Luận văn thạc sĩ mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của ban lãnh đạo và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp

Nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của ban lãnh đạo và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản trị doanh nghiệp.

• Tác giả: Phạm Tiến Đạt
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Việt Quảng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Lệ Sở Hữu Ban Lãnh Đạo Và Hiệu Quả Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới thiệu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.6. Cấu trúc bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan lý thuyết
• 2.2. Các công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp
• 2.3. Giả thiết nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Mô hình gốc của Short và Keasey (1999)
• 3.1.2. Mô tả các biến và cách đo lường
• 3.1.3. Mô hình mở rộng
• 3.2. Mô tả dữ liệu
• 3.2.1. Thống kê số lượng công ty theo mức độ sở hữu
• 3.2.2. Thống kê mô tả
• 3.2.3. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Mô hình gốc
• 4.1.1. Kết quả hồi quy
• 4.1.2. Thảo luận kết quả
• 4.2. Mô hình mở rộng với việc kiểm soát yếu tố thời gian
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• 5.1. Các hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A. Kết quả hồi quy mô hình 3.1 biến phụ thuộc ROE
• B. Kết quả hồi quy mô hình 3.1 biến phụ thuộc Tobin’s Q
• C. Kết quả hồi quy mô hình 3.2 biến phụ thuộc ROE
• D. Kết quả hồi quy mô hình 3.2 biến phụ thuộc Tobin’s Q
• E. Kết quả hồi quy mô hình 3.3 biến phụ thuộc ROE
• F. Kết quả hồi quy mô hình 3.3 biến phụ thuộc Tobin’s Q
• G. Kết quả hồi quy mô hình 3.4 biến phụ thuộc ROE
• H. Kết quả hồi quy mô hình 3.4 biến phụ thuộc Tobin’s Q

Tóm tắt

I. Tổng quan về tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo và hiệu quả doanh nghiệp

Mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế. Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng ban lãnh đạo doanh nghiệp có thể ảnh hưởng đến quyết định và chiến lược của công ty, từ đó tác động đến hiệu quả hoạt động. Việc hiểu rõ mối quan hệ này giúp các nhà đầu tư và quản lý đưa ra quyết định hợp lý hơn.

1.1. Khái niệm tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo

Tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo đề cập đến phần trăm cổ phần mà các thành viên trong ban lãnh đạo nắm giữ trong công ty. Sự sở hữu này có thể tạo ra động lực cho ban lãnh đạo trong việc tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.

1.2. Tầm quan trọng của hiệu quả hoạt động doanh nghiệp

Hiệu quả hoạt động doanh nghiệp được đo lường qua các chỉ số như lợi nhuận, doanh thu và sự hài lòng của khách hàng. Hiệu quả cao không chỉ mang lại lợi ích cho cổ đông mà còn cho toàn bộ các bên liên quan.

II. Vấn đề và thách thức trong mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và hiệu quả

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự phân tán quyền sở hữu, dẫn đến xung đột lợi ích giữa các cổ đông và ban lãnh đạo.

2.1. Xung đột lợi ích giữa cổ đông và ban lãnh đạo

Khi ban lãnh đạo không nắm giữ đủ cổ phần, họ có thể không quan tâm đến lợi ích của cổ đông, dẫn đến quyết định không tối ưu cho doanh nghiệp.

2.2. Tác động của quyền lực ban lãnh đạo đến quyết định

Quyền lực của ban lãnh đạo có thể dẫn đến việc họ đưa ra các quyết định không phù hợp, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và hiệu quả

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, nhiều phương pháp đã được áp dụng. Các nhà nghiên cứu thường sử dụng mô hình hồi quy để phân tích dữ liệu từ các công ty niêm yết.

3.1. Mô hình hồi quy tuyến tính

Mô hình hồi quy tuyến tính giúp xác định mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và hiệu quả hoạt động, từ đó đưa ra các kết luận chính xác hơn.

3.2. Phân tích dữ liệu từ các công ty niêm yết

Dữ liệu từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ này, giúp các nhà nghiên cứu đưa ra các khuyến nghị thực tiễn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ phức tạp giữa tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ sở hữu cao có thể dẫn đến hiệu quả tốt hơn, nhưng cũng có thể gây ra tình trạng trì trệ nếu ban lãnh đạo nắm giữ quá nhiều quyền lực.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực nghiệm

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động, nhưng cũng có những trường hợp ngoại lệ.

