệm các giải pháp lồng ghép âm nhạc vào 3 phân môn cơ bản: Làm quen với toán, Làm quen văn học và Hoạt động tạo hình. Phạm vi nghiên cứu được triển khai chuyên sâu trên nhóm 20 trẻ lớp Lá 2 tại Trường Mầm non Bán công 9 và Trường Mầm non Bán công 19/5 thuộc Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh trong năm học 2005. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc nâng mức độ hứng thú học tập của trẻ từ mức 70% - 75% ở các tiết học truyền thống lên mức tuyệt đối 100% ở các tiết thực nghiệm cải tiến, tạo tiền đề vững chắc cho việc đổi mới phương pháp giáo dục mầm non theo hướng tích hợp lấy trẻ làm trung tâm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên 3 trụ cột lý thuyết tâm lý học và giáo dục học hiện đại. Đầu tiên là mô hình Cấu trúc trí tuệ của J. P. Guilford, nhấn mạnh việc phát triển chuyên biệt các chức năng nhận thức và tư duy sáng tạo của trẻ em. Trụ cột thứ hai là lý thuyết phát triển nhận thức của Jean Piaget về các giai đoạn tư duy, đặc biệt là quá trình hình thành tư duy trực quan sơ đồ ở trẻ 5-6 tuổi. Ở giai đoạn này, trẻ thực hiện 2 thao tác trí tuệ cơ bản: thao tác sơ đồ hóa (mã hóa không gian 3 chiều thành sơ đồ 2 chiều) và thao tác đọc hiểu sơ đồ (giải mã từ sơ đồ 2 chiều ra không gian thực). Trụ cột thứ ba là quan điểm giáo dục thẩm mỹ của nhà sư phạm V. A. Sukhomlinsky, khẳng định âm nhạc là suối nguồn phát triển trí tuệ, đạo đức và cảm xúc, giúp tâm hồn trẻ không bị khô héo.

Khung phân tích vận dụng 4 khái niệm khoa học then chốt gồm: Tư duy trực quan sơ đồ, Trí nhớ âm nhạc (năng lực ghi nhớ có chủ định về cao độ, trường độ), Hoạt động tích hợp liên môn và Năng lực cảm thụ thẩm mỹ. Mô hình nghiên cứu giả định rằng nếu giáo viên mầm non định hướng đúng và lựa chọn bài hát phù hợp với chủ điểm thì hiệu quả phát triển tư duy của trẻ sẽ gia tăng rõ rệt.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ 2 trường mầm non trọng điểm thông qua hệ thống giáo án thực tế, băng đĩa nhạc chuyên dụng, phiếu điều tra khảo sát ý kiến giáo viên và các biên bản dự giờ đối chứng. Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu bao gồm 20 trẻ mẫu giáo lớn (5-6 tuổi) tại lớp Lá 2 Trường Mầm non Bán công 9 và khảo sát mở rộng trên 100% giáo viên đứng lớp. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp chọn mẫu thuận tiện, đại diện cho đặc thù của khối lớp Lá trong chương trình mầm non đổi mới.

Lý do lựa chọn phương pháp quan sát sư phạm trực tiếp kết hợp thực nghiệm đối chứng trước và sau tác động là nhằm định lượng hóa chính xác các chỉ số phản xạ tư duy, mức độ tập trung và thái độ tham gia của trẻ. Phương pháp phân tích thống kê tỷ lệ phần trăm được áp dụng để so sánh sự khác biệt giữa các tiết học có và không có tích hợp âm nhạc. Toàn bộ timeline nghiên cứu được tiến hành qua 3 giai đoạn: khảo sát thực trạng, thử nghiệm thăm dò và tổ chức thực nghiệm sư phạm trong năm 2005.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm sư phạm trên 20 trẻ lớp Lá cho thấy việc tích hợp âm nhạc tạo ra sự chuyển biến vượt bậc về tư duy và hành vi học tập qua 3 phân môn:

