Luận văn thạc sĩ ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại cổ phần quân đội mb

Luận văn thạc sĩ phân tích ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế qua thanh toán tín dụng chứng từ tại ngân hàng MB.

• Tác giả: Phạm Thị Hải Yến
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Vân Hà
• Trường học: Trường Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ
• 1.2. Tổng quan về công nghệ blockchain
• 1.2.1. Khái niệm và phương thức hoạt động của blockchain
• 1.2.2. Phân loại blockchain
• 1.2.3. Lợi ích và hạn chế của blockchain
• 1.3. Hoạt động tài trợ thương mại quốc tế và phương thức thanh toán tín dụng chứng từ
• 1.3.1. Khái niệm và các phương thức tài trợ thương mại quốc tế
• 1.3.2. Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ
• 1.4. Ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ TMQT theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ
• 1.4.1. So sánh thanh toán tín dụng chứng từ truyền thống và thanh toán tín dụng chứng từ ứng dụng blockchain trong tài trợ TMQT
• 1.4.2. Các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ TMQT theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI
• 2.1. Kinh nghiệm ứng dụng blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại các ngân hàng trên thế giới và Việt Nam
• 2.1.1. Kinh nghiệm ứng dụng blockchain trong TTTMQT theo phương thức TTTDCT tại các ngân hàng trên thế giới
• 2.1.2. Kinh nghiệm ứng dụng blockchain trong TTTMQT theo phương thức TTTDCT tại các ngân hàng Việt Nam
• 2.1.3. Bài học kinh nghiệm về việc ứng dụng blockchain trong TTTMQT theo phương thức TTTDCT
• 2.2. Thực trạng ứng dụng blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại NH TMCP Quân đội
• 2.2.1. Thực tiễn ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Quân đội MB
• 2.2.2. Đánh giá thực trạng ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại NH TMCP Quân đội
• 2.2.3. Nguyên nhân của những hạn chế trong việc ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại NH TMCP Quân đội
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI NH TMCP QUÂN ĐỘI
• 3.1. Định hướng phát triển của MB từ năm 2020 đến năm 2025
• 3.2. Một số giải pháp thúc đẩy ứng dụng công nghệ blockchain trong TTTMQT theo Phương thức thanh toán TDCT tại Ngân hàng TMCP Quân đội MB
• 3.2.1. Hoàn thiện hành lang pháp lý
• 3.2.2. Nâng cấp cơ sở hạ tầng công nghệ và chuẩn hoá dữ liệu
• 3.2.3. Phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.4. Thúc đẩy các bên tham gia vào mạng lưới blockchain
• 3.2.5. Hoàn thiện quy trình và sản phẩm phù hợp với công nghệ blockchain
• 3.2.6. Xây dựng cơ chế quản lý quyền truy cập
• 3.2.7. Tăng cường công tác truyền thông
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế

Công nghệ blockchain đang trở thành một yếu tố quan trọng trong việc cải cách các phương thức tài trợ thương mại quốc tế. Với khả năng cung cấp một hệ thống dữ liệu minh bạch, an toàn, và hiệu quả, blockchain hứa hẹn sẽ thay đổi cách thức giao dịch giữa các bên tham gia. Ngân hàng MB, một trong những ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam, đang nghiên cứu và ứng dụng công nghệ này để tối ưu hóa quy trình tài trợ thương mại quốc tế.

1.1. Khái niệm và lợi ích của công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại

Công nghệ blockchain là một hệ thống lưu trữ dữ liệu phân tán, cho phép các bên tham gia giao dịch có thể truy cập và xác minh thông tin một cách dễ dàng. Lợi ích của việc ứng dụng blockchain trong tài trợ thương mại bao gồm giảm thiểu rủi ro, tăng cường minh bạch, và tiết kiệm chi phí giao dịch.

1.2. Tình hình ứng dụng blockchain tại ngân hàng MB

Ngân hàng MB đã bắt đầu triển khai các dự án thử nghiệm ứng dụng blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế. Những dự án này nhằm mục đích cải thiện quy trình thanh toán và giảm thiểu thời gian xử lý giao dịch, từ đó nâng cao trải nghiệm khách hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc ứng dụng blockchain tại ngân hàng MB

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc ứng dụng blockchain trong tài trợ thương mại tại ngân hàng MB cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt hạ tầng công nghệ, sự chậm trễ trong việc thay đổi quy trình, và sự thiếu hiểu biết về công nghệ mới vẫn còn tồn tại.

