Chương 1 Mở dau Ton thương dây chăng khớp gối thường gặp ở mọi lứa tuổi, nguyên nhân chủ yếu là do tai nạn khi vận động, hậu quả của những bệnh về xương khớp. Tổn thương dây chăng khớp gối nếu không điều trị sớm sẽ dẫn đến khớp gối sớm thoái hóa gây nhiều hệ lụy nguy hiểm về vận động. Bản thân tốn thương dây chăng khớp gối không thé tự lành được, vì vậy cần phải phẫu thuật để cố định lại dây chang. Sau đó cần thiết có những phương pháp vật lý trị liệu để hỗ trợ quá trình phục hồi chức năng khớp gối.
Nhằm đánh giá hiệu quả ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong điều trị tổn thương dây chang, dé tài thực hiện điều trị thử nghiệm trên chó nham rút kinh nghiệm triển khai ứng dụng trên người. Dây chăng khớp gối chó là dây chăng được nghiên cứu nhiều trong thú y. Các đặc điểm đặc trưng về cơ chế sinh học của dây chang khớp gối ở chó vẫn còn khá it thông tin. Vai trò sinh học của dây chăng khớp gối giúp tạo 6n định khớp xương, trong đó dây chăng chéo góp phan cho việc cô định khớp xương băng cách giới hạn di chuyền về phía trước của xương chày so với xương đùi, giới hạn xoay bên trong của xương chảy, và giới hạn giãn quá mức khớp xương.
Tén thương dây chăng khớp gỗi thường gặp ở mọi lứa tuổi của chó, nguyên nhân chủ yếu là do tai nạn khi vận động, căn nhau. hậu quả của những bệnh về xương khớp. Chan thương này làm con vật đau đớn khi vận động, sưng khớp và mat 6n định của khớp đầu gối (co chân, dáng đi khập khiéng, chân xoay trong), các phương pháp kiểm tra thường được áp dụng như phương pháp kéo trượt xương chày về trước và phương pháp nén ép xương chày. Những con chó đứt một phan dây chăng khớp gối, qua kiểm tra lâm sang không phát hiện được những bất thường của khớp đầu gối, chó biểu hiện đi khập khiéng, tran dịch xoang khớp và viêm xoang hoạt dịch.
Khi chó đứt hoàn toàn dây chăng khớp gối sẽ gây mat ôn định ở khớp, dẫn đến khớp đau nặng hon, chó đi khập khiéng nhiều và có các biến đổi thoái hóa dan trong khớp đầu gối. Ton thương dây chang khớp gối ở chó, ban thân nó không thé tự lành được, vì vậy cần phải có sự can thiệp ngoại khoa để cố định lại dây chang nhằm làm LUẬN VĂN THẠC SĨ HVTH: TRIỆU QUOC CƯỜNG vững chắc và phục hồi chức năng khớp gối. Tuy nhiên, ở nước ta phẫu thuật điều trị này vẫn chưa được thực hiện pho bién. Trong thuc té gan như chó chỉ được cho điều tri bằng sử dụng thuốc để giảm đau nhức và phù nề ở vùng khớp gối.
Vì vậy, đề tài “Ứng dụng laser bán dẫn công suất thấp trong điều trị tốn thương dây chăng khớp gối ở chó” được tiến hành nhằm mục đích: đánh giá tác dụng của việc điều trị tốn thương dây chang khớp gối ở chó bang laser bán dẫn công suất thấp làm việc ở hai bước sóng đồng thời là 780nm và 940nm. LUẬN VĂN THẠC SĨ HVTH: TRIỆU QUOC CƯỜNG Chương 2 Tổng quan 2. Tổng quan khớp gối và ton thương dây chang khớp gối ở chó Khớp gối chó là một trong những khớp phức tạp nhất. Khớp gối bao gồm phan dưới của xương đùi và phân trên của xương chày.
Hai đầu xương được bọc bởi lớp sụn khớp. Một lớp sụn đệm vào giữa chúng gọi là sụn chêm trong và sụn chêm ngoài. Khớp gối là khớp di động, gồm nhóm khớp lỗi cầu (giữa xương đùi và xương chày) và khớp phăng (giữa xương đùi và xương bánh chè). Bao gồm các dây chăng: dây chăng bên chày; dây chăng bên mác; dây chăng chéo trước; dây chăng chéo sau.
