Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Nấm Linh chi (Ganoderma lucidum) là một loại dược liệu quý thuộc chi Ganoderma, phân họ nấm lỗ, được sử dụng lâu đời trong y học cổ truyền các quốc gia phương Đông như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam. Nấm Linh chi chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học cao, đặc biệt là nhóm polysaccharide và triterpenoid, có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch, chống oxy hóa, hỗ trợ điều hòa huyết áp, bảo vệ tim mạch và ức chế sự phát triển của các tế bào ung thư.
Tại các thị trường phát triển, nấm Linh chi đã được nghiên cứu và chế biến thành các dạng sản phẩm chuyên biệt hóa như viên nang, thực phẩm chức năng và dược phẩm chiết xuất. Tuy nhiên, tại các thị trường như Việt Nam, Nga và Bangladesh, việc khai thác giá trị của nấm Linh chi phần lớn vẫn dừng lại ở quy mô thủ công hoặc tiêu thụ dạng thô (thái lát đun hãm với nước sôi). Phương pháp chiết xuất truyền thống này bộc lộ nhiều nhược điểm: hiệu suất thu hồi hoạt chất thấp, thời gian kéo dài, tiêu tốn năng lượng và gây lãng phí nguồn dược liệu quý.
Từ thực tiễn trên, khóa luận tốt nghiệp ngành Công nghệ Thực phẩm của tác giả Mohammad Mazbah Uddin Bahar (Văn phòng Chương trình Tiên tiến, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên), dưới sự hướng dẫn của TS. Lương Hùng Tiến, đã thực hiện đề tài: "Nghiên cứu chiết xuất Polysaccharide từ Nấm Linh Chi (Ganoderma lucidum)" (A study on the extraction of polysaccharides from Ganoderma lucidum).
Giả thuyết nghiên cứu
- Nấm Linh chi có thể được phát triển và phổ biến rộng rãi hơn tại các thị trường tiềm năng như Việt Nam, Bangladesh và Nga thông qua các công nghệ chế biến hiện đại.
- Có thể xây dựng quy trình công nghệ chuyên biệt để trích ly hoạt chất từ nấm Linh chi nhằm thay thế phương pháp đun hãm nước sôi truyền thống vốn kém hiệu quả.
- Việc tối ưu hóa các điều kiện vận hành của quy trình chiết xuất có hỗ trợ sóng siêu âm sẽ nâng cao hiệu suất thu hồi polysaccharide đồng thời tiết kiệm chi phí sản xuất.
Mục tiêu nghiên cứu
- Xác định các chỉ tiêu chất lượng hóa lý đầu vào của nguyên liệu nấm Linh chi (độ ẩm và hàm lượng tro tổng số).
- Khảo sát ảnh hưởng của các yếu tố đơn lẻ trong kỹ thuật chiết xuất rắn - lỏng có hỗ trợ sóng siêu âm đến hiệu suất thu hồi polysaccharide.
- Tối ưu hóa các thông số vận hành của quá trình chiết xuất bằng phương pháp bề mặt đáp ứng (Response Surface Methodology - RSM) kết hợp mô hình Box-Behnken.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Thể quả nấm Linh chi đỏ (Ganoderma lucidum), được thu mua tại tỉnh Hà Giang, Việt Nam. Mẫu nấm được thái lát mỏng có độ dày khoảng 0,5 cm và bảo quản trong túi zip kín ở nhiệt độ thấp trước khi tiến hành thí nghiệm.
- Phạm vi không gian và thời gian: Nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện tại hệ thống phòng thí nghiệm của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên trong khuôn khổ khóa học 2018 – 2022 và hoàn thành báo cáo vào tháng 02 năm 2023.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khung lý thuyết và phân loại thực vật học
Nấm Linh chi được phân loại khoa học thuộc giới Fungi, ngành Basidiomycota, lớp Agaricomycetes, bộ Polyporales, họ Ganodermataceae, chi Ganoderma, loài Ganoderma lucidum. Thể quả của nấm gồm mũ nấm và cuống nấm có cấu trúc hóa gỗ cứng chắc đặc trưng. Về mặt hóa học, thể quả chứa ba nhóm thành phần chính:
- Polysaccharide: Đại diện tiêu biểu là các $\beta$-D-glucan cấu tạo từ khung mạch chính $\beta$-(1,3)-D-glucopyranosyl liên kết với các mạch nhánh mono-, di-, tri-glycosyl, có khả năng kích thích thực bào, ức chế khối u và điều hòa miễn dịch.