2.1. Những rào cản về hạ tầng công nghệ

Hạ tầng công nghệ hiện tại của ngân hàng MB chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu của việc triển khai blockchain. Việc nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin là cần thiết để hỗ trợ cho các giao dịch tài trợ thương mại.

2.2. Sự thiếu hiểu biết về công nghệ blockchain

Nhiều nhân viên ngân hàng vẫn chưa nắm rõ về công nghệ blockchain và cách thức hoạt động của nó. Điều này dẫn đến sự e ngại trong việc áp dụng công nghệ mới vào quy trình làm việc.

III. Phương pháp giải quyết thách thức trong ứng dụng blockchain

Để vượt qua các thách thức trong việc ứng dụng blockchain, ngân hàng MB cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này bao gồm nâng cấp hạ tầng công nghệ, đào tạo nhân viên, và xây dựng quy trình làm việc mới phù hợp với công nghệ.

3.1. Nâng cấp hạ tầng công nghệ

Ngân hàng MB cần đầu tư vào việc nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin để có thể tích hợp blockchain vào quy trình tài trợ thương mại. Điều này sẽ giúp cải thiện hiệu suất và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch.

3.2. Đào tạo nhân viên về công nghệ blockchain

Đào tạo nhân viên về công nghệ blockchain là một bước quan trọng để đảm bảo rằng họ có đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để áp dụng công nghệ này vào công việc hàng ngày.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng MB

Nghiên cứu cho thấy rằng việc ứng dụng blockchain trong tài trợ thương mại tại ngân hàng MB đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các giao dịch trở nên nhanh chóng và an toàn hơn, đồng thời giảm thiểu chi phí cho ngân hàng và khách hàng.

4.1. Kết quả từ các dự án thử nghiệm

Các dự án thử nghiệm ứng dụng blockchain tại ngân hàng MB đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong thời gian xử lý giao dịch. Khách hàng đã có thể thực hiện các giao dịch một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.

4.2. Phản hồi từ khách hàng

Khách hàng đã phản hồi tích cực về việc sử dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại. Họ cảm thấy an tâm hơn khi thực hiện giao dịch nhờ vào tính minh bạch và an toàn mà công nghệ này mang lại.

V. Kết luận và tương lai của blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế

Tương lai của công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế tại ngân hàng MB là rất hứa hẹn. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, ngân hàng MB cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp mới để tối ưu hóa quy trình giao dịch.

5.1. Triển vọng phát triển công nghệ blockchain

Công nghệ blockchain được dự đoán sẽ tiếp tục phát triển và trở thành một phần không thể thiếu trong tài trợ thương mại. Ngân hàng MB cần nắm bắt xu hướng này để duy trì vị thế cạnh tranh.

5.2. Khuyến khích ứng dụng công nghệ mới

Ngân hàng MB cần khuyến khích các nhân viên và khách hàng tham gia vào quá trình chuyển đổi số, từ đó tạo ra một môi trường làm việc hiện đại và hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo báo cáo của Technavio về thị trường tài trợ thương mại toàn cầu, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương được dự báo sẽ đóng góp khoảng 57% vào sự tăng trưởng chung của toàn ngành, trong đó có tới 80% tổng khối lượng giao dịch thương mại quốc tế cần đến sự hỗ trợ tài chính từ các ngân hàng. Tuy nhiên, phương thức thanh toán tín dụng chứng từ truyền thống đang bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng do quy trình xử lý thủ công, phụ thuộc nặng nề vào chứng từ giấy bản cứng và sự tham gia rời rạc của nhiều bên trung gian. Thực trạng này khiến thời gian luân chuyển chứng từ thường kéo dài từ 5 đến 10 ngày làm việc, làm gia tăng chi phí giao dịch và tiềm ẩn nguy cơ cao về gian lận thương mại.