Hai dây chang bên giữ vai trò chính trong việc giúp các khớp khỏi trật ra ngoài hay vào trong. Hai dây chang chéo giúp việc giữ cho các khớp gối sau không bị trật khỏi hướng trước sau. Trong các dây chẳng trên thì hai dây chăng chéo trước và chéo sau đặc biệt quan trọng và cũng là hai dây chang dễ bị tổn thương (dây chang chéo trước là dây chang thuong bi ton thuong nhất). Ngoài ra còn có bao hoạt dịch năm ở mặt trong gối có cầu tạo là các sợi xơ mềm và mỡ, nó có thể tiết hoạt dịch để làm trơn và nuôi dưỡng sụn khớp, nó cũng có vai trò chống lại viêm do nhiễm khuẩn.
Các động tác chuyển động của khớp gối: Co - là động tác xương chày hướng ra phía sau; Duỗi - chuyển động ngược lại với co. [1] [2] [3] patella —_ Xương lateral collateral bánh chè ligament Day chang ngoai Xương đùi à caudal - “4” ”Ztruciate khớp gối l : ; ¬. cranial Mi <4 ligament ớ Dây chăng ““ chéo cruciate ~ — ; ligament | f \ Dây chăngchéo VỆ. sau khớp gồi = rece trước khớp gôi : be ag} Meniscus Sun chém trong lateral 7 Px.
\ meniscus) i” Sun chém ngoai S \ - Dây chăng medial Xuong - ° collateral ligament tram cai h8 2g fibula— Xương ông quyền Hình 2.1: Khớp gối chó [1] Hệ thống thân kinh khớp gối ở chó: Trong hệ thống xương khớp, thì khớp là thành phan dễ bị ton thương nhất. Chính vì vậy các khớp quan trọng thường có các LUẬN VĂN THẠC SĨ HVTH: TRIỆU QUOC CƯỜNG cơ lớn bao quanh, giúp bảo vệ và tránh cho các khớp khỏi bị chan thương. Một số khớp có bề mặt phang khi cử động cho phép hai đầu xương trượt lên nhau. Một số khớp cau trúc theo kiểu bản lề nghĩa là đầu xương không phẳng mà có bề mặt lôi lõm và xương còn lại sẽ khớp với đầu xương này.
Dây thần kinh khớp xương chính phát sinh từ thần kinh hiển. Thần kinh xương chày, và thần kinh chung của xương mác phân bố vào các mô quanh khớp của khớp xương khuỷu chân chó. Thân chính của các bó thần kinh thấy ở đầu phía đùi của các dây chăng chéo. Các thần kinh khác có thé phân bố vào các bó cơ với mức độ khác nhau ở các dây chang chéo.
[4] [5] [6] Ở chó, thần kinh giữa khớp, mà phân nhánh từ thần kinh ngoại biên trong vùng giữa, là thần kinh to nhất cung cấp đến khớp gối. Một số phân nhánh của dây thần kinh này trải dai khắp phiến mỡ sau xương bánh chè và kết thúc trong các vùng kết bám gần va xa của các dây chăng chéo hay trong các sừng của mặt lõm. Các phân nhánh khác của thần kinh giữa khớp chạy qua mau lỗi đến mang bao khớp xương dé mở rộng phân bố thần kinh nơi kết bám xương đùi của dây chang chéo sau. Thần kinh sau khớp phân nhánh hoặc trực tiếp từ thần kinh xương chày hoặc từ nhánh của thần kinh ở cơ bắp xương chày.
[4] [5] [6] Than kinh sau khớp phân bố ở phía sau của mang bao khớp, than kinh này có thé liên kết với các nhánh của thần kinh giữa khớp xương. Than kinh phía bên của khớp xương phân nhánh từ thần kinh chung của xương mác tại đầu xương mác, đi sâu vào cơ nhị đầu đùi, và phân bố đến phía bên của khớp gối. [4] [5] [6] Các dây thần kinh kích cỡ khác nhau năm trong mô bao xoang hoạt dịch chứa nhiều mạch máu bao phủ các dây chăng chéo. Từ ngoại vi bao xoang hoạt dịch, các sợi thần kinh tỏa vào trung tâm của các dây chăng.
