Trách Nhiệm Xã Hội và Hiệu Quả Tài Chính: Bằng Chứng Từ Các Công Ty Niêm Yết Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính bằng chứng từ các công ty niêm yết việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Hồ Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hồ Viết Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Trách Nhiệm Xã Hội và Hiệu Quả Tài Chính: Bằng Chứng Từ Các Công Ty Niêm Yết Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Tp Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Trách Nhiệm Xã Hội CSR tại Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, trách nhiệm xã hội (CSR) đã trở thành một yếu tố chiến lược quan trọng đối với các công ty niêm yết tại Việt Nam. Các doanh nghiệp ngày càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc thực hành CSR không chỉ để đáp ứng các yêu cầu pháp lý, mà còn để nâng cao uy tín, thu hút đầu tư và đạt được hiệu quả tài chính bền vững. Nghiên cứu cho thấy, việc thực hiện CSR tại các nước đang phát triển có những đặc thù riêng, đòi hỏi sự điều chỉnh và thích ứng phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội và văn hóa của từng quốc gia. Các nghiên cứu trước đây thường tập trung vào từng khía cạnh CSR cụ thể hoặc từng ngành công nghiệp riêng lẻ, trong khi nghiên cứu này xem xét tổng thể các khía cạnh của CSR và mối liên hệ của chúng với hiệu quả tài chính và rủi ro của công ty niêm yết. Theo nghiên cứu của Trang và Yekini (2014), Trang và cộng sự (2015), Long (2015), CSR mang lại nhiều lợi ích như quản lý rủi ro, nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu, quản trị công ty, nâng cao hiệu quả, nâng cao năng suất lao động và giảm chi phí vốn.

1.1. Sự Phát Triển của CSR ở Việt Nam Tổng Quan

Việc thực hành CSR ở Việt Nam có những đặc điểm riêng so với các nước phát triển. Sự khác biệt này xuất phát từ các yếu tố như văn hóa, quan điểm quản lý và hệ thống kinh doanh quốc gia. Do đó, các tiêu chuẩn và khuôn khổ CSR được phát triển ở các nước phát triển không phải lúc nào cũng phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Các công ty niêm yết Việt Nam bắt đầu thực hiện và báo cáo các hoạt động CSR trong báo cáo thường niên của họ. Do đó, các công ty cần một khung nghiên cứu trách nhiệm xã hội phù hợp để thực hiện các hoạt động CSR, xác định lợi thế của công ty và các bên liên quan. Các nhà nghiên cứu ngày càng chú trọng đến việc điều tra CSR từ góc độ của các nước đang phát triển.

1.2. CSR và Quản Trị Doanh Nghiệp Mối Quan Hệ

CSR không chỉ là một hoạt động từ thiện, mà còn là một phần quan trọng của quản trị doanh nghiệp. Việc tích hợp CSR vào chiến lược kinh doanh giúp các công ty xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với các bên liên quan, nâng cao uy tín và tăng cường khả năng cạnh tranh. Các công ty Việt Nam đang dần nhận thức được tầm quan trọng của việc báo cáo CSR theo các tiêu chuẩn quốc tế, như GRI. Nghiên cứu cũng đã đóng góp về mặt lý thuyết bằng cách phát triển một chỉ số trách nhiệm xã hội có thể được sử dụng để đo lường mức độ thực hành trách nhiệm xã hội, và kiểm tra mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính và rủi ro công ty cho các công ty niêm yết.

II. Thách Thức Đo Lường Tác Động của CSR Đến Hiệu Quả Tài Chính

Một trong những thách thức lớn nhất trong nghiên cứu về trách nhiệm xã hội là việc đo lường chính xác tác động của CSR đến hiệu quả tài chính. Các nghiên cứu trước đây đã đưa ra những kết quả trái ngược nhau về mối quan hệ này. Nguyên nhân có thể là do sự khác biệt trong phương pháp nghiên cứu, dữ liệu sử dụng và bối cảnh kinh tế, xã hội. Việc xác định và lượng hóa các yếu tố trung gian và điều tiết trong mối quan hệ giữa CSR và hiệu quả tài chính cũng là một vấn đề phức tạp. Hơn nữa, nhiều hoạt động CSR khó đo lường bằng các chỉ số tài chính truyền thống. Theo Freeman (1983), công ty không chỉ xem xét lợi ích của cổ đông, mà còn nên xem xét đến lợi ích của các bên liên quan khác. Nghiên cứu này một lần nữa khẳng định tầm quan trọng của lý thuyết các bên liên quan đến sự hiểu biết về trách nhiệm xã hội ở các nước đang phát triển như Việt Nam.

