phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình đã công bố của tác giả có liên quan đến đề tài luận án và danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm 4 chƣơng, 14 tiết.popper 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.popper Chƣơng 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI Để nghiên cứu Tư tưởng triết học của Karl Raimund Popper, trong luận án này, tác giả cần phải bắt đầu từ việc tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề để làm rõ, trong lĩnh vực này, các học giả đi trƣớc đã đạt đƣợc những kết quả gì có thể tham khảo vào luận án, những gì vẫn đang là khoảng trống mà tác giả luận án cần tiếp tục nghiên cứu bổ sung. Nghiên cứu về tƣ tƣởng triết học Karl Raimund Popper là đề tài khá mới, nên chƣa có nhiều công trình và tài liệu để luận án có thể tham khảo. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn cố gắng khảo sát những công trình trong và ngoài nƣớc có thể hỗ trợ trực tiếp hay gián tiếp cho việc thực hiện luận án ở ba mảng là điều kiện tiền đề cho sự ra đời tƣ tƣởng triết học của Popper, triết học về khoa học và triết học chính trị - xã hội của K.
Những công trình nghiên cứu về điều kiện, tiền đề ra đời tƣ tƣởng triết học của Karl Raimund Popper Mọi tƣ tƣởng triết học đều liên hệ mật thiết với những điều kiện kinh tế, xã hội, chính trị và văn hóa của thời đại mà nó nảy sinh và phát triển. Tƣ tƣởng triết học của Karl Popper cũng không ngoại lệ; nó chịu sự chi phối của các điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội và văn hóa của nƣớc Áo nói riêng và xã hội phƣơng Tây hiện đại nói chung giữa thế kỷ XX. Nghiên cứu tƣ tƣởng triết học của K. Popper, các tác giả đều ít nhiều đề cập đến những điều kiện, tiền đề cơ bản dẫn đến sự ra đời tƣ tƣởng của ông.
Những công trình nghiên cứu trong nước: Có rất ít tài liệu liên quan trực tiếp đến nội dung điều kiện, tiền đề ra đời tƣ tƣởng triết học của Karl Raimund Popper bằng tiếng Việt. Tuy nhiên, chúng tôi có thể tham khảo tƣ liệu trong các nghiên cứu về lịch sử châu Âu nói chung nƣớc Áo nói riêng, từ đó chắt lọc ra nhƣng tƣ liệu hữu ích phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài. Tác phẩm Lịch sử triết học phương Tây hiện đại [10] do Bùi Đăng Duy và Nguyễn Tiến Dũng chủ biên (2005) tuy không phân tích riêng những điều kiện kinh tế - xã hội dẫn tới sự hình thành tƣ tƣởng triết học của K. Popper nhƣng đã (LUAN.popper 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.popper khái lƣợc một cách tổng quan mối quan hệ của các trào lƣu triết học phƣơng Tây hiện đại với sự phát triển của khoa học mà triết học của K.
Popper là một trong số đó. Trong cái nhìn tổng quan đó tác giả luận án có thể thấy đƣợc sự ảnh hƣởng của vật lý học Newton (1642 – 1727), thuyết tiến hóa của C.Darwin (1809 – 1882), thuyết lƣợng tử của A.Einstein (1879 - 1955) và nguyên lý bất định của HeisenBerg (1901 - 1976) đến sự hình thành và phát triển tƣ tƣởng triết học của K. Trong bài viết Lịch sử như là hư cấu - quan điểm sáng tạo mới về đề tài lịch sử [3] tác giả Phan Tuấn Anh (2013) khi tìm hiểu quan niệm của Popper về mối quan hệ giữa bản chất tri thức của sử học với bản chất tri thức của khoa học tự nhiên đã liệt kê một loạt những phát minh khoa học trong thế kỷ XX làm thay đổi quan niệm truyền thống về tri thức khoa học, mặc dù còn thiếu sự phân tích chi tiết nhƣng đây cũng là những gợi ý cho chúng tôi khi đi tìm hiểu về bối cảnh ra đời tƣ tƣởng triết học của K. Nội dung phần “Những nhân tố quy định diện mạo và những đặc điểm cơ bản của triết học phƣơng Tây hiện đại” trong chƣơng I thuộc tập 3 của bộ sách Lịch sử triết học phương Tây [36] của tác giả Đỗ Minh Hợp (2014) là cơ sở để chúng tôi đi từ bối cảnh chung của xã hội phƣơng Tây tìm ra những nhân tố, những điều kiện quy định sự hình thành tƣ tƣởng triết học của K.