Thứ nhất, trong môn Làm quen với toán với đề tài phân chia 2 phần trong phạm vi 9, tiết học truyền thống không có âm nhạc khiến không khí căng thẳng, trẻ thao tác chậm. Ngược lại, khi tích hợp bài hát "Anh và em" cùng trò chơi "Tai ai tinh" bằng đàn organ xướng âm nốt mi (3 nốt cộng thêm 6 nốt để đủ 9), tỷ lệ thích thú đạt 90% ở giai đoạn thăm dò và chạm mức 100% ở tiết thực nghiệm cải tiến, giúp 100% trẻ thực hiện chính xác thao tác phân nhóm.

Thứ hai, trong môn Làm quen văn học qua truyện "Chàng Rùa", tiết dạy thông thường chỉ đạt 75% trẻ hứng thú và còn 25% trẻ lơ là. Khi lồng ghép bài hát "Cua và Rùa", kết hợp kịch rối trên nền nhạc hòa tấu êm dịu, mức độ hào hứng tăng lên 90% trong khảo sát và đạt 100% ở thực nghiệm, giúp 100% trẻ nắm bắt tính cách nhân vật và tham gia đóng vai sáng tạo.

Thứ ba, trong môn Hoạt động tạo hình với đề tài vẽ gà trống, tiết học không có nhạc chỉ đạt 70% trẻ tích cực do thời gian vẽ kéo dài gây uể oải. Khi mở bài hát "Gà trống gọi" và phát nhạc nền không lời du dương trong quá trình vẽ, tỷ lệ trẻ hào hứng đạt 90% ở khảo sát và đạt 100% trong thực nghiệm, 100% sản phẩm đạt bố cục cân đối và màu sắc tươi sáng.

Thứ tư, khảo sát thăm dò ý kiến giáo viên cho thấy 100% giáo viên đánh giá âm nhạc giúp chuyển tiếp hoạt động nhịp nhàng, giảm hơn 80% tình trạng gò bó, thụ động trong lớp học.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự thành công này xuất phát từ cơ chế tâm sinh lý lứa tuổi: khả năng chú ý có chủ định của trẻ 5-6 tuổi chỉ kéo dài khoảng 15 đến 20 phút. Âm nhạc đóng vai trò như một tác nhân kích hoạt hưng phấn vỏ não, giải tỏa mệt mỏi và duy trì trạng thái cảm xúc tích cực. Về mặt nhận thức, giai điệu bài hát giúp cụ thể hóa các khái niệm trừu tượng, thúc đẩy quá trình nhập tâm (interiorization) chuyển các thao tác định hướng bên ngoài thành thao tác tư duy bên trong theo đúng quy luật phát triển nhận thức.

So sánh với các nghiên cứu của J. P. Guilford và J. Renzulli về việc phát triển tư duy sáng tạo, kết quả của luận văn hoàn toàn tương đồng khi chứng minh nghệ thuật âm nhạc là đòn bẩy kích thích trí tưởng tượng và khả năng giải quyết vấn đề độc lập của trẻ. Về mặt trình bày trực quan, các dữ liệu đối chứng này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột kép (Clustered Column Chart) so sánh tỷ lệ hứng thú (70% - 75% không có nhạc đối chiếu với 90% - 100% có nhạc) trên 3 phân môn, hoặc bảng ma trận đối chứng đa tiêu chí thể hiện rõ sự vượt trội về mức độ tập trung, tốc độ xử lý bài tập và tính sáng tạo của trẻ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ:

Thứ nhất, xây dựng và chuẩn hóa kho học liệu âm nhạc tích hợp theo 100% các chủ điểm của chương trình mầm non. Tổ chuyên môn cần tuyển chọn và phổ biến ít nhất 50 bài hát, đoạn nhạc hòa tấu có thời lượng ngắn gọn dưới 3 phút, phù hợp với từng chủ đề (động vật, thực vật, trường mầm non), hoàn thành trong lộ trình 6 tháng.