Trước bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ blockchain mở ra giải pháp đột phá giúp tái cấu trúc toàn diện chuỗi giá trị tài trợ thương mại. Đề tài tập trung nghiên cứu hoạt động ứng dụng công nghệ chuỗi khối trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội (MB) trong giai đoạn từ năm 2019 đến tháng 12 năm 2021. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá thực trạng chuyển đổi từ khâu nghiên cứu đến giai đoạn ký thỏa thuận thử nghiệm thực tế tại MB, nhận diện các ưu nhược điểm vận hành và phân tích nguyên nhân của các rào cản hiện hữu. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc chứng minh khả năng rút ngắn thời gian xử lý giao dịch xuống chỉ còn từ 2 đến 24 giờ, đồng thời đóng góp vào mục tiêu cắt giảm từ 15 đến 20 tỷ USD chi phí vận hành hạ tầng ngân hàng hàng năm trên phạm vi toàn cầu theo ước tính của Santander InnoVentures.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết công nghệ sổ cái phân tán do Satoshi Nakamoto công bố năm 2008, kết hợp với các nguyên lý mật mã học bất biến và cơ chế đóng dấu thời gian chuỗi khối được phát triển từ công trình của Scott Stornetta và Stuart Haber. Mô hình lý thuyết phân loại blockchain thành ba nhóm chính: chuỗi khối công khai, chuỗi khối riêng tư và chuỗi khối liên hợp. Trong đó, mô hình chuỗi khối liên hợp được xác định là giải pháp tối ưu cho hoạt động liên ngân hàng nhờ khả năng kiểm soát quyền truy cập linh hoạt và duy trì bảo mật cao.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng các lý thuyết chuẩn tắc về tài trợ thương mại quốc tế và quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ của Phòng Thương mại Quốc tế. Ba khái niệm trung tâm được làm rõ gồm:

• Thư tín dụng: Cam kết thanh toán có điều kiện của ngân hàng phát hành đối với người thụ hưởng khi xuất trình bộ chứng từ hợp lệ.
• Hợp đồng thông minh: Các thuật toán tự động thực thi điều khoản thanh toán và chuyển quyền sở hữu tài sản khi các điều kiện định trước được đáp ứng đầy đủ trên chuỗi khối.
• Bản ghi kỹ thuật số phân tán: Hệ thống dữ liệu được đồng bộ hóa tức thời giữa các nút mạng với chu kỳ tạo khối trung bình 10 phút một lần, đảm bảo tính toàn vẹn và chống chỉnh sửa dữ liệu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo nghiệp vụ tài trợ thương mại của MB giai đoạn 2019 - 2021, các báo cáo tài chính quốc tế, cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tiêu biểu như Báo cáo số 70/BC-BTP ngày 23/3/2020 của Bộ Tư pháp về rà soát khung khổ pháp lý đối với công nghệ blockchain tại Việt Nam.

Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu bao gồm 15 giao dịch và dự án thử nghiệm tiêu biểu của các định chế tài chính trong nước và quốc tế, điển hình như MB, BIDV, VPBank, HSBC, Barclays và Mizuho. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích nhằm tập trung vào các ngân hàng tiên phong tham gia các liên minh chuỗi khối như Contour và Voltron trên nền tảng R3 Corda hoặc IBM Hyperledger Fabric. Phương pháp phân tích chủ đạo là so sánh đối chiếu đa chiều giữa quy trình thư tín dụng truyền thống và quy trình trên nền tảng chuỗi khối, kết hợp phân tích tình huống thực tế. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ thực tế công nghệ blockchain trong ngành ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2019 - 2021 đang ở giai đoạn thử nghiệm có kiểm soát, do đó việc phân tích định tính chuyên sâu từng giao dịch thực tế sẽ phản ánh chính xác các rào cản kỹ thuật, pháp lý và vận hành hơn là các mô hình định lượng diện rộng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc ứng dụng chuỗi khối tạo ra bước nhảy vọt về tốc độ xử lý giao dịch. Kết quả phân tích các giao dịch thực nghiệm cho thấy thời gian hoàn tất quy trình từ phát hành, thông báo đến kiểm tra bộ chứng từ đã giảm mạnh từ 5 - 10 ngày làm việc xuống còn từ 2 đến 24 giờ, tương đương mức cắt giảm thời gian xử lý lên tới 80% đến 90%. Điển hình như giao dịch nhập khẩu cà phê của VPBank hoàn tất chỉ trong 2 giờ, hoặc giao dịch giữa Nhựa Duy Tân và INEOS Styrolution qua HSBC Việt Nam được xử lý trọn vẹn trong vòng 24 giờ.

