Chương 1 TỔNG QUAN VỀ LÝ THUYẾT MARKOWITZ ĐỂ XÂY DỰNG DANH MỤC ĐẦU TƯ HIỆU QUẢ CHO NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN 1.1 Tổng quan về danh mục đầu tư hiệu quả cho nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán.1 Khái niệm danh mục đầu tư cho nhà đầu tư cá nhân. Danh mục đầu tư (Investment Portfolio) là sự kết hợp nắm giữ các loại chứng khoán, hàng hóa, bất động sản, các công cụ tương đương tiền mặt hay các tài sản khác bởi một cá nhân hay tổ chức. Mục đích của DMĐT là làm giảm rủi ro bằng cách đa dạng hoá đầu tư. Như vậy một DMĐT đơn giản là tập hợp bao gồm một hoặc nhiều loại tài sản đầu tư khác nhau.
Tài sản đầu tư (investment asset) là các tài sản được các nhà đầu tư nắm giữ chủ yếu với mục đích đầu tư. Ngược lại, tài sản tiêu dùng (consumption assets) là các tài sản được nắm giữ chủ yếu với mục đích tiêu dùng như xe cộ, quần áo, nhà ở, thiết bị gia đình, trang sức, thực phẩm… Sự phát triển của thị trường tài chính đã tạo ra nhiều loại tài sản tài chính và công cụ đầu tư phong phú đa dạng. Đồng thời, các lý thuyết đầu tư hiện đại và nhiều bằng chứng thực nghiệm đã cho thấy hiệu ứng rõ ràng của việc giảm thiểu rủi ro thông qua quá trình đa dạng hoá DMĐT. Do vậy, các tổ chức và cá nhân thường không chỉ đầu tư vào một loại tài sản đầu tư đơn lẻ mà kết hợp sở hữu nhiều loại tài sản đầu tư khác trong trong một danh mục.
Đây chính là quan điểm đầu tư theo danh mục. Danh mục đầu tư chứng khoán là một tập hợp các chứng khoán khác nhau trong DMĐT của nhà đầu tư cá nhân. Trong DMĐT, các chứng khoán đầu tư biểu hiện bằng sự phân bổ tỷ trọng ít hay nhiều của từng loại chứng khoán đó có trong danh mục. Việc phân bổ tỷ trọng các chứng khoán nhằm đạt được mức lợi nhuận dài hạn cao nhất với một mức rủi ro thấp nhất có thể.
Tuy nhiên, trong quá trình đầu tư, nhà đầu tư có thể thay đổi các tỷ trọng này để tận dụng cơ hội xuất hiện tại thời LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 điểm đó nhằm đạt được mức lợi nhuận cao hơn. Khi nhà đầu tư cảm thấy triển vọng về một tài sản nào đó tốt, nhà đầu tư có thể điều chỉnh DMĐT bằng cách giảm tỷ trọng vào các chứng khoán không có triển vọng và tăng đầu tư vào các chứng khoán có triển vọng tốt hơn. Danh mục đầu tư phụ thuộc vào các yếu tố như trình độ, tâm lý, thu nhập, lứa tuổi của nhà đầu tư… Nếu có hai chứng khoán có mức sinh lợi như nhau thì nhà đầu tư sẽ chọn loại có rủi ro thấp hơn. Tuy nhiên, mức độ chấp nhận rủi ro của từng người còn tương quan với tỷ suất sinh lời mà họ có thể nhận được.
