Truyền Thống Và Hiện Đại Trong Tư Tưởng Đạo Đức Hồ Chí Minh

Khám phá biện chứng giữa truyền thống và hiện đại trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và ý nghĩa lịch sử của nó đối với xã hội Việt Nam.

• Tác giả: Trịnh Thị Tâm
• Người hướng dẫn: PGS. Lương Minh Cừ
• Trường học: Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Biện Chứng Giữa Truyền Thống Và Hiện Đại Trong Tư Tưởng Đạo Đức Hồ Chí Minh Và Ý Nghĩa Lịch Sử Của Nó
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tư Tưởng Đạo Đức Hồ Chí Minh Giá Trị Cốt Lõi

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về đạo đức, được hình thành và phát triển trên cơ sở kế thừa, vận dụng sáng tạo những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, đặc biệt là chủ nghĩa Mác-Lênin. Tư tưởng này không chỉ là kim chỉ nam cho hành động của mỗi cá nhân mà còn là nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển của xã hội Việt Nam. Đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh của những phẩm chất cao đẹp, là sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn, giữa lời nói và việc làm, giữa đạo đức cách mạng và đạo đức đời thường. Tư tưởng này có ý nghĩa to lớn trong việc xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, nơi con người được sống trong ấm no, hạnh phúc và tự do.

1.1. Nguồn Gốc Tư Tưởng Đạo Đức Hồ Chí Minh Truyền Thống Văn Hóa

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống văn hóa Việt Nam, đặc biệt là những giá trị đạo đức tốt đẹp như lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, cần cù, giản dị. Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát huy những giá trị này, đồng thời tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa văn hóa của nhân loại. Theo Trịnh Thị Tâm trong luận văn, đạo đức Hồ Chí Minh là sự kết tinh truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc và gia đình của nhân loại và đạo đức Chủ nghĩa Mác – Lênin. Trong đó, giá trị văn hóa đạo đức của Chủ nghĩa Mác – Lênin có vai trò hết sức to lớn trong hình thành tư tưởng đạo đức của Người.

1.2. Ảnh Hưởng Của Chủ Nghĩa Mác Lênin Đến Đạo Đức Hồ Chí Minh

Chủ nghĩa Mác-Lênin đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh. Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo những nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, xây dựng một hệ thống đạo đức cách mạng phù hợp với yêu cầu của sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Điều này làm cho tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng đạo đức nói riêng, được nâng lên một tầm cao mới, phù hợp với yêu cầu của thực tiễn cách mạng Việt Nam.

II. Thách Thức Đạo Đức Hiện Nay Giải Pháp Từ Hồ Chí Minh

Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đang đối mặt với nhiều thách thức về đạo đức, việc nghiên cứu và vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh càng trở nên cấp thiết. Tình trạng suy thoái đạo đức, lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền, coi thường các giá trị truyền thống đang diễn ra ở một bộ phận không nhỏ trong xã hội. Điều này đòi hỏi chúng ta phải tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ, đồng thời xây dựng một môi trường xã hội lành mạnh, tạo điều kiện cho mọi người phát triển toàn diện. Việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một giải pháp quan trọng để khắc phục những hạn chế, yếu kém về đạo đức, góp phần xây dựng một xã hội văn minh, giàu đẹp.

2.1. Suy Thoái Đạo Đức Nguyên Nhân và Hậu Quả Tiêu Cực

Sự suy thoái về phẩm chất chính trị, đạo đức trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, cùng với những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, quay lưng lại với các giá trị truyền thống, sự chống phá của các thế lực thù địch phản động với âm mưu “diễn biến hòa bình” đã ảnh hưởng đến việc tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước; ảnh hưởng đến đạo đức của công dân mà đặc biệt là thanh niên.

2.2. Giải Pháp Học Tập và Làm Theo Tấm Gương Đạo Đức Bác Hồ

Việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức cách mạng của Hồ Chí Minh có ý nghĩa hết sức quan trọng. Trong những năm qua, việc học tập và làm theo tư tưởng tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đã được triển khai sâu rộng trong cả nước, lôi cuốn được cán bộ, đảng viên, thanh thiếu niên và đông đảo nhân dân tham gia. Cuộc vận động đã trở thành sinh hoạt chính trị rộng lớn, tạo nên sự chuyển biến về nhận thức tư tưởng, ý thức rèn luyện đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên cũng như các tầng lớp nhân dân.

