MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất nước chúng ta hiện nay đang trên đà phát triển, chính vì vậy mà nhu cầu về cơ sở hạ tầng đang được Đảng và nhà nước ta rất coi trọng. Bất cứ một ngành, một lĩnh vực nào đề có thể đi vào hoạt động đều phải thực hiện đầu tư cơ sở vật chất, tài sản thì mới có thé phát triển một cách hoàn thiện nhất, vì thế xây dựng cơ sở hạ tầng chính là nền móng quan trọng cho sự phát triển kinh tế của đất nước và là tiền đề dé thu hút đầu tư từ nước ngoài đến thị trường Việt Nam. Một hoạt động không thê thiếu trong công cuộc tao dựng cơ sở hạ tang vững chắc là hoạt động đầu tư xây dựng cơ ban.
Dau tư xây dựng cơ bản (XDCB) là lĩnh vực quan trọng trong việc xây dựng cơ sở vật chất — kỹ thuật, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Trong những năm qua, hoạt động xây dựng đã có sự phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng, nhiều công trình lớn đã hoàn thành và đưa vào sử dụng dem lại những hiệu quả kình tế - xã hội to lớn góp phần vào thành tựu đôi mới chung của đất nước trong những năm qua và góp phần thực hiện công nghiệp hóa — hiện đại hóa đât nước. Đề đây nhanh quá trình chuyên đổi nền kinh tế nước nhà từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, Nhà nước ta đã ban hành nhiều Văn bản pháp luât, Nghị định, Chỉ thị, Thông tư hướng dẫn tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho các hoạt động kinh tế nói chung và cho công tác đấu thầu nói riêng. Nhờ đó ở nước ta trong thời gian qua, công tác đấu thầu nói chung, đấu thầu xây dựng các công trình giao thông nói riêng đã được triển khai khá thuận lợi và đem lại những thành tựu đáng khích lệ cho nền kinh tế nước nhà.
Tuy nhiên, thực trạng công tác đấu thầu ở nước ta thời gian qua vẫn còn nhiều vướng mắc; chất lượng đấu thầu còn chưa cao, hiệu quả mang lại còn chưa ngang tầm yêu cầu và đòi hỏi của đất nước. Bởi vây, tác giả mong muốn đầu tư công sức nghiên cứu, tìm hiểu, tổng kết thực tiễn về chất lượng công tác đấu thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam. Trên cơ sở những nhận định và đánh giá khách quan, khoa học, luận án sẽ ứng dụng đấu thầu qua mạng nhằm góp phần nâng cao chất lượng công tác này trong lĩnh vực xây dựng giao thông. Mục đích của đề tài Nghiên cứu, tìm hiểu, tổng kết thực tiễn về chất lượng công tác dau thầu xây dựng các công trình giao thông ở Việt Nam.
Ung dụng đấu thầu qua mạng nhăm góp phần nâng cao chất lượng công tác này trong lĩnh vực xây dựng giao thông. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu a) Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tập trung nghiên cứu công tác đấu thầu đối với các dự án giao thông ở Việt Nam nói chung và một số gói thầu thuộc dự án thành phần do Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh (đại điện chủ đầu tư) quản lý. b) Pham vi nghiên cứu: Dé tai tiên hành nghiên cứu các mặt hoạt động có liên quan đên công tác đâu thâu đôi với các dự án giao thông ở Việt Nam. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu Nhằm đạt được mục tiêu nghiên cứu dé ra, tác giả đã dựa trên cách tiếp cận cơ sở lý luận về khoa học quản lý dự án và các quy định hiện hành của hệ thống văn bản pháp luật trong lĩnh vực nghiên cứu, thu thập tài liệu về công tác đấu thầu truyền thống của một số gói thầu thuộc dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Năm Căn — Dat Mũi làm cơ sở so sánh với phương pháp đấu thầu qua mạng đã được đề cập ở trên.