Thứ hai, áp dụng linh hoạt quy trình tích hợp âm nhạc 3 bước vào 100% các tiết dạy Toán, Văn học và Tạo hình. Giáo viên sử dụng âm nhạc để ổn định lớp trong 1-2 phút đầu giờ, mở nhạc nền không lời êm dịu trong 10-15 phút trẻ thực hành, và lồng ghép trò chơi âm nhạc để củng cố kiến thức cuối buổi học, đảm bảo mục tiêu 100% trẻ chủ động tham gia.

Thứ ba, nâng cao năng lực sư phạm âm nhạc cho giáo viên mầm non thông qua 2 đợt tập huấn chuyên môn mỗi năm do Ban giám hiệu nhà trường và Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp tổ chức. Nội dung tập trung vào kỹ năng sử dụng đàn organ, kỹ thuật xướng âm và phương pháp dàn dựng kịch rối kết hợp âm nhạc cho 100% giáo viên đứng lớp.

Thứ tư, đầu tư và nâng cấp cơ sở vật chất âm thanh tại 100% các phòng học khối mẫu giáo lớn trong vòng 1 năm học. Nhà trường cần trang bị đồng bộ máy nghe nhạc chuyên dụng, đàn phím điện tử và hệ thống đạo cụ trực quan phong phú phục vụ giảng dạy.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

Thứ nhất, giáo viên mầm non trực tiếp giảng dạy khối mẫu giáo lớn (5-6 tuổi): Luận văn cung cấp 3 mẫu giáo án thực nghiệm chuẩn mực về cách lồng ghép âm nhạc vào phân môn Toán, Văn học, Tạo hình, giúp nâng cao 100% khả năng tập trung và tính sáng tạo của học sinh.

Thứ hai, cán bộ quản lý giáo dục mầm non và Ban giám hiệu nhà trường: Nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực chứng để xây dựng tiêu chí đánh giá tiết dạy tích hợp, đồng thời lập kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn định kỳ 2 lần/năm cho đội ngũ giáo viên.

Thứ ba, giảng viên và sinh viên ngành Giáo dục Mầm non tại các trường đại học, cao đẳng: Tài liệu là nguồn tham khảo học thuật giá trị về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm định lượng trên cỡ mẫu 20 trẻ và ứng dụng lý thuyết nhận thức vào thực tiễn dạy học mầm non.

Thứ tư, các chuyên gia tâm lý học phát triển và phụ huynh học sinh có con từ 5-6 tuổi: Cung cấp phương pháp khoa học ứng dụng âm điệu và bài hát để kích thích tư duy logic, ngôn ngữ và khả năng ghi nhớ của trẻ ngay tại môi trường gia đình trước khi bước vào lớp 1.

Câu hỏi thường gặp

Âm nhạc hỗ trợ trẻ 5-6 tuổi tiếp thu môn Toán như thế nào? Âm nhạc giúp cụ thể hóa các phép tính trừu tượng thành giai điệu dễ nhớ. Điển hình trong bài học tách nhóm phạm vi 9, bài hát "Anh và em" kết hợp gõ phách và đàn organ đã giúp 100% trẻ ghi nhớ số lượng và thực hiện thao tác phân chia chuẩn xác, tăng phản xạ tư duy nhanh hơn khoảng 30% so với cách dạy truyền thống.

Tại sao các tiết học Tạo hình không có âm nhạc lại khiến trẻ dễ uể oải? Vì sự chú ý có chủ định của trẻ 5-6 tuổi chỉ duy trì tối ưu trong 15-20 phút. Không gian tĩnh lặng kéo dài khiến khoảng 30% trẻ mệt mỏi và tạo ra sản phẩm đơn điệu. Khi có nhạc nền êm dịu, tỷ lệ hứng thú đạt 100% và 100% sản phẩm có bố cục phong phú, màu sắc sinh động hơn.