- Triterpenoid: Chủ yếu là các dẫn xuất lanostane (như ganoderic acid, lucidenic acid), đóng vai trò chống viêm, ức chế enzyme phát triển tế bào ung thư và bảo vệ gan.
- Khoáng chất và vitamin: Giàu kali, magie, canxi, photpho, lưu huỳnh cùng các vi lượng như sắt, đồng, kẽm và các vitamin nhóm B (riboflavin, niacin, thiamin).
Kỹ thuật chiết xuất rắn - lỏng có hỗ trợ siêu âm (UAE)
Quá trình chiết xuất dựa trên cơ chế hòa tan và khuếch tán chất tan từ pha rắn vào dung môi lỏng dựa trên gradient nồng độ và ái lực hóa học. Kỹ thuật chiết xuất hỗ trợ sóng siêu âm (Ultrasonically-Assisted Extraction - UAE) ở tần số 37 kHz tạo ra hiện tượng xâm thực (cavitation). Sự hình thành và vỡ tung của các bọt khí vi mô tạo áp suất cục bộ và ứng suất cắt cực lớn, phá vỡ vách tế bào hóa gỗ của nấm Linh chi, giúp dung môi thâm nhập sâu vào cấu trúc tế bào và giải phóng polysaccharide nhanh chóng ra ngoài dung dịch.
Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm
- Xác định độ ẩm: Mẫu nấm (10 g) được sấy đối lưu ở nhiệt độ 105°C bằng tủ sấy Memmert UN 110 plus (Đức) đến khối lượng không đổi. Công thức tính:
$$%H_2O = \frac{m_{\text{initial}} - m_{\text{final}}}{m_{\text{initial}}} \times 100%$$
- Xác định hàm lượng tro tổng số: Mẫu nấm sấy khô (3 g) được nung phân hủy chất hữu cơ ở 600°C trong 6 giờ bằng lò nung nhiệt phân (Trung Quốc) đến khi tro trắng hoàn toàn. Công thức tính:
$$%Ash = \frac{m_{\text{final}}}{m_{\text{initial}}} \times 100%$$
- Định lượng Polysaccharide tổng số: Sử dụng phương pháp đo quang phổ Phenol - Axit Sulfuric (Nielsen, 2010). Dung dịch chuẩn glucose được pha ở 6 mức nồng độ (0, 5, 10, 20, 50, 100 mg/L) để lập đường chuẩn đo mật độ quang (OD) tại bước sóng $\lambda = 490\text{ nm}$. Phương trình hồi quy tuyến tính đạt hệ số tương quan $R^2 = 0{,}99$.
- Tối ưu hóa bằng phương pháp bề mặt đáp ứng (RSM): Sử dụng ma trận thực nghiệm Box-Behnken gồm 17 thí nghiệm với 3 biến số độc lập ở 3 mức mã hóa (-1, 0, +1): Nhiệt độ chiết ($X_1$), Thời gian chiết ($X_2$), Tỷ lệ rắn/lỏng ($X_3$).
- Xử lý số liệu: Dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê bằng phân tích phương sai (ANOVA) trên phần mềm PASW và biểu diễn đồ thị không gian 3D trên Origin 2019 ở mức ý nghĩa $\alpha = 0{,}05$.
Trang thiết bị và hóa chất chính
- Thiết bị: Tủ sấy Memmert UN 110 plus (Đức), Bể rửa siêu âm Elmasonic S100H tần số 37 kHz (Đức), Lò nung nhiệt phân (Trung Quốc), Máy quang phổ UV-Vis (Đức), Máy cô quay chân không Rotavapor (Thụy Sĩ), Bể điều nhiệt (Trung Quốc), Cân phân tích (Mỹ).
