MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Học sinh Trung học phổ thông (THPT) đang ở độ tuổi từ 16 đến 18. Đây là một giai đoạn có vị trí đặc biệt quan trọng trong các thời kỳ phát triển của con người mà chúng ta còn thường gọi với cái tên là lứa tuổi thanh xuân của cuộc đời. Nhiệm vụ học tập là hoạt động chủ đạo và luôn là mục tiêu hàng đầu mà các em muốn hướng tới, các em mong muốn làm thế nào để thực hiện được nhiệm vụ học tập một cách tốt nhất, chính vì mục tiêu ấy các em luôn phải chịu những áp lực từ phía bản thân các em, và chịu áp lực từ những chương trình học tập quá tải, áp lực từ việc thi cử, cùng với sự mong đợi của gia đình, thầy cô,bạn bè, và để đáp ứng với những yêu cầu của xã hội, tất cả những điều đó nhiều khi tạo nên sức ép lớn đối với các em, tạo nên những khó khăn, căng thẳng trong học tập, điều này ảnh hưởng vô cùng lớn đến kết quả học tập cũng như đời sống của các em.
Đứng trước những áp lực từ công việc học tập như vậy nếu các em không có phương pháp học phù hợp thì sẽ dẫn tới những kết quả học tập không tốt, cùng với nhưng thất bại trong học tập dẫn đến chán nản, nhụt ý chí, những hoàn cảnh gây Stress dẫn đến sự chán trường tuyệt vọng và hủy hoại bản thân trong rượu, ma túy và những tệ nạn xã hội khác, và thậm chí còn có cả trường hợp tự tử…Trong các nghiên cứu xã hội kết quả cũng cho thấy con đường dẫn đến những hành vi lệch chuẩn, vi phạm pháp luật ở lứa tuổi thanh thiếu niên đó là do các em chưa có khả năng ứng phó tốt với những khó khăn trong hoạt động học tập, nếu các em được rèn luyện và có khả năng ứng phó tốt với những khó khăn đó, thì có thể góp phần làm giảm thiểu và ngăn chặn được những hành vi tiêu cực xảy ra với các em, và đó cũng là sự mong muốn của gia đình, nhà trường và xã hội. Chính vì khả năng ứng phó với những khó khăn trong học tập chưa tốt, và nó còn mang tính cá nhân nên các em chưa được rèn luyện nhiều từ môi trường học tập và gia đình các em, vì vậy việc giáo dục để các em có được khả năng ứng phó tốt là việc hết sức cần thiết, qua đó giúp các em nâng cao khả năng ứng phó với những khó khăn trong hoạt động học tập, từ đó các em có được kết quả học tập như mong muốn, và để làm được điều đó cần phải nghiên cứu và phát hiện về thực trạng khả năng ứng phó với những khó khăn trong hoạt động 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com học tập của các em học sinh trường THPT Quế Võ số 3 và việc phát hiện ra những thiếu hụt về khả năng ứng phó từ đó đề xuất những biện pháp, kiến nghị nhằm nâng cao khả năng này cho các em học sinh. Như vậy việc nghiên cứu về ứng phó với những khó khăn trong hoạt động học tập của học sinh có ý nghĩa hết sức to lớn, và nó cũng là những mảng vấn đề cuả Tâm lý học. Tuy nhiên vấn đề này cũng đã được nghiên cứu nhiều trên thế giới, nhưng ở nước ta vấn đề này vẫn còn khá mới mẻ, và cũng chưa được quan tâm nhiều với những vấn đề như học sinh THPT đang gặp phải những vấn đề gì trong hoạt động học tập và thực tế các em đối mặt với những vấn đề khó khăn ấy như thế nào.
Và chúng ta phải làm gì để giúp các em vượt qua được những khó khăn ấy. Những vấn đề mang tính cấp thiết về mặt lý luận và thực tiễn chính vì vậy mà chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “Ứng phó của học sinh trường THPT Quế Võ số 3 tỉnh Bắc Ninh với khó khăn trong hoạt động học tập”. Mục đích nghiên cứu Đề tài tìm hiểu các kiểu ứng phó phổ biến với những khó khăn trong hoạt động học tập của các em học sinh, Trường Trung học phổ thông Quế Võ số 3, tỉnh Bắc Ninh. Qua đó đề xuất một số kiến nghị nhằm giúp các em học sinh nâng cao khả năng ứng phó.
Đối tƣợng nghiên cứu Các kiểu ứng phó của học sinh với những khó khăn trong hoạt động học tập. Khách thể nghiên cứu. Là 240 em học sinh thuộc khối lớp 10; 11; 12. Trường THPT Quế Võ số 3.
Khối 10: có 95 học sinh Khối 11: có 80 học sinh Khối 12: có 65 học sinh 5. Nhiệm vụ nghiên cứu 5. Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về những khó khăn trong hoạt động học tập, ứng phó, và ứng phó với những khó khăn trong hoạt động học tập của học sinh. Khảo sát thực trạng những khó khăn trong hoạt động học tập mà học sinh đang mắc phải.
2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tìm hiểu thực trạng về khả năng ứng phó của học sinh khi gặp những khó khăn trong HĐHT. Và các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng ứng phó. Giả thuyết khoa học Các em học sinh Trường Trung học phổ thông Quế Võ số 3 có xu hướng sử dụng nhiều kiểu ứng phó khác nhau vào việc giải quyết những vấn đề khó khăn trong hoạt động học tập.
Trong đó kiểu ứng phó “sẵn sàng đương đầu” là kiểu ứng phó được sử dụng nhiều nhất, và kiểu ứng phó “tiêu cực” là kiểu ứng phó được các em sử dụng ít nhất. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 11/2013 đến tháng 10/2014. Phƣơng pháp nghiên cứu 8. Phương pháp nghiên cứu tài liệu 8.