4.2. Ứng dụng trong quản trị doanh nghiệp

Các công ty có thể áp dụng các kết quả nghiên cứu để điều chỉnh tỷ lệ sở hữu của ban lãnh đạo, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp vẫn là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Các nghiên cứu trong tương lai cần tiếp tục khám phá các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế đang thay đổi.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Các phát hiện chính từ nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ sở hữu ban lãnh đạo có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động, nhưng cần xem xét nhiều yếu tố khác.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố tác động đến mối quan hệ này, cũng như các giải pháp để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp là chủ đề được quan tâm rộng rãi trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp. Tại Việt Nam, với sự phát triển nhanh chóng của thị trường chứng khoán và quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, việc nghiên cứu mối quan hệ này càng trở nên cấp thiết. Luận văn tập trung phân tích dữ liệu của 175 công ty niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSX) trong giai đoạn 2011-2016, nhằm làm rõ ảnh hưởng của tỷ lệ sở hữu của ban quản lý đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Hiệu quả được đo lường bằng hai chỉ số chính là tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) và giá trị Tobin’s Q. Nghiên cứu không chỉ giúp làm sáng tỏ mối quan hệ này trong bối cảnh kinh tế Việt Nam mà còn cung cấp cơ sở thực tiễn để các doanh nghiệp điều chỉnh cơ cấu sở hữu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Qua đó, luận văn góp phần bổ sung vào kho tàng nghiên cứu về quản trị doanh nghiệp tại thị trường mới nổi, đồng thời hỗ trợ các nhà quản lý và nhà đầu tư trong việc ra quyết định chiến lược.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết về sự chia tách quyền sở hữu và quyền quản lý trong doanh nghiệp, theo đó các cổ đông là chủ sở hữu nhưng quyền điều hành thực tế thuộc về ban quản lý cấp cao. Mâu thuẫn lợi ích giữa hai bên tạo ra chi phí đại diện, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Lý thuyết chi phí đại diện và mô hình quản trị doanh nghiệp được sử dụng để giải thích các hành vi của ban quản lý trong việc tối đa hóa lợi ích cá nhân hay cổ đông. Ngoài ra, mô hình hồi quy phi tuyến bậc ba của Short và Keasey (1999) được áp dụng để kiểm định mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp. Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ sở hữu của ban quản lý (MAN), hiệu quả hoạt động doanh nghiệp (đo bằng ROE và Tobin’s Q), chi phí đại diện, và các biến kiểm soát như tỷ lệ sở hữu của định chế tài chính (INST), tỷ lệ sở hữu của các tổ chức, cá nhân khác (EX), quy mô doanh nghiệp (SIZE), tốc độ tăng trưởng doanh thu (GRO) và tỷ lệ nợ trên tổng tài sản (DEBT).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng với dữ liệu bảng thu thập từ 175 công ty niêm yết trên HSX trong giai đoạn 2011-2016, tổng cộng 1050 quan sát. Mẫu loại trừ các công ty trong lĩnh vực tài chính và điện do đặc thù báo cáo tài chính và quy định khác biệt. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên đã kiểm toán, đảm bảo độ tin cậy. Phương pháp phân tích chính là hồi quy bình phương nhỏ nhất tổng thể (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FE), tác động ngẫu nhiên (RE) và các mô hình có điều chỉnh sai số chuẩn để khắc phục phương sai thay đổi và tự tương quan. Mô hình hồi quy phi tuyến bậc ba được sử dụng để kiểm định giả thuyết về mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động. Ngoài ra, mô hình mở rộng có thêm biến giả YEAR để kiểm soát ảnh hưởng của điều kiện kinh tế vĩ mô theo thời gian.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Không tồn tại mối quan hệ phi tuyến bậc ba giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp: Kết quả hồi quy trên cả hai biến phụ thuộc ROE và Tobin’s Q đều cho thấy các biến MAN, MAN², MAN³ không có ý nghĩa thống kê với mức ý nghĩa 10%. Điều này trái ngược với các nghiên cứu quốc tế như của Short và Keasey (1999).

2. Không có mối quan hệ tuyến tính giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động: Phân tích hồi quy tuyến tính cũng không tìm thấy bằng chứng về mối quan hệ có ý nghĩa giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp.