2.1. Đo Lường Hiệu Quả CSR Phương Pháp và Hạn Chế

Các phương pháp đo lường hiệu quả CSR hiện nay còn nhiều hạn chế. Việc sử dụng các chỉ số tài chính truyền thống có thể không phản ánh đầy đủ tác động của CSR. Các phương pháp định tính, như phỏng vấn và khảo sát, có thể mang tính chủ quan và khó tổng quát hóa. Cần có những phương pháp đo lường hiệu quả CSR toàn diện và khách quan hơn, kết hợp cả định lượng và định tính để có cái nhìn đầy đủ về tác động của CSR. Nghiên cứu này cung cấp thông tin đến các nhà quản lý công ty rằng tương tác với các bên liên quan sẽ đem lại lợi ích cho họ.

2.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Hiệu Quả Tài Chính

Nhiều yếu tố khác nhau có thể ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp, bao gồm quy mô, ngành nghề, cấu trúc vốn và năng lực quản lý. Việc phân tách tác động của CSR khỏi các yếu tố khác là một thách thức lớn. Các nghiên cứu cần kiểm soát chặt chẽ các biến số gây nhiễu để đảm bảo tính chính xác của kết quả. Mặc dù hoạt động của các bên liên quan được dựa trên chi phí, về lâu dài các hoạt động này mang lại lợi ích tài chính cho các cổ đông và do đó các nhà quản lý sẽ được khuyến khích thực hiện các hoạt động trách nhiệm xã hội trên cơ sở tự nguyện.

III. Phương Pháp Phân Tích Hồi Quy Cho CSR và Hiệu Quả Tài Chính

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội (CSR) và hiệu quả tài chính, luận án sử dụng phương pháp phân tích hồi quy trên dữ liệu của các công ty niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2012-2016. Phương pháp này cho phép kiểm tra tác động của CSR đến hiệu quả tài chính sau khi đã kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng khác như quy mô công ty, đòn bẩy tài chính và ngành nghề kinh doanh. Việc lựa chọn giai đoạn nghiên cứu từ năm 2012 là do đây là năm mà các công ty niêm yết Việt Nam bắt đầu công bố thông tin CSR trong báo cáo thường niên theo yêu cầu của UBCKNN và VCCI. Đồng thời nghiên cứu cũng xem xét thêm liệu một công ty niêm yết thường xuyên công bố thông tin về trách nhiệm xã hội có làm giảm rủi ro công ty hay không, và xem xét hiệu quả tài chính giữa công ty có công bố trách nhiệm xã hội và công ty không công bố trách nhiệm xã hội để nhấn mạnh những tác động tích cực của trách nhiệm xã hội lên hiệu quả tài chính.

3.1. Xây Dựng Chỉ Số Đánh Giá Trách Nhiệm Xã Hội CSR

Luận án phát triển một chỉ số đánh giá trách nhiệm xã hội (CSR) dựa trên khung nghiên cứu CSR phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Chỉ số này bao gồm bốn khía cạnh chính: môi trường, người lao động, cộng đồng và sản phẩm/khách hàng. Các tiêu chí đánh giá được lựa chọn từ hướng dẫn GRI4 và các nghiên cứu trước đây. Chỉ số CSR được sử dụng để đo lường mức độ thực hành CSR của các công ty niêm yết. Dữ liệu mẫu sử dụng trong nghiên cứu này gồm các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

