Luận văn thạc sĩ mối quan hệ tỷ lệ sở hữu của ban giám đốc và hiệu quả kinh doanh của các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán thành phố hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu mối quan hệ tỷ lệ sở hữu của ban giám đốc và hiệu quả kinh doanh của các công ty niêm yết trên sàn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP HCM
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Lệ Sở Hữu Ban Giám Đốc Và Hiệu Quả Kinh Doanh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU
• 2. CHƯƠNG II: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Hiệu quả kinh doanh của công ty
• 2.2. Mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu quản trị và hiệu quả kinh doanh của công ty
• 2.3. Các nghiên cứu trên thế giới
• 2.4. Nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG III: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU
• 3.1. Phương pháp
• 3.1.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Mô tả dữ liệu
• 3.2.1. Thống kê mô tả
• 4. CHƯƠNG IV: NỘI DUNG VÀ CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Niêm yết và sự thay đổi hiệu quả hoạt động
• 4.2. Sở hữu quản trị và hiệu quả hoạt động của công ty
• 4.3. Phân tích đa biến
• 5. CHƯƠNG V: KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• 1. DỮ LIỆU TÀI CHÍNH CÁC CÔNG TY TẠI NĂM NIÊM YẾT
• 2. DỮ LIỆU TÀI CHÍNH CÁC CÔNG TY TRƯỚC KHI NIÊM YẾT 3 NĂM
• 3. DỮ LIỆU TÀI CHÍNH CÁC CÔNG TY SAU KHI NIÊM YẾT 3 NĂM
• 4. THAY ĐỔI TRONG ROS HOẠT ĐỘNG TRƯỚC KHI KHẮC PHỤC PHƯƠNG SAI THAY ĐỔI
• 5. THAY ĐỔI TRONG ROS RÒNG TRƯỚC KHI KHẮC PHỤC PHƯƠNG SAI THAY ĐỔI
• 6. THAY ĐỔI TRONG LỢI NHUẬN HOẠT ĐỘNG TRƯỚC KHI KHẮC PHỤC PHƯƠNG SAI THAY ĐỔI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tỷ lệ sở hữu ban giám đốc và hiệu quả kinh doanh

Tỷ lệ sở hữu của ban giám đốc trong doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh. Nghiên cứu cho thấy rằng mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và hiệu quả kinh doanh không chỉ đơn thuần là tuyến tính mà còn có thể phi tuyến. Việc sở hữu cổ phần của ban giám đốc có thể tạo ra động lực cho họ trong việc tối ưu hóa lợi nhuận và giá trị công ty. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng tỷ lệ sở hữu quá cao có thể dẫn đến xung đột lợi ích giữa các cổ đông và ban giám đốc.

1.1. Khái niệm tỷ lệ sở hữu ban giám đốc

Tỷ lệ sở hữu ban giám đốc được định nghĩa là phần trăm cổ phần mà các thành viên trong ban giám đốc nắm giữ trong công ty. Sở hữu này có thể ảnh hưởng đến quyết định quản lý và chiến lược kinh doanh của công ty.

1.2. Tầm quan trọng của hiệu quả kinh doanh

Hiệu quả kinh doanh được đo bằng các chỉ số như lợi nhuận trên tài sản (ROA) và lợi nhuận trên doanh thu (ROS). Những chỉ số này phản ánh khả năng sinh lời và hiệu quả sử dụng tài sản của doanh nghiệp.

II. Vấn đề và thách thức trong mối quan hệ giữa sở hữu và hiệu quả

Mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu ban giám đốc và hiệu quả kinh doanh thường gặp phải nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là xung đột lợi ích giữa các cổ đông và ban giám đốc. Khi ban giám đốc nắm giữ quá nhiều cổ phần, họ có thể đưa ra quyết định không tối ưu cho lợi ích của cổ đông. Ngoài ra, việc thiếu minh bạch trong quản lý cũng có thể dẫn đến những quyết định sai lầm.