Đồng thời luận văn cũng sử dụng một số phương pháp nghiên cứu phù hợp với đối tượng và nội dung nghiên cứu của đề tài trong điều kiện thực tế tại Việt Nam hiện nay, đó là: - Phương pháp thu thập, tong hợp va phân tích số liệu; - Phương pháp điều tra khảo sát thực tế; - Phương pháp thống kê; - Một số phương pháp kết hợp khác dé nghiên cứu và giải quyết các van đề được đặt ra. CHUONG 1 TONG QUAN VE CÔNG TÁC DAU THAU XÂY DỰNG CONG TRINH GIAO THONG 11 Các khái niệm, thuật ngữ liên quan LLL Đẫu thầu xây đựng 1.1 Tổng quan về đẫu thâu xây đựng. Trong những năm qua nền kinh tế nước ta đang chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nén kin tế thị trường cổ sự điều it của Nhà nước theo định hướng Xã hội chủ nghĩa. Trong nền kinh tế thị trường xuất hiện nhiều thành phan kinh tế tham gia lĩnh vực đầu te xây dựng có nhiều vin dé mới này sinh cẩn được nghiên cứu gii quyết, Theo cơ chế quản lý cũ, trong xây dựng cơ bản chủ yếu quản lý bằng phương pháp giao thầu, nhận thầu theo kế hoạch nên khó tránh khỏi việc thất thoát hằng ngin tỷ đồng và chất lượng công trình cũng không được đảm bảo.
Trong bối cảnh đó việc đổi mới phương thức quản lý đầu tư và xây dựng là điều rat cần thiết va ấu thầu xuất hiện là một tắt yếu. Đầu thầu là một phương thức kinh doanh dựa vào tinh chất cạnh tranh trên thị trường. Kinh nghiệm cho thấy đầu thầu nếu được thực hiện đúng, có thé tiết kiệm hay lim lợi đảng kể một số kinh phí so với các phương. pháp đã thực hiện trước đây.
Diu thầu có nhiễu hình thúc khác nhau nhưng trong đó đất xông rã là loại hoàn chỉnh nhất vì nó mang lại nhiều higu quả cho các công trình xây dựng. Hình thức này dang rit phổ biển và Việt Nam đang áp dụng nổ trong haw hết các công trinh xây dựng cơ bản, Tuy nhiên việc thự hiện công tác đầu thầu trong những năm qua là quá trình vừa làm vừa rút kinh nghiệm để hoàn thiệ sòn bộc lộ nhiều hạn chế, vướng mắc và những bắt cập “Thuật ngữ "Đầu thầu” đã xuất hiện trong thực tế xã hội từ xa xưa. Bau thấu được giải thích là việc "đọ công khai, ai nhận Lim, ai nhận bán với điều kiện nhất thì được. giao cho kim hoặc được bán hing (một phương thức giao c trình hoặc mua hàng) "Như vậy bản chất của đầu thầu đã được xã hội thừa nhận như một sự ganh đua (cạnh.
tranh) để thực hiện một việc gi đó, một yêu cầu nào đó. Trên thực tế đã tổn tại một số định nghĩa về thuật ngữ đầu thầu trong các văn bản khác nhau. Tuy nhiên bản chất của thuật ngữ đầu thầu dù đưới đạng Quy chế hay Luật định cũng đều sử dụng một thuật ngữ có xuất sứ từ tiếng Anh là “Procurement” (nghĩa là mua sắm). Như vậy Quy chế đầu thầu hoặc Luật đâu thầu đồng nghĩa với Quy chế mua sắm (Procurement Regulation) hoặc Luật mua sim (Law on Procurement) 11.2 Sự ra đời và phát triển của hoạt động đấu thầu Đắu thầu 1a một rong những phương thức mua sim hing hod, ich vụ trong đời sống xã hội loài người.