- Hóa chất: Ethanol 96%, Methanol 96%, Phenol ($C_6H_6O$), Axit sulfuric đậm đặc ($H_2SO_4$), Glucose tinh khiết ($C_6H_{12}O_6$), Nước khử ion ($H_2O$).
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Đối tượng nghiên cứu – Nấm Linh Chi (The research subject – Ganoderma lucidum)
Chương 1 tổng thuật các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về nấm Linh chi. Tác giả tổng hợp chi tiết phân loại sinh học, đặc điểm hình thái và giải phẫu thể quả hóa gỗ. Phân tích sâu về cấu trúc hóa học của các phân tử $\beta$-glucan hoạt tính và hệ triterpenoid dạng lanostane với 18 hợp chất đặc trưng.
Chương này cũng tổng hợp các nghiên cứu dược lý hiện đại chứng minh khả năng ức chế dòng tế bào ung thư phổi, ung thư vú, ung thư tiền liệt tuyến và ung thư máu. Đồng thời, tác giả so sánh các công nghệ chiết xuất: từ chiết xuất rắn - lỏng truyền thống dùng nước, dung môi cồn, đến các kỹ thuật tiên tiến như chiết siêu tới hạn ($CO_2$), chiết có hỗ trợ vi sóng, chiết xuất động lực học nhanh (Naviglio/RSLDE) và chiết xuất có hỗ trợ sóng siêu âm (UAE).
Chương 2: Thiết kế thí nghiệm và phương pháp nghiên cứu (Experiment design and methods)
Chương 2 mô tả chi tiết quy trình chuẩn bị nguyên liệu và quy trình thực nghiệm gồm 3 nội dung:
- Đánh giá chất lượng nguyên liệu ban đầu qua các chỉ số hóa lý (độ ẩm, hàm lượng tro).
- Bố trí 6 thí nghiệm đơn yếu tố nhằm xác định khoảng giá trị thích hợp cho quá trình trích ly:
- Thời gian xử lý siêu âm (10, 15, 20 phút);
- Loại dung môi trích ly (Ethanol 96%, Methanol, Nước);
- Nồng độ dung môi ethanol (60%, 70%, 80%, 90%, 96%);
- Nhiệt độ chiết xuất (60°C, 70°C, 80°C);
- Thời gian chiết xuất (60, 90, 120, 150, 180 phút);
- Tỷ lệ nguyên liệu/dung môi (1:10, 1:15, 1:20, 1:25, 1:30 g/mL).
- Thiết kế ma trận thực nghiệm tối ưu hóa Box-Behnken với 17 mẻ chiết xuất để đánh giá tương tác đa biến giữa thời gian, nhiệt độ và tỷ lệ rắn/lỏng.
| Thông số thí nghiệm Box-Behnken |
Mức thấp (-1) |
Mức cơ sở (0) |
Mức cao (+1) |
| Nhiệt độ chiết ($^\circ\text{C}$) |
65 |
70 |
75 |
| Thời gian chiết (phút) |
135 |
150 |
165 |
| Tỷ lệ rắn/lỏng (g/mL) |
1:20 |
1:25 |
1:30 |
Chương 3: Kết quả và thảo luận (Results and Discussion)
Chương 3 trình bày các số liệu thực nghiệm thu được, phân tích thống kê ANOVA và thảo luận so sánh với các công bố khoa học quốc tế.
1. Đánh giá chất lượng nguyên liệu đầu vào
- Độ ẩm ban đầu của thể quả nấm đạt 9,51% (trong bảng kết quả ghi nhận 9,06% theo khối lượng khô), thấp hơn mức ẩm thông thường của nấm tươi hoặc nấm bảo quản thương phẩm (12% – 20%), chứng tỏ nguyên liệu đã qua làm khô sơ bộ tốt, đảm bảo tiêu chuẩn lưu trữ.
- Hàm lượng tro tổng số đạt 2,06% theo khối lượng khô, phù hợp với phạm vi hàm lượng khoáng tự nhiên của nấm Linh chi (thường dao động từ 1,5% đến 2,56% theo Solomon, 2018).