3.2. Mô Hình Hồi Quy Đa Biến Phân Tích Tác Động CSR

Luận án sử dụng mô hình hồi quy đa biến để phân tích tác động của CSR đến hiệu quả tài chính. Mô hình này bao gồm các biến độc lập (chỉ số CSR và các khía cạnh của CSR), biến phụ thuộc (ROA, TBQ) và các biến kiểm soát (quy mô công ty, đòn bẩy tài chính và ngành nghề kinh doanh). Các mô hình Pooled OLS, FEM và REM được sử dụng để kiểm tra tính vững chắc của kết quả. Các biến xem xét gồm chỉ số trách nhiệm xã hội, hiệu quả tài chính và rủi ro công ty.

3.3. Kiểm Định Mô Hình và Độ Tin Cậy của Kết Quả

Các kiểm định thống kê được thực hiện để đảm bảo tính hợp lệ và độ tin cậy của mô hình. Kiểm định đa cộng tuyến được sử dụng để kiểm tra sự tương quan giữa các biến độc lập. Kiểm định phương sai thay đổi được sử dụng để kiểm tra tính đồng nhất của phương sai. Các kết quả hồi quy được diễn giải cẩn thận và so sánh với các nghiên cứu trước đây. Các nhóm dữ liệu được kiểm tra bằng các mô hình kinh tế lượng (Pooled OLS, FEM, REM).

IV. Kết Quả Mối Liên Hệ Giữa CSR và Hiệu Quả Tài Chính tại VN

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối tương quan dương có ý nghĩa thống kê giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính của các công ty niêm yết Việt Nam. Điều này cho thấy, các công ty thực hiện tốt CSR thường có hiệu quả tài chính tốt hơn. Tuy nhiên, mối quan hệ này không phải lúc nào cũng rõ ràng và có thể bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác. Khi xem xét ở góc độ ngành, kết quả cho thấy tất cả các ngành đều có xu hướng công bố các hoạt động trách nhiệm xã hội liên quan đến người lao động và cộng đồng nhiều hơn là các khía cạnh trách nhiệm xã hội khác.

4.1. Tác Động của CSR đến ROA và Tobin s Q

Phân tích hồi quy cho thấy CSR có tác động dương đến cả ROA (tỷ suất lợi nhuận trên tài sản) và Tobin's Q (tỷ lệ giữa giá trị thị trường và giá trị sổ sách của tài sản). Điều này cho thấy, CSR không chỉ cải thiện lợi nhuận mà còn nâng cao giá trị thị trường của công ty. Kết quả từ phân tích thực nghiệm cho thấy có mối tương quan dương có ý nghĩa thống kê giữa trách nhiệm xã hội và các khía cạnh trách nhiệm xã hội với hiệu quả tài chính (không và có yếu tố độ trễ).

4.2. Ảnh Hưởng của Các Khía Cạnh CSR Đến Hiệu Quả Tài Chính

Nghiên cứu cũng xem xét tác động của từng khía cạnh CSR (môi trường, người lao động, cộng đồng và sản phẩm/khách hàng) đến hiệu quả tài chính. Kết quả cho thấy, khía cạnh CSR liên quan đến người lao động và cộng đồng có tác động lớn nhất đến hiệu quả tài chính. Các phát hiện từ khảo sát các hoạt động trách nhiệm xã hội trong các báo cáo thường niên cho thấy các công ty niêm yết Việt Nam công bố các thông tin liên quan đến cộng đồng, môi trường và sản phẩm.

V. Ứng Dụng Thực Hành CSR Tốt Nhất Cho Công Ty Niêm Yết

Nghiên cứu này cung cấp những gợi ý quan trọng cho các công ty niêm yết Việt Nam về thực hành CSR tốt nhất. Các công ty nên chú trọng đến việc xây dựng chiến lược CSR toàn diện, tích hợp CSR vào hoạt động kinh doanh và quản lý rủi ro. Đặc biệt, các công ty nên tập trung vào các khía cạnh CSR liên quan đến người lao động và cộng đồng, vì chúng có tác động lớn nhất đến hiệu quả tài chính. Cần có những phương pháp đo lường hiệu quả CSR toàn diện và khách quan hơn, kết hợp cả định lượng và định tính để có cái nhìn đầy đủ về tác động của CSR. Nghiên cứu này hy vọng sẽ góp phần củng cố chất lượng của các nghiên cứu tương lai về trách nhiệm xã hội và những tác động của nó lên hiệu quả tài chính trong bối cảnh Việt Nam.