2.1. Xung đột lợi ích giữa cổ đông và ban giám đốc

Xung đột lợi ích xảy ra khi ban giám đốc ưu tiên lợi ích cá nhân hơn là lợi ích của cổ đông. Điều này có thể dẫn đến việc ra quyết định không hiệu quả và ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh.

2.2. Thiếu minh bạch trong quản lý

Thiếu minh bạch trong các quyết định của ban giám đốc có thể gây ra sự nghi ngờ từ phía cổ đông. Điều này có thể làm giảm lòng tin và ảnh hưởng đến giá trị cổ phiếu của công ty.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa sở hữu và hiệu quả

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu ban giám đốc và hiệu quả kinh doanh, các nhà nghiên cứu thường sử dụng các phương pháp định lượng như hồi quy tuyến tính. Phương pháp này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của tỷ lệ sở hữu đến các chỉ số hiệu quả kinh doanh. Ngoài ra, việc phân tích dữ liệu từ các công ty niêm yết cũng cung cấp cái nhìn sâu sắc về mối quan hệ này.

3.1. Mô hình hồi quy tuyến tính

Mô hình hồi quy tuyến tính được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và hiệu quả kinh doanh. Mô hình này giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng và mức độ ảnh hưởng của chúng.

3.2. Phân tích dữ liệu từ các công ty niêm yết

Dữ liệu từ các công ty niêm yết trên sàn chứng khoán cung cấp thông tin quý giá về tỷ lệ sở hữu và hiệu quả kinh doanh. Việc phân tích này giúp đưa ra những kết luận chính xác hơn về mối quan hệ giữa hai yếu tố này.

IV. Kết quả nghiên cứu về tỷ lệ sở hữu và hiệu quả kinh doanh

Nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ sở hữu ban giám đốc có tác động đáng kể đến hiệu quả kinh doanh. Các công ty có tỷ lệ sở hữu cao thường có hiệu quả kinh doanh tốt hơn. Tuy nhiên, mối quan hệ này không phải lúc nào cũng tuyến tính. Ở mức sở hữu thấp, hiệu quả kinh doanh có thể giảm, trong khi ở mức sở hữu cao, hiệu quả có thể tăng lên.

4.1. Tác động tích cực của sở hữu cao

Các công ty có tỷ lệ sở hữu ban giám đốc cao thường có động lực lớn hơn trong việc tối ưu hóa lợi nhuận và giá trị công ty. Điều này dẫn đến hiệu quả kinh doanh tốt hơn.

4.2. Tác động tiêu cực của sở hữu thấp

Ngược lại, các công ty có tỷ lệ sở hữu thấp có thể gặp khó khăn trong việc ra quyết định hiệu quả, dẫn đến hiệu quả kinh doanh giảm sút.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu ban giám đốc và hiệu quả kinh doanh là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Các nghiên cứu hiện tại đã chỉ ra rằng tỷ lệ sở hữu có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh, nhưng cần thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ mối quan hệ này. Tương lai của nghiên cứu có thể tập trung vào việc tìm hiểu các yếu tố khác ảnh hưởng đến mối quan hệ này.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc xác định các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu và hiệu quả kinh doanh, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Triển vọng nghiên cứu trong tương lai có thể bao gồm việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu mới và mở rộng phạm vi nghiên cứu đến các công ty không niêm yết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2007-2013 với nhiều biến động và sự phát triển của thị trường chứng khoán, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ lệ sở hữu của Ban Giám đốc và hiệu quả kinh doanh của các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) trở nên cấp thiết. Theo số liệu thu thập từ 204 công ty niêm yết trong giai đoạn này, mức độ sở hữu cổ phần của CEO và Ban Giám đốc có ảnh hưởng rõ nét đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh, đồng thời xác định mức độ tác động của tỷ lệ sở hữu quản trị đến các chỉ số tài chính như lợi nhuận trên tài sản (ROA), lợi nhuận trên doanh thu (ROS) và lợi nhuận thực tế (R).

