MUÏC LUÏC Trang DAÃN LUAÄN .1 Chöông 1 : TOÅNG QUAN VEÀ ÑÒA LYÙ, KINH TEÁ, VAÊN HOÙA CUÛA HUYEÄN LONG THAØNH .27 Chöông 2 : QUAÙ TRÌNH HÌNH THAØNH ÑÒA DANH HAØNH CHÍNH. Ñòa danh haønh chính Long Thaønh tröôùc 1698. Söï thaønh laäp huyeän. Heä thoáng laøng xaõ qua caùc thôøi kyø.
Nhaän xeùt veà quùa trình hình thaønh .43 Chöông 3 : TÌNH HÌNH KINH TEÁ XAÕ HOÄI HUYEÄN LONG THAØNH (Thôøi kyø 1698 – 1945). Thôøi chuùa Nguyeãn. Thôøi nhaø Nguyeãn. Thôiø thuoäc Phaùp.
Thuû coâng nghieäp. Thöông nghieäp. Phaân hoùa xaõ hoäi. Vaên hoùa, xaõ hoäi, giaùo duïc.
Sinh hoaït laøng xaõ. AÊn uoáng. Vaên hoïc ngheä thuaät .89 KEÁT LUAÄN :MOÄT VAØI NHAÄN XEÙT VEÀ QUÙA TRÌNH THAØNH LAÄP VAØ PHAÙT TRIEÅN HUYEÄN LONG THAØNH (1698-1945) .94 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. Lí do choïn ñeà taøi – Muïc ñích nghieân cöùu : Long Thaønh laø moät vuøng ñaát töø laâu ñaõ trôû thaønh moät ñòa danh ôû Ñoâng Nam Boä noùi rieâng vaø Nam Boä noùi chung.
Ñaây laø moät huyeän naèm aùn ngöõ treân Quoác loä 51 noái lieàn Saøi Goøn – Vuõng Taøu, phía Taây giaùp moät ñoaïn ñöôøng soâng daøi töø Saøi Goøn ra bieån. Töø raát laâu trong lòch söû, Long Thaønh ñaõ coù moät vò trí chieán löôïc raát quan troïng ôû khu vöïc Ñoâng Nam Boä. Baét ñaàu töø theá kyû 17, traûi qua moät quaù trình khai phaù, xaây döïng cuûa ngöôøi Vieät, Long Thaønh trôû thaønh moät vuøng ñaát giaøu coù, truø phuù veà kinh teá, vaên hoùa. Hieän nay, Long Thaønh laø moät trung taâm kinh teá quan troïng ôû mieàn Ñoâng Nam Boä, naèm giöõa truïc tam giaùc kinh teá Saøi Goøn – Bieân Hoøa – Vuõng Taøu.
Coù theå noùi Long Thaønh laø vuøng ñaát ñöôïc khai phaù sôùm, laø moät traïm trung chuyeån, moät caàu noái quan troïng trong buoåi ñaàu “Nam tieán” cuûa ngöôøi Vieät, nhöng töø tröôùc ñeán nay vaãn chöa ñöôïc phuïc döïng ñaày ñuû veà vuøng ñaát naøy. Vì vai troø quan troïng cuûa Long Thaønh trong quaù khöù, cuõng nhö hieän nay, neân ngöôøi vieát ñaõ choïn vuøng ñaát naøy laøm ñeà taøi cho luaän vaên cao hoïc cuûa mình vôùi noäi dung “Böôùc ñaàu tìm hieåu veà quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa huyeän Long Thaønh töø 1698 ñeán 1945 ”. Ñeà taøi nghieân cöùu mong muoán ñaït ñöôïc nhöõng muïc ñích nhö sau : 1. Phuïc döïng, taùi hieän laïi vuøng ñaát Long Thaønh töông ñoái toaøn dieän, ñaày ñuû veà caùc maët töø khi thaønh laäp cho tôùi 1945.
