Chương 1 MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ CÁC TỘI XÂM PHẠM TÌNH DỤC TRẺ EM TRONG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ TRẺ EM VÀ CÁC TỘI XÂM PHẠM TÌNH DỤC TRẺ EM 1. Khái niệm "trẻ em" trong pháp luật Việt Nam Thuật ngữ "trẻ em" được quy định ở mỗi quốc gia không giống nhau tùy thuộc vào những đặc điểm riêng về sự phát triển sinh học, cũng như quan điểm về chăm sóc, bảo vệ và giáo dục đối với trẻ em của mỗi nước. Từ điển tiếng Việt không đưa ra định nghĩa về "trẻ em" mà chỉ mô tả trẻ em giống với trẻ con là "trẻ nhỏ nói chung" [57, tr.
1664], trong từ điều bách khoa Wikipedia định nghĩa trẻ em là một con người ở giữa giai đoạn từ khi sinh và tuổi dậy thì. Trong pháp luật Việt Nam cụ thể là Bộ luật Hình sự Việt Nam không đưa ra định nghĩa về trẻ em một cách cụ thể mà mô tả ngày trong các điều luật về tuổi của trẻ em, ví dụ Điều 112 - Tội hiếp dâm trẻ em quy định "người nào hiếp dâm trẻ em từ đủ mười ba tuổi đến dưới mười sáu tuổi, thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm" hay Điều 114 - Tội cưỡng dâm trẻ em "người nào cưỡng dâm trẻ em từ đủ mười ba tuổi đến dưới mười sáu tuổi, thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm". Tuy nhiên trong Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em Việt Nam qui định: "Trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi". Như vậy khái niệm "trẻ em" trong khoa học pháp lý không đồng nhất với khái niệm trẻ em trong đời sống, đồng thời khái niệm "trẻ em" cũng không đồng nhất với khái niệm "người chưa thành niên", trẻ em là người chưa thành niên, nhưng người chưa thành niên có thể không phải là trẻ em.
Khi nghiên cứu vấn đề này chúng ta cần phân biệt rõ người chưa thành niên và trẻ em khác nhau như thế nào. Điều 68 - Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi năm 2009 quy định "người chưa thành niên từ đủ mười bốn tuổi đến dưới mười 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tám tuổi phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự theo những quy định của chương này…. Như vậy, độ tuổi của người chưa thành niên là dưới 18 tuổi còn trẻ em là dưới 16 tuổi. Hai khái niệm này có sự giao thoa nhau, trong đó khái niệm "người chưa thành niên" rộng hơn khái niệm "trẻ em" Trong hệ thống pháp luật quốc tế liên quan đến trẻ em, đã có nhiều văn bản quy định về quyền của trẻ em; trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ trẻ em như: Tuyên bố Giơnevơ 1924; Tuyên bố của Liên hợp quốc về quyền trẻ em 1959; Tuyên bố của Liên hợp quốc về sự sống còn, bảo vệ và phát triển của trẻ em; Chương trình hành động chống việc bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại; Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em năm 1989 v.
Liên quan đến khái niệm trẻ em, Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em năm 1989 mà Việt Nam đã phê chuẩn quy định: "Trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng đối với trẻ em đó qui định tuổi thành niên sớm hơn" [19]. Như vậy, để xác định một người có phải là trẻ em hay không còn phụ thuộc vào luật áp dụng của từng quốc gia quy định về độ tuổi trẻ em. Có thể nói, mỗi quốc gia có luật áp dụng khác nhau đều có những quy định về độ tuổi xác định là trẻ em khác nhau. Nói chung, trẻ em là người chưa phát triển về thể chất, tinh thần, hoặc là người chưa phát triển đầy đủ, toàn diện về thể lực, trí tuệ.
Họ là những người đang trong quá trình trưởng thành nên chưa nhận thức đầy đủ về những khái niệm thông thường trong cuộc sống hàng ngày, cũng như họ chưa có đầy đủ khả năng thực hiện và khả năng tự gánh chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Do trẻ em là người đang nằm trong quá trình phát triển ở giai đoạn đầu của người chưa thành niên, họ chưa có đầy đủ khả năng nhận thức và khả năng điều khiển hành vi của mình trong mọi ứng xử và tình huống của cuộc sống. Chính vì vậy, trẻ em là người chưa có năng lực hành vi đầy đủ khi tham gia các quan hệ pháp luật. Tùy theo mỗi ngành luật mà năng lực trách nhiệm của trẻ em cũng được quy định khác nhau.
Pháp luật dân sự Việt Nam quy 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com định người chưa đủ sáu tuổi không có hành vi dân sự. Giao dịch dân sự của người chưa đủ sáu tuổi phải do người đại diện theo pháp luật xác lập, thực hiện; người từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch nhằm phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày phù hợp với lứa tuổi hoặc pháp luật có quy định khác. Pháp luật hình sự quy định trẻ em chưa đủ 14 tuổi do thể chất và trí tuệ chưa phát triển, chưa nhận thức và làm chủ được hết hành vi của mình, vì vậy, họ không phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi hành vi nguy hiểm cho xã hội của mình; người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Tóm lại, khái niệm "trẻ em" trong pháp luật Việt Nam được coi là người chưa đủ 16 tuổi, là đối tượng được pháp luật bảo vệ.