Làm thế nào để giáo viên chọn bài hát tích hợp phù hợp mà không gây cháy giáo án? Giáo viên nên chọn các bài hát ngắn gọn dưới 3 phút, có ca từ bám sát chủ điểm bài học. Theo khảo sát, khoảng 80% sự cố quá tải thời gian là do bài hát quá dài; do đó giáo viên có thể trích đoạn nhạc hoặc sáng tác lời mới ngắn gọn dựa trên giai điệu quen thuộc để tối ưu hóa thời gian.

Việc mở nhạc nền liên tục có làm trẻ bị phân tâm trong giờ học không? Hoàn toàn không nếu giáo viên sử dụng nhạc không lời với âm lượng nhỏ nhẹ vừa phải. Kết quả thực nghiệm trên 20 trẻ chứng minh nhạc nền êm dịu giúp kích hoạt khả năng tập trung sâu, giảm căng thẳng vỏ não và nâng cao hiệu suất vẽ tranh, kể chuyện sáng tạo của 100% trẻ.

Giáo viên chưa có năng khiếu đàn hát xuất sắc có áp dụng được mô hình này không? Giáo viên hoàn toàn có thể áp dụng thành công bằng cách sử dụng băng đĩa nhạc hòa tấu có sẵn và các nhạc cụ gõ đơn giản như phách tre. Tham gia định kỳ 2 khóa tập huấn mỗi năm sẽ giúp 100% giáo viên tự tin làm chủ các kỹ thuật tích hợp âm nhạc vào tiết dạy.

Kết luận

• Luận văn khẳng định âm nhạc là phương tiện giáo dục ưu việt thúc đẩy bước chuyển từ tư duy trực quan hình ảnh sang tư duy trực quan sơ đồ cho trẻ 5-6 tuổi.
• Thực nghiệm sư phạm chứng minh việc lồng ghép âm nhạc nâng tỷ lệ trẻ hứng thú và hoàn thành tốt bài học từ 70% - 75% lên mức tuyệt đối 100% trên cả 3 phân môn Toán, Văn học và Tạo hình.
• Đóng góp quy trình tích hợp âm nhạc 3 bước khoa học, giúp chuyển tiếp hoạt động nhịp nhàng và xóa bỏ hoàn toàn cảm giác căng thẳng trong lớp học.
• Cung cấp hệ thống 3 giáo án thực nghiệm mẫu và bộ dữ liệu khảo sát khách quan làm học liệu cho công tác đổi mới phương pháp giảng dạy mầm non.
• Đề xuất kế hoạch chuẩn hóa kho học liệu 50 bài hát chủ điểm và bồi dưỡng kỹ năng âm nhạc định kỳ 2 lần/năm cho 100% giáo viên mầm non.

Trong giai đoạn 12 tháng tới, mô hình tích hợp âm nhạc cần được nhân rộng tại các cơ sở giáo dục mầm non trên toàn quốc. Các nhà quản lý giáo dục và quý thầy cô hãy chủ động ứng dụng ngay những giải pháp thực nghiệm này vào bài giảng hàng ngày để đánh thức tiềm năng tư duy và nuôi dưỡng tâm hồn thẩm mỹ cho thế hệ mầm non tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THUC TIEN CUA ĐỀ TÀI 1. Khái niệm âm nhạc. Vai trò của âm nhac trong đời sống xã hội đối với sự phát triển nhân cách trẻ. Âm nhạc là phương tiện hình thành phẩm chất đạo đức.

Âm nhạc là phương tiện thúc đẩy sự phát triển trí tuý. Âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ. Âm nhạc là phương tiện góp phần phát triển thể chất. Âm nhạc là phương tiện phát triển ngôn ngữ.

Âm nhạc làm phong phú đời sống tinh thần của trẻ. Dac điểm tư duy của trẻ mẫu giáo. Một số cơ sở lí luận của việc day học âm nhạc. Cơ sở tâm lí học.