Töø nhöõng ñaëc ñieåm khai phaù, hình thaønh vaø phaùt trieån Long Thaønh seõ laøm roõ hôn lòch söû Ñoàng Nai – Nam Boä. Goùp theâm tö lieäu ñeå nhaän thöùc veà qui luaät môû ñaát veà phöông Nam vaø quaù trình hình thaønh daân toäc Vieät Nam. Goùp theâm tö lieäu ñeå nhaän thöùc veà xuaát phaùt ñieåm cuûa Long Thaønh trong coâng cuoäc coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa. Lòch söû nghieân cöùu cuûa ñeà taøi : Nghieân cöùu veà Long Thaønh – moät khu vöïc naèm giöõa truïc tam giaùc kinh teá Saøi Goøn – Bieân Hoøa – Vuõng Taøu laø moät chuû ñeà nghieân cöùu quan troïng.
Cho ñeán nay, vaán ñeà nghieân cöùu veà Long Thaønh – moät mieàn ñaát quan troïng cuûa vuøng Ñoâng Nam Boä chæ môùi ñöôïc ñeà caäp leû teû ôû moät vaøi cuoán saùch vieát veà Ñoàng Nai, chöa coù taùc phaåm naøo nghieân cöùu coâng phu, tæ mæ veà Long Thaønh. Caùc söû gia phong kieán laø nhöõng ngöôøi ñaàu tieân ñeà caäp ñeán vuøng ñaát naøy : Leâ Quyù Ñoân, Trònh Hoaøi Ñöùc, Quoác söû quaùn trieàu Nguyeãn. Thôøi Phaùp coù cuoán “Ñòa chí Bieân Hoøa” cuûa Robert M – xuaát baûn naêm 1924. Caùc taùc phaåm naøy coù vieát veà Long Thaønh moät caùch raûi raùc leû teû.
Sau naêm 1975 ñeán nay, chæ coù moät vaøi cuoán bieân soaïn veà lòch söû Long Thaønh nhö : “Long Thaønh – nhöõng chaëng ñöôøng lòch söû” – Ñaûng boä huyeän Long Thaønh bieân soaïn (NXB Ñoàng Nai naêm 1988) vaø : “Long Thaønh – 25 naêm xaây döïng vaø phaùt trieån (1975 - 2000) do Ñaûng boä huyeän Long Thaønh bieân soaïn (NXB Ñoàng Nai, 2001)”. Nhöõng cuoán saùch treân chöa phaûi laø moät coâng trình khoa hoïc maø chæ laø nhöõng taäp kyù söï, chæ döøng laïi ôû möùc cung caáp tö lieäu. Taùc phaåm : “Long Thaønh – nhöõng chaëng ñöôøng lòch söû”, cung caáp tö lieäu töø 1698 ñeán 1985. Nhöng töø 1698 ñeán theá kyû 19, trong quaõng thôøi gian naøy, taøi lieäu trong taùc phaåm khaù ngheøo naøn.
Taùc phaåm chæ phong phuù veà tö lieäu töø ñaàu theá kyû 20 trôû ñi, ñaëc bieät laø trong hai cuoäc khaùng chieán choáng Phaùp vaø choáng Myõ. Taùc phaåm : “Long Thaønh – 25 naêm xaây döïng vaø phaùt trieån” (1975 – 2000), cung caáp tö lieäu töø 1975 ñeán nay veà caùc lónh vöïc kinh teá, vaên hoùa, giaùo duïc. Nhìn chung, caùc taùc phaåm chính vieát veà Long Thaønh thì nguoàn taøi lieäu ôû caùc thôøi kì lòch söû thì khoâng ñeàu nhaát, tö lieäu cung caáp cuõng chæ ñi saâu vaøo moät vaøi lónh vöïc, mang tính phieán dieän vaø thieáu söï phong phuù, ñoàng boä. Ñôn cöû nhö hai taùc phaåm vöøa keå treân thì moät taùc phaåm chuû yeáu cung caáp tö lieäu veà hai cuoäc khaùng chieán choáng Phaùp vaø choáng Myõ ; moät taùc phaåm cung caáp tö lieäu veà coâng cuoäc xaây döïng vaø phaùt trieån kinh teá ôû Long Thaønh töø 1975 ñeán 2000.