Bên cạnh những tài liệu thuộc lĩnh vực triết học ít ỏi nghiên cứu về nội dung này thì những công trình thuộc lĩnh vực sử học và văn hóa học của thế giới thế kỷ XX cũng góp phần cung cấp cho chúng ta bức tranh toàn cảnh về những biến động kinh tế, chính trị - xã hội, văn hóa và khoa học công nghệ dẫn tới sự hình thành tƣ tƣởng triết học của K. Trong đó phải kể đến cuốn sách Lịch sử thế giới hiện đại [66] do Nguyễn Anh Thái (2005) chủ biên đã trình bày những sự kiện nổi bật và đặc trƣng cơ bản của lịch sử thế giới giai đoạn 1917 – 1995 nhƣ sự kiện chiến tranh thế giới thứ nhất, chiến tranh thế giới thứ hai, quá trình hình thành, phát triển và sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nƣớc Đông Âu. Những nội dung trên của cuốn sách đã phác họa toàn cảnh về những biến động chính trị - xã hội có ảnh hƣởng trực tiếp tới sự hình thành tƣ tƣởng triết học của K. Popper, làm cơ sở để luận giải những nội dung cơ bản trong triết học chính trị - xã hội của vị triết gia này.popper 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.popper Những thành tựu văn minh của nhân loại trong thế kỷ XX đƣợc trình bày trong cuốn sách Lịch sử văn minh thế giới [56] do Vũ Dƣơng Ninh (2010) chủ biên, trong đó những bƣớc tiến vƣợt bậc về khoa học công nghệ trong thời kỳ này đƣợc các tác giả tập trung giới thiệu, từ sự ra đời của chiếc máy tính điện tử đầu tiên năm 1946 đến robot đầu tiên đƣợc chế tạo tại Mỹ năm 1961, những đột phá trong công nghệ sinh học về gen, tế báo, enzim cho tới những thành tựu của công cuộc chinh phục vũ trụ đã chứng minh cho nhân loại thấy vai trò to lớn của các phát minh khoa học đối với sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội.
Qua đó có thể thấy rằng những phát minh khoa học mang tính chất vạch thời đại của thế kỷ XX không chỉ cổ vũ các nhà khoa học tự nhiên hăng say nghiên cứu mà còn đặt ra yêu cầu đối với nhiều bộ môn khoa học khác trong đó có triết học khoa học nhằm tìm ra phƣơng pháp luận phù hợp cho việc nghiên cứu khoa học hiệu quả, đây rất có thể là lí do khiến Popper dành nhiều tâm huyết cho triết học khoa học. Những công trình nghiên cứu ngoài nước: Trong tác phẩm Karl Popper - Những năm hình thành, 1902-1945: Chính trị và Triết học giữa hai cuộc chiến tại Viên (Karl Popper –The Formative Years, 1902-1945: Politics and Philosophy in Vien Interwar) [83] với 591 trang viết Malachi Hacohen (2000) đã phác họa nên một bức chân dung hấp dẫn của nhà triết học này. Để giúp Popper thoát khỏi sự đánh giá là bảo thủ và chống cộng sau chiến tranh, Hacohen đã cố công khôi phục các tác phẩm của ông và đồng thời cho thấy chúng có chứa những thông điệp cần thiết cho nền chính trị và triết học hiện đại. Trong những năm sau chiến tranh, mỗi bƣớc thay đổi trong tƣ tƣởng của Popper đều đƣợc phân tích bởi nhiều ngƣời đi theo ông.