5.1. Xây Dựng Chiến Lược CSR Toàn Diện và Bền Vững

Các công ty nên xây dựng chiến lược CSR phù hợp với đặc điểm và mục tiêu kinh doanh của mình. Chiến lược CSR nên được tích hợp vào chiến lược kinh doanh tổng thể của công ty và được thực hiện một cách nhất quán và bền vững. Tìm hiểu những tác động tích cực của trách nhiệm xã hội lên hiệu quả tài chính là một nghiên cứu quan trọng đối với các nước đang phát triển như Việt Nam.

5.2. Tập Trung vào Người Lao Động và Cộng Đồng

Người lao động và cộng đồng là hai nhóm đối tượng quan trọng nhất của CSR. Các công ty nên đầu tư vào các chương trình đào tạo và phát triển cho người lao động, đồng thời tham gia vào các hoạt động hỗ trợ cộng đồng. Nghiên cứu gần đây của Trang và Yekini (2014), Trang và cộng sự (2015), Long (2015) sử dụng dữ liệu Việt Nam đã đề cập những lợi ích trách nhiệm xã hội mang lại: quản lý rủi ro, nâng cao uy tín và giá trị thương hiệu, quản trị công ty, nâng cao hiệu quả, nâng cao năng suất lao động và giảm chi phí vốn.

5.3. Đo Lường và Báo Cáo Hiệu Quả CSR Minh Bạch

Các công ty nên đo lường và báo cáo hiệu quả CSR một cách minh bạch và đáng tin cậy. Báo cáo CSR nên tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế và được kiểm toán độc lập. Nghiên cứu này sẽ tạo ra một cái nhìn rõ hơn về những ảnh hưởng của trách nhiệm xã hội lên hiệu quả tài chính ở Việt Nam.

VI. Kết Luận CSR và Phát Triển Bền Vững Cho Công Ty Niêm Yết

Nghiên cứu này khẳng định tầm quan trọng của trách nhiệm xã hội (CSR) đối với hiệu quả tài chính và phát triển bền vững của các công ty niêm yết Việt Nam. Việc thực hiện tốt CSR không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế, xã hội và môi trường của đất nước. Nghiên cứu cũng chỉ ra những thách thức và cơ hội trong việc thực hành CSR ở Việt Nam, đồng thời đề xuất những giải pháp để nâng cao hiệu quả CSR của các công ty niêm yết. Tuy nhiên, nghiên cứu mối quan hệ tổng thể giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính, và rủi ro công ty ở Việt Nam vẫn còn trong giai đoạn sơ khai.

6.1. Hàm Ý Chính Sách và Phát Triển CSR ở Việt Nam

Kết quả nghiên cứu có hàm ý quan trọng cho việc xây dựng chính sách khuyến khích CSR ở Việt Nam. Nhà nước cần tạo ra môi trường pháp lý và chính sách thuận lợi để các doanh nghiệp thực hiện CSR một cách hiệu quả. Nghiên cứu cũng cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao nhận thức về CSR trong cộng đồng doanh nghiệp và xã hội.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai về CSR và Hiệu Quả Tài Chính