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các công ty niêm yết trên HOSE từ năm 2007 đến 2013, giai đoạn đánh dấu sự chuyển đổi và phát triển mạnh mẽ của thị trường chứng khoán Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và nhà đầu tư trong việc điều chỉnh cơ cấu sở hữu nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, đồng thời góp phần hoàn thiện chính sách quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam. Các chỉ số tài chính được phân tích chi tiết, trong đó ROA và ROS giảm trung bình khoảng 0.015-0.02 sau niêm yết, trong khi lợi nhuận thực tế tăng trung bình trên 200% trong dài hạn, phản ánh sự biến động phức tạp của hiệu quả kinh doanh sau niêm yết.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết người chủ - người đại diện (Agency Theory) của Jensen và Meckling (1976), nhấn mạnh mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và nhà quản lý khi quyền sở hữu và quyền kiểm soát bị tách rời. Lý thuyết này giải thích tại sao tỷ lệ sở hữu của Ban Giám đốc có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh thông qua việc gắn kết lợi ích giữa các bên. Bên cạnh đó, mô hình mối quan hệ phi tuyến giữa sở hữu quản trị và hiệu quả kinh doanh được áp dụng, dựa trên các nghiên cứu của Morck và đồng sự (1988) và Wenjuan và cộng sự (2011), cho thấy hiệu quả kinh doanh tăng khi sở hữu quản trị tăng đến một ngưỡng nhất định, sau đó có thể giảm do hiện tượng tham quyền cố vị.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Sở hữu quản trị (Managerial Ownership): Tỷ lệ cổ phần do CEO và Ban Giám đốc nắm giữ.
• Hiệu quả kinh doanh (Firm Performance): Đo bằng các chỉ số ROA, ROS và lợi nhuận thực tế.
• Chi phí đại diện (Agency Costs): Chi phí phát sinh do mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông và nhà quản lý.
• Mối quan hệ phi tuyến (Non-linear Relationship): Mối quan hệ không đơn điệu giữa sở hữu quản trị và hiệu quả kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ Vietstock, bao gồm thông tin tài chính và tỷ lệ sở hữu của 204 công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2007-2013. Mẫu nghiên cứu loại trừ các công ty tài chính và những công ty không có đủ dữ liệu về sở hữu quản trị và tài chính. Phương pháp phân tích sử dụng hồi quy đa biến với kỹ thuật bình phương bé nhất (OLS) để kiểm định ảnh hưởng của các biến sở hữu quản trị (CEO, Ban Giám đốc) và các biến kiểm soát như sở hữu nhà nước, sở hữu pháp nhân, quy mô công ty, tuổi công ty, tăng trưởng doanh thu, chi tiêu vốn, đòn bẩy tài chính và tính kiêm nhiệm của CEO.

Timeline nghiên cứu được chia thành hai giai đoạn:

• Ngắn hạn: So sánh hiệu quả kinh doanh 1 năm trước và 1 năm sau niêm yết.
• Dài hạn: So sánh hiệu quả kinh doanh 3 năm trước và 3 năm sau niêm yết.

Phân tích đơn biến được thực hiện để đánh giá sự khác biệt hiệu quả kinh doanh trước và sau niêm yết, kết hợp với kiểm định t-test và Wilcoxon để xác định ý nghĩa thống kê. Phân tích đa biến sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính đa biến để kiểm tra mối quan hệ phi tuyến giữa sở hữu quản trị và hiệu quả kinh doanh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả kinh doanh giảm sau niêm yết theo ROA và ROS:

   • ROA hoạt động và ROA ròng giảm trung bình khoảng 0.015-0.016 trong ngắn hạn (giai đoạn (-1,+1)) với ý nghĩa thống kê 5%.
   • ROS hoạt động và ROS ròng giảm trung bình trên 0.9 trong ngắn hạn, mức giảm này giảm xuống còn khoảng 0.15-0.18 trong dài hạn nhưng không có ý nghĩa thống kê.