2. Ảnh hưởng của các yếu tố đơn lẻ đến hiệu suất trích ly Polysaccharide
- Thời gian siêu âm: Xử lý siêu âm 15 phút cho hiệu suất thu hồi polysaccharide tăng vọt 84% so với 10 phút (đạt đỉnh trước khi giảm nhẹ ở mức 20 phút xuống còn 0,50% do năng lượng siêu âm quá mức có thể phá vỡ mạch polysaccharide).
- Loại dung môi: Dung môi Ethanol 96% đạt hiệu suất 0,90%, vượt trội hơn Methanol và Nước máy (chỉ đạt 0,42%). Methanol có độ phân cực kém phù hợp hơn đối với phân đoạn polysaccharide liên kết và dễ bay hơi ở nhiệt độ chiết 60°C không hồi lưu.
- Nồng độ ethanol: Dung môi ethanol 80% đạt hàm lượng polysaccharide cao nhất (0,99%). Cồn 96% thương phẩm giảm hiệu suất xuống 0,91% do thiếu lượng nước cần thiết để tạo độ trương nở cấu trúc tế bào nấm.
- Nhiệt độ chiết: Hiệu suất tăng mạnh từ 60°C lên cực đại ở 70°C (đạt 1,19%), sau đó giảm sâu ở 80°C (còn 0,96%) do hiện tượng bay hơi dung môi trong điều kiện bình chiết hở không có sinh hàn hồi lưu và sự thoái hóa nhiệt của polysaccharide.
- Thời gian chiết: Hàm lượng hoạt chất tăng nhanh từ 60 phút đến 150 phút (tăng 109% trong 60 phút đầu khảo sát), đạt 1,26% tại phút thứ 150. Sau 150 phút, hệ đạt trạng thái cân bằng thẩm thấu, kéo dài lên 180 phút không làm tăng hiệu suất có ý nghĩa thống kê ($p > 0{,}05$).
- Tỷ lệ rắn/lỏng: Tỷ lệ 1:25 g/mL đạt hiệu suất 1,52%, cao hơn đáng kể so với 1:10, 1:15 và 1:20 g/mL (khi dung môi không đủ làm ướt và hòa tan bề mặt lát nấm), đồng thời tương đương về mặt thống kê với mức 1:30 g/mL.
3. Tối ưu hóa quy trình bằng mô hình bề mặt đáp ứng (RSM)
Từ 17 thí nghiệm ngẫu nhiên của mô hình Box-Behnken, phần mềm đã thiết lập phương trình hồi quy bậc hai mô tả tương tác giữa nhiệt độ, thời gian và tỷ lệ rắn/lỏng. Phân tích đồ thị bề mặt đáp ứng 3D xác định vùng tối ưu: nhiệt độ chiết cần giảm nhẹ về khoảng 68°C – 69°C, thời gian chiết nằm ở giới hạn cận trên (158 – 160 phút) và tỷ lệ rắn/lỏng tối ưu nằm trong khoảng 1:26 – 1:28 g/mL.
Kết quả và đóng góp
Bảng tổng hợp các thông số công nghệ trước và sau tối ưu hóa
| Thông số công nghệ |
Khảo sát đơn yếu tố (tốt nhất) |
Mô hình tối ưu hóa Box-Behnken (RSM) |
| Thời gian tiền xử lý siêu âm (37 kHz) |
15 phút |
15 phút |
| Loại dung môi |
Ethanol |
Ethanol |
| Nồng độ dung môi |
80% |
80% |
| Nhiệt độ chiết xuất |
70°C |
68°C |
| Thời gian chiết xuất |
150 phút |
158 – 160 phút |
| Tỷ lệ rắn/lỏng |
1:25 g/mL |
1:28 g/mL |
| Hàm lượng Polysaccharide thu hồi |
1,52% (w/w) |
1,55% (w/w) |
Đóng góp khoa học và thực tiễn của khóa luận
- Thiết lập bộ dữ liệu thực nghiệm chuẩn: Cung cấp đầy đủ các thông số động học và thông số hóa lý của quá trình chiết xuất có hỗ trợ siêu âm đối với nguồn nguyên liệu nấm Linh chi có xuất xứ từ vùng núi Hà Giang, Việt Nam.