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi 8. Phương pháp phỏng vấn sâu 8. Phương pháp quan sát 8. Phương pháp giải quyết tình huống 8.
Phương pháp chuyên gia 8. Phương pháp nghiên cứu điển hình 8. Phương pháp thống kê toán học 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ỨNG PHÓ CỦA HỌC SINH TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUẾ VÕ SỐ 3 VỚI KHÓ KHĂN TRONG HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP 1. Tổng quan về lịch sử nghiên cứu vấn đề ứng phó 1.
Một số nghiên cứu về ứng phó trên thế giới Thuật ngữ “ứng phó” (Coping) được dịch từ tiếng Anh, xuất hiện ở phương Tây và Mỹ vào những năm 50 của thế kỷ trước. Ban đầu khái niệm ứng phó (Coping) được sử dụng trong các nghiên cứu về các sang chấn tâm lý (Stress) để biểu thị phương thức tự vệ của các nghiệm thể trong các tình huống có sang chấn. Về sau thuật ngữ “ứng phó” đã được sử dụng trong các công trình nghiên cứu thuộc các chuyên ngành khác nhau. Trong khoảng thời gian này xã hội với sự phát triển không ngừng về nhiều mặt đã làm cho không ít người cảm thấy mình đang phải chịu nhiều áp lực tâm lý và tinh thần nặng nề.
Họ nhanh chóng rơi vào Stress và những cuộc khủng hoảng tinh thần, nhiều khi trở nên sâu sắc, chính vì thế những nghiên cứu về cách mà con người ứng phó với khó khăn ngày càng trở nên cấp thiết với giới tâm lý học hơn bao giờ hết. Việc nghiên cứu hành vi ứng phó của con người được diễn ra với nội dung rất phong phú với sự tham gia của nhiều nhà nghiên cứu tâm lý học. Một số tác giả cho rằng hành vi ứng phó có tính chất ổn định và được coi như một thiên hướng ứng xử (Carver, Scheier, Weintraub. Theo các tác giả này thì con người có cách ứng phó nhất định trong nhiều tình huống khác nhau (quan điểm của các nhà tâm lý học nhân cách).
[5] Tuy nhiên, nhiều tác giả khác lại cho rằng hành vi ứng phó có tính chất tình huống rõ rệt, chịu ảnh hưởng từ chính cách nhìn nhận, đánh giá tình huống của con người ngay trong thời điểm xảy ra tình huống đó. Trên thế giới, ứng phó được nghiên cứu theo nhiều khuynh hướng khác nhau và một trong số đó là phát triển các bộ công cụ đánh giá hành vi ứng phó. Có thể kể đến một số công cụ đánh giá như „„thang đo cách ứng phó” ( Way of Coping Scale, WCS) của Folkman và Lazarus (1980), là một trong những công cụ hay được tham khảo, trong đó tác giả đo hai kiểu ứng phó tổng hợp nhất là ứng phó tập trung vào 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com cảm xúc và ứng phó tập trung vào vấn đề. Theo xu hướng này, mục đích của cách ứng phó thứ nhất là làm giảm mức độ căng thẳng của con người khi họ rơi vào tình huống khó khăn, chú ý nhiều đến cảm xúc cá nhân.
Còn mục đích của cách ứng phó thứ hai là nhằm đến việc giải quyết vấn đề hoặc định hướng làm một việc gì đó để thay đổi hoàn cảnh. Tiếp đến là một thang đo khác cũng được nhiều nhà nghiên cứu sử dụng là „„thang đo cách ứng phó của trẻ vị thành niên”ACS (The Adolescent Coping Scale) được Frydenberg và Lewis xây dựng năm (1993). Thang đo này bao gồm 8 items, được chia thành 3 nhóm ứng phó cơ bản. Giải quyết vấn đề, tìm kiếm sự hỗ trợ, và các kiểu ứng phó không hiệu quả, ngoài ra còn có bộ công cụ khác như trắc nghiệm COPE (1989) của Carver Sheier, Weintraub.
Trong trắc nghiệm này, các tác giả đã đề nghị 5 thang đo là những khía cạnh khác nhau của cách ứng phó tập trung vào vấn đề (ứng phó tích cực, lập kế hoạch, che dấu hoạt động cạnh tranh, tìm kiếm chỗ dựa xã hội, kiềm chế), 5 thang đo về cách ứng phó tập trung vào cảm xúc (tìm kiếm chỗ dựa tình cảm, diễn giải dương tính, chấp nhận, phủ nhận, đi theo tôn giáo) và 3 thang đo cách ứng phó được cho là không hữu ích (hành vi tiêu cực, quá nhấn mạnh vào cảm xúc, tinh thần tiêu cực). Đây là một trong những trắc nghiệm được sử dụng nhiều trong các nghiên cứu về hành vi ứng phó bởi sự phong phú của nó. Ngoài ra còn những trắc nghiệm bảng kê cách ứng phó thường ngày DCI (Daily coping inventory) của Stone và Neale (1984), trắc nghiệm cách ứng phó nâng cấp (Way of coping revised) của Folkman và Lazarus. Một số tác giả kết hợp chọn lọc nhiều trắc nghiệm khác nhau trong nghiên cứu của mình tạo nên bộ trắc nghiệm mới (Stone A.
Các tác giả nhấn mạnh cảm giác về một chỗ dựa chi phối toàn bộ cách anh ta ứng xử với người khác, môi trường xã hội cũng như tình huống khó khăn. Chỗ dựa xã hội là nhân tố trung gian thúc đẩy sự vững tin của con người, khích lệ con người thực hiện những hành động hiệu quả trong những tình huống khó khăn.