PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cấp thiết của đề tài Công nghệ ảnh hưởng đến việc quản lý và tiếp thị chiến lược của các tổ chức hiện đại, như là một sự thay đổi mô hình, có thể chuyển đổi thực tiễn kinh doanh “tốt nhất” trên toàn cầu. Công nghệ biến đổi vị trí chiến lược của các tổ chức bằng cách thay đổi hiệu quả, sự khác biệt, chi phí hoạt động và thời gian phản ứng. Wahab (2017) khi nói đến tiến bộ công nghệ, lĩnh vực lữ hành và du lịch đã trở thành một trong những lĩnh vực đầu tiên được cách mạng hóa nhờ sự phát triển của Công nghệ thông tin.
Trên thực tế, Công nghệ thông tin hay IT đã đóng một vai trò quan trọng không chỉ trong sự phát triển của du lịch mà còn giúp truyền bá hiện tượng du lịch đến mọi nơi trên thế giới và khiến việc đi lại trở nên an toàn hơn. Trong vài thập kỷ qua, đặc biệt là vào cuối thiên niên kỷ trước và đầu thiên niên kỷ mới, IT đã mang lại một số thay đổi căn bản làm thay đổi cục diện của du lịch và lữ hành, giúp việc đi lại trở nên dễ dàng hơn, thu hẹp khoảng cách giữa khách hàng và các quốc gia khác. Với những thách thức của sự phát triển không ngừng của xã hội, khi các phương tiện quảng cáo truyền thống như sách báo, tạp chí, tivi… không còn giữ được vai trò chủ đạo như trước nữa thì nhu cầu về một phương tiện quảng cáo mới là tất yếu. Thay vào đó, trong những năm gần đây, sự phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin và đặc biệt là Internet và những công cụ của nó đã giải quyết được những vấn đề bức xúc của các phương tiện quảng cáo truyền thống là thời gian ngắn và không gian rộng, hiệu quả cao và chi phí thấp, từ đó mở ra cho các doanh nghiệp Việt Nam đặc biệt là các doanh nghiệp du lịch vừa và nhỏ có cơ hội khai thác một hình thức quảng cáo tiếp thị mới đầy hiệu quả với chi phí thấp.
Thế kỷ 21 là thời đại của nền kinh tế thông tin. Với sự phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội, mức sống vật chất và văn hóa của người dân tiếp tục được cải thiện và thời gian giải trí tiếp tục tăng lên, du lịch ngày càng trở nên phổ biến như một hình thức giải trí. Ứng dụng công nghệ số trong phát triển du lịch Hà Nội là xu hướng tất yếu của tương lai. Đây được coi là giải pháp hiệu quả để vực dậy ngành Du lịch Thủ đô sau giai đoạn khó khăn vì dịch bệnh Covid-19.
Bài viết trình bày thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong phát triển du lịch Hà Nội, từ đó đưa ra những đánh giá chung và xác định các định hướng giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong phát triển du lịch Hà Nội trong thời gian tới. 2 Trước sự ảnh hưởng tiêu cực của đại dịch COVID-19, các công ty du lịch tại Hà Nội như Vietravel, Hanoitourist, Vietrantour, Goldentour, VietSense và nhiều công ty khác đã tăng cường chuyển đổi số trong hoạt động quản lý và phát triển sản phẩm mới. Họ đã triển khai ứng dụng di động để kết nối du khách với các dịch vụ du lịch, cho phép họ mua vé và thanh toán từ xa thông qua các hình thức thanh toán điện tử. Ngoài ra, họ cũng áp dụng công nghệ tự động hóa trong việc thuyết minh về các điểm đến du lịch và sử dụng công nghệ 3D để mang lại trải nghiệm khám phá di sản văn hóa và lịch sử một cách sống động cho du khách.
Có thể nói, trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đã tác động và lan tỏa trên phạm vi rất rộng như hiện nay, ngành du lịch vừa được hưởng lợi, đồng thời cũng phải đối mặt với áp lực lớn bởi sự cạnh tranh của các quốc gia đi trước và đạt được nhiều thành tựu cả về nghiên cứu chuyên sâu cũng như hoạt động thực tiễn. Đòi hỏi tất cả các thành phần trong ngành du lịch, từ các cơ quan quản lý nhà nước cho đến các công ty cấp sản phẩm - dịch vụ du lịch, phải hành động kịp thời, đẩy mạnh áp dụng công nghệ, thực hiện quá trình chuyển đổi số càng sớm càng tốt nếu không muốn bị chậm chân so với các nước trong khu vực. Những biện pháp này không chỉ giúp ngành du lịch ở Hà Nội thích ứng với tình hình mới mà còn mở ra những cơ hội mới trong việc tăng cường trải nghiệm và tiện ích cho du khách. Xuất phát từ những lí do trên nhóm nghiên cứu quyết định lựa chọn: “Ứng dụng công nghệ thông tin trong phát triển du lịch tại thành phố Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu khoa học 2.