2. Lợi nhuận thực tế tăng mạnh sau niêm yết:

   • Lợi nhuận hoạt động và lợi nhuận ròng tăng trung bình trên 200% trong dài hạn (giai đoạn (-3,+3)) với ý nghĩa thống kê 1%, cho thấy sự cải thiện về mặt lợi nhuận dù các chỉ số tỷ suất lợi nhuận giảm.

3. Ảnh hưởng của sở hữu quản trị đến hiệu quả kinh doanh có tính phi tuyến:

   • Nhóm công ty có tỷ lệ sở hữu CEO cao hơn trung vị (7%) có mức giảm ROA và ROS sâu hơn nhóm sở hữu thấp, tuy nhiên sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê.
   • Đối với sở hữu Ban Giám đốc (ALPHA), nhóm sở hữu cao (trung vị 9%) có mức giảm ROS hoạt động và ROS ròng sâu hơn nhóm sở hữu thấp, sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê ở mức 10%.
   • Lợi nhuận hoạt động và lợi nhuận ròng của nhóm sở hữu cao có sự tăng trưởng tích cực hơn nhóm sở hữu thấp, với sự khác biệt trung bình khoảng 10% (có ý nghĩa thống kê).

4. Mối quan hệ phi tuyến giữa sở hữu Ban Giám đốc và hiệu quả kinh doanh:

   • Ở mức sở hữu thấp, sở hữu Ban Giám đốc có tác động ngược chiều với hiệu quả hoạt động, trong khi ở mức sở hữu cao, tác động trở nên thuận chiều, phù hợp với lý thuyết về hiện tượng đồng lợi và hiện tượng chủ quan của nhà quản trị.

Thảo luận kết quả

Sự sụt giảm ROA và ROS sau niêm yết phản ánh các chi phí đại diện gia tăng và khả năng quản lý thu nhập trước niêm yết nhằm tạo ấn tượng tốt với nhà đầu tư. Mức tăng lợi nhuận thực tế cho thấy các công ty có thể cải thiện hiệu quả kinh tế tổng thể nhờ huy động vốn từ thị trường chứng khoán. Mối quan hệ phi tuyến giữa sở hữu quản trị và hiệu quả kinh doanh phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, cho thấy việc tăng sở hữu quản trị đến một ngưỡng nhất định sẽ thúc đẩy sự hội tụ lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, từ đó nâng cao hiệu quả. Tuy nhiên, khi sở hữu quá tập trung, hiện tượng tham quyền cố vị có thể làm giảm hiệu quả hoạt động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng thay đổi ROA, ROS và lợi nhuận thực tế trước và sau niêm yết, cùng bảng so sánh sự khác biệt hiệu quả kinh doanh giữa nhóm sở hữu cao và thấp. Kết quả cũng cho thấy vai trò quan trọng của các biến kiểm soát như sở hữu nhà nước, quy mô công ty và đòn bẩy tài chính trong việc ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường cơ chế gắn kết lợi ích giữa Ban Giám đốc và cổ đông:

   • Khuyến khích Ban Giám đốc nắm giữ cổ phần ở mức vừa phải (khoảng 20-30%) để tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh.
   • Thời gian thực hiện: 1-2 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Hội đồng quản trị, cổ đông lớn.

2. Hoàn thiện chính sách kiểm soát và giám sát nội bộ:

   • Thiết lập các cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ nhằm hạn chế hiện tượng tham quyền cố vị khi sở hữu quản trị quá tập trung.
   • Thời gian thực hiện: liên tục, ưu tiên trong 1 năm đầu.
   • Chủ thể thực hiện: Ban kiểm soát, Ủy ban kiểm toán.

