Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN LỰC 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm nhân lực, nguồn nhân lực Hiện nay, có rất nhiều khái niệm có liên quan đến nhân lực và nguồn nhân lực trong tổ chức, tuy nhiên chúng ta có thể hiểu một cách khái quát nhất về nhân lực và nguồn nhân lực như sau: Nhân lực: Nguồn nhân lực: là nguồn lực của mỗi con người gồm có thể lực và trí lực.[11;7] Thể lực chỉ sức khỏe thân thể phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe của mỗi con người, mức sống, thu nhập, chế độ ăn uống.
Trí lực chỉ sức suy nghĩ, sự hiểu biết, sự tiếp thu kiến thức, tài năng, năng khiếu cũng như quan điểm lòng tin, nhân cách … của từng người. Nguồn nhân lực trong tổ chức Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức hợp thành nguồn nhân lực của tổ chức, nguồn nhân lực là nguồn lực quan trọng nhất trong bất cứ tổ chức nào và chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố tự nhiên và xã hội. Khái niệm về quản trị nhân lực Quản trị nhân lực là tổng hợp những hoạt động quản trị liên quan đến việc tạo ra, duy trì, phát triển và sử dụng có hiệu quả yếu tố con người trong tổ chức nhằm đạt mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp. Thực chất quản trị nhân lực là công tác quản lý con người trong phạm vi nội bộ một tổ chức, là sự đối xử của tổ chức đối với người lao động.
Nói cách khác, QTNL chịu trách nhiệm về việc đưa con người vào tổ chức giúp cho họ thực hiện công việc, trả thù lao cho sức lao động của họ và các vấn đề phát sinh. Khái niệm tuyển dụng nhân lực Khái niệm tuyển dụng nhân lực Tuyển dụng nhân lực là quá trình tìm kiếm, thu hút và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng và bổ sung lực lượng lao động cần để thực hiện mục tiêu 5 Luan van của doanh nghiệp. Khái niệm tuyển mộ: Tuyển mộ là quá trình thu hút những người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng bên trong tổ chức. Mọi tổ chức phải có đầy đủ khả năng để thu hút đủ số lượng và chất lượng lao động để nhằm đạt được các mục tiêu của mình [11, 93] Như vậy, bản chất của tuyển mộ chính là quá trình thực hiện những hoạt động nhằm cung cấp thông tin cần thiết về các chỗ làm việc còn trống của tổ chức đến các ứng viên để từ đó họ xem xét nộp đơn xin việc vào tổ chức đó.
Thông tin tuyển mộ càng sâu rộng, càng ấn tượng thì khả năng thu hút, kích thích đối với các ứng viên càng cao, đặc biệt là khả năng thu hút nhân tài càng lớn. Hơn nữa, số lượng lao động được tuyển mộ càng nhiều thì cơ hội để lựa chọn người phù hợp cho các chỗ làm việc trống của tổ chức càng lớn và hiệu quả của quá trình tuyển chọn sau này cũng sẽ cao hơn. Tuyển mộ thường bao gồm 2 nguồn chính đó là Nguồn bên trong và nguồn bên ngoài. - Nguồn bên trong tổ chức: là những người đang làm việc bên trong tổ chức, hình thức này được thực hiện công khai có tiêu chuẩn rõ rang với tất cả ứng viên từ bên trong nội bộ doanh nghiệp.
- Nguồn bên ngoài tổ chức: bao gồm những lao động tự do trên thị trường, nhân viên của các tổ chức doanh nghiệp khác, sinh viên mới tốt nghiệp hoặc cán bộ hết tuổi lao động nhưng vẫn mướn làm việc và có khả năng làm việc…. Khái niệm tuyển chọn “Tuyển chọn là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với yêu cầu đặt ra trong số những người đã thu hút được trong quá trình tuyển mộ. [11,Tr105] Tuyển chọn bản chất là quá trình lựa chọn các ứng viên có kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm phù hợp nhất với vị trí công việc cần tuyển, có khả năng hòa nhập và hoàn thành tốt công việc được giao trong tổng số các ứng viên đã thu hút được thông qua quá trình tuyển mộ. Để lựa chọn được những ứng viên phù hợp đó, trong quá trình tuyển chọn, tổ chức có thể thực hiện nhiều phương thức lựa chọn khác nhau 6 Luan van nhằm đánh giá ứng viên trên nhiều khía cạnh dựa trên một số yêu cầu nhất định của công việc.
Cơ sở của tuyển chọn là các tiêu chuẩn hoặc đòi hỏi đối với từng chức danh công việc cần tuyển (có thể được thể hiện trong kết quả của phân tích công việc; tiêu chuẩn chức danh viên chức quản lý thừa hành phục vụ hoặc tiêu chuẩn cấp bậc kĩ thuật công nhân; các quy định và yêu cầu đối với chức danh công việc cần tuyển do cấp có thẩm quyền quy định). Tuyển chọn là khâu quan trọng giúp cho nhà quản trị có được những quyết định tuyển dụng đúng đắn nhất. Một quyết định tuyển chọn chính xác sẽ giúp cho tổ chức tìm được những con người có năng lực phù hợp góp phần vào sự phát triển của tổ chức. Nếu việc tuyển mộ hợp lý về nguồn, về số lượng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công việc tuyển chọn được diễn ra tốt đẹp, thành công và tiết kiệm được chi phí lẫn thời gian.