Nghiên cứu này mở ra nhiều hướng nghiên cứu thú vị về CSR và hiệu quả tài chính trong bối cảnh Việt Nam. Các nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc khám phá các yếu tố trung gian và điều tiết trong mối quan hệ giữa CSR và hiệu quả tài chính, đồng thời xem xét tác động của CSR đến các khía cạnh khác của phát triển bền vững, như bảo vệ môi trường và giảm nghèo. Chất xúc tác cho các nghiên cứu xa hơn về trách nhiệm xã hội ở Việt Nam khi sử dụng chỉ số trách nhiệm xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Giới thiệu Trong nhận thức của phần lớn các nhà đầu tư thì hiệu quả công ty thường gắn liền với giá cổ phiếu. Mục đích chính của quản trị là để tối đa hóa sự giàu có của công ty (Sujoko, 2007), hiệu quả/giá trị công ty được phản ánh vào giá cổ phiếu đó là ổn định hay tăng trưởng. Nếu giá cổ phiếu cao sẽ làm cho hiệu quả công ty cao và tác động đến lòng tin của thị trường đối với hiệu quả công ty ở hiện tại, cũng như triển vọng đối với công ty trong tương lai, rất quan trọng trong các giao dịch đầu tư.

Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả công ty cao thì các nhà quản lý có thể thực hiện theo nhiều cách khác nhau. Một là, tác động vào các chỉ số tài chính của công ty để cải thiện lợi nhuận, vì lợi nhuận tăng có thể dẫn đến giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán tăng. Hai là, các nhà quản lý công bố rộng rãi về việc thực hiện tốt trách nhiệm xã hội (Corporate social responsibility – CSR) để nâng cao hình ảnh và làm tăng doanh số bán hàng của công ty. Ba là, các nhà quản lý thực hiện tốt quản trị công ty, vì quá trình quản trị công ty tốt hơn có thể làm tăng hiệu quả công ty.

Bốn là, các công ty lớn có xu hướng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vững chắc hơn nên nó được dự kiến là sẽ làm gia tăng hiệu quả công ty. Cho nên, những công ty có báo cáo các thông tin về trách nhiệm xã hội tốt, quản trị công ty tốt, và quy mô lớn được kỳ vọng sẽ có những ảnh hưởng tốt đối vối việc cải thiện hiệu quả công ty. Như vậy, có nhiều khía cạnh khác nhau để đạt được hiệu quả công ty cao và trách nhiệm xã hội là một trong những khía cạnh được các nhà quản lý sử dụng để làm tăng hiệu quả công ty. Nhưng trách nhiệm xã hội (CSR) là gì? Trách nhiệm xã hội có tác động như thế nào lên hiệu quả công ty (hiệu quả tài chính)? Đó là hướng nghiên cứu chính của nghiên cứu này.

Thuật ngữ “Trách nhiệm xã hội” đã xuất hiện trong lý thuyết Quản trị và Kế toán trong khoảng 45 năm (Wood, 2010). Trong những năm gần đây không chỉ các tổ chức kinh tế mà cả xã hội ngày càng gia tăng mối quan tâm của họ đối với trách nhiệm xã hội (Adams và Frost 2006; Gulyas 2009; Young và Thyil 2009). Theo truyền thống, các công ty phải tập trung các chiến lược của họ cho hoạt động kinh doanh và lợi nhuận (ví dụ như sự khác biệt, sự đa dạng, tập trung và toàn cầu hóa v. Tuy nhiên, gần đây nhu cầu mở rộng các hoạt động của tổ chức vào các hoạt động xã hội đã trở nên cấp thiết và đóng vai trò quan trọng trong tư duy chiến lược 1 của tổ chức.

Các học giả cho rằng những hoạt động như vậy chính là các hoạt động trách nhiệm xã hội (Carroll 1979; Margolis và Walsh 2001). Cụ thể hơn, trách nhiệm xã hội là việc công ty/doanh nghiệp sẽ tự nguyện tích hợp các vấn đề về xã hội và môi trường vào hoạt động kinh doanh của họ và tương tác với các bên liên quan (Djalil, 2003). Hay hiểu rộng hơn, khái niệm này hàm ý rằng trách nhiệm xã hội trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược đầu tư, chiến lược kinh doanh cốt lõi, công cụ quản lý, cũng như các hoạt động của tổ chức - nghĩa là trách nhiệm không phải là chi phí mà là một sự đầu tư đối với tổ chức kinh doanh (Kusuma Dilaga, 2010). Trách nhiệm xã hội là sự khẳng định rằng tổ chức không chỉ hoạt động vì lợi ích của các cổ đông, mà còn vì lợi ích của các bên liên quan khác cụ thể là người lao động, cộng đồng địa phương, chính phủ, tổ chức phi chính phủ (NGOs), người tiêu dùng và môi trường.