Nó ra đời và phát triển cùng với phương thức sản xuất phát triển dựa trên chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất. Cùng với sự phát triển của khoa học - kỹ: thuật, sự cạnh trình gay git và các cuộc khủng hoàng đã dẫn đến sự ra đồi của Chủ nghfa tư bản độc quyền và Chủ nghĩa tư bản nhà nước vào cuối thé ky 19, đầu thé ky 20, Độc quyền ra đời từ tự do cạnh tranh, sau đó đối lập với tự do cạnh trình, nhưng không thủ tiêu tự do cạnh tranh mà lâm cho cạnh tranh ngày cảng gay gắt hơn. Nhà nước tư bản vita là người đại diện, người bảo vệ cho giai cấp tư sẵn và vừa là người diều tiết quá trình sản xuất, vừa là người cũng cắp vốn để nghiễn cứu, ứng dụng các thành tựu Khoa học ~ kỹ thuật. Nhà nước điỀu tiết các chương trình, các mục tiêu phát tiển kinh t thông qua hệ thống luật pháp, các chính sách kinh tẺ.
Ngoài ra nhà nước còn bỏ vốn xây dựng cơ sở hạ ting, các công trình công cộng, phát triển sắc ngành kinh tế cin thiết cho xã hội, nhưng lại cỏ hiệu quả kinh t thấp, âu hoàn vốn. những mua sắm chỉ tiêu của Chính phủ đã trở thành mục tiêu cạnh tranh gay ait giữa các tổ chứ kinh i chính. Do vậy, để chỉnh hoạt động nó trên ở hầu hốt các nước tư bản đều có những luật mua sắm công dưới nhiều hình thức khác nhau, Hoạt động đầu thẫu đã xuất hiệ rit sớm nhưng luật lệ liên quan đến đâu thầu a đồi muộn hơn và đã xuất hiện đầu tên ở Anh. Khi Hiệp hội ky sư tư vẫn quốc tế (FIDIC) thành lập thì quy tình đấu thầu ngày cảng được hoàn thiện dẫn.
Ngày nay chúng ta có thể tìmthấy các quy định ở các tổ chức qu gia khắp trên thé isi Riêng ở Việt Nam thì sự hình thành của quy chế đầu thầu như sau: 1272/1990 66 quy chế đầu thầu trong Yy dựng do Bộ xây dựng ban hành. = 13/11/1993 ó quy định về quản lý nhập khẩu máy móc thiết bị bằng nguồn vốn "ngân sich nhà nước. ~ 3/1994 Bộ xây dựng ban hanh quy chế dau thầu xây lắp. 16/4/1994 Quy chế đẫu thầu đầu tiên của Việt Nam đã được ban hinh (tư vấn.
công trình xây lắp, máy móc thiết bị ut dự án). 711996 quy ch này được sia đổi, bổ sung (đấu thầu mua sim máy mốc thit bị thành đâu thầu mua sắm hàng hoá, đấu thu dự án thành đầu thầu lưa chọn đối tác thực hiện dự án). 01/9/1999 quy chế được sửa đổi lin 2 và Thủ tưởng Chính phủ ban hành Nghị định số 88/1909/NĐ-CP ngày 01/9/1999 về việc Ban hành Quy chế Đắu thầu, 29/11/2005 Luật đấu thầu đầu tiên được thông qua bởi Quốc hội, cụ thể hóa bằng ân bản luật các quy chế đầu thầu đã công bố trước đây, 26/11/2013 Luật đấu thầu mới đã được Quốc hội thông qua để thay thể cho Luật ấu thầu cũ năm 2005 và hiện đang có hiệu lực. Tương ứng với Luật đấu thầu này thì ngày 26/6/2014 Chính phủ ban hành Nghị định Quy định chỉ tiết thi hành luật đấu.
Khái niệm đấu thaw Đấu thầu là quá tình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói hầu thuộc các dự án theo quy định của luật đấu thiu trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kính t.