Với nguồn ứng viên phong phú dồi dào cả về số lượng và chất lượng giúp cho việc tuyển chọn dễ dàng hơn. Ngược lại quá trình tuyển chọn sẽ là thước đo để kiểm chứng công tác tuyển mộ làm được đến đâu, có hiệu quả hay không. Như vậy, tuyển mô và tuyển chọn là hai giai đoạn liên tục không thể tách rời, luôn bổ sung cho nhau và phả làm tốt công tác tuyển mộ thì công tác tuyển chọn mới đạt hiệu quả cao. Vai trò của tuyển dụng nhân lực trong doanh nghiệp Công tác tuyển dụng nhân lực có ý nghĩa vô cùng quan trọng, nhất là trong giai đoạn hiện nay, với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các doanh nghiệp trên thị trường lao động.
Đặc biệt, nước ta có nguồn nhân lực dồi dào luôn đặt ra nhiều thách thức trong việc giải quyết việc làm. Vì vậy, vai trò của công tác tuyển dụng nhân lực ngày càng được nâng cao 1. Đối với tổ chức: Khi tuyển dụng nhân lực có hiệu quả sẽ góp phần vào sự ổn định và phát triển của tổ chức. Thông qua mục đích của tuyển dụng nhân lực, tổ chức bù đắp được sự thiếu hụt về nhân sự, bảo đảm cho tổ chức về số lượng lao động, hợp lí về mặt cơ cấu, phù hợp với văn hóa của tổ chức.
Công tác tuyển dụng nhân lực góp phần thay máu tổ chức khi ảnh hưởng tới nhiều yếu tố như: ảnh hưởng với môi trường, văn hóa của tổ chức, các chính sách của tổ chức. Nếu công tác này được thực hiện có hiệu quả thì sẽ có tác dụng tích cực. 7 Luan van Tuyển dụng tốt giúp tổ chức thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh, đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh trong điều kiện toàn cầu hóa.
Đồng thời tuyển dụng nhân sự tốt giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phí kinh doanh và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, tuyển dụng nhân lực còn ảnh hưởng tới các hoạt động khác như: bố trí sắp xếp nhân lực, thù lao lao động, quan hệ lao động, vấn đề tiền lương. Đối với người lao động: Quá trình tuyển dụng nhân lực được tiến hành khoa học, hiệu quả giúp người lao động có cơ hội tiếp cận, lựa chọn công việc mới, môi trường mới phù hợp với năng lực và nguyện vọng của cá nhân. Từ đó, người lao động hiểu sâu sắc hơn về chuyên môn, lĩnh vực của mình và xác định được định hướng tự đào tạo để phát triển bản thân sao cho phù hợp.
Giúp cho người lao động trong doanh nghiệp hiểu rõ thêm về triết lý, quan điểm của các nhà quản trị, từ đó sẽ có những phương hướng phát triển công việc rõ ràng theo mục tiêu của tổ chức và nhà quản trị. Đồng thời tuyển dụng nhân sự còn tạo ra không khí thi đua, tinh thần cạnh tranh trong nội bộ những người lao động của doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả sản suất, kinh doanh. Mặt khác, qua tuyển dụng nhân lực người lao động có công ăn, việc làm tạo ra thu nhập để nuôi sống bản thân và gia đình. Đối với xã hội: Đối với xã hội, hoạt động tuyển dụng tốt sẽ giúp xã hội sử dụng hợp lý tối đa hóa nguồn nhân thúc đẩy nền kinh tế phát triển mạnh mẽ.
Người lao động có việc làm, có thu nhập, giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác. Đồng thời việc tuyển dụng nhân sự của doanh nghiệp còn giúp cho việc sử dụng nguồn lực của xã hội một cách hữu ích nhất. Hoạt động tuyển dụng đặc biệt ở các vị trí công việc có mức thu nhập hấp dẫn sẽ kích thích tinh thần học tập, tham gia ứng tuyển đem lại mức sống cao hơn cho mỗi cá nhân. Từ đó nâng cao nhận thức văn hóa, giảm thiểu đi sự chênh lệch giữa tầng lớp trí thức và nông dân trong xã hội.
Mặt khác, tuyển dụng sẽ giúp giải quyết được vấn đề việc làm trong xã hội, tỷ lệ thất nghiệp giảm, kéo theo các tệ nạn xã hội cũng sẽ giảm đáng kể, đồng thời, nhờ có việc làm đời sống của người dân sẽ được cải thiện hơn rất nhiều. Tuyển dụng sẽ góp phần vào việc xây dựng một xã hội giàu đẹp, 8 Luan van văn minh. Nguyên tắc tuyển dụng nhân lực 1. Nguyên tắc đúng pháp luật Trong quá trình tuyển dụng cần lưu ý chấp hành đúng mọi chủ trương đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và pháp luật Quốc tế như Bộ luật lao động, pháp luật quốc tế về tuyển dụng, quy định pháp luật về tuyển dụng lao động nước ngoài.
Nguyên tắc tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn Đây là nguyên tắc đầu tiên và cũng là một trong những nguyên tắc quan trọng trong vấn đề tuyển dụng, sử dụng nhân lực một cách có hiệu quả. Nhu cầu nhân lực phải được phản ánh trong chiến lược và chính sách nhân viên của tổ chức, trong kế hoạch tuyển dụng của mỗi bộ phận thuộc tổ chức.