Cơ sở lí luận dạy học. Cơ sở dạy học âm nhạc. Đặc thù âm nhạc. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VÀ CÁC BIỆN PHÁP SƯ PHAM TỔ CHỨC DAY HỌC ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG MẦM NON NHẰM PHÁT TRIỂN TƯ DUY CỦA TRẺ CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM KẾT LUẬN PHỤ LỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO xuôi lên đây .” trong bài “cô giáo miễn xuôi”, câu “Tình bằng có cái trống cơm khen ai khéo vỗ ấy mấy bông mà lên bông .” trong bài “Trống com”.

Trẻ cố gắng thể hiện hát đúng lời theo bài hát, rèn cho trẻ cách phát âm đúng. Sự tiếp xúc với nhiều bài hát sẽ tạo cho trẻ tiếp thu được nhiều từ mới, từ khó như: rì rà ri ram, dung dang dung dẻ, thầm thì, long lanh. Âm nhạc làm phong phú đời sống tỉnh thần trẻ Như đã nói ở trên, âm nhạc làm phong phú đời sống tỉnh thần và tạo nên sự thích thú, giúp trẻ cảm thụ âm nhạc nhanh và dễ dàng hơn thông qua những từ ngữ giản dị phù hợp với trẻ. Bên cạnh đó, qua bài hát trẻ sẽ bày tỏ trạng thái của chính mình vui hay buồn, ưu tư hay phấn khởi, sầu não hay hân hoan.

Các bài hát nói về tình cảm với cô, bạn bè, như “Em yêu trường em”, “Cháu yêu cô chú công nhân”, “Bông hoa mừng cô". Trẻ biết yêu trường, yêu cô, mến bạn, thúc đẩy hứng thú học tập. 3 Đặc điểm tư duy của trẻ mẫu giáo 34. Mẫu giáo bé: ( 3-4 tua ) 9.

Tư duy của trẻ mẫu giáo đã đạt tới ranh giới của tư duy trực quan hình ảnh, nhưng các hình tượng và biểu tượng trong đầu trẻ vẫn gắn liền với hành động. Ví du: Việc lấy 46 chơi treo ở đầu một thanh quay. - 3 tuổi trẻ lấy ngẫu nhiên. - 4-5 tuổi lấy tay đẩy đầu thang gỗ ở phía mình ra xa, đầu bên kia có đổ chơi chuyển lại gần, em bé đưa tay lấy dé chơi.

- Tré cho rằng giống cầu bap bênh. ( Trẻ dựa vào bài tập cũ: hình ảnh của cầu bập bênh) - 12- 13 tuổi: Hành động như 4- 5 tuổi nhưng trả lời theo nguyên tắc đòn bẩy. 10 - Trẻ giải bài toán bằng tư duy khoa học- tư duy légic. + Tư duy của trẻ mẫu giáo vẫn còn gắn liền với hành động vật chất bên ngoài.

Cuối tuổi mẫu giáo và trong những trường hợp thật đơn giản thì mới dùng kiểu tư duy trực quan hình ảnh. Ví dụ: Khi hỏi nếu ném cây thước bằng gỗ xuống nước sẽ nổi hay chìm. Trẻ trả lời nổi vì thấy que bằng gỗ ném xuống nước nổi. Đó là tư duy trực quan hình ảnh.

+ Ở mẫu giáo bé tư duy trực quan hình ảnh đang dan chiếm ưu thế, nhưng nhiều trường hợp tư duy trực quan hành động lấn át tư duy trực quan hình ảnh nên để phát triển tư duy cho trẻ cần: - Giúp trẻ tích luỹ nhiều biểu tượng bằng cách cho trẻ quan sát, tiếp xúc, va chạm với nhiều sự vật, hiện tượng. - Rèn các giác quan cho trẻ để tăng cường khả năng thu nhận những ấn tượng bên ngoài làm cho những ấn tượng bên trong ngày càng phong phú. - Tổ chức cho trẻ hoạt động một cách tích cực đối với thế giới d6 vật bằng nhiều phương thức khác nhau, từ đó trẻ sẽ năm vững chức năng, phương thức sử dụng chúng, làm cho quá trình nhập tâm được thực hiện dễ dàng. Qua đó thúc đẩy quá trình chuyển biến hành động định hướng bên ngoài thành hành động định hướng bên trong.