III. Cần Kiệm Liêm Chính Giá Trị Đạo Đức Vượt Thời Gian

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về cần, kiệm, liêm, chính là những phẩm chất đạo đức cơ bản, có ý nghĩa to lớn trong mọi thời đại. Cần là siêng năng, chăm chỉ, làm việc có kế hoạch, có hiệu quả. Kiệm là tiết kiệm thời gian, công sức, tiền bạc, của cải của xã hội. Liêm là trong sạch, không tham ô, hối lộ, không vụ lợi cá nhân. Chính là ngay thẳng, thật thà, công bằng, chính trực. Những phẩm chất này không chỉ cần thiết đối với cán bộ, đảng viên mà còn đối với mọi công dân, góp phần xây dựng một xã hội trong sạch, vững mạnh.

3.1. Cần Kiệm Nền Tảng Phát Triển Kinh Tế Bền Vững

Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đang đẩy mạnh phát triển kinh tế, việc thực hành cần, kiệm càng trở nên quan trọng. Tiết kiệm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, chống lãng phí, tham nhũng là những yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

3.2. Liêm Chính Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Vững Mạnh

Liêm, chính là những phẩm chất không thể thiếu của người cán bộ, công chức trong bộ máy nhà nước. Xây dựng một bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả là yêu cầu cấp thiết để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

IV. Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Con Người Yêu Thương và Vị Tha

Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người là một trong những nội dung quan trọng nhất của tư tưởng của Người. Hồ Chí Minh luôn đặt con người vào vị trí trung tâm, coi con người là mục tiêu cao nhất của sự nghiệp cách mạng. Người luôn yêu thương, quý trọng con người, tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân. Tư tưởng này thể hiện rõ trong quan điểm của Người về dân chủ, công bằng, bình đẳng, nhân ái, vị tha. Hồ Chí Minh đã dành cả cuộc đời mình để đấu tranh cho quyền lợi của nhân dân, cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

4.1. Dân Chủ và Công Bằng Xã Hội Mục Tiêu Của Cách Mạng

Dân chủ và công bằng xã hội là những giá trị mà Hồ Chí Minh luôn hướng tới. Người luôn đấu tranh cho quyền tự do, dân chủ của nhân dân, cho sự bình đẳng giữa các dân tộc, các giai cấp, các tầng lớp trong xã hội.

4.2. Nhân Ái và Vị Tha Nền Tảng Của Đạo Đức Cách Mạng

Nhân ái và vị tha là những phẩm chất đạo đức cao đẹp mà Hồ Chí Minh luôn đề cao. Người luôn yêu thương, giúp đỡ đồng bào, đồng chí, sẵn sàng hy sinh vì lợi ích của dân tộc, của nhân dân.

V. Vận Dụng Tư Tưởng Đạo Đức Hồ Chí Minh Trong Giáo Dục

Việc vận dụng tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào công tác giáo dục có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Cần tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ, giúp họ hình thành những phẩm chất tốt đẹp, trở thành những công dân có ích cho xã hội. Đồng thời, cần xây dựng một môi trường giáo dục lành mạnh, tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ. Việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cần được thực hiện một cách thường xuyên, liên tục, trở thành một phong trào sâu rộng trong toàn ngành giáo dục.

5.1. Giáo Dục Lý Tưởng Cách Mạng Cho Thế Hệ Trẻ

Giáo dục lý tưởng cách mạng, chủ nghĩa yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Cần giúp họ hiểu rõ về lịch sử, truyền thống của dân tộc, về những thành tựu và khó khăn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

5.2. Xây Dựng Môi Trường Giáo Dục Lành Mạnh

Xây dựng một môi trường giáo dục lành mạnh, văn minh, thân thiện là yếu tố quan trọng để giúp học sinh, sinh viên phát triển toàn diện. Cần tăng cường các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, tạo điều kiện cho họ rèn luyện sức khỏe, phát triển năng khiếu.