Ngoaøi hai taùc phaåm chuû yeáu keå treân, töø tröôùc ñeán nay coøn coù moät soá taùc phaåm khaùc vieát veà 2 Ñoàng Nai nhö : Ñòa chí Ñoàng Nai, Bieân Hoøa - Ñoàng Nai 300 naêm hình thaønh vaø phaùt trieån. coù ñeà caäp ñeán Long Thaønh ôû caùc giai ñoaïn trong lòch söû nhöng taøi lieäu, thoâng tin ñoù coøn ít oûi, rôøi raïc vaø leû teû. Vì vaäy, ñoøi hoûi phaûi coù moät taùc phaåm nghieân cöùu saâu hôn, mang tính khoa hoïc hôn veà vuøng ñaát Long Thaønh, ñaëc bieät laø töø luùc hình thaønh cho ñeán naêm 1945, ñeå phaûn aùnh ñaày ñuû söï hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa huyeän Long Thaønh – moät vò trí quan troïng veà caùc maët – ôû mieàn Ñoâng Nam Boä trong quaù khöù, cuõng nhö hieän taïi vaø töông lai. Phaïm vi nghieân cöùu : Phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø nghieân cöùu quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa huyeän Long Thaønh töø 1698 ñeán naêm 1945.
Ñaây laø moät trong nhöõng thôøi kì lòch söû quan troïng cuûa vuøng ñaát Long Thaønh, cuõng nhö cuûa caû khu vöïc mieàn Ñoâng Nam Boä. Veà thôøi gian : Ñeà taøi xaùc ñònh töø naêm 1698 ñeán naêm 1945. Ñaây laø moät quaõng thôøi gian khaù daøi trong giai ñoaïn lòch söû Trung – Caän Ñaïi cuûa nöôùc ta, töông öùng vôùi thôøi gian ñaàu trong lòch söû 300 naêm môû ñaát vaøo Nam Boä cuûa caùc coäng ñoàng Vieät. Veà khoâng gian : Ñeà taøi xaùc ñònh goàm 02 huyeän Long Thaønh vaø Nhôn Traïch hieän nay (goïi chung laø Long Thaønh).
Qua khaûo saùt lòch söû töông öùng vôùi thôøi gian vaø khoâng gian treân, nhöõng noäi dung chính ñöôïc theå hieän trong ñeà taøi goàm coù : - Quaù trình khaån hoang, hình thaønh vuøng ñaát Long Thaønh. - Quaù trình hình thaønh ñòa danh haønh chính. - Tình hình kinh teá, xaõ hoäi huyeän Long Thaønh. Tuy nhieân, ñeå ñaûm baûo tính khoa hoïc, ñeà taøi coù chuù yù ngöôïc doøng thôøi gian phaûn aùnh sô löôïc veà vuøng ñaát Long Thaønh tröôùc naêm 1698 vaø môû roäng theâm veà sau phaûn aùnh toùm löôïc nhöõng thaønh töïu cô baûn trong caùc hoaït ñoäng cuûa cö daân Long Thaønh nhaèm laøm roõ theâm dieän maïo, caùc hoaït ñoäng kinh teá – xaõ hoäi phong phuù, sinh ñoäng cuûa moät vuøng ñaát giaøu truyeàn thoáng lòch söû vaø caùch maïng.