3. Ảnh hưởng tiêu cực của tỷ lệ nợ đến hiệu quả hoạt động: Biến DEBT có hệ số hồi quy âm và có ý nghĩa thống kê ở mức 10%, cho thấy khi tỷ lệ nợ trên tổng tài sản tăng, hiệu quả hoạt động doanh nghiệp giảm.

4. Quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động: Biến SIZE có hệ số hồi quy dương và ý nghĩa thống kê ở mức 1%, cho thấy các doanh nghiệp có quy mô lớn hơn thường hoạt động hiệu quả hơn.

5. Ảnh hưởng của điều kiện kinh tế vĩ mô theo thời gian: Biến giả YEAR có ý nghĩa thống kê ở mức 10% trong mô hình với ROE, nhưng dấu hệ số âm cho thấy hiệu quả hoạt động trong giai đoạn 2015-2016 thấp hơn so với giai đoạn 2011-2014, có thể do nhiều yếu tố như cạnh tranh gia tăng, tác động của các hiệp định thương mại tự do và chi phí lao động tăng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy tại Việt Nam, tỷ lệ sở hữu của ban quản lý không phải là yếu tố quyết định trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, điều này có thể do nhiều nguyên nhân đặc thù của thị trường mới nổi như sự phân tán quyền sở hữu, mức độ minh bạch thông tin chưa cao, và ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài như môi trường kinh doanh và chính sách nhà nước. So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này tương đồng với nghiên cứu của Himmelberg et al. (1999) khi cho rằng hiệu quả hoạt động doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nội sinh từ môi trường hoạt động. Việc tỷ lệ nợ có ảnh hưởng tiêu cực phù hợp với các nghiên cứu trước đây, phản ánh rủi ro tài chính và chi phí lãi vay cao có thể làm giảm lợi nhuận. Quy mô doanh nghiệp là yếu tố thuận lợi, giúp doanh nghiệp tận dụng lợi thế quy mô, tăng cường năng lực cạnh tranh và quản trị hiệu quả hơn. Việc biến giả YEAR có dấu âm trong khi kỳ vọng tích cực cho thấy sự phức tạp của môi trường kinh tế Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu, bao gồm các tác động từ thị trường quốc tế và chính sách trong nước. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân tán giữa ROE và tỷ lệ sở hữu ban quản lý, cho thấy sự phân tán không tập trung, minh họa rõ ràng cho kết luận không có mối quan hệ rõ ràng giữa hai biến này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường cơ chế kiểm soát và giám sát ban quản lý: Do tỷ lệ sở hữu của ban quản lý không ảnh hưởng rõ ràng đến hiệu quả, các doanh nghiệp cần thiết lập các cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn như ban kiểm soát độc lập, kiểm toán nội bộ nhằm giảm thiểu chi phí đại diện và rủi ro đạo đức. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát.

2. Xây dựng chính sách đãi ngộ gắn kết hiệu quả hoạt động: Áp dụng các hình thức thưởng cổ phiếu, quyền chọn mua cổ phiếu và các chính sách lương thưởng dựa trên hiệu quả kinh doanh để khuyến khích ban quản lý tập trung vào mục tiêu dài hạn của doanh nghiệp. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng nhân sự.

3. Quản lý và tối ưu hóa cấu trúc vốn: Giảm tỷ lệ nợ vay không hợp lý để hạn chế rủi ro tài chính, đồng thời tăng cường huy động vốn chủ sở hữu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Thời gian thực hiện: 2-3 năm; Chủ thể: Ban tài chính và kế toán.

4. Đẩy mạnh phát triển quy mô và năng lực quản trị: Tăng cường đầu tư vào công nghệ, đào tạo nhân sự và mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh để tận dụng lợi thế quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh. Thời gian thực hiện: 3-5 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo và phòng phát triển kinh doanh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ về tác động của cơ cấu sở hữu đến hiệu quả hoạt động, từ đó xây dựng chiến lược quản trị phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.

2. Nhà đầu tư và cổ đông: Cung cấp thông tin tham khảo về vai trò của ban quản lý trong doanh nghiệp, hỗ trợ đánh giá rủi ro và tiềm năng đầu tư.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo bổ ích về phương pháp nghiên cứu định lượng, mô hình hồi quy và phân tích dữ liệu bảng trong lĩnh vực quản trị doanh nghiệp.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Giúp đánh giá thực trạng quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam, từ đó đề xuất các chính sách hỗ trợ phát triển thị trường vốn và nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ sở hữu của ban quản lý có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp không?
   Nghiên cứu cho thấy không có mối quan hệ tuyến tính hay phi tuyến bậc ba có ý nghĩa thống kê giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp tại Việt Nam trong giai đoạn 2011-2016.