Thứ hai, công nghệ sổ cái phân tán giúp tối ưu hóa chi phí vận hành từ 30% đến 50% nhờ loại bỏ hoàn toàn chi phí in ấn, chuyển phát nhanh quốc tế chứng từ giấy và giảm bớt nhân sự kiểm tra thủ công.

Thứ ba, mức độ an toàn và minh bạch dữ liệu được nâng cao tuyệt đối. Cơ chế mã hóa và sự bất biến của chuỗi khối giúp triệt tiêu nguy cơ làm giả chứng từ thương mại, đồng thời cho phép các bên cập nhật trạng thái lô hàng theo thời gian thực.

Thứ tư, quá trình triển khai tại MB giai đoạn 2019 - 2021 mới chỉ dừng lại ở bước ký thỏa thuận thử nghiệm và xử lý các giao dịch thí điểm, chưa thể nhân rộng toàn diện do tính kết nối của hệ sinh thái đối tác gồm doanh nghiệp, hãng tàu và cơ quan quản lý chưa đồng bộ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng ứng dụng tại MB phản ánh đúng xu hướng phát triển chung của hệ thống tài chính toàn cầu. Theo phân tích của ngân hàng BNY Mellon, các tổ chức tài chính thường cần lộ trình từ 7 đến 10 năm để chuyển đổi hoàn toàn sang hệ thống thanh toán chuỗi khối. Nguyên nhân chính của sự chậm trễ này không nằm ở giới hạn công nghệ mà xuất phát từ sự thiếu vắng của khung khổ pháp lý toàn diện công nhận giá trị pháp lý của chứng từ số và hợp đồng thông minh. Rủi ro an ninh mạng cũng là một biến số lớn khi trong thực tế từng ghi nhận các sự cố nghiêm trọng, chẳng hạn vụ tấn công sàn Bitfinex năm 2016 làm thất thoát gần 120.000 đơn vị Bitcoin trị giá khoảng 72 triệu USD vào thời điểm đó.

Về phương diện trực quan hóa, toàn bộ chu trình xử lý có thể được biểu diễn qua bảng so sánh đa tiêu chí và sơ đồ luồng dữ liệu phân tán giữa các nút mạng. Bảng dữ liệu sẽ đối chiếu trực tiếp sự khác biệt giữa hai mô hình: mô hình truyền thống với luồng thông tin tuần tự qua SWIFT và dịch vụ bưu chính đối lập với mô hình chuỗi khối cho phép truyền tin đa phương tức thời. Sơ đồ chu trình sẽ mô tả rõ cách thức các chứng từ vận tải và bảo hiểm được số hóa, mã hóa khóa riêng tư và tự động đối soát thông qua hợp đồng thông minh.