Tổng quan nghiên cứu đề tài Ngày 31/12/2020, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã ký Quyết định số 2289/QĐ-TTg ban hành Chiến lược quốc gia về Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đến năm 2030, nhằm thực hiện các nhiệm vụ đặt ra tại Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Trên cơ sở đó, công nghệ thông tin được sử dụng ngày càng phổ biến và rộng rãi trong mọi lĩnh vực, trong đó có du lịch, đặc biệt là khi dịch bệnh Covid-19 bùng nổ và diễn ra khắp mọi nơi trên thế giới càng khiến việc chính phủ các quốc gia quan tâm nhiều hơn đến việc ứng dụng công nghệ số trong nền kinh tế nói chung và trong ngành du lịch nói riêng. Trong thời gian vừa qua, đã có một số công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước về ứng dụng công nghệ số trong phát triển du lịch. Các công trình nghiên cứu này đã phần nào hệ thống hóa được các khái niệm về 3 ứng dụng công nghệ trong du lịch nói chung.
Những công trình này chủ yếu dưới dạng các bài báo khoa học và các đề tài nghiên cứu. Với cách tiếp cận và phân tích khác nhau, các công trình nghiên cứu này đã khái quát bức tranh về ứng dụng công nghệ số nhằm phát triển du lịch trong bối cảnh hiện nay. Trong nước Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu trong thời gian vừa qua cũng đã khái quát được những vấn đề về công nghệ nói chung trong du lịch, cụ thể có thể để cập đến các vấn đề như: Ứng dụng công nghệ trong phát triển du lịch Việt Nam với các công trình tiêu biểu bao gồm "Thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin trong phát triển du lịch ở Việt Nam" của tác giả Phạm Thị Thùy Linh trên Tạp chí công thương ngày 13/06/2020; "Phát triển kinh tế du lịch từ ứng dụng công nghệ thông tin" của tác giả Mai Anh Vũ, Trịnh Văn Anh - Đại học Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa; "Ứng dụng công nghệ trong phát triển du lịch" của tác giả Hà Khuê, Báo Đà Nẵng Online,. Các tác giả trên đều cho rằng: Trước tác động mạnh mẽ của cách mạng công nghiệp 4.0, việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong lĩnh vực du lịch được coi là giải pháp đột phá để tạo lợi thế thu hút du khách, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, việc ứng dụng CNTT trong ngành Du lịch ở Việt Nam vẫn chưa đạt được như kỳ vọng. Các bài viết đã nghiên cứu thực trạng ứng dụng CNTT cũng như nêu ra những hạn chế còn tồn tại trong phát triển du lịch ở Việt Nam, cũng như phân tích những điểm khác biệt, cơ hội và thách thức khi ứng dụng công nghệ thông tin vào phát triển ngành Du lịch Việt Nam trong bối cảnh hiện nay. Những bài viết này cũng cho thấy thời gian qua, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động du lịch đã mang lại những kết quả đáng kể cho sự tăng trưởng ấn tượng của ngành. Dù vậy, nó mới chỉ dừng ở mức cơ bản, chưa khai thác được tối ưu các lợi thế của công nghệ trong cạnh tranh, thu hút khách hàng cũng như trong quản lý, điều hành kinh doanh du lịch.
Vì vậy, các cơ quan quản lý, các địa phương đến các đơn vị kinh doanh cần tăng cường hiệu quả hơn nữa việc ứng dụng CNTT để quảng bá du lịch Việt Nam và đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước. Bên cạnh đó các bài báo như: "Thực trạng chuyển đổi số trong phát triển du lịch thông minh tại một số quốc gia trên thế giới" của tác giả Nguyễn Thị Huyền Thương - Tạp chí Thông tin và Truyền thông; "Quá trình chuyển đổi số tác động đến 4 du lịch như thế nào?" của tác giả Minh Anh và "Việt Nam thời chuyển đổi số" của tác giả Trương Đình Tuyền - Hiệp hội phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam. Các tác giả này đã giới thiệu về số hóa trong du lịch, về áp dụng chuyển đổi số trong ngành du lịch và dịch vụ khách sạn của một số quốc gia trên thế giới, tiêu biểu là tại Philippines, Bồ Đào Nha, Malaysia, từ đó liên hệ đến thực trạng phát triển du lịch thông minh tại Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và hậu dịch Covid-19, làm tiền đề đưa ra giải pháp trong những nghiên cứu tiếp theo cùng chủ đề. Qua đó có thể thấy khả năng ứng dụng rất to lớn của kỹ thuật số, đòi hỏi ngành du lịch Việt Nam cần đầu tư hơn để bắt kịp các xu hướng mới trong thời kỳ bùng nổ của công nghệ.
Ngoài nước Các đề tài nghiên cứu ở nước ngoài có liên quan đến đề tài có thể đề cập đến các bài viết như "Tourism and Environment: A Sustainable Relationship?" của Colin Hunter và Howard Green; "The Impact of Implementing the Internet of Things (IoT) on Customer Satisfaction: Evidence from Egypt" của nhóm tác giả Mohamed Ahmed, Maha Yehia Kamel, Aliaa Mokhtar Elnagar,. Hiện nay, các nhà cung cấp dịch vụ du lịch đang tìm kiếm sự tương tác mạnh mẽ hơn với khách hàng, đồng thời muốn hiểu biết sâu sắc hơn về sở thích của khách hàng và hiệu suất hoạt động. Các thiết bị được kết nối và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ mang đến nhiều cơ hội để làm cho các hoạt động đó hiệu quả hơn, đồng thời cho phép hợp tác và chia sẻ tài sản giữa các doanh nghiệp. Công nghệ cũng sẽ có tác động đến lực lượng lao động trong ngành, với các nhân viên được trao quyền bởi thông tin thời gian thực và hỗ trợ ra quyết định từ AI để tập trung vào thế mạnh cốt lõi của họ.