Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÁC TỘI HIẾP DÂM 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc quy định các tội hiếp dâm trong pháp luật hình sự Việt Nam 1. Cơ sở lý luận Tội phạm là một hiện tượng xã hội pháp lý gắn liền với sự ra đời của nhà nước và pháp luật, cũng như với sự xuất hiện của sở hữu tư nhân và sự phân chia xã hội thành các giai cấp đối kháng. Nói cách khác, tội phạm là một khái niệm được giai cấp cầm quyền thông qua nhà nước và pháp luật đưa ra để bảo vệ một quan hệ xã hội nhất định, coi hành vi xâm phạm đến các quan hệ xã hội được bảo vệ là các hành vi nguy hiểm cho xã hội.
Từ đó là căn cứ để xác định tội phạm. Việc quy định tội hiếp dâm xuất phát từ những nguyên nhân sau: Thứ nhất, xuất phát từ yêu cầu khách quan của việc tội phạm hóa các hành vi nguy hiểm cho xã hội Hành vi hiếp dâm là hành vi xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm của người phụ nữ. Hành vi này ngày càng phức tạp và nguy hiểm. Nhiều vụ án xảy ra có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, thể hiện sự suy đồi đạo lý nghiêm trọng, coi thường tính mạng, sức khỏe và nhân phẩm của phụ nữ và trẻ em, gây bức xúc trong dư luận xã hội, như bố đẻ hiếp dâm con gái ruột, anh trai hiếp dâm em gái, chồng hiếp dâm con riêng của vợ, ông ngoại hiếp dâm cháu, nhiều người hiếp dâm một người, người bị hại trong vụ hiếp dâm còn quá nhỏ tuổi, xâm hại tình dục làm người bị xâm hại mang thai và sinh con, hiếp dâm rồi giết người nhằm trốn tránh sự tố giác của người bị hại, trốn tránh sự phát hiện, trừng trị của pháp luật.
Văn hóa và đạo đức của người Việt Nam rất coi trọng trinh tiết, phẩm giá của người phụ nữ, do đó người bị hại thường rất khó có thể hòa nhập trở 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com lại với xã hội, thường bị xã hội xem thường, xa lánh. Hậu quả về mặt tinh thần đối với loại tội phạm này rất nặng nề, người bị hại không tự giải tỏa được về mặt tinh thần thì thường tìm đến cái chết để giải thoát. Hành vi hiếp dâm thường bao gồm hành vi sử dụng vũ lực để đạt được mục đích giao cấu trái ý muốn của nạn nhân, che giấu tội phạm,. xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng của nạn nhân.
Mức độ nguy hiểm của hành vi hiếp dâm là đặc biệt nghiêm trọng, do đó việc quy định hành vi hiếp dâm là hành vi phạm tội là khách quan và cấp thiết. Thứ hai, xuất phát từ vai trò vị trí quan trọng của biện pháp xử lý hình sự trong hệ thống các biện pháp của nhà nước để bảo vệ các quan hệ xã hội Khác với các biện pháp xử lý hành chính, cũng như sử dụng các chuẩn mực đạo đức xã hội, phong tục tập quán,. biện pháp xử lý hình sự chiếm vị trí quan trọng đặc biệt mà không ai có thể phủ nhận vai trò của nó. Với tư cách là một biện pháp bảo vệ tính ổn định, bền vững của các mối quan hệ xã hội, pháp luật hình sự đóng vai trò phòng ngừa và giáo dục trong công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm.
Khi những biện pháp khác không thực sự đủ mạnh, tương xứng với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi. Bằng những chế tài nghiêm khắc nhất, biện pháp xử lý hình sự sẽ có sức ảnh hưởng lớn đối với những chủ thể có ý định thực hiện các hành vi hiếp dâm. Những chủ thể này sẽ phải hứng chịu những hậu quả bất lợi từ các hình thức xử phạt có thể bị áp dụng nếu thực hiện hành vi đó. Chính vì vậy, quy định các tội hiếp dâm là việc sử dụng biện pháp xử lý hình sự với mục đích làm công cụ chính, hiệu quả để răn đe, ngăn ngừa và trừng trị người thực hiện hành vi hiếp dâm cũng như răn đe người có ý định thực hiện hành vi hiếp dâm.
Thứ ba, xuất phát từ tính chất kế thừa các quy định pháp luật cũng như sự phù hợp với chuẩn mực đạo đức và truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam Tại việt nam, từ rất sớm, hành vi hiếp dâm đã bị nhà nước phong kiến xác định là tội phạm. Điều này thể hiện rõ trong các chế định pháp luật hình 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com sự, điển hình tại hai bộ luật: Bộ luật Hồng Đức và Bộ luật Gia Long. Bộ luật Hồng Đức quy định: Kẻ nào hiếp dâm thì xử lưu hay chết. Phải nộp tiền tạ tội hơn một bậc đối với tiền tạ tội gian dâm thường.
Nếu gây thương tích cho người đàn bà thì xử nặng hơn một bậc đánh người bị thương. Nếu làm chết người đàn bà thì điền sản kẻ phạm tội phải giao cho nhà người bị chết [56, Điều 403]; gian dâm với con gái nhỏ 12 tuổi trở xuống, dù nó thuận tình thì vẫn xử như tội hiếp dâm [56, Điều 404]. Bộ luật Gia Long quy định các hành vi hiếp dâm nằm trong tội gian dâm, không tách riêng thành một tội. Tội gian dâm được quy định tại quyển thứ 18 của Bộ luật Gia Long.