Đề xuất và khuyến nghị

• Hoàn thiện hành lang pháp lý và tiêu chuẩn hóa văn bản số: Kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành liên quan sớm xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) cho các giao dịch tài trợ thương mại trên nền tảng chuỗi khối, đặt mục tiêu công nhận 100% giá trị pháp lý của vận đơn điện tử và hợp đồng thông minh trong giai đoạn 2023 - 2025. Chủ thể thực hiện là Ngân hàng Nhà nước phối hợp cùng Bộ Tư pháp và Bộ Công Thương.
• Nâng cấp hạ tầng công nghệ và tích hợp hệ thống lõi: Ban Công nghệ MB cần chủ động phân bổ ngân sách để nâng cấp hệ thống Core Banking, xây dựng các cổng kết nối API chuẩn hóa nhằm tích hợp liền mạch với mạng lưới Contour và nền tảng R3 Corda. Mục tiêu kỹ thuật là giảm thiểu 100% độ trễ truyền dữ liệu liên ngân hàng, hoàn thành trước quý IV năm 2024.
• Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Khối Nhân sự và Trung tâm Đào tạo MB cần triển khai chương trình đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ thư tín dụng điện tử cho tối thiểu 80% đội ngũ chuyên viên thanh toán quốc tế trong vòng 12 tháng, bảo đảm nhân sự nắm vững quy trình vận hành và kỹ năng kiểm soát rủi ro an ninh mạng.
• Mở rộng hệ sinh thái và thúc đẩy liên kết đối tác: Khối Khách hàng Doanh nghiệp MB cần đẩy mạnh ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với ít nhất 10 doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn trong ngành nhựa, hóa chất, nông sản và các hãng vận tải biển quốc tế trước năm 2025, qua đó tạo lập mạng lưới thanh toán có quy mô thanh khoản cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và chuyên viên thanh toán quốc tế tại các ngân hàng thương mại: Tiếp cận cẩm nang toàn diện về quy trình vận hành thư tín dụng trên nền tảng Contour, giúp rút ngắn thời gian thiết kế sản phẩm tài trợ thương mại số từ vài tháng xuống vài tuần.
• Các nhà quản trị doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Nắm bắt phương thức tối ưu hóa dòng tiền và cắt giảm chi phí trung gian trong các thương vụ mua bán quốc tế, chuyển đổi quy trình nhận bộ chứng từ từ 7 ngày xuống còn 2 giờ để giải phóng hàng hóa nhanh chóng tại cảng.
• Cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước: Khai thác hệ thống luận cứ thực tiễn và số liệu khảo sát chuyên sâu để phục vụ việc soạn thảo các văn bản pháp luật, hoàn thiện khung pháp lý về chứng từ điện tử và giao dịch xuyên biên giới.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị với hệ thống lý thuyết chuẩn mực kết hợp phân tích các case study thực tế điển hình tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Blockchain giải quyết triệt để vấn đề gì trong phương thức thanh toán tín dụng chứng từ truyền thống? Công nghệ giải quyết nút thắt về thời gian xử lý và nguy cơ gian lận chứng từ giấy. Thay vì luân chuyển thủ công qua đường bưu điện mất từ 5 đến 10 ngày, toàn bộ chứng từ được số hóa và đối soát tự động trên chuỗi khối chỉ trong vòng 2 đến 24 giờ với tính minh bạch tuyệt đối.

Tại sao mô hình chuỗi khối liên hợp lại là lựa chọn tối ưu cho hệ thống ngân hàng? Mô hình liên hợp cân bằng giữa tính phi tập trung và tính bảo mật thông tin tài chính. Mạng lưới giới hạn quyền xác thực cho các thành viên được cấp phép, giúp ngân hàng bảo vệ bí mật kinh doanh của khách hàng tốt hơn so với chuỗi khối công khai.

Rào cản lớn nhất khi triển khai thư tín dụng chuỗi khối tại Việt Nam là gì? Thách thức lớn nhất là khung khổ pháp lý chưa đồng bộ. Các quy định hiện hành chưa công nhận đầy đủ giá trị pháp lý của vận đơn điện tử và tính tự thực thi của hợp đồng thông minh, khiến các ngân hàng vẫn phải vận hành song song quy trình giấy để phòng ngừa rủi ro.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu được hưởng lợi ích trực tiếp nào khi tham gia mạng lưới? Doanh nghiệp tiết kiệm từ 30% đến 50% chi phí chuyển phát chứng từ, rút ngắn thời gian giải phóng hàng hóa tại cảng nhập khẩu, nâng cao vòng quay vốn lưu động và loại bỏ hoàn toàn rủi ro đối tác sử dụng chứng từ giả mạo để chiếm đoạt tài sản.