Một DMĐT thông thường có thể gồm: hai hay nhiều chứng khoán rủi ro; danh mục đầu tư rủi ro và chứng khoán phi rủi ro và danh mục đầu tư thị trường.2 Khái niệm danh mục đầu tư hiệu quả cho nhà đầu tư cá nhân. Một tài sản đầu tư hoặc một danh mục các tài sản đầu tư được xem là hiệu quả nếu không có bất kỳ tài sản hoặc DMĐT nào khác có cùng mức rủi ro (hoặc rủi ro thấp hơn) nhưng lại có tỷ suất sinh lợi kỳ vọng cao hơn; hoặc có cùng tỷ suất sinh lợi kỳ vọng (hoặc tỷ suất sinh lợi kỳ vọng cao hơn) nhưng lại có rủi ro thấp hơn. Markowitz là người đầu tiên đưa ra khái niệm DMĐT hiệu quả: DMĐT hiệu quả là danh mục có rủi ro thấp nhất ở bất kỳ một tỷ suất sinh lợi kỳ vọng được xác định trước; hoặc có tỷ suất sinh lợi kỳ vọng cao nhất ở bất kỳ một mức rủi ro được xác định trước.2 Tổng quan về xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả cho nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán.1 Khái niệm về xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả cho nhà đầu tư cá nhân. Hiểu một cách khái quát nhất thì DMĐT chứng khoán là một tập hợp gồm ít nhất hai loại chứng khoán trở lên.
Mục đích cơ bản nhất của việc xây dựng một DMĐT hiệu quả là đa dạng hoá nhằm tránh các khoản thua lỗ quá lớn đồng thời thu được lợi nhuận với mức độ rủi ro là bé nhất. Khi đồng thời đầu tư vào nhiều loại chứng khoán khác nhau, sự thua lỗ của một loại chứng khoán chỉ có tác động nhỏ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 đến toàn bộ danh mục, thậm chí nhiều khi có thể bù lỗ bằng lợi nhuận thu được từ các chứng khoán khác trong cùng một danh mục đó. Tuy nhiên, việc hạn chế thua lỗ bằng cách đa dạng hoá DMĐT cũng có một cái giá vì không thể thu được các khoản lợi nhuận lớn. Rất ít nhà đầu tư cá nhân có thể thu được khoản lợi nhuận cao từ việc đầu tư tất cả số tiền vào một loại chứng khoán tốt nhất hiện có trên thị trường.
Do đó, đa số nhà đầu tư chọn hình thức đầu tư thứ hai là giảm thiểu hoá thua lỗ bằng cách đa dạng hoá đầu tư. Và suy cho cùng thì việc từ bỏ những món lợi nhuận lớn, bằng lòng với những khoản thu nhập vừa phải để tránh thua lỗ quá mức là một cái giá vừa phải và hoàn toàn hợp lý. Xây dựng DMĐT hiệu quả cho nhà đầu tư cá nhân là một quá trình gồm nhiều giai đoạn, trong đó phải xác định được mục tiêu của nhà đầu tư, lựa chọn cách phân bổ tài sản, lựa chọn chiến lược đầu tư và cuối cùng là lựa chọn chứng khoán và tỷ trọng của từng loại chứng khoán có trong danh mục. DMĐT hiệu quả sẽ mang lại cho nhà đầu tư cá nhân một mức tỷ suất sinh lợi lớn nhất ở một mức độ rủi ro nhất định hoặc ở một mức tỷ suất sinh lợi ấn định trước thì mức độ rủi ro là thấp nhất.2 Sự cần thiết phải xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả cho nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán.
Đối với nhà đầu tư cá nhân trên thị trường, đầu tư chứng khoán là một hoạt động đầu tư mang lại lợi nhuận cao đồng thời cũng hàm chứa rủi ro cao. Khi nhà đầu tư cá nhân thực hiện đầu tư đơn lẻ vào một loại cổ phiếu, rủi ro rất lớn. Vì vậy, cần thiết phải xây dựng cho nhà đầu tư cá nhân một DMĐT hiệu quả sao cho phù hợp với mức chấp nhận rủi ro vì các lý do sau: Đầu tư chứng khoán theo danh mục vẫn đảm bảo được các yêu cầu của nhà đầu tư cá nhân về tỷ suất sinh lợi. Khi nhà đầu tư tiến hành đầu tư theo danh mục, nhà đầu tư có thể điều chỉnh danh mục sao cho phù hợp với tỷ suất sinh lợi theo yêu cầu.