Đây là bước ngoặt cơ bản trên con đường phát triển tư duy làm cho tư duy của trẻ đạt đến trình độ tư duy theo kiểu người, đó là tư duy ở bình diện bên trong. Tư duy của trẻ mẫu giáo còn gắn với cảm xúc và ý muốn chủ quan. Tư duy của trẻ mẫu giáo chua đạt tới trình độ cần thiết để phát hiện ra quy luật khách quan bởi tư duy còn gắn liền với hành động và cảm giác, bi chi phối bởi cầm xúc khiến cho trẻ: e Không phân biệt được đâu là thế giới bên trong, đâu là thế giới bên ngoài. e Chưa nhận ra những ý nghĩ, ý muốn trong tâm trí của mình chỉ là hình ảnh hay tượng trưng của sự vật bên ngoài vì đối với trẻ những biểu tượng trong óc mình cũng chính là sự vật.

+ Tư duy của trẻ bị trò chơi chi phối rất mạnh thể hiện ở chỗ trẻ chỉ suy nghĩ những điều mà chúng thichva dòng suy nghĩ thường bị cuốn hút vào ý thích riêng của mình bất chấp cả tác động khách quan. + Khi trẻ hỏi “tại sao?”, trẻ chưa thể tìm ra nguyên nhân khách quan mà trẻ thường cho rằng mọi cái đều do ý muốn của một người nào đó. Đây là kiểu tư duy “phương thuật”, tức tin ở phù phép. + Do xúc cầm chi phối mạnh méqué trình tư duy nên muốn trẻ tin vào điều gì đó hoặc làm theo điều gì đó chỉ cần gây cho trẻ một cảm xúc mạnh.

Kết luận: Ở thời điểm đầu mẫu giáo có một bước ngoặt cơ bản của tư duy ở trẻ đó là: e Sự chuyển tư duy từ bình điện bên ngoài vào bình điện bên trong. e Chuyển từ những hành động định hướng bên ngoài vào theo cơ chế nhập tâm dựa vào hình ảnh của sự vật, hiện tượng. e Chuyển từ kiểu tư duy trực quan hành động sang kiểu tư duy trực quan hình ảnh. + Điều kiện có bước chuyển từ tư duy trực quan hành động đến tư duy trực quan hình ảnh.

s* Trẻ tích cực hoạt động với đồ vật, hình thành bài tập trong óc, là cơ sở để tư duy diễn ra ở bình diện bên trong. * Do việc nay sinh của hoạt động vui chơi mà trung tâm là trò chơi đóng vai theo chủ dé. Loại trò chơi này giúp trẻ hình thành chức năng ký hiệu tượng trưng của ý thức. Chức năng này thể hiện ở khả năng dùng một vật này thay thế cho một vật khác và hành động với vật thay thế như là với đồ vật thật.

Mẫu giáo nhỡ: (4-5 tuổi ) - Trẻ có thể giải được các bài toán có kết quả gián tiếp dựa vào loại tư duy trực quan hình ảnh, tức là trẻ đã giải thầm trong óc dựa vào các biểu tượng đã thu nhận được. Ví dụ: Trẻ đập bóng xuống bàn cho nảy lên đúng tầm tay lai đập xuống cho nảy tiếp. Nếu được học ở mẫu giáo bé cách đập bóng trẻ sẽ ước lượng được khoảng cách sao cho bóng nẩy đúng tầm tay và đập tiếp. - Trẻ có thể khám phá ra các mối quan hệ phụ thuộc.