3. Tăng cường minh bạch thông tin và công bố báo cáo tài chính:

   • Đảm bảo thông tin tài chính chính xác, kịp thời để giảm bất đối xứng thông tin giữa nhà quản lý và cổ đông.
   • Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc, bộ phận tài chính.

4. Đào tạo và nâng cao năng lực quản trị cho Ban Giám đốc:

   • Tổ chức các khóa đào tạo về quản trị doanh nghiệp, kỹ năng quản lý rủi ro và tài chính.
   • Thời gian thực hiện: 6-12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc, các tổ chức đào tạo chuyên nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Giám đốc và CEO các công ty niêm yết:

   • Lợi ích: Hiểu rõ tác động của tỷ lệ sở hữu quản trị đến hiệu quả kinh doanh, từ đó điều chỉnh cơ cấu sở hữu phù hợp.
   • Use case: Xây dựng chiến lược sở hữu cổ phần và quản trị nội bộ.

2. Nhà đầu tư và cổ đông lớn:

   • Lợi ích: Đánh giá mức độ ảnh hưởng của sở hữu quản trị đến giá trị và hiệu quả công ty để đưa ra quyết định đầu tư chính xác.
   • Use case: Phân tích rủi ro và tiềm năng đầu tư.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng:

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và kết quả thực nghiệm về mối quan hệ sở hữu quản trị và hiệu quả kinh doanh.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn thạc sĩ.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách:

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các quy định về quản trị công ty và thị trường chứng khoán.
   • Use case: Hoàn thiện khung pháp lý, chính sách giám sát thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ sở hữu của Ban Giám đốc ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả kinh doanh?

   • Tỷ lệ sở hữu Ban Giám đốc có mối quan hệ phi tuyến với hiệu quả kinh doanh: tăng hiệu quả khi sở hữu ở mức vừa phải (khoảng 20-30%), nhưng có thể giảm hiệu quả nếu sở hữu quá tập trung do hiện tượng tham quyền cố vị.

2. Tại sao ROA và ROS giảm sau khi công ty niêm yết?

   • Sự giảm này có thể do chi phí đại diện tăng lên và việc quản lý thu nhập trước niêm yết nhằm tạo ấn tượng tốt với nhà đầu tư, dẫn đến hiệu quả tài chính ngắn hạn giảm.

3. Lợi nhuận thực tế tăng mạnh có ý nghĩa gì?

   • Lợi nhuận thực tế tăng cho thấy công ty tận dụng được nguồn vốn huy động từ thị trường chứng khoán để mở rộng hoạt động và nâng cao hiệu quả kinh tế tổng thể trong dài hạn.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để kiểm định mối quan hệ này?

   • Nghiên cứu sử dụng phương pháp hồi quy đa biến với kỹ thuật bình phương bé nhất (OLS) trên dữ liệu bảng của 204 công ty niêm yết trong giai đoạn 2007-2013.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp tối ưu hóa tỷ lệ sở hữu quản trị?

   • Doanh nghiệp nên duy trì tỷ lệ sở hữu quản trị ở mức vừa phải, kết hợp với cơ chế giám sát hiệu quả và minh bạch thông tin để cân bằng lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, tránh hiện tượng tham quyền cố vị.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận sự tồn tại của mối quan hệ phi tuyến giữa tỷ lệ sở hữu Ban Giám đốc và hiệu quả kinh doanh của các công ty niêm yết trên HOSE giai đoạn 2007-2013.
• Hiệu quả kinh doanh theo các chỉ số ROA và ROS giảm sau niêm yết, trong khi lợi nhuận thực tế tăng mạnh trong dài hạn.
• Tỷ lệ sở hữu CEO và Ban Giám đốc có ảnh hưởng khác biệt đến các chỉ số hiệu quả, với nhóm sở hữu cao có lợi nhuận hoạt động và ròng tăng tích cực hơn.
• Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của sở hữu quản trị trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh, đồng thời cung cấp cơ sở cho các chính sách quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp gắn kết lợi ích, hoàn thiện cơ chế giám sát và nâng cao năng lực quản trị nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh doanh nghiệp niêm yết.