Việt Nam, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) đã được truyền bá vào nước ta thông qua hoạt động của các công ty đa quốc gia đầu tư nước ngoài. Các công ty này thường đưa ra các chương trình khuyến cáo ứng xử về văn hoá kinh doanh đem áp dụng vào các địa bàn đầu tư. Ví dụ như “Chương trình tôi yêu Việt Nam” của công ty Honda - Vietnam; “Chương trình giáo dục vệ sinh cá nhân” cho các trẻ em của công ty Unilever; “Chương trình đào tạo tin học Topic 64” của Microsoft, Qualcomm và HP; “Chương trình hỗ trợ dị tật tim bẩm sinh” và “Chương trình ủng hộ nạn nhân vụ sập cầu Cần Thơ” của Vinacapitat, Samsung; “Chương trình khôi phục thị lực cho trẻ em nghèo” của Western Union;… Kết quả, những năm qua đã có một số tổ chức kinh tế chủ động thực hiện trách nhiệm xã hội và nhờ đó mà thương hiệu của họ càng được xã hội biết đến (Mai Linh, Tân Tạo, Duy Lợi, Ngân hàng Á Châu - ACB, Sacombank, Kinh Đô,…). Như vậy, khái niệm trách nhiệm xã hội không hề mới; đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về trách nhiệm xã hội cũng như nhiều công ty nước ngoài từ lâu đã thực hiện trách nhiệm xã hội một cách nghiêm túc và bài bản.

Tuy nhiên, việc thực hiện trách nhiệm xã hội phụ thuộc vào điều kiện phát triển của mỗi quốc gia, nhất là các nước phát triển phương Tây như Hoa Kỳ (USA) và Vương quốc Anh (UK) (Chambers và cộng sự, 2003). Các điều kiện cụ thể đã được thảo luận bởi nhiều nhà nghiên cứu và họ đã xác định là có khoảng cách giữa các nước phát triển và các nước đang phát triển (Chambers và cộng sự, 2003; Matten và Moon 2004; Chapple và 2 Moon 2005; Visser 2008). Các nhà nghiên cứu như Edmondson và Carroll (1999), Burton và cộng sự (2000) và Khan (2005), cho rằng trách nhiệm xã hội bị ảnh hưởng bởi các mô hình văn hóa và phong tục truyền thống khác nhau nên có thể khó áp dụng ở các nước đang phát triển. Mặt khác, có một số lượng lớn các nghiên cứu về trách nhiệm xã hội được thực hiện khi sử dụng các khía cạnh trách nhiệm xã hội khác nhau, các quốc gia khác nhau và thị trường khác nhau (Guthrie và Parker, 1989; Deegan và Gordon, 1996; Mathews, 1997; O’Dwyer, 2001; Deegan và cộng sự, 2002; Murphy và Abeysekera, 2008; Clarklon và cộng sự, 2011).