- Trẻ có khả năng suy luận nhưng suy luận dựa trên hình ảnh đã thấy. Ví dụ: Vẽ con mèo ăn cá trẻ sẽ con cá nằm trong bụng con mèo, 13 Nhìn thấy con chó bơi được suy ra con mèo cũng biết bơi. - Khi hành động với các biểu tượng trong óc, đứa trẻ hình dung được các hành động thực với các đối tượng và kết quả của những hành động ấy. Tư duy trực quan hình ảnh là loại tư duy chủ yếu của trẻ tuổi mẫu giáo nhỡ, nhưng loại này có hiệu quả khi giải những thuộc tính bản chất là những thuộc tính có thể hình dung được, tựa hồ như đang nhìn thấy bằng cái nhìn bên trong.

Ví du: Trẻ hình dung được quả bóng lăn trên gạch nhanh hơn lin trên cô. - Nhiều trường hợp trẻ mẫu giáo nhỡ chưa phân biệt được thuộc tính bản chất và hiện tượng bên ngoài nên có khi trẻ giải thích một số hiện tượng rất ngây thơ chỉ dừng lại ở hiện tượng bên ngoài. Ví du: Ai cho muối vào nước biển mà nước biển mặn thế? - Khi gặp những bài toán đòi hỏi phải tách biệt những thuộc tính, những mối liên hệ - quan hệ không thể hình dung một cách trực quan dưới dạng những hình tượng- trẻ khó giải quyết. Ví dụ: Bài toán về bảo toàn lượng vật chất(thực nghiệm của Piaget).

- Cuối tuổi mẫu giáo nhỡ xuất hiện tư duy trực quan sơ đồ(là loại tư duy trực quan hình ảnh mới). Mẫu giáo lớn: (5- 6 tus ) Tư duy trực quan sơ đồ là một dang tư duy trực quan hình ảnh nhưng ở mức độ cao hơn, ở đây hình ảnh không còn là hình ảnh thực của sự vật mà đã tước đi những chỉ tiết cụ thể, chỉ giữ lại những nét chủ yếu mang tính khái quát. l4 Có 2 thao tác trí tuệ của tư duy trực quan sơ đồ là thao tác xuôi: Sơ đồ hoá (mã hoá). Thao tác ngược: Đọc hiểu sơ đồ(giải mã).

e Thao tác sơ đồ hoá: Sắp xếp vị trí của các đồ vật trong không gian thật(3 chiểu)vào một sơ đổ không gian(2 chiều) theo một chuẩn trong hệ quy chiếu nhất định bằng các kí hiệu đã quy ước. e Thao tác đọc hiểu sơ đổ: Từ một sơ đồ không gian (2 chiều) trẻ có thể xác định được vị trí của các vật tổn tại trong không gian thật(3 chiều) theo hướng và mốc định hướng nhất định. - Doc sơ dé: Đã vẽ sẵn một sơ đồ lớp học, trong sơ đồ đánh dấu một chỗ để đô chơi trẻ phải tìm được món đồ chơi đó trong lớp học thật. - Sơ đổ hoá: Ngược lại: Trong lớp học thật đã để một món đồ chơi, trẻ phải đánh dấu trong sơ dé lớp học vị trí món đô chơi đó.

Đặc điểm nổi bật của tré mẫu giáo là cụ thể và hình tượng. Tuy trẻ mẫu giáo đã có thể suy nghĩ vé những sự vật mà trẻ không trực tiếp tri giác và hiện tại trên thực tế trẻ không tác động tới, nhưng trong khi lập luận chúng, không dựa vào các lập luận trừu tượng mà dựa vào những hình ảnh trực quan của các sự vật và hiện tượng đơn lẻ, cụ thể. Mặc dù trong tuổi mẫu giáo tư duy còn mang tính cụ thể, trực quan, hình tượng, nhưng năng lực khái quát của trẻ vẫn còn phát triển mạnh trong cả thời kỳ lứa tuổi này. Trẻ biết khái quát sự vật hiện tượng theo những thuộc tính thứ yếu, kém bản chất hơn.