Hành động ngay: Các nhà quản lý và cổ đông nên xem xét điều chỉnh cơ cấu sở hữu và tăng cường minh bạch thông tin để nâng cao giá trị doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: GIỚI THIỆU Trong bối cảnh suy thoái chung của nền kinh tế thế giới và những khó khăn nội tại của nền kinh tế quốc gia, với định hướng tổng quát năm 2014 nhằm mục tiêu ổn định, hội nhập, đảm bảo an sinh, phúc lợi xã hội, nền kinh tế Việt Nam đầu năm 2015 đã có chuyển biến bước đầu, tích cực và đúng hướng. Tuy nhiên, trong điều kiện nền kinh tế còn khó khăn, thì việc điều hành một công ty đòi hỏi nhiều yếu tố, trong đó quan trọng là những kỹ năng, phẩm chất của các nhà quản trị. Đặc biệt, trong các công ty lớn thì vấn đề quản trị đòi hỏi việc tách biệt giữa sở hữu và quản lý. Việc tách biệt này rõ ràng đưa ra những lợi ích đáng kể cho các công ty với hàng ngàn cổ đông.

Đó là việc ủy quyền cho các cổ đông đại diện cho các cổ đông thiểu số khác; là việc chia tách, chuyển nhượng cổ phần sẽ không ảnh hưởng đến việc điều hành công ty; là việc thuê được các nhà quản lý chuyên nghiệp hành động theo các mục tiêu, chiến lược của công ty, giải quyết được mâu thuẫn giữa vốn và năng lực điều hành… Việc tách biệt giữa quyền sở hữu và quản lý, mặc dù đem lại những lợi ích không thể phủ nhận, nhưng cũng đưa lại sự mâu thuẫn giữa mục tiêu của các cổ đông và các nhà quản lý. Sự mâu thuẫn này tạo nên những vấn đề về người chủ - người đại diện. Các cổ đông là người chủ luôn mong muốn và yêu cầu các nhà quản lý tăng giá trị công ty; còn các nhà quản lý lại thường có khuynh hướng hành động cho lợi ích của bản thân. Những lợi ích này có thể gây ảnh hưởng đến mục tiêu của các cổ đông.

Minh chứng cho mâu thuẫn này là cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã để lại cho cả thế giới bài học đắt giá. Vấn đề mâu thuẫn này chỉ được giải quyết nếu các bên nhận được thông tin ngang bằng nhau. Tuy nhiên, đây là điều không thể trong thị trường tài chính. Vì vậy, để khắc phục vấn đề người chủ - người đại diện thì các công ty đã có nhiều biện pháp như thiết lập và thực hiện các cơ chế kiểm tra, giám sát, chính sách lương thưởng có động lực… Ngoài ra một biện pháp hữu ích khác thường được các công TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 ty sử dụng là gắn kết lợi ích của nhà quản trị với lợi ích doanh nghiệp thông qua tỷ lệ cổ phần được sở hữu bởi các nhà quản lý.

Mục tiêu của bài này là nghiên cứu tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của công ty và tìm hiểu mức độ ảnh hưởng của tỷ lệ nắm giữ cổ phiếu công ty của CEO và tỷ lệ nắm giữ cổ phiếu của Ban Giám đốc đến hiệu quả kinh doanh của công ty. Với mục tiêu nghiên cứu trên, luận văn sẽ trả lời cho ba câu hỏi về mối quan hệ giữa sở hữu quản trị và hiệu quả kinh doanh của công ty. Thứ nhất là liệu việc sở hữu cổ phần công ty của các thành viên trong Ban Giám đốc có ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các công ty? Thứ hai là nếu có ảnh hưởng thì mức độ ảnh hưởng của việc sở hữu quản trị này như thế nào? Thứ ba là tỷ lệ nắm giữ của các nhà quản lý bao nhiêu thì sẽ mang lợi ích cho chủ sở hữu là tăng giá trị công ty? Luận văn chọn nghiên cứu các công ty niêm yết trên HOSE trong thời kỳ năm 2007 đến năm 2013 bởi vì đây là thời gian từ khi Trung tâm giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSTC) đổi tên thành Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) đến nay. Đây cũng là khoảng thời gian vừa đủ để thực hiện nghiên cứu và đảm bảo số liệu thu thập được đầy đủ nhất.