Ngân hàng có phải thay thế hoàn toàn hệ thống phần mềm Core Banking hiện tại không? Ngân hàng không cần thay thế hệ thống hiện hữu mà chỉ cần xây dựng các giao diện lập trình ứng dụng để kết nối hệ thống lõi với các mạng lưới chuỗi khối chuyên biệt như Contour hay Corda, giúp tối ưu hóa chi phí đầu tư công nghệ ban đầu.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về ứng dụng công nghệ chuỗi khối trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức tín dụng chứng từ.
• Phân tích sâu sắc sự chuyển dịch từ quy trình chứng từ giấy sang giao dịch kỹ thuật số, chứng minh khả năng rút ngắn thời gian xử lý từ 5 - 10 ngày xuống còn 2 - 24 giờ.
• Đánh giá khách quan thực trạng thử nghiệm tại MB giai đoạn 2019 - 2021, chỉ rõ các thành tựu tiên phong cùng những rào cản về hạ tầng và pháp lý.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi cao cho ngành ngân hàng Việt Nam trong lộ trình chuyển đổi số từ nay đến năm 2025.
• Kêu gọi sự vào cuộc đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, hệ thống ngân hàng thương mại và cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu nhằm nhanh chóng chuẩn hóa khung chính sách, thúc đẩy ứng dụng công nghệ chuỗi khối để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trên thị trường thương mại toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận về ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ. Thực trạng ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Quân Đội. Giải pháp thúc đẩy ứng dụng công nghệ blockchain trong tài trợ thương mại quốc tế theo phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Ngân hàng TMCP Quân Đội.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ 1. Tổng quan về công nghệ blockchain 1. Khái niệm và phương thức hoạt động của blockchain * Khái niệm ‘’Blockchain là chính là một dạng công nghệ sổ cái phân tán (Distributed Ledger Technology), trong đó việc lưu giữ các bản ghi kỹ thuật số được cập nhật liên tục và độc lập bởi người tham gia trên mạng’’(Satoshi Nakamoto,2008). Khái niệm blockchain lần đầu tiên ra đời vào năm 2008 và được hiện thực hóa vào năm sau đó như là một phần cốt lõi của bitcoin, khi công nghệ blockchain đóng vai trò như là một cuốn sổ cái cho tất cả các giao dịch.

Sổ cái phân tán có một mạng lưới các nút (máy tính được kết nối với mạng) với cơ sở dữ liệu được sao chép và đồng bộ hóa, hiển thị cho bất kỳ người tham gia trong mạng. Toàn bộ chuỗi bản ghi được bảo vệ bằng các thuật toán toán học phức tạp nhằm đảm bảo tính toàn vẹn và bảo mật của dữ liệu. Do đó, một bản ghi đầy đủ về tất cả các hoạt động có trong cơ sở dữ liệu được đảm bảo. Sổ cái phân tán với các khối đã xác nhận được tổ chức trong một chuỗi tuần tự sử dụng các liên kết mật mã và dữ liệu đã được ghi lại thì không thể xóa hoặc sửa đổi mà chỉ thêm các bản ghi mới vào cuối.

‘’Blockchain được thiết kế để chống giả mạo và tạo ra các bản ghi sổ cái cuối cùng, dứt khoát và bất biến’’. ‘’Blockchain là một cơ sở dữ liệu toàn diện, theo trình tự thời gian của các giao dịch’’ (Carla L. “Các giao dịch được nhóm thành các “khối” riêng lẻ, được đóng dấu thời gian và sau đó được kết nối với khối trước đó” (Fiammetta S. Blockchain lưu giữ các giao dịch trên hàng nghìn máy tính khác nhau chạy một ứng dụng phần mềm chung.

“Mỗi máy tính được kết nối với cùng một mạng ngang hàng chạy theo cùng một tập hợp các quy tắc hoạt động của toàn bộ mạng, được gọi là giao thức” (Josias N. Mạng lưới các máy tính hoạt động trên cơ chế “đồng thuận”, tức là trước khi 11 một thay đổi nào đó được người tham gia cập nhật vào blockchain, phải có sự thống nhất giữa tất cả các máy tính có trong mạng. Hệ thống tự động cập nhật trên mỗi nút để các bên tham gia đều có thông tin mới nhất. Thực tế, ý tưởng về các chuỗi khối ra đời từ những năm 90s của thế kỷ trước trong bài viết ‘’ How to Time-Stamp a Digital Document’’ của hai tác giả W.