2. Tại sao tỷ lệ nợ lại ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động?
   Tỷ lệ nợ cao làm tăng chi phí lãi vay và rủi ro tài chính, từ đó giảm lợi nhuận và hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp, điều này được thể hiện qua hệ số hồi quy âm và có ý nghĩa thống kê.

3. Quy mô doanh nghiệp có vai trò như thế nào đối với hiệu quả hoạt động?
   Quy mô lớn giúp doanh nghiệp tận dụng lợi thế quy mô, tăng cường năng lực cạnh tranh và quản trị hiệu quả hơn, do đó có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động.

4. Tại sao biến giả YEAR lại có dấu âm trong khi kỳ vọng là tích cực?
   Điều này có thể do nhiều yếu tố như cạnh tranh gia tăng, tác động của các hiệp định thương mại tự do, chi phí lao động tăng và sự thay đổi trong môi trường kinh tế vĩ mô làm giảm hiệu quả hoạt động trong giai đoạn 2015-2016.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để kiểm định mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và hiệu quả?
   Luận văn sử dụng mô hình hồi quy bình phương nhỏ nhất tổng thể (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (FE), tác động ngẫu nhiên (RE) và các mô hình có điều chỉnh sai số chuẩn, dựa trên mô hình phi tuyến bậc ba của Short và Keasey (1999).

Kết luận

• Luận văn không tìm thấy mối quan hệ phi tuyến bậc ba hay tuyến tính có ý nghĩa giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp tại Việt Nam giai đoạn 2011-2016.
• Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản có ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động, trong khi quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực.
• Biến giả thời gian YEAR cho thấy hiệu quả hoạt động trong giai đoạn 2015-2016 thấp hơn so với 2011-2014, phản ánh tác động phức tạp của môi trường kinh tế.
• Kết quả nghiên cứu gợi ý cần tập trung vào các yếu tố khác như cơ chế kiểm soát, chính sách đãi ngộ và quản trị rủi ro để nâng cao hiệu quả doanh nghiệp.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu với các biến về thù lao quản lý, sở hữu nội bộ và ảnh hưởng của sở hữu nhà nước, đồng thời áp dụng các phương pháp phân tích nâng cao hơn để tăng độ chính xác kết quả.

Hành động khuyến nghị: Các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư nên xem xét đa chiều các yếu tố quản trị và tài chính, không chỉ dựa vào tỷ lệ sở hữu của ban quản lý để đánh giá hiệu quả hoạt động và ra quyết định chiến lược.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về nghiên cứu. Giới thiệu về lý do chọn đề tài. Chương 2: Tổng quan lý thuyết và các nghiên cứu. Chương 2 sẽ trình bày về tổng quan lý thuyết và tóm tắt các kết quả nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Chương 3: Phương pháp và mô hình nghiên cứu. Chương 3 trình bày phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn, mô hình được sử dụng, các TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 biến, cách đo lường các biến, dữ liệu được sử dụng, cách thu thập và mô tả dữ liệu. Chương 4: Kết quả thực nghiệm. Chương 4 trình bày các kết quả nghiên cứu dựa trên dữ liệu đã thu thập được và thảo luận các kết quả nghiên cứu.

Chương 5: Kết luận và hạn chế của đề tài. Trình bày các kết luận được rút ra từ kết quả nghiên cứu và nêu lên các hạn chế của luận văn. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan lý thuyết Trên lý thuyết, các cổ đông là người chủ sở hữu đích thực của một công ty, phải là người điều hành các hoạt động của công ty. Nhưng trên thực tế, hầu hết cổ đông của các công ty cổ phần rất phân tán và do đó quyền điều hành thực chất lại nằm trong tay ban quản lý cấp cao (Hội đồng quản trị và Ban giám đốc, trong đó quyền lực tập trung chủ yếu vào Hội đồng quản trị) của công ty.