VI. Giá Trị Thời Đại Của Tư Tưởng Đạo Đức Hồ Chí Minh Hiện Nay

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vẫn giữ nguyên giá trị thời đại sâu sắc trong bối cảnh hiện nay. Những nguyên tắc đạo đức như trung thực, trách nhiệm, tôn trọng pháp luật, yêu thương con người vẫn là những chuẩn mực quan trọng để xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ. Việc vận dụng sáng tạo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào thực tiễn cuộc sống là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi tổ chức, góp phần xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

6.1. Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Đạo Đức Trong Bối Cảnh Toàn Cầu Hóa

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức càng trở nên quan trọng. Cần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa văn hóa của nhân loại, xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

6.2. Vận Dụng Sáng Tạo Tư Tưởng Đạo Đức Hồ Chí Minh

Vận dụng sáng tạo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào thực tiễn cuộc sống là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mỗi tổ chức. Cần cụ thể hóa những nguyên tắc đạo đức thành những hành động cụ thể, thiết thực, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ XÃ HỘI VÀ TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA SỰ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC VÀ QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA TRUYỀN THỐNG VÀ HIỆN ĐẠI TRONG TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH 1. CƠ SỞ XÃ HỘI CỦA SỰ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC VÀ QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA TRUYỀN THỐNG VÀ HIỆN ĐẠI TRONG TƯ TƯỞNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH 1. Hoàn cảnh lịch sử xã hội thế giới cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, với việc hình thành tư tưởng đạo đức và quan hệ biện chứng giữa truyền thống và hiện đại trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung, mối quan hệ biện chứng giữa truyền thống và hiện đại trong tư tưởng đạo đức nói riêng, chính là kết quả và sản phẩm của thực tiễn xã hội những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Cuối thế kỷ XIX, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã phát triển mạnh mẽ ở các nước châu Âu, Bắc Mỹ đặc biệt là ở Anh và Pháp.

Chủ nghĩa tư bản chuyển sang một giai đoạn phát triển mới, từ tự do cạnh tranh chuyển sang độc quyền và đế quốc chủ nghĩa. Trong thời kỳ này, lịch sử sản xuất của xã hội có những bước chuyển biến quan trọng. Các ngành công nghiệp đều phát triển với tốc độ nhanh chóng, nhiều ngành sản xuất mới xuất hiện như điện luyện kim, điện hóa học, xe điện, hàn điện. Cùng với công nghiệp, ngành giao thông vận tải mà đặc biệt là ngành đường sắt và đường biển cũng có những tiến bộ vượt bậc, góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển mạnh mẽ, đánh dấu bước tiến cực kỳ quan trọng trong lịch sử phát triển của nền sản xuất xã hội.

Khi lực lượng sản xuất chuyển biến mạnh mẽ, nền kinh tế hàng hóa phát triển nhanh đã làm biến đổi cơ cấu kinh tế của xã hội tư bản theo hướng tập trung sản xuất với quy mô ngày càng lớn. Tình hình này đòi hỏi các nước tư 11 bản phải có nhiều nguồn nguyên liệu, nguồn nhân công cũng như mở rộng thị trường tiêu thụ. Để giải quyết vấn đề này, các nước tư bản đế quốc, một mặt thì bóc lột nhân dân lao động trong nước một cách tàn bạo, mặt khác chúng không ngừng đẩy mạnh quá trình xâm lược thuộc địa. Do đó, các nước thuộc địa bị biến thành nơi cung cấp nguyên vật liệu, khai thác sức lao động, thị trường tiêu thụ hàng hóa và xuất khẩu tư bản.Lênin đã chỉ ra rằng: “Chủ nghĩa tư bản phát triển càng cao, nguyên liệu càng thiếu thốn, sự cạnh tranh càng gay gắt và việc tìm kiếm nguồn nguyên liệu trên toàn thế giới càng ráo riết thì cuộc đấu tranh để chiếm thuộc địa càng quyết liệt hơn” [99; 481].