Scott Stornetta và Stuart Haber. Bài báo đã đưa ra các vấn đề cần giải quyết cho bài toán đóng dấu thời gian chính xác cho các tệp dữ liệu nhằm ghi nhận thời gian thực để không bị chỉnh sửa và giả mạo. Tuy nhiên, cách giải thích của Stornetta và Haber được coi là không hoàn chỉnh và giới chuyên gia cho rằng vẫn cần một bên thứ ba để đảm bảo. Sau đó công nghệ blockchain được đổi mới từ các nhà khoa học máy tính khác cho tới năm 2008 với sự ra đời của bitcoin, Satoshi Nakamoto đã được ghi nhận là người phát minh ra Blockchain.

Từ năm 2008 tới nay, blockchain đã trải qua nhiều cột mốc phát triển và trở nên phổ biến rộng rãi chỉ khi được các doanh nghiệp và tổ chức ứng dụng vào các lĩnh vực khác nhau của đời sống, cụ thể như minh họa ở hình 1. * R3 (R3CEV LLC) là một công ty chuyên về công nghệ sổ cái phân tán (DLT), được hỗ trợ bởi hiệp hội của hơn 70 tổ chức tài chính lớn nhất thế giới về nghiên cứu và phát triển việc sử dụng cơ sở dữ liệu blockchain trong hệ thống tài chính có trụ sở tại thành phố New York. Quá trình phát triển của blockchain Nguồn: Pioneer Discover 12 Hiện nay trên thị trường tiền số, tiền điện tử, phần lớn nhiều người đang đánh đồng khái niệm bitcoin và blockchain. Nhưng bản chất, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Cụ thể, bitcoin là một dạng tiền kỹ thuật số, được dùng làm phương tiện trao đổi sử dụng với mục đích trao đổi trong một mạng lưới người dùng. Còn blockchain được hiểu là công nghệ là nền tảng để phát triển và xây lên những loại tiền kỹ thuật số. Như vậy bitcoin hay tiền điện tử chỉ là một ứng dụng của công nghệ blockchain. Tuy nhiên, do sự nổi tiếng của đồng bitcoin mà tại thời kỳ đầu blockchain chỉ thu hút sự quan tâm của thế giới do nó đóng vai trò là nền tảng cho các loại tiền ảo.

Tới những năm gần đây, blockchain mới thực sự được các công ty và tổ chức khai thác tiềm năng để ứng dụng trong các ngành từ dịch vụ tài chính, sản xuất và khu vực công cho đến chuỗi cung ứng, giáo dục và năng lượng. Và càng ngày blockchain càng khẳng định tác động sâu sắc của công nghệ này đối với thương mại toàn cầu. Công nghệ blockchain hiện đã và đang nhận được rất nhiều quan tâm không chỉ của các công ty công nghệ mà còn là của các chính phủ, cơ quan quản lý, các tập đoàn và doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực khác nhau như y tế, kiểm toán, bảo hiểm, quản lý chuỗi cung ứng, bất động sản, đăng ký sở hữu trí tuệ, lưu trữ dữ liệu…Công nghệ blockchain cũng được kỳ vọng mang lại những thay đổi rất đáng tích cực và hứa hẹn mang tới một kỷ nguyên số cho hoạt động tài chính ngân hàng nhờ khả năng đột phá về công nghệ, giúp thay đổi các quy trình nghiệp vụ truyền thống của ngân hàng, đẩy nhanh tốc độ giao dịch của các dịch vụ, giảm thiểu bớt chi phí vận hành và mang lại độ bảo mật cao trong hoạt động ngân hàng. Diễn đàn kinh tế thế giới (World Economic Forum – WEF) đã kết luận rằng công nghệ blockchain “sẽ thay đổi một cách cơ bản cách thức kinh doanh của định chế tài chính trên toàn thế giới” trong nghiên cứu mới nhất của họ với tiêu đề “Tương lai cơ sở hạ tầng tài chính” xuất bản tháng 12/2016.