Muïc ñích vaø nhieäm vuï cuûa luaän vaên : Muïc ñích cuûa luaän vaên laø tìm hieåu quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa huyeän Long Thaønh töø naêm 1698 ñeán 1945 treân caùc lónh vöïc : kinh teá, vaên hoaù, chính trò .laøm roõ vai troø, vò trí cuûa Long Thaønh trong boái caûnh Ñoàng Nai – Ñoâng Nam Boä, töø ñoù ruùt ra nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm quyù baùu phuïc vuï cho coâng cuoäc kieán thieát hieän nay cuûa ñòa phöông. Ñeå thöïc hieän muïc ñích treân, luaän vaên taäp trung giaûi quyeát caùc nhieäm vuï sau : - Söu taàm, heä thoáng vaø cung caáp moät khoái löôïng tö lieäu coù ñoä tin caäy phuïc vuï cho nghieân cöùu toaøn dieän veà Long Thaønh. - Trình baøy quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa Long Thaønh vôùi nhöõng ñaëc ñieåm rieâng bieät cuûa noù vaø nhöõng ñaëc ñieåm chung cuûa toaøn vuøng treân caùc lónh vöïc : kinh teá, vaên hoaù, xaõ hoäi, quaân söï,. - Chæ ra nhöõng tieàm naêng theá maïnh cuûa Long Thaønh trong quaù khöù coù theå keá thöøa, phaùt huy trong giai ñoaïn hieän nay.
Nguoàn taøi lieäu vaø phöông phaùp nghieân cöùu : Nguoàn taøi lieäu ñöôïc söû duïng trong luaän vaên bao goàm : - Tö lieäu thöïc teá töø nhöõng chuyeán ñi ñieàn daõ cuûa ngöôøi vieát ôû caùc xaõ treân ñòa baøn huyeän (phoûng vaán nhöõng ngöôøi cao tuoåi, tham khaûo moät soá gia phaû, moä chí, di tích ñình – chuøa, söu taám moät soá caâu chuyeän truyeàn thuyeát, hoø veø,.) - Tö lieäu ñaõ ñöôïc vieát thaønh saùch cuûa caùc taùc giaû ngöôøi Vieät, ngöôøi Phaùp (ñaõ ñöôïc dòch ra tieáng Vieät) coù ñeà caäp ñeán huyeän Long Thaønh treân caùc lónh vöïc, qua caùc giai ñoaïn lòch söû. - Caùc taùc phaåm ñöôïc khai thaùc toái ña ñeå phuïc vuï cho luaän vaên theo höôùng keá thöøa keå töø ñoù tieáp tuïc nghieân cöùu saâu, roäng hôn caùc quaù trình lòch söû ôû Long Thaønh goàm : + Bieân Hoøa – Ñoàng Nai – 300 naêm hình thaønh vaø phaùt trieån – NXB Ñoàng Nai – 1999. 4 + Ñòa chí Ñoàng Nai – NXB Ñoàng Nai – 2001. Hai taùc phaåm treân vieát veà söï hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa tænh Ñoàng Nai qua caùc giai ñoaïn lòch söû, trong ñoù coù phaàn ñeà caäp ñeán Long Thaønh ôû moät soá lónh vöïc : kinh teá, vaên hoaù, quaân söï.
+ Ñòa chí Bieân Hoøa – 1924 cuûa taùc giaû ngöôøi Phaùp (Robert M) – Baûn dòch cuûa nhaø Baûo taøng Ñoàng Nai 1992 – vieát veà caùc ngaønh thuû coâng nghieäp, thöông nghieäp,. ôû tænh Bieân Hoøa cuoái theá kyû XIX ñaàu theá kyû XX, trong ñoù coù ñeà caäp ñeán moät soá ngaønh thuû coâng nghieäp ôû Long Thaønh luùc baáy giôø. + Ñòa baï trieàu Nguyeãn – Bieân Hoøa cuûa taùc giaû Nguyeãn Ñình Ñaàu – NXB KHXH, 1993. Coù ñeà caäp ñeán caùc laøng, xaõ ôû Long Thaønh qua caùc giai ñoaïn lòch söû.
+ Long Thaønh – Nhöõng chaëng ñöôøng lòch söû – Ñaûng boä huyeän Long Thaønh bieân soaïn – NXB Ñoàng Nai, 1988. Taùc phaåm naøy phaûn aùnh quaù trình hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa huyeän Long Thaønh töø 1698 ñeán 1985. Ngoaøi ra coøn coù moät soá taøi lieäu tham khaûo khaùc : saùch, baùo, taïp chí. vieát veà Ñoàng Nai, coù ñeà caäp ñeán Long Thaønh (xem muïc taøi lieäu tham khaûo cuûa luaän vaên).