Đây là những người được các cổ đông uỷ quyền đứng ra điều hành công ty, đem lại lợi ích cho cả hai phía. Đứng trên quan điểm của cổ đông, một sẽ công ty thực hiện tất cả (hoặc chỉ) các dự án có NPV dương, và điều đó sẽ làm tăng giá trị của doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc các cổ đông của công ty uỷ quyền cho các quản lý cấp cao trên lại gây sự chia tách quyền sở hữu và quyền quản lý một doanh nghiệp. Sự chia tách giữa quyền sở hữu và quyền quản lý doanh nghiệp làm nảy sinh các mâu thuẫn giữa quyền lợi của các quản lý cấp cao và các cổ đông, những người quản lý vì lợi ích của mình có thể gây phương hại cho lợi ích của các cổ đông, gây thiệt hại cho công ty.

Chẳng hạn, một giám đốc khi xem xét lựa chọn một trong hai công ty để tiến hành tư vấn chiến lược marketing phân phối sản phẩm ra thị trường (đây là một sản phẩm chiến lược có vai trò quan trọng đối với hoạt động của công ty). Công ty A với bề dày kinh nghiệm, hoạt động chuyên nghiệp, trong khi công ty B mới được thành lập kinh nghiệm hoạt động không có, nhưng đây là công ty do người thân của giám đốc công ty thành lập. Đứng trên quan điểm của công ty thì trong tình huống này nên chọn công ty A vì tính quan trọng của sản phẩm, tuy nhiên giám đốc công ty lại chọn công ty B mà không quan tâm đến kết quả của hoạt động này, vì nó mang lại lợi ích cho công ty mà người thân của ông ta làm chủ. Ở một mức độ nào đó, như trong tình huống này, lợi ích của công ty, cổ đông và lợi ích của các quản lý công ty đã mâu thuẫn với nhau.

Mâu thuẫn này được biết đến dưới cái tên "vấn đề đại diện”. Vì vậy, làm cách nào để các cổ đông chắc chắn rằng các nhà quản lý cấp cao không kiếm tiền bất chính từ vốn của chủ sở hữu hoặc theo đuổi mục đích cá nhân? TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 Chi phí đại diện có thể giảm thiểu bằng cách giám sát những nỗ lực và hành động của nhà quản lý và bằng cách can thiệp khi nhà quản lý đi lệch hướng. Sự giám sát có thể ngăn chặn những chi phí đại diện, ví dụ: giám sát như những đặc quyền của các nhà quản lý, giám sát có thể xác định rằng nhà quản lý dành đủ thời gian cho công việc… Nhưng việc giám sát yêu cầu thời gian và tiền bạc. Một số giám sát hầu như luôn đáng giá, nhưng cũng có thể tiêu tốn thêm tiền nhưng không mang lại giá trị từ việc giảm thiểu chi phí đại diện.

Giống như đầu tư, sự giám sát làm giảm lợi nhuận mang lại. Một số chi phí đại diện không thể ngăn chặn ngay cả với sự giám sát chặt chẽ nhất. Giả sử một cổ đông thực hiện giám sát những quyết định đầu tư vốn. Làm cách nào để các cổ đông có thể biết chắc được một ngân sách vốn được phê duyệt bởi những nhà quản lý cấp cao có bao gồm (1): tất cả các cơ hội có NPV dương cho công ty và (2): không có những dự án với NPV âm do việc xây dựng đế chế và đầu tư cố thủ? (xây dựng đế chế khi mà các nhà quản lý đầu tư nhiều hơn để củng cố quyền lực của mình, các nhà quản lý thích điều hành một quy mô kinh doanh lớn hơn; đầu tư cố thủ khi một dự án được đề xuất với những kỹ năng mà chỉ nhà quản lý có).

Nhà quản lý biết rõ về triển vọng của công ty hơn những người bên ngoài. Nếu cổ đông có thể liệt kê tất cả dự án cùng với NPV của dự án đó, thì sẽ không cần đến nhà quản lý nữa. Bên cạnh đó, để giảm thiểu chi phí đại diện hầu hết các công ty lớn hiện nay trên thế giới thường chi trả cho nhà quản lý dựa trên thành quả từ giá chứng khoán của công ty. Sự đãi ngộ này thường được chi trả dưới một trong ba dạng: quyền chọn chứng khoán, chứng khoán hạn chế (chứng khoán mà phải được giữ lại trong nhiều năm) hay cổ phần thành quả (cổ phần được chia khi đạt được mục tiêu thành quả hay mục tiêu khác).