Lịch sử ba mươi năm cuối thế kỷ XIX gắn liền với những cuộc chiến tranh xâm lược do các nước đế quốc tiến hành ở châu Á, châu Phi và châu Mỹ la tinh đã chứng minh cho luận điểm này. Chủ nghĩa đế quốc không chỉ vơ vét, bóc lột, khai thác thuộc địa về kinh tế mà chúng còn nô dịch, áp bức về mặt tinh thần; chúng đầu độc và phá hoại những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thuộc địa. Nó được che đậy bởi những ngôn từ hoa mỹ “tự do- bình đẳng- bác ái”, được núp dưới chiêu bài “khai hóa văn minh”. Hồ Chí Minh đã vạch trần bản chất thật sự của chủ nghĩa thực dân, đế quốc: “Bổn phận, đến nhân đạo và khai hóa! Vậy bổn phận ấy là cái gì?.

Đó là thị trường, là cạnh tranh, là lợi tức, là đặc quyền. Buôn bán, tài chính, đó là những cái tượng trưng cho lòng nhân đạo của các ông. Sưu thuế, lao dịch, bóc lột nặng nề - công cuộc khai hóa của các ông, tóm lại là thế đó” [78; 137-138]. Và đối với bọn đế quốc, thực dân thì “tính mạng của người thuộc địa, da vàng hay da đen cũng không đáng một xu” [105; 30].

Bên cạnh chính sách thực dân tàn bạo đối với các nước thuộc địa, chủ nghĩa đế quốc còn không ngừng tăng cường áp bức, bóc lột dã man đối với giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong nước. Hồ Chí Minh trên hành trình đi tìm đường cứu nước cũng đã tận mắt chứng kiến tội ác của chủ nghĩa đế quốc ngay trên đất nước mình. Cho dù ở nước Mỹ hay Pháp thì cũng không có 12 cái gọi là “tự do-bình đẳng- bác ái” mà chỉ có thân phận những người da đen, những người nô lệ bị chà đạp, bị xiềng xích, gông cùm; có sự đối lập giữa những lâu đài nguy nga và những khu ổ chuột; giữa giàu sang và đói rét; những cảnh chém giết và bóc lột. Hồ Chí Minh hiểu rằng: “Dù màu da có khác nhau, trên đời này chỉ có hai giống người: giống người bóc lột và giống người bị bóc lột” [78; 266].

Chính bởi sự áp bức, bóc lột tàn bạo đó, đã làm nảy sinh một mâu thuẫn mới - mâu thuẫn giữa các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc với chủ nghĩa thực dân, đế quốc. Mâu thuẫn này càng ngày càng trở nên gay gắt bên cạnh mâu thuẫn vốn có trong xã hội tư bản - mâu thuẫn giữa tư sản và vô sản. Do đó, khi bước sang thế kỷ XX, cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc cũng không còn là hành động riêng lẻ của mỗi nước như trước kia nữa, mà trở thành cuộc đấu tranh chung của các dân tộc thuộc địa chống chủ nghĩa đế quốc, chống chủ nghĩa thực dân gắn liền với cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản quốc tế. Độc lập, tự do cho các dân tộc thuộc địa trở thành vấn đề cấp thiết mang tính thời đại, là khát vọng chung của các dân tộc trên thế giới.

Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc, mà nguyên nhân sâu xa là do sự phát triển không đồng đều trong phát triển kinh tế của chủ nghĩa tư bản đã dẫn đến các cuộc khủng hoảng kinh tế những năm 1900 - 1903, sau đó là tổng khủng hoảng và cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918). Đây thực chất là cuộc chiến tranh nhằm giành giật thuộc địa và phân chia lại thị trường thế giới giữa các nước đế quốc. Cuộc chiến tranh phi nghĩa này đã để lại cho nhân dân thế giới những hậu quả rất nặng nề. “Nó đã làm tiêu hao 180 tỷ đô la chiến phí trực tiếp và 150 tỷ đô la chiến phí gián tiếp, nó làm cho 10 triệu người phải chết oan và 20 triệu người bị thương tật” [3; 173].

