đặt vấn đề xây dựng sự đồng thuận xã hội. Chủ trương đó tiếp tục bổ sung, phát triển trong Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ X, XI. Đồng thuận xã hội được thể hiện rõ ở việc đưa ra chủ trương lấy mục tiêu giữ vững độc lập, thống nhất, tiến lên dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh làm điểm tương đồng, đồng thời chấp nhận những điểm khác nhau không tráí với lợi ích chung của dân tộc, cùng 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhau xóa bỏ định kiến, mặc cảm, hướng tới tương lai, xây dựng tinh thần đại đoàn kết, cởi mở, tin cậy lẫn nhau được trình bày trong văn kiện nghị quyết đại hội đại biểu đảng toàn quốc lần thứ VIII. Đến đại hội IX, Đảng đã tiếp tục kế thừa, phát triển quan điểm trên nhưng bổ sung thêm : xóa bỏ mặc cảm, định kiến, phân biệt đối xử về quá khứ, giai cấp, thành phần, xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn nhau, hướng tới tương lạị.
Chủ trương đó đều nhằm mục đích vì tương lai của mỗi con người, mỗi cộng đồng và của cả dân tộc. Tinh thần xây dựng sự đồng thuận xã hội đã được thể hiện rất rõ. Đến Nghị quyết Hội nghị trung ương lần thứ 7 (khóa IX), Đảng Cộng sản Việt Nam đã chính thức đưa ra chủ trương xây dựng sự đồng thuận xã hội. Kế thừa quan điểm xây dựng sự đồng thuận xã hội ở Đại hội IX, Văn kiện đại hội X đã khẳng định tôn trọng những ý kiến khác nhau không trái với lợi ích của dân tộc.
Đề cao truyền thống nhân nghĩa, khoan dung, xây dựng tinh thần cởi mở, tin cậy lẫn nhau vì sự ổn định chính trị và đồng thuận xã hội. Theo Từ điển tiếng Việt căn bản do Nguyễn Như Ý chủ biên, nhà xuất bản Giáo dục ấn hành thì : “đồng” có nghĩa là cùng, “thuận” có nghĩa là bằng lòng, đồng tình với ý kiến hoặc cái đã nêu ra. Từ đó có thể hiểu đồng thuận là bằng lòng, đồng tình với nhau về một vấn đề nào đó. Còn trong Từ điển tiếng Pháp (2002), cho rằng đồng thuận (Cosensus) được hiểu là sự nhất trí của nhiều người, sự đồng ý và nhất trí cao của đa số [179, tr.
Như vậy, nội hàm cơ bản của khái niệm đồng thuận là sự đồng tình, đồng lòng, hoà đồng, cùng chung và thuận theo. Tuy nhiên, đó không phải là sự đồng lòng, đồng tình để đi đến sự đồng nhất của tất cả mọi người, mà là trên cơ sở sự thoả thuận các ý kiến, quan điểm khác nhau cuối cùng đi đến một hướng thống nhất. Tác giả Song Thành quan niệm: đồng thuận là sự thỏa thuận về cái chung, cái cơ bản nhất, đồng thời vẫn chấp nhận những sự khác biệt về dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ, văn hóa, lợi ích… trong xã hội [137, tr. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khái niệm đồng thuận xã hội được phát triển từ khái niệm đồng thuận, với nghĩa là sự đồng ý với nhau giữa ít nhất hai người về một hoặc một số vấn đề nào đó, trên cơ sở đó đi đến thống nhất về hành động.
Sự thống nhất giữa tư tưởng, ý chí và hành động của những lực lượng xã hội trong một hệ thống xã hội nhất định được xem là đồng thuận xã hội. Nói cách khác, đồng thuận xã hội là sự đồng tình, nhất trí với nhau của đại đa số thành viên trong xã hội về một hoặc một số vấn đề nào đó, trên cơ sở đó, các thành viên này gắn kết chặt chẽ, thống nhất ý chí và hành động của mình nhằm đạt đến mục đích chung. Trong các Từ điển chuyên ngành, khái niệm đồng thuận xã hội rất ít được đề cập đến, nếu có thì cũng chỉ được định nghĩa một cách hết sức khái lược. Chẳng hạn, trong Từ điển tiếng Việt của Trung tâm từ điển học, do Nhà xuất bản Đà Nẵng ấn hành năm 2007, khái niệm “đồng thuận xã hội” được định nghĩa như sự “bằng lòng, đồng tình đối với những vấn đề quan trọng”.
Trong Từ điển thuật ngữ chính trị Pháp - Việt, đồng thuận xã hội được hiểu là “sự đồng tình rõ ràng hoặc ngầm định giữa phần lớn các thành viên của một nhóm, một đảng, một dân tộc, v. đối với một hành động, một chính sách hay các giá trị được thừa nhận”. Theo hai định nghĩa vừa nêu, nội hàm của khái niệm đồng thuận xã hội chính là sự bằng lòng hay đồng tình của các thành viên trong xã hội. Trong Từ điển trực tuyến Wikipedia, khái niệm đồng thuận xã hội được giải thích theo hai nghĩa như sau: thứ nhất, đó là sự thoả thuận giữa các thành viên của cùng một nhóm hay cùng một cộng đồng nào đó, mà mỗi người trong nhóm ấy đều thực hành được một ý kiến nào đó trong việc hoạch định quyết định và hành động theo đó; thứ hai, đó là một lý thuyết và thực tiễn của việc tập hợp những sự thoả thuận như thế.