Ngƣợc lại, thời thơ ấu của ông trƣớc năm 1945 đƣợc biết đến tƣơng đối ít. Nhƣng hiện nay ngƣời ta có thể tham khảo nghiên cứu của Malachi Haim Hacohen. Nhà nghiên cứu Anthony O'Hear - Giáo sƣ Triết học tại Đại học Buckinghamshire, Giám đốc Học viện Triết học Hoàng gia và là biên tập viên của tạp chí Triết học- là một trong những ngƣời dành nhiều tâm sức cũng nhƣ có nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về tƣ tƣởng triết học của K. Cuốn sách Karl Popper: Triết học và các vấn đề (Karl Popper: Philosophy and Problems) [88] (LUAN.popper 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.popper (1995) của ông là một bộ sƣu tập các bài luận của mƣời lăm triết gia nổi bật, một vài ngƣời trong số họ có liên hệ mật thiết với Popper và tác phẩm của ông, cung cấp những đánh giá về sự đóng góp của Popper trong một số lĩnh vực chính: phƣơng pháp luận và triết học khoa học; lý thuyết lƣợng tử; lý thuyết tiến hóa và chính trị.
O‟Hear cho rằng có rất ít nhà triết học trong thế kỷ này có phạm vi ảnh hƣởng rộng hơn Karl Popper cả bên trong và bên ngoài triết học. Năm 2004 nhà nghiên cứu này tiếp tục xuất bản bốn tập sách Karl Popper: Tiểu sử, bối cảnh và đánh giá ban đầu đối với các tác phẩm của Popper, Karl Popper: Triết học khoa học 1, Karl Popper: Triết học khoa học 2, Karl Popper: Chính trị và khoa học xã hội (Karl Popper: Biography, background, and early reactions to Popper's work, Karl Popper: Philosophy of science 1, Karl Popper: Philosophy of science 2, Karl Popper: Politics and social science). Đây là một công trình nghiên cứu đồ sộ, toàn diện về tƣ tƣởng triết học của Popper. Tác giả cuốn sách đánh giá Popper là một trong những nhà tƣ tƣởng triết học nổi bật của thế kỷ 20 - một nhà tƣ tƣởng đột phá, ông đã nhìn thấy bản chất của khoa học thực sự nhƣ là sự sẵn sàng đƣa ra các lý thuyết để thử nghiệm nghiêm ngặt và từ chối chúng khi bị bác bỏ bằng kiểm tra.
O‟Hear khẳng định cuốn sách lớn đầu tiên của Popper vào năm 1935, Logic của việc khám phá khoa học, đã đánh dấu ông là một nhà phân tích khoa học chính và có ảnh hƣởng lớn đến cách mọi ngƣời, kể cả các nhà khoa học lớn, đã suy tƣ về lĩnh vực này. Cho đến nay một trong những công trình trình bày chuyên sâu nhất về quá trình hình thành tƣ tƣởng triết học của K. Popper có lẽ là cuốn sách Karl Raimund Popper [73] của tác giả ngƣời Trung Quốc - Lý Quốc Tú. Cuốn sách đã giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp của Karl Popper theo dòng thời gian từ lúc ấu thơ cho đến khi từ trần.
Từ hoàn cảnh gia đình, các mối quan hệ bạn bè đến những biến động về mặt chính trị - xã hội đã tác động đến sự hình thành và phát triển tƣ tƣởng của triết gia này đều đƣợc tác giả Lý Quốc Tú nghiên cứu và phân tích. Thêm vào đó, qua cuốn sách này chúng ta có thể thấy tƣ tƣởng triết học của K. Popper rất đƣợc quan tâm nghiên cứu ở Trung Quốc: “Tƣ tƣởng của Popper cũng đƣợc giới hữu quan Trung Quốc rất chú ý và nghiên cứu. Kể từ khi Trung Quốc thực hiện chính sách cải (LUAN.