Bài viết sử dụng phương pháp bình phương bé nhất OLS cho mô hình hồi quy tuyến tính đa biến với dữ liệu bảng để kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của công ty. Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự sụt giảm hiệu quả kinh doanh xung quanh thời điểm niêm yết với một số thước đo hiệu quả hoạt động. Vì mẫu khá nhỏ và TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 không có đầy đủ dữ liệu của các doanh nghiệp niêm yết nên một số kết quả không mang ý nghĩa thống kê. Chúng ta thấy rằng, quyền sở hữu quản trị có tác động đáng kể đến hiệu quả hoạt động và tài chính của doanh nghiệp.

Những doanh nghiệp có cổ phần thuộc sở hữu Ban Giám đốc ở mức độ thấp thì tỷ lệ sở hữu tương quan ngược chiều với hiệu quả hoạt động kinh doanh. Điều này dường như là kết quả của vấn đề đại diện. Vượt qua một ngưỡng nhất định, ước tính khoảng trên 28.75%, hiệu quả hoạt động gia tăng khi quyền sở hữu của Ban Giám đốc gia tăng. Trong giới hạn bài viết, kết quả ủng hộ lý thuyết có mối quan hệ phi tuyến giữa sở hữu của Ban Giám đốc và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp đối với thước đo hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp bằng lợi nhuận trên doanh thu.

Kết quả đối với thước đo lợi nhuận hoạt động ủng hộ lý thuyết có mối tương quan nghịch giữa sở hữu cổ phần của Giám đốc và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Trong khi đó, với hiệu quả doanh nghiệp do bằng lợi nhuận trên tài sản và lợi nhuận ròng, kết quả ủng hộ lý thuyết không có mối tương quan giữa sở hữu quản trị và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Phần tiếp theo của nghiên cứu được cấu trúc như sau: Chương tiếp theo trình bày tổng quan các nghiên cứu trước đây. Chương III mô tả bộ dữ liệu và phương pháp đo lường sở hữu quản lý và sự thay đổi hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Những kết quả thực nghiệm được trình bày trong chương IV. Cuối cùng là phần kết luận được trình bày trong chương V. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG II: TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.1 Hiệu quả kinh doanh của công ty Huang và Song (2001) đã so sánh hiệu quả kinh doanh của các công ty được thành lập tại Trung Quốc và niêm yết tại Hồng Kông. Có hai hiệu ứng trái ngược nhau ảnh hưởng lên hiệu quả kinh doanh của các công ty mới niêm yết: ảnh hưởng tiêu cực của IPO và ảnh hưởng tích cực của tư nhân hóa.

Nếu tác động IPO chi phối tác động tư nhân hóa thì lợi nhuận và hiệu quả hoạt động của công ty có sự sụt giảm đáng kể sau niêm yết. Ngược lại, nếu tác động tư nhân hóa chi phối thì lợi nhuận và hiệu quả hoạt động của công ty sẽ được cải thiện. Ảnh hưởng tích cực của tư nhân hóa D'Souza và Megginson (1999) so sánh hiệu quả kinh doanh trước và sau khi tư nhân hóa của 85 công ty từ 28 quốc gia công nghiệp phát triển được tư nhân hóa thông qua việc phát hành cổ phần ra công chúng từ năm 1990 đến năm 1996. Nghiên cứu ghi nhận kết quả: Tư nhân hóa mang lại lợi nhuận, sản lượng, hiệu quả hoạt động và thanh toán cổ tức tăng đáng kể.