Theo đó, nội hàm của khái niệm đồng thuận xã hội vẫn là sự đồng tình, ủng hộ. 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đồng thuận xã hội có nội dung đa dạng, phong phú, phức tạp trên nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, như kinh tế, chính trị, văn hóa, tâm lý, nhận thức, tín ngưỡng, tôn giáo; có nhiều phạm vi khác nhau và các mối quan hệ xã hội khác nhau, như trong nội bộ gia đình, cộng đồng dân cư, tầng lớp, giai cấp, dân tộc, nhân loại hoặc quan hệ giữa các lực lượng xã hội ấy với nhau. Dù ở phạm vi rộng hay hẹp muốn tồn tại và phát triển được đều cần có sự đồng tình, nhất trí của đa số trên cơ sở tự nguyện chứ không phải cưỡng bức, áp đặt, ép buộc. Như vậy, từ những quan niệm trên ta có thể hiểu đồng thuận xã hội là sự đồng tình, nhất trí trong suy nghĩ và hành động của các chủ thể xã hội về một hay một số vấn đề nào đó trên cơ sở những điểm tương đồng về nhu cầu, lợi ích… trong lúc vẫn thừa nhận, tôn trọng những điểm khác biệt với điều kiện những điểm khác biệt này không là tổn hại đến mục tiêu chung, hành động chung của cộng đồng các chủ thể đó.
Vai trò của đồng thuận xã hội với đại đoàn kết toàn dân tộc Đồng thuận xã hội là chủ đề lớn đối với nhân loại nói chung và đối với quá trình vận động và phát triển của mỗi quốc gia nói riêng. Xã hội vốn là một phức hợp những mối quan hệ nhiều chiều của cá nhân và cộng đồng nên đồng thuận xã hội luôn có nội dung đa dạng, phong phú, phức tạp. Xã hội càng đa dạng thì nhu cầu về sự đồng thuận ngày càng cao. Trong lịch sử phát triển của xã hội nói chung, mỗi quốc gia, dân tộc nói riêng, đồng thuận xã hội có những biểu hiện đa dạng, diễn biến thăng trầm khác nhau tùy thuộc vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đặc điểm thời đại, tương quan lực lượng giữa các giai cấp, tầng lớp xã hội và hoàn cảnh lịch sử cụ thể.
Tầm quan trọng của đồng thuận xã hội là ở chỗ nó góp phần quan trọng tạo nên sự ổn định về chính trị - xã hội. Đó cũng là động lực quan trọng mang 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lại những thành tựu trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Qua nghiên cứu, nhận thấy rằng đồng thuận xã hội có vai trò đặc biệt quan trọng. Thứ nhất, đồng thuận xã hội có vai trò giúp giải quyết mâu thuẫn giữa các mặt đối lập của xã hội.
Vấn đề làm thế nào để giải quyết được mâu thuẫn giữa các thành viên, các lực lượng, giai tầng, các dân tộc, các tầng lớp, tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau, v. để từ đó, tiến tới một thoả thuận chung, hướng đến mục tiêu chung là một vấn đề hoàn toàn không đơn giản. Trong một xã hội, để đạt được sự đồng thuận xã hội, không thể giải quyết mâu thuẫn giữa các mặt đối lập, đặc biệt là các mâu thuẫn xã hội, bằng bạo lực, mà phải thông qua sự thương lượng, thoả thuận để đi đến sự đồng tình, nhất trí. Việc giải quyết mâu thuẫn như vừa nêu ở trên, về thực chất, nhằm giải quyết những mâu thuẫn về lợi ích, bởi chúng chính là những mâu thuẫn cơ bản và chủ yếu trong xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến đồng thuận xã hội.
Sự đồng thuận không phải ngẫu nhiên mà có. Suy cho cùng, bản chất của đồng thuận xã hội là đồng thuận về lợi ích giữa các thành viên trong xã hội,của mọi tầng lớp nhân dân. Có thể nói, việc giải quyết hài hòa, đúng đắn lợi ích giữa các thành viên trong xã hội trong quá trình lãnh đạo, hoạch định chính sách, chiến lược phát triển kinh tế-xã hội của hệ thống chính trị là cơ sở quan trọng để có được sự đồng thuận xã hội. Xây dựng sự đồng thuận xã hội có thể thực hiện được khi và chỉ khi con đường phát triển đất nước mà hệ thống chính trị lựa chọn là đúng đắn, được xã hội chấp nhận.
Xây dựng sự đồng thuận xã hội là chủ trương quan trọng góp phần củng cố cơ sở chính trị - xã hội của Đảng, Nhà nước. Nếu tạo được sự đồng thuận xã hội thì cơ sở đó ngày càng vững chắc và ngược lại. Nhưng sự đồng thuận của nhân dân, của xã hội không thể tự có mà cần được xây dựng, vun đắp, củng cố. Muốn vậy, Đảng và Nhà nước thực sự quan tâm đến đời sống, giữ gìn sự bình yên cho cuộc sống của nhân dân.
Đó là nguyện vọng mong muốn thiết thực của mỗi người dân. Nếu nói nhiều về những điều tốt 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đẹp của chủ nghĩa xã hội, động viên nhân dân nỗ lực góp sức xây dựng đất nước mà không đáp ứng được nguyện vọng đó của nhân dân thì sự tuyên truyền sẽ phản tác dụng. Đảng và Nhà nước muốn đưa đất nước phát triển bền vững, phù hợp với xu thế của thời đại cần phải có được sự đồng tâm, nhất trí của đại đại đa số nhân dân. Khi đường lối, chính sách đúng đắn được thực hiện thì lợi ích, nguyện vọng của nhân dân cũng được đảm bảo.
Ngược lại, nếu không được sự đồng tình, ủng hộ của đại bộ phận nhân dân thì không thể hiện thực hoá đường lối, chính sách và do đó, quyền lực chính trị không thể thực thi hoặc thực thi kém hiệu quả. Xây dựng sự đồng thuận xã hội chính là xây dựng cơ sở cho việc thực thi quyền lực chính trị.