Đồng thời, nó cũng làm cho nền kinh tế của các nước tham chiến ở Châu Âu ảnh hưởng nặng nề, xã hội chao đảo. Vì thế các nước này trút gánh nặng bằng cách tăng cường bóc lột, đàn áp các nước thuộc địa, phụ thuộc. 13 Trong chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp là nước thắng trận nhưng do Pháp là chiến trường chủ yếu trong chiến tranh nên tổng số thiệt hại về vật chất và tinh thần do cuộc chiến tranh này gây ra là rất lớn, cụ thể: 1,3 triệu người chết, 3 triệu người bị thương và tổn thất gần 200 tỷ phơ-răng, thiếu nợ của Anh lên đến 13 tỷ phơ-răng. Năm 1919 sản lượng công nghiệp của Pháp chỉ bằng 57% trước chiến tranh, sản lượng nông nghiệp chỉ bằng 60% trước chiến tranh,… [3; 179].

Trước khi cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất nổ ra, nước Anh là trung tâm tài chính của thế giới nhờ lực lượng công nghiệp hùng hậu làm nền tảng. Nền kinh tế của Anh ảnh hưởng đến sự phát triển của nền kinh tế toàn cầu. Đến khi chiến tranh kết thúc, nước Anh đã đánh mất ngôi vị bá chủ nền kinh tế thế giới. Chiến tranh đã làm cho nền kinh tế nước Anh trở nên kiệt quệ, việc đầu tư ra nước ngoài của Anh đã giảm sút 50%.

Anh trở thành con nợ của Mỹ với số tiền lên đến 4 tỷ đô la, số tiền bị hao tổn quân phí lên đến 8 tỷ bảng Anh, số sĩ quan và binh sĩ của họ bị chết lên đến 947.000 người, số bị thương lên đến 2,12 triệu người, 70% thương thuyền của họ bị đánh đắm… [3; 162-177]. Đức trong chiến tranh là nước bại trận nên phải bồi thường chiến phí là 132 tỷ mác. Do số tiền bồi thường quá lớn nên đồng Mác của Đức bị sụt giá, nền tài chính bị sụp đổ. Tất cả tiền tiết kiệm, tiền bảo hiểm của nhân dân Đức đều bị tan biến thành mây khói, … [3; 261].

Trong khi Anh, Pháp, Đức là những nước chịu nhiều thiệt hại trong chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914-1918) thì Mỹ lại là nước thắng thế. Mỹ giàu lên nhanh chóng trong chiến tranh, trở thành chủ nợ (số nợ các nước châu Âu phải trả cho Mỹ lên tới 10 tỷ đô la). Mỹ đầu tư ra nước ngoài 6,4 tỷ đô la, trữ lượng vàng chiếm 40% dự trữ vàng trên thế giới … [3; 75]. Bên cạnh đó, cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914-1918) đã làm cho các nước tư bản suy yếu và mâu thuẫn giữa các nước đế quốc ngày càng căng thẳng hơn.

Trong nội bộ các nước đế quốc, đối kháng giai cấp sâu sắc dẫn 14 tới cuộc đấu tranh giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản. Trong khi giai cấp tư sản tăng cường bóc lột và bần cùng hóa nhân dân lao động thì ngược lại giai cấp vô sản đoàn kết tập trung lực lượng, trưởng thành về ý thức, vững mạnh về tổ chức, tiến hành cuộc đấu tranh để tự giải phóng mình đồng thời giải phóng nhân dân lao động. Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với nhau, mâu thuẫn giữa các nước đế quốc với nhân dân các nước thuộc địa, mâu thuẫn giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản không ngừng phát triển và ngày càng gay gắt. Tình hình này đã tạo điều kiện cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa và phụ thuộc phát triển mạnh mẽ, hướng đến một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, nhằm giải phóng những người lao động bị áp bức, bóc lột và giành nền độc lập dân tộc.

Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân phát triển mạnh mẽ, đặt ra yêu cầu bức thiết phải có hệ thống lý luận cách mạng dẫn đường. Đây chính là cơ sở thực tiễn quan trọng dẫn đến sự ra đời của của học thuyết Mác như một tất yếu khách quan nhằm đáp ứng yêu cầu đặt ra của lịch sử. Sau Công xã Pari 1871, Quốc tế I tan rã. Phong trào công nhân bắt đầu thời kỳ mới tập hợp lực lượng, chuẩn bị cho cuộc đấu tranh tương lai chống chủ nghĩa tư bản.