Khi đã nắm giữ cổ phần của công ty trong tay, thì bây giờ những nhà quản lý là các cổ đông có quyền lợi trực tiếp với công ty đối với lợi nhuận hay thua lỗ của công ty. Đồng thời, nếu công ty hoạt động hiệu quả và giá chứng khoán tăng, nhà quản lý có thể có lợi ích từ giá chứng khoán. Có nhiều thuận lợi khi chi trả lương bổng đãi ngộ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 cho nhà quản lý qua giá chứng khoán. Khi làm việc chăm chỉ để tối đa hoá giá trị công ty, nhà quản lý có thể tối đa hoá giá trị của cổ đông và kiếm thêm lương bổng, đãi ngộ cho chính mình.

Điều này đồng nghĩa với nhận định là khi tỷ lệ sở hữu của ban quản lý tăng lên thì hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp cũng sẽ tăng lên. Tuy nhiên có một câu hỏi được đặt ngược lại, đó là liệu khi số lượng cổ phần sở hữu của các nhà quản lý tăng lên thì liệu hoạt động của công ty có bị ảnh hưởng, khi mà họ điều hành công ty với mục đích phục vụ cho lợi ích của họ mà không đặt lợi ích của công ty lên hàng đầu (mâu thuẫn này được gọi tên là hiệu ứng cố thủ). Một nhà quản lý với một số lượng lớn cổ phần của công ty trong tay thì quyền lực tập trong tay họ rất lớn, và như thế cũng đồng nghĩa với việc loại bỏ họ ra khỏi quyền lực là một nhiệm vụ khó khăn. Họ có thể tùy ý điều hành công ty theo ý muốn của họ mà ít chịu tác động hơn của các thành phần khác trong công ty đồng thời không lo lắng về việc nếu công ty không hoạt động hiệu quả thì họ sẽ mất đi quyền lực này.

Chẳng hạn, nhà quản lý có thể trì hoãn các dự án đầu tư có giá trị nếu như các dự án này làm giảm thu nhập trong ngắn hạn, làm giảm giá trị của công ty, tác động lên giá cổ phiếu (các dự án này có thể có dòng tiền âm trong khoảng thời gian đầu nhưng dương trong thời gian sau). Phần này khái quát sơ lược về các hành vi của ban quản lý với vai trò là một người được ủy quyền của các cổ đông trong hoạt động điều hành công ty. Phần tiếp theo sẽ trình bày các nghiên cứu đã có về việc tìm kiếm mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.2 Các công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp luôn là một chủ đề được các nhà kinh tế bàn luận. Trên thế giới đã có rất nhiều các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ này.

Tại Mỹ, Morck et al.(1988) sử dụng Tobin’s Q như là một thước đo hiệu suất và tỷ lệ phần trăm cổ phần của các hội đồng quản trị như là một thước đo về quyền sở hữu quản lý, Morck et al. (1988) sử dụng kỹ thuật hồi quy tuyến tính chia cắt (piecewise -cho phép các hệ số hồi quy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 trên quyền sở hữu thay đổi ở các mức sở hữu 5% và 25%) để ước tính mối quan hệ giữa các biến này. Kết quả của họ cho thấy mối quan hệ tích cực giữa quyền sở hữu quản lý và Tobin’s Q trong phạm vi quyền sở hữu từ 0% đến 5% và vượt quá mức sở hữu 25%; mặc dù mức độ phản ứng của hiệu suất đối với các thay đổi trong quyền sở hữu quản lý là ít hơn đối với các mức ở trên mức 25%. Họ cũng lưu ý một mối quan hệ tiêu cực trong khoảng 5% đến 25%.

Morck et al. (1988) kết luận rằng các kết quả này phù hợp với quan điểm cho rằng sự hội tụ của các ảnh hưởng lợi ích chiếm ưu thế trong phạm vi 0% đến 5% và trên mức 25%, với hiệu ứng phân kỳ là chiếm ưu thế trong phạm vi quyền sở hữu từ 5% đến 25%. Hiệu quả 0% 25% 50% 100% Tỷ lệ sở hữu Hình 2.1: Mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của ban quản lý và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp theo nghiên cứu của Morck et al.(1988) Trong khi đó, McConnell và Servaes (1995) thực hiện hồi quy Tobin’s Q với quyền sở hữu quản lý. Kết quả cho thấy mối quan hệ giữa quyền sở hữu quản lý và giá trị của công ty là rất phức tạp, có hình dạng chữ U, vì giá trị của công ty tăng lên đầu tiên và sau đó giảm khi quyền sở hữu trở nên tập trung trong tay nhà quản lý.