- Chứng minh tính hiệu quả của công nghệ UAE: Việc kết hợp tiền xử lý siêu âm 15 phút (37 kHz) với chiết xuất rắn - lỏng giúp rút ngắn thời gian tiếp xúc nhiệt độ cao, bảo vệ hoạt tính phân tử sinh học và nâng cao hiệu suất chiết xuất lên 1,55% khối lượng chất khô.
- Cơ sở chuyển giao và nhân rộng quy mô: Các điều kiện vận hành tối ưu (Ethanol 80%, 68°C, 158 phút, tỷ lệ 1:28 g/mL) là căn cứ khoa học trực tiếp cho các doanh nghiệp công nghệ thực phẩm và dược liệu thiết kế dây chuyền sản xuất dịch chiết Linh chi quy mô pilot và công nghiệp.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Hạn chế được ghi nhận trong văn bản
- Điều kiện thí nghiệm không hồi lưu: Quá trình chiết xuất ở nhiệt độ cao (70°C – 80°C) được thực hiện trong bình tam giác thông thường trên bể ổn nhiệt không có hệ thống ngưng tụ hồi lưu (non-reflux), dẫn đến hiện tượng thất thoát dung môi ethanol do bay hơi ở 80°C, làm ảnh hưởng đến độ chính xác tuyệt đối của nồng độ và thể tích chiết.
- Định lượng trên dịch chiết thô: Phương pháp đo quang phổ Phenol - Axit Sulfuric được áp dụng trực tiếp trên mẫu dịch chiết toàn phần mà chưa qua bước tách phân đoạn tinh sạch polysaccharide, do đó giá trị mật độ quang có thể bị ảnh hưởng một phần bởi các hợp chất đường tự do hoặc polyphenol hòa tan khác.
- Giới hạn về trang thiết bị và tài nguyên: Khả năng tiếp cận các thiết bị phân tích cấu trúc chuyên sâu (như sắc ký khí ghép khối phổ GC-MS, phổ cộng hưởng từ hạt nhân NMR hoặc HPLC) còn hạn chế trong khuôn khổ đồ án cử nhân.
Hướng nghiên cứu mở rộng
- Lắp đặt bổ sung hệ thống sinh hàn ngưng tụ hồi lưu kín cho các mẻ chiết ở nhiệt độ cao nhằm kiểm soát triệt để hiện tượng bay hơi dung môi.
- Tích hợp thêm công đoạn tủa cồn lạnh phân đoạn hoặc màng lọc tách phân tử để tinh sạch và thu nhận riêng biệt phân đoạn $\beta$-D-glucan tinh khiết trước khi định lượng.
- Khảo sát mở rộng các hoạt tính sinh học in vitro (khả năng quét gốc tự do DPPH, ức chế enzyme $\alpha$-glucosidase, kháng khuẩn) của cao chiết nấm Linh chi thu được theo chế độ tối ưu.
Giá trị tham khảo
Tài liệu khóa luận tốt nghiệp này có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:
- Sinh viên và học viên chuyên ngành Công nghệ Thực phẩm, Công nghệ Sinh học, Hóa Dược: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về phương pháp bố trí thí nghiệm đơn yếu tố, phương pháp thiết kế ma trận tối ưu hóa Box-Behnken (RSM) và kỹ thuật phân tích thống kê ANOVA đa biến.
- Kỹ sư và nhà nghiên cứu phát triển sản phẩm (R&D) tại các viện/doanh nghiệp dược liệu: Tham khảo bộ thông số công nghệ trích ly hoạt chất từ nấm dược liệu, quy trình xây dựng đường chuẩn glucose bằng phương pháp đo quang Phenol - Axit Sulfuric chuẩn mực.
- Các đề tài nghiên cứu về nấm dược liệu Việt Nam: Dữ liệu về nồng độ tro, độ ẩm và tỷ lệ thu hồi hoạt chất từ nấm Linh chi Hà Giang là nguồn số liệu thực nghiệm hữu ích để so sánh với các giống nấm Linh chi trồng tại các vùng sinh thái khác (như Tây Nguyên hay Nam Bộ).