Trong nghiên cứu này, WEF khẳng định rằng công nghệ blockchain “có tiềm năng lớn để thúc đẩy sự tinh giản hóa và tính hiệu quả trong các dịch vụ tài chính và sẽ tác động đến tính phù hợp của các mô hình kinh doanh hiện tại, đặt ra bài toánvề việc thay đổi phương thức quản lý và kinh doanh đối với các nhà quản lý và kinh doanh”. 13 * Các nguyên lý hoạt động của blockchain Trong ấn phẩm Fundamentals of Blockchain của Ravindhar Vadapalli xuất bản tháng 10 năm 2020, tại chương 2 - Taking a Look at How Blockchain Works, tác giả đã làm sáng tỏ câu hỏi ‘’ Why It’s Called “Blockchain” – bằng việc phân tích hai nguyên lý hoạt động của blockchain đó là nguyên lý mã hóa và nguyên lý tạo khối. ➢ Nguyên lý mã hóa Trên thực tế, cuốn sổ cái luôn được duy trì bởi các máy tính trong mạng ngang hàng được kết nối với nhau. Ví dụ: Trong hệ thống ngân hàng, chúng ta chỉ biết các giao dịch và thông tin của riêng mình thì trên blockchain bạn có thể xem các giao dịch của những người khác cùng tham gia vào hệ sinh thái này.

Hệ thống blockchain bảo đảm độ tin cậy có được thông qua các hàm mã hóa toán học đặc biệt. Khi một thông tin được mã hóa bằng một khóa công khai cụ thể thì chỉ chủ sỡ hữu của khóa riêng tư này mới có thể giải mã và đọc được nội dung thông tin. Cụ thể là khi mã hóa một yêu cầu giao dịch bằng khóa riêng tư, có nghĩa là người tham gia đang tạo ra một chữ ký điện tử được các máy tính trong mạng lưới blockchain sử dụng để kiểm tra chủ thể gửi và tính xác thực của giao dịch. Chữ ký này là một chuỗi văn bản và là sự kết hợp của yêu cầu giao dịch và khóa riêng tư của người dùng.

Chỉ cần một ký tự đơn trong mã khóa yêu cầu giao dịch này bị thay đổi thì chữ ký điện tử sẽ thay đổi theo. Vì thế, hacker khó có thể thay đổi yêu cầu giao dịch của người dùng. ➢ Nguyên lý tạo khối Các giao dịch sau khi được gửi lên trên mạng lưới blockchain sẽ được nhóm vào các khối và các giao dịch trong cùng 1 khối (block) được coi là đã xảy ra cùng thời điểm. Mỗi nút có thể nhóm các giao dịch với nhau thành một khối và gửi nó vào mạng lưới như một hàm ý cho các khối tiếp theo được gắn vào sau đó.

Bất kỳ nút nào cũng có thể tạo ra một khối mới. Để được thêm vào blockchain, mỗi khối phải chứa một đoạn mã đóng vai trò như một đáp án cho một vấn đề toán học phức tạp được tạo ra bằng hàm mã hóa không thể đảo ngược. Mạng lưới quy định mỗi 14 khối được tạo ra sau một quãng thời gian là 10 phút một lần, bởi vì trong mạng lưới luôn có một số lượng lớn các máy tính đều tập trung vào việc đoán ra dãy số này. Nút nào giải quyết được vấn đề toán học như vậy sẽ được quyền gắn khối tiếp theo lên trên chuỗi và gửi nó tới toàn bộ mạng lưới.

Do xác suất việc xây dựng các block đồng thời là rất thấp nên hầu như không có trường hợp nhiều khối được giải quyết cùng một lúc và nhiều lần tạo ra các khối nối đuôi khác nhau. Do đó, toàn bộ chuỗi- khối sẽ nhanh chóng ổn định và hợp nhất lại khi mà mọi nút đều đồng thuận. Phân loại blockchain Trong bài viết ‘’ A Review on BlockChain Security’’ của hai tác giả Remya Stephen and Aneena Alex (năm 2018-xuất bản bởi IOP Conference Series: Materials Science and Engineering) đã chỉ ra blockchain gồm có ba loại với khả năng truy cập và xác thực khác nhau như sau: ➢ Blockchain công khai (Public blockchain) là blockchain phổ biến nhất và được sử dụng ở hầu hết các sổ cái. Đây là blockchain cho phép bất kỳ người dùng nào tham gia mà không có sự hạn chế về quyền truy cập.

Blockchain công khai được thiết kế với mục đích phi tập trung hoàn toàn.