Hành vi hiếp dâm nằm trong quy định của tội gian dâm, khi người phụ nữ bị cưỡng hiếp, tùy vào thân phận người phụ nữ đã có chồng hay chưa, chồng chết hay còn mà mức hình phạt tăng lên. Đối với tội gian dâm mà “Bị cưỡng hiếp, người phụ nữ không có tội” [57, Quyển 18]; Bộ luật Gia Long cũng quy định hành vi hiếp dâm đối với trẻ em gái dưới 12 tuổi: Gian dâm con gái 12 tuổi trở xuống, dù hòa đồng cũng buộc tội theo chỗ cưỡng [57, Quyển 18]; Phạm Gian Dâm Phạm hòa gian bị 80 trượng, có chồng phạt 90 trượng, điêu gian (có hay không chồng) phạt trăm trượng. Cưỡng gian, treo cổ (giam chờ), chưa thành, phạt trăm trượng, lưu ba ngàn dặm (phàm cưỡng gian phải có trạng thái cường bạo mà người phụ nữ không có khả năng chống trả chạy thoát, cũng phải có người biết, nghe và cơ thể có vết thương, y phục bị xé rách, mới buộc tội treo cổ) [57, Quyển 18]. Từ thời phong kiến, các nhà nước phong kiến đã nhận thức được hành vi hiếp dâm là hành vi đặc biệt nguy hiểm cho xã hội.
Do đó các chế định pháp luật hình sự quy định về tội hiếp dâm được xây dựng từ rất sớm và được 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com kế thừa qua các triều đại, nhà nước phong kiến khác nhau. Từ khi nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời ngày 02 tháng 9 năm 1945, thì yêu cầu quy định về tội phạm nói chung và tội phạm hiếp dâm nói riêng là hết sức cần thiết để ổn định trật tự xã hội, bảo vệ quyền lợi chính đáng cho nhân dân. Việc quy định hiếp dâm là một loại tội phạm là phù hợp với phong tục, tập quán, thuần phong, mỹ tục, đạo đức và văn hóa của con người Việt Nam. Thứ tư, việc ghi nhận tội hiếp dâm xuất phát từ yêu cầu của chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời phù hợp với pháp luật quốc tế Ngay khi giành được độc lập, do không thể kịp thời ban hành các văn bản quy phạm pháp luật nên ngày 10/10/1945, Nhà nước ta đã ban hành Sắc lệnh số 47-SL quy định tạm thời giữ các luật lệ cũ, trong đó có Bộ “Luật hình An Nam”, Bộ “Hoàng Việt hình luật” và Bộ “Hình luật pháp tu chính” với điều kiện “ không trái với nguyên tắc độc lập của nước Việt Nam và chính thể dân chủ cộng hòa”.
Như vậy Nhà nước ta tiếp tục thừa nhận các quy định về hành vi hiếp dâm là hành vi phạm tội được quy định trong các luật lệ cũ. Đến ngày 01/01/1986, bộ luật hình sự năm 1985 có hiệu lực pháp luật thì các hành vi hiếp dâm đã được ghi nhận cụ thể tại Điều 112. Cho đến nay, trong điều kiện tình hình mới của đất nước, Bộ luật hình sự năm 1999 được sửa đổi bổ sung năm 2009 tiếp tục quy định các tội hiếp dâm tại Điều 111 và Điều 112. Ngoài ra, theo tinh thần cải cách tư pháp đến năm 2020 được quy định tại Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02 tháng 6 năm 2005 của Bộ Chính trị thì các tội hiếp dâm vẫn tiếp tục được ghi nhận và hoàn thiện để phù hợp với tình hình phát triển mới của đất nước.
Về phương diện pháp luật quốc tế, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều thừa nhận hành vi hiếp dâm là hành vi phạm tội và có hình phạt nghiêm khắc để răn đe và trừng trị như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Thụy Điển, Nhật, Canada, Hàn Quốc, Ấn Độ. việc Việt Nam thừa nhận hành vi hiếp dâm là hành vi phạm tội là phù hợp với pháp luật của các nước trên thế giới cũng như các điều 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên như Công ước về quyền trẻ em, Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền, Tuyên ngôn thế giới về quyền trẻ em. Cơ sở thực tiễn Qua số liệu vụ án phạm tội hiếp dâm và tội hiếp dâm trẻ em được đưa ra xét xử trên địa bàn toàn quốc từ năm 2009 đến năm 2014 ta có thể nhìn nhận một cách rõ ràng nhất về tình hình, diễn biến của loại tội phạm này trên thực tế để từ đó có những đánh giá chính xác sự cấp thiết phải tiếp tục quy định hành vi hiếp dâm là tội phạm trong pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành.1: Số vụ án phạm tội hiếp dâm và tội hiếp dâm trẻ em trên địa bàn cả nước từ năm 2009 đến hết năm 2014 Năm Tội hiếp dâm Tội hiếp dâm trẻ em 2009 357 541 2010 325 545 2011 326 559 2012 338 603 2013 375 704 2014 366 698 (Nguồn: Tòa án nhân dân tối cao) 800 700 600 500 400 Tội hiếp dâm 300 Tội hiếp dâm trẻ em 200 100 0 2009 2010 2011 2012 2013 2014 Biểu đồ 1.1: Biểu đồ biến động các vụ án phạm tội hiếp dâm và tội hiếp dâm trẻ em được đưa ra xét xử trên địa bàn toàn quốc từ năm 2009 đến năm 2014 (Nguồn: Tòa án nhân dân tối cao) 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.