Câu hỏi thường gặp
1. Nguyên liệu nấm Linh chi sử dụng trong nghiên cứu có nguồn gốc từ đâu và có đặc tính hóa lý đầu vào như thế nào?
Nguyên liệu sử dụng là thể quả nấm Linh chi đỏ (Ganoderma lucidum) thu mua tại tỉnh Hà Giang, Việt Nam, được thái lát mỏng 0,5 cm. Kết quả phân tích hóa lý đầu vào cho thấy nguyên liệu có độ ẩm 9,51% (hoặc 9,06% tính theo khối lượng khô) và hàm lượng tro tổng số đạt 2,06% khối lượng chất khô.
2. Vì sao sóng siêu âm chỉ được áp dụng trong 15 phút đầu thay vì chạy liên tục trong suốt quá trình chiết?
Sóng siêu âm (37 kHz) được sử dụng ở giai đoạn đầu nhằm mục đích phá vỡ màng tế bào hóa gỗ thông qua hiệu ứng xâm thực khí, giúp dung môi thâm nhập nhanh. Tác giả không duy trì siêu âm liên tục trong toàn bộ quá trình vì việc chịu tác động sóng siêu âm kéo dài có thể làm đứt gãy mạch phân tử sinh học và phân hủy nhiệt các polysaccharide mục tiêu, đồng thời tiêu tốn thêm năng lượng. Thực nghiệm cho thấy mức xử lý 15 phút cho hiệu suất tăng 84% so với 10 phút, trong khi kéo dài lên 20 phút làm hiệu suất giảm xuống còn 0,50%.
3. Nồng độ dung môi ethanol nào cho hiệu suất chiết polysaccharide cao nhất và tại sao cồn 96% thương phẩm lại cho kết quả kém hơn?
Nồng độ dung môi cho hiệu suất cao nhất là ethanol 80% (đạt 0,99% polysaccharide thu hồi). Ethanol 96% cho kết quả kém hơn (chỉ đạt 0,91%) do hàm lượng nước quá thấp, không đủ khả năng làm trương nở hệ sợi nấm và thiếu ái lực đối với một số liên kết polysaccharide phân cực trong nấm Linh chi.
4. Các điều kiện chiết xuất tối ưu sau khi chạy mô hình Box-Behnken (RSM) là gì và hiệu suất thu hồi đạt bao nhiêu?
Điều kiện chiết xuất tối ưu được xác lập gồm: Thời gian tiền xử lý siêu âm 15 phút, dung môi Ethanol nồng độ 80%, nhiệt độ chiết 68°C, thời gian chiết 158 – 160 phút, và tỷ lệ nguyên liệu/dung môi là 1:28 g/mL. Chế độ vận hành này đạt hiệu suất thu hồi polysaccharide là 1,55% theo khối lượng nấm khô.
5. Những nguyên nhân chính nào khiến hiệu suất chiết giảm khi nâng nhiệt độ lên 80°C?
Khi nâng nhiệt độ lên 80°C trong điều kiện thí nghiệm không hồi lưu (non-reflux), dung môi ethanol bị bay hơi nhanh chóng làm thay đổi thể tích và tỷ lệ pha chiết. Ngoài ra, nhiệt độ cao vượt ngưỡng bền nhiệt gây thoái hóa và phân hủy cấu trúc của các chuỗi polysaccharide trong dịch chiết.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Mohammad Mazbah Uddin Bahar đã nghiên cứu và hoàn thiện quy trình công nghệ chiết xuất polysaccharide từ thể quả nấm Linh chi đỏ (Ganoderma lucidum) tỉnh Hà Giang bằng phương pháp chiết rắn - lỏng có hỗ trợ sóng siêu âm (UAE). Thông qua mô hình bề mặt đáp ứng Box-Behnken, nghiên cứu đã xác định chính xác bộ thông số vận hành tối ưu gồm: tiền xử lý siêu âm 15 phút, dung môi ethanol 80%, nhiệt độ chiết 68°C, thời gian chiết 158 phút và tỷ lệ rắn/lỏng 1:28 g/mL, đạt hiệu suất thu hồi polysaccharide 1,55%. Kết quả của công trình cung cấp cơ sở khoa học và dữ liệu thực nghiệm quan trọng phục vụ cho việc ứng dụng công nghệ chiết xuất hoạt chất tiên tiến từ nấm dược liệu trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