D'Souza và đồng sự (2000) đưa ra một số nguyên nhân của việc cải thiện hiệu quả kinh doanh của các công ty như sau: Kỷ luật thị trường vốn: Các giao dịch cổ phiếu công khai đưa đến khả năng công ty bị tiếp quản bởi các cổ đông bên ngoài, và khả năng liên kết chế độ lương thưởng với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Kết quả là, khi giao dịch cổ phiếu trong thị trường chứng khoán, chủ sở hữu phải nâng cao năng lực để thúc đẩy nỗ lực và trách nhiệm của nhà quản lý tốt hơn. Thay đổi chủ sở hữu: Sau khi tư nhân hóa, có sự thay đổi đáng kể trong động cơ của chủ sở hữu, nhà quản lý và các mục tiêu của công ty. Các doanh nghiệp nhà TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 nước thường theo đuổi các mục tiêu không phù hợp với việc tối đa lợi nhuận.

Do đó, sự tư nhân hóa giúp tạo ra lợi nhuận lớn nhất cho chủ sở hữu và cải thiện hiệu quả hoạt động đáng kể. Tái cơ cấu, thay đổi giám đốc điều hành và hội đồng quản trị: Ngay trước khi tư nhân hóa, nhiều doanh nghiệp cơ cấu lại thông qua việc thay đổi cơ cấu sở hữu, mua lại, cấu trúc lại tài chính,. Những thay đổi này sẽ giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn. Áp lực cạnh tranh.

Áp lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế có thể là động lực buộc các công ty mới được tư nhân hóa hoạt động hiệu quả hơn. Vì vậy, các doanh nghiệp tư nhân hóa trong ngành công nghiệp cạnh tranh có thể đạt được hiệu quả lớn nhất. Ngoài ra, việc các công ty phải công bố báo cáo tài chính thường xuyên có thể là một trong những lý do mà tư nhân hóa có thể cải thiện hiệu suất của các doanh nghiệp. Ảnh hưởng tiêu cực của IPO Một số nghiên cứu đưa ra bằng chứng thực nghiệm chứng minh hiệu quả kinh doanh công ty giảm đi sau khi công ty phát hành lần đầu ra công chúng trong các nền kinh tế phát triển và đang phát triển.

Các nhà quản lý cũng như các nhà đầu tư đều có những kỳ vọng lạc quan về kết quả kinh doanh tương lai của công ty dựa trên những gì mà nó đã thể hiện trước khi niêm yết. Jain và Kini (1994) đã so sánh giá trị của công ty tại thị trường Mỹ. Tác giả nghiên cứu sự thay đổi trong hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp khi các doanh nghiệp này tiến hành thay đổi từ hình thức sở hữu tư nhân thành sở hữu công cộng với mẫu nghiên cứu bao gồm các công ty IPO từ năm 1976 đến năm 1986. Kết TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 quả nghiên cứu cho thấy các công ty niêm yết lần đầu đưa ra tỷ số giá trị thị trường trên sổ sách (M/B) và tỷ số giá cổ phiếu trên thu nhập (P/E) cao tại thời điểm chào bán ra công chúng lần đầu nhưng giảm đi sau đó.

Jain và Kini (1994) nhấn mạnh rằng kết quả của họ cho thấy rằng các nhà đầu tư xuất hiện và định giá các công ty chào bán cho công chúng dựa trên kỳ vọng rằng tăng trưởng lợi nhuận sẽ tiếp tục, trong khi trên thực tế mức thu nhập trước khi IPO được kỳ vọng thậm chí không được duy trì. Jain và Kini (1994) đưa ra một số lời giải thích cho sự suy giảm trong hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.