Đầu tư bằng DMĐT hiệu quả giúp nhà đầu tư cá nhân có thể đa dạng hóa rủi ro. Khi đầu tư theo hình thức đơn lẻ, cổ phiêu đó biến động tốt sẽ mang lại lợi nhuận cao cho nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, khi cổ phiếu đó mất giá hoặc doanh nghiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 phát hành bị phá sản, nhà đầu tư cá nhân sẽ bị mất lớn, thậm chí bị mất toàn bộ tài sản đã đầu tư. Vì vậy, rủi ro là rất cao.
Khi nhà đầu tư cá nhân thực hiện đầu tư theo DMĐT hiệu quả, các rủi ro riêng của danh mục đã được đa dạng hóa, nhà đầu tư cá nhân sẽ nhận được một tỷ suất sinh lợi ước lượng trước ứng với một mức rủi ro thấp nhất. Qua đó, nhà đầu tư cá nhân xác định được DMĐT hiệu quả, phù hợp với nhu cầu lợi nhuận của mình. Hình thức đầu tư thông qua các tổ chức chuyên nghiệp sẽ làm giảm chi phí giám sát cho nhà đầu tư. Nhà đầu tư với hình thức uỷ thác cho công ty tài chính, quỹ đầu tư sẽ không phải bỏ ra quá nhiều chi phí giám sát đối với các chứng khoán.
Đó là chi phí về tiền bạc và chi phí về thời gian, công sức bỏ ra để giám sát chứng khoán. Vì vậy, khi chỉ mất một khoản phí uỷ thác nhỏ cho công ty tài chính, nhà đầu tư sẽ không phải chịu những chi phí trên. Khi này, các công ty được ủy thác sẽ quản lý DMĐT cho nhà đầu tư. Quy trình xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả cho nhà đầu tư cá nhân.
Mỗi nhà đầu tư có thể có những cách thức và quy trình đầu tư khác nhau, mỗi nhà đầu tư tùy theo quan điểm có thể có những chú trọng hay ưu tiên khác nhau đối với từng công đoạn sau: xác định mục tiêu đầu tư, phân bổ tài sản, lựa chọn chiến lược đầu tư, lựa chọn chứng khoán, đo lường hiệu quả DMĐT. Nhưng nhìn chung đối với những nhà đầu tư chuyên nghiệp, những công đoạn cơ bản nêu trên luôn được tuân thủ. Mục tiêu đầu tư. Quy trình xây dựng DMĐT bắt đầu bằng việc xây dựng mục tiêu đầu tư.
Việc xây dựng mục tiêu đầu tư đóng vai trò rất quan trọng bởi vì mục tiêu là cơ sở để xây dựng DMĐT, là cơ sở để điều chỉnh DMĐT và là căn cứ để đánh giá hiệu quả hoạt động của DMĐT. Mục tiêu đầu tư thường phải đề cập đến 3 yếu tố cơ bản là: lợi nhuận mục tiêu (performance target), mức độ chấp nhận rủi ro (risk tolerance) và thời gian thu hồi vốn (time horizon). Ngoài ra mục tiêu đầu tư còn có thể đề cập đến những hạn chế hay những ưu tiên trong hoạt động đầu tư. Mỗi nhà đầu tư dù là tổ chức hay cá nhân tùy theo những đặc thù, điều kiện hoàn cảnh cụ thể có thể có những LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 mục tiêu đầu tư rất khác nhau.
♦ Lợi nhuận mục tiêu. Yếu tố quan trọng nhất trong mục tiêu đầu tư đó là mục tiêu về lợi nhuận. Lợi nhuận mục tiêu cần được xác định một cách cụ thể và có căn cứ rõ ràng. Việc xác định lợi nhuận mục tiêu của DMĐT phải căn cứ trên tình trạng hiện tại của môi trường đầu tư và những dự báo về xu hướng thay đổi của môi trường đầu tư trong tương lai.
Môi trường đầu tư thuận lợi cho phép các nhà quản trị đặt mục tiêu lợi nhuận cao và ngược lại.