Trong các dây chang chéo, hau hết các sợi thần kinh chạy dọc theo bề mặt dây chẳng và các mạch máu nội dây chẳng, trong các quang giữa các bó sợi. [4] [5] [6] Các nghiên cứu về mô học thần kinh đã nhận diện được nhiều dạng đầu cuối than kinh cảm giác (các thu thé và các đầu cụt của sợi thần kinh) ở phần giữa của các dây chăng chéo, ngay bên dưới lớp bao hoạt dịch. Số lượng nhiều nhất của các LUẬN VĂN THẠC SĨ HVTH: TRIỆU QUOC CƯỜNG thụ thể cơ học thấy ở một phần ba khúc đầu của dây chăng chéo trước, và thấy ít nhất ở một phan ba đầu cuối.2: Đồ hoa than kinh khớp gối chó |6] Các dây chăng có cấu trúc theo thứ bậc với hầu hết là collagen loại I (chiếm 70%-80%), với lượng nhỏ collagen loại II, III (chiếm 3%-10%). Các lượng nhỏ collagen loại V, X, XII, và XIV, elastin, va proteoglycans cũng tham gia thành phan cầu tao dây chăng.
Cấu trúc thứ bậc của một sợi dây chăng chịu ảnh hưởng của các đặc tính cơ học. Dây chang tạo thành từ các cau trúc nhỏ hơn gọi là các bó sợi. Mỗi bó sợi cầu thành từ các sợi cơ bản của dây chang va gồm các tế bào tạo sợi; các tế bào tạo sợi là các tế bào chính tạo nên cả dây chăng vả gân. Các sợi dây chăng có số lượng nếp nhăn khác nhau.
Nếp nhăn là dạng dợn sóng ngăn trong các sợi collagen tạo lực kéo chính trong kết hop co-duỗi khi dây chang căng ra. Các sợi có nếp nhăn cũng giúp tao được cô định cho các chuyển động của các khớp. Độ bền của các dây chang liên quan đến đường kính của các sợi fibrin câu thành; các soi fibrin dày hon có tác động cao hơn đến sức căng. [2| Hình thái học dây chang chéo trước và dây chang chéo sau: Day chang chéo trước bat đầu từ trục chính của đầu xương dui - rất gần với ria khớp xương.
Day chang nay kéo dai theo đường chéo của mặt khớp xương và kết nối đến vùng giữa mau lỗi đầu xương của bề mặt xương chảy. [3] LUẬN VĂN THẠC SĨ HVTH: TRIỆU QUOC CƯỜNG Vị trí kết nỗi đến xương chảy được giới han ở đầu khớp bang dây chang của hai mặt lõm đầu xương chày, dây chăng chéo trước hẹp ở phần giữa và tỏa rộng ra ở phân đầu và cuối. Chiều dai của dây chang chéo trước liên quan đến thé trọng, các nhà nghiên cứu đã báo cáo chiều dài trung bình của dây chăng chéo trước trong khoảng từ 13,50mm — 18,77mm. [7] [8] Dây chăng chéo trước trải dai theo đầu khớp, giữa hai mẫu khớp và xoăn dai ra phía ngoài khi nối từ xương đùi đến xương chày.
Có hai bó tách biệt rõ ràng. Các phan này có tên là dây chang trước giữa đầu khớp xương và dây chang hai bên phía sau khớp xương, dựa vào các vi trí kết nỗi đến mặt khớp xương chày. Phần phân nhánh của dây chăng trước giữa đầu khớp xương là phần xoắn va dài nhất, cũng là phân nhỏ nhất, nhô lên gần hơn từ xương đùi và chèn nhiều hơn về phía trước đến vùng tiếp giáp của xương chày, so với phần phân nhánh của dây chăng hai bên phía sau khớp xương.