Cũng như một số lượng lớn nghiên cứu khác tiến hành điều tra mối quan hệ thực nghiệm giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính công ty (Corporate financial performance – CFP) (Griffin và Mahon, 1997; McWilliam và Siegel, 2000; Chen và Wang, 2011). Tuy nhiên, kết quả của các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính thường mâu thuẫn và hỗn hợp. Cụ thể, một số nghiên cứu cho thấy mối tương quan dương giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính (Waddock và Graves, 1997; Van de velde và cộng sự, 2005; Petrer và Mullen, 2009; Choi và cộng sự, 2010; Kwanbo, 2011; Michelon, 2011; Oeyono và cộng sự, 2011; Stephanus và cộng sự, 2014; Sarah và cộng sự, 2015; Yusuf và Maryam, 2015; Strouhal và cộng sự, 2015; Amran, 2015; Wan và Muhammad, 2016); trong khi một số nghiên cứu khác phát hiện ra mối tương quan âm (Mittal và cộng sự, 2008; Crisostomo và cộng sự, 2100); hay cũng có một số nghiên cứu không tìm thấy bất kỳ mối quan hệ nào giữa trách nhiệm xã hội và hiệu quả tài chính (Preston và O’Bannon, 1997; McWilliam và Siegel, 2000; Moneva và Ortas; 2008; Kimbro và Melendy, 2010). Phần còn lại được phân bổ như sau: mục 1.2, bối cảnh; mục 1.3, câu hỏi nghiên cứu; mục 1.4, mục tiêu nghiên cứu; mục 1.5, đối tượng và phạm vi nghiên cứu; mục 1.6, phương pháp nghiên cứu; mục 1.7, ý nghĩa của nghiên cứu; mục 1.8, bố cục của nghiên cứu.

Bối cảnh Vào cuối những năm 1980, trách nhiệm xã hội đã thu hút được sự chú ý trên toàn thế giới và một số học giả đã xác định rằng các công ty có trách nhiệm xã hội được hưởng một số lợi ích. Những lợi ích đó bao gồm các yếu tố như lợi nhuận - việc đạt được một lợi thế cạnh tranh (Smith 1994; Porter và Kramer, 2002); tạo ra một hình 3 ảnh tích cực về công ty (Smith và Stodghill, 1994); thu hút và giữ chân những nhân viên giỏi nhất (Turban và Greening, 1997); và nâng cao lòng trung thành của khách hàng (Brown và Dacin, 1997). Tuy nhiên, một số học giả đã thừa nhận rằng các sáng kiến trách nhiệm xã hội có thể tạo ra chi phí bổ sung (Agarwal, 2008; Sharma và Talwar, 2005) và các công ty có thể gặp một số bất lợi về kinh tế từ việc thực hiện trách nhiệm xã hội (Ullmann, 1985; Turban và Greening, 1997). Sang thế kỷ 21, tầm quan trọng của trách nhiệm xã hội ở các nước đang phát triển bắt đầu được thảo luận bởi nhiều học giả.

Một nghiên cứu về các công ty Châu Á (Belal, 2001) lập luận, các nước đang phát triển đã quan tâm đến các mối nguy hiểm tiềm năng do đầu tư nước ngoài mang lại, phát triển công nghiệp cho thấy những tác động xấu đến môi trường và tệ nạn xã hội. Trong nghiên cứu của Rais và Goedegebuure (2009), Chappel và Moon (2003) về các nước đang phát triển đã nhấn mạnh, toàn cầu hóa đã khuyến khích trách nhiệm xã hội ở các nước đang phát triển nói chung và cấu trúc lại hệ thống doanh nghiệp quốc gia, chính trị, tài chính, giáo dục và văn hóa trách nhiệm xã hội trong các công ty đa quốc gia nói riêng. Hơn nữa, các nước đang phát triển thường có các vấn đề về xã hội và môi trường như quyền con người, ô nhiễm môi trường và các vấn đề lao động. Tuy nhiên, người dân ở các nước đang phát triển cho rằng các công ty đa quốc gia (MNCs) có thể giải quyết những vấn đề này khi tham gia vào các sáng kiến trách nhiệm xã hội theo sự phát triển bền vững và hợp tác với xã hội (Ite, 2004).

Các tổ chức kinh doanh luôn suy nghĩ làm thế nào để tăng hiệu quả tài chính của họ. Nếu họ tham gia vào các hoạt động trách nhiệm xã hội, họ có thể giải quyết các vấn đề xã hội và môi trường (Henderson, 2001). Bởi vì những vấn đề trên thường phổ biến cho các nước đang phát triển, các nhà nghiên cứu cũng đề xuất những biện pháp để khắc phục những vấn đề chung này bằng việc thực hiện trách nhiệm xã hội. Tất nhiên, những vấn đề nêu trên có liên quan trực tiếp đến Việt Nam, một quốc gia đang phát triển.