Tùy thuộc vào quan hệ pháp luật mà trẻ em tham gia, độ tuổi chịu trách nhiệm của trẻ em có khác nhau, nhưng pháp luật Việt Nam luôn bảo vệ quyền của trẻ em từ mọi hành vi xâm phạm. Khái niệm các tội xâm phạm tình dục trẻ em Nghiên cứu về khái niệm các tội xâm phạm tình dục trẻ em góp phần tìm hiểu bản chất, những vấn đề cốt lõi của các tội xâm phạm tình dục trẻ em. Từ đó, việc tìm hiểu các dấu hiệu pháp lý và đặc trưng của từng tội xâm phạm tình dục trẻ em có thể dễ dàng hơn và chuẩn xác hơn. Từ khái niệm trẻ em đã được phân tích ở trên cho phép cũng ta có thể tìm hiểu một cách thuận lợi hơn về nhóm các tội xâm phạm tình dục trẻ em, đó chính là những người từ dưới 16 tuổi bị người phạm tội có hành vi xâm hại tình dục.
Tình dục là một nhu cầu tự nhiên của con người về quan hệ tính giao. Điều này có nghĩa tình dục xuất phát từ nhu cầu mang tính chất bản năng của con người, bằng cách xác định có quan hệ tính giao (gồm hành vi giao cấu và 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hành vi tình dục nhưng không phải là giao cấu) giữa những đối tượng khác nhau (có thể là tình dục dị tính và tình dục đồng tính). Tình dục có thể được hiểu là: Hành vi tìm kiếm khoái cảm hoặc để sinh sản, có nội hàm rộng, không chỉ có nghĩa là giao hợp giữa người nam và người nữ mà còn bao gồm cả nhiều hành vi khác nhằm đem lại khoái cảm, bằng tay hay bằng miệng, ở vùng cơ quan sinh dục hay ở những bộ phận khác của cơ thể. Cũng vẫn là tình dục khi thực hành tìm kiếm khoái cảm với bạn tình khác giới hay cùng giới, với một hay nhiều hơn một người, tự mình gây khoái cảm (thủ dâm) hay gây khoái cảm cho nhau, mơ tưởng đến chuyện tình dục hay sử dụng dụng cụ chuyên dụng [11].
Xâm phạm tình dục trẻ em là xâm phạm, động chạm đến quyền tự do, đến nhu cầu phát triển tự nhiên của trẻ em về quan hệ tính giao; xâm phạm đến thân thể, sức khỏe, nhân phẩm và danh dự của trẻ em. Điều này được thể hiện bằng việc đối tượng phạm tội có mong muốn và thực hiện các quan hệ tính giao với trẻ em như hiếp dâm, cưỡng dâm, dâm ô với trẻ em. Theo quan niệm của pháp luật hình sự hiện hành, các hành vi phạm tội được thực hiện nhằm thỏa mãn những ham muốn tình dục, những dục vọng của cá nhân xâm phạm đến tình dục của trẻ em. Hành vi được biểu hiện ra bên ngoài dưới hình thức hành động, bằng cách sử dụng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác để uy hiếp tinh thần, làm tê liệt khả năng phản kháng hoặc tự vệ hoặc lợi dụng sự non nớt về nhận thức của nạn nhân để đạt được hành vi tình dục.
Hậu quả tác hại của tội phạm là những mất mát rất lớn về tinh thần, sức khỏe của nạn nhân, tác động tiêu cực đến đời sống bình thường của nạn nhân và gia đình họ. Tội phạm được thực hiện với lỗi cố ý, người phạm tội nhận thức được tính nguy hiểm trong hành vi của mình và thấy trước hậu quả khi thực hiện hành vi và mong muốn hoặc có ý thức bỏ mặc cho hậu quả xảy ra. 19 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chủ thể thực hiện tội phạm ngoài các điều kiện chung của chủ thể, tùy từng loại tội mà chủ thể có thể là người từ đủ 14 tuổi trở lên hoặc là người đã thành niên (đủ 18 tuổi trở lên). Do vậy, tội phạm xâm phạm tình dục trẻ em là những hành vi nguy hiểm cho xã hội, do người có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo luật định thực hiện với lỗi cố ý, xâm hại đến quyền bất khả xâm phạm về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và sự phát triển bình thường về mặt tâm sinh lý của trẻ em (người dưới 16 tuổi).
Lịch sử lập pháp hình sự về các tội xâm phạm tình dục trẻ em 1. Các tội xâm phạm tình dục trẻ em trong luật hình sự phong kiến Trong thời kỳ phong kiến, pháp luật Việt Nam ít nhiều cũng đã quan tâm đến việc bảo vệ trẻ em trước tội xâm phạm tình dục và cũng đã có những hình phạt trừng trị nghiêm khắc kẻ phạm tội. Dưới thời vua Lê Thánh tông (1428-1788), nước ta có bộ luật thành văn đầu tiên là Quốc triều hình luật (Luật hình triều Lê). Bộ luật này đã có những quy định bảo vệ trẻ em khỏi sự xâm hại tình dục, Điều 404 quy định "Gian dâm với con gái nhỏ từ 12 tuổi trở xuống dù người con gái thuận tình cũng xử như tội hiếp dâm".
Và tội hiếp dâm có khung hình phạt là "Hiếp dâm thì xử tội lưu hay tội chết và phải nộp tạ.