Chương 1. Một số vấn đề chung về tội giao cấu với trẻ em trong Luật hình sự Việt Nam Chương 2. Các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tội giao cấu với trẻ em Chương 3. Thực tiễn áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về tội giao cấu với trẻ em trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI GIAO CẤU VỚI TRẺ EM TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm trẻ em, khái niệm tội giao cấu với trẻ em và sự cần thiết quy định tội giao cấu với trẻ em trong Luật hình sự Việt Nam 1. Khái niệm và đặc điểm của trẻ em Trong pháp luật quốc tế thì khái niệm trẻ em được quy định cụ thể và thống nhất. Tại Điều 1 của Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em năm 1989 có hiệu lực thi hành từ ngày 02/9/1990 (Việt Nam phê chuẩn Công ước này ngày 20/02/1990) thì trẻ em được quy định như sau: "Trong phạm vi công ước này, trẻ em có nghĩa là bất kỳ người nào dưới 18 tuổi, trừ trường hợp pháp luật có thể được áp dụng với trẻ em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn".
Như vậy, có thể hiểu rằng mọi người ở độ tuổi từ khi mới sinh ra cho đến khi đủ 18 tuổi thì đều được coi là ở độ tuổi trẻ em, tuy nhiên quy định về độ tuổi của "Trẻ em" theo Công ước này là quy định mở, theo đó còn tùy thuộc vào tình hình thực tế ở mỗi nước, mỗi quốc gia, mỗi dân tộc mà độ tuổi được coi là "Trẻ em" có thể là sớm hơn theo pháp luật của nước đó. Song trong khái niệm này còn sử dụng cụm từ là “tuổi thành niên”, như vậy trẻ em nói chung là ở độ tuổi chưa thành niên, còn nếu đã thành niên – tức là đã trên 18 tuổi- thì không phải là trẻ em. Ở Việt Nam vấn đề quy định độ tuổi được coi là "Trẻ em" được quy định rất sớm, tùy từng giai đoạn phát triển của xã hội và sự phát triển về giáo dục, tâm sinh lý của trẻ em mà pháp luật quy định độ tuổi được coi là trẻ em có sự khác nhau, văn bản có giá trị pháp lý cao nhất đầu tiên đưa ra khái niệm này là Pháp lệnh Bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ em năm 1989, theo đó tại Điều 1 của Pháp lệnh này đã quy định "Trẻ em trong Pháp lệnh này bao gồm 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com các em từ mới sinh đến 15 tuổi", như vậy người trên 15 tuổi thì không được coi là trẻ em, đến năm 1991 nhà nước ta đã ban hành Luật bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ em, được sửa đổi bổ sung năm 2004 và nay được đổi tên là Luật trẻ em (Năm 2016) – có hiệu lực thi hành từ ngày 01/06/2017, quy định tại Điều 1 “Trẻ em là người dưới 16 tuổi”. Như vậy, trong luật này qua các lần sửa đổi thì đều quy định Trẻ em là người dưới 16 tuổi (tăng thêm 01 tuổi so với Pháp lệnh) quy định này đã thể hiện rõ đường lối, chủ chương và chính sách của Đảng về quyền con người, bản chất, chính sách nhân đạo của pháp luật nhà nước ta đối với con người và nhất là đối tượng trẻ em.
Tuy nhiên, so sánh với quy định của Công ước liên hợp quốc về quyền trẻ em thì pháp luật Việt Nam lại quy định về độ tuổi trẻ em thấp hơn so với quy định của Công ước quốc tế 02 tuổi, mặc dù vậy thì đây vẫn là một quy định phù hợp và không trái với Công ước, vì quy định của Công ước là quy định mở, việc xác định trẻ em là người dưới 16 tuổi của pháp luật Việt Nam như trên là hoàn toàn phù hợp với các điều kiện kinh tế xã hội, phong tục tập quán truyền thống và các đặc điểm riêng về thể lực, và trí lực của con người Việt Nam. Trên thực tế, ở mỗi một ngành luật chuyên ngành khác nhau thì tùy theo mức độ tiếp cận mà có những quy định liên quan đến độ tuổi và các quyền và nghĩa vụ của trẻ em là khác nhau, như Bộ Luật hình sự (BLHS) năm 1999 quy định “người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm” (khoản 1 Điều 12 BLHS năm 1999), và “người từ đủ 14 tuổi trở lên nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng” (khoản 2 Điều 12 BLHS năm 1999). Bộ luật Lao động (BLLĐ) quy định người lao động là người ít nhất đủ 15 tuổi; Luật Thanh niên quy định thanh niên là người từ 16 đến 30 tuổi, còn dưới độ tuổi này thì được gọi là thiếu niên và nhi đồng – trong đó bao gồm cả trẻ em; Bộ luật Dân sự (BLDS) quy định người 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com từ đủ 18 tuổi trở lên mới là người thành niên và có quyền quyết định mọi vấn đề liên quan đến tài sản và nhân thân của mình, Luật giáo dục, Luật Quốc tịch cũng có những quy định lứa tuổi được coi là trẻ em phù hợp với góc độ tiếp cận của ngành luật đó…. Điểm thống nhất chung nhất của các ngành luật đều coi trẻ em là người dưới 16 tuổi theo quy định của Luật trẻ em, và được xác định là tính từ khi sinh ra cho đến khi đủ 16 tuổi tại thời điểm xác định, chỉ khi nào họ đạt độ tuổi này thì mới có một phần quyền và nghĩa vụ nhất định theo quy định của luật, quy định như vậy là đều nhằm hướng tới một mục đích chung đó là để tạo điều kiện cho việc chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em, tương lai của đất nước.
Đảm bảo sự phát triển tốt nhất cho trẻ em. Trong pháp luật hình sự Việt Nam khái niệm trẻ em không được định nghĩa cụ thể và có cách tiếp cận khác nhau tại một số điều luật bằng các khái niệm “trẻ em”, “người chưa thành niên”; bản thân khái niệm trẻ em cũng được mô tả khác nhau phù hợp với cấu thành tội phạm của điều luật đó. Vì vậy, làm rõ khái niệm và nhận thức đúng đắn về khái niệm trẻ em trong từng trường hợp cụ thể và khái niệm người chưa thành niên là rất cần thiết: Một là, về khái niệm trẻ em trong pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành: Trong BLHS năm 1999 và BLHS 2015 không quy định rõ khái niệm "Trẻ em", tuy nhiên trong từng điều luật cụ thể thì độ tuổi trẻ em mới được miêu tả cụ thể, ví dụ như Tội hiếp dâm trẻ em quy định "Người nào hiếp dâm trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm" (khoản 1 Điều 112 BLHS năm 1999) và "Mọi trường hợp giao cấu với trẻ em chưa đủ 13 tuổi là phạm tội hiếp dâm trẻ em…" (khoản 4 Điều 112 BLHS năm 1999); Tội cưỡng dâm trẻ em quy định "Người nào cưỡng dâm trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười năm" (khoản 1 Điều 114 BLHS năm 1999); Tội giao cấu với trẻ em quy định "Người nào đã thành niên mà giao cấu với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tuổi thì bị phạt tù từ một năm đến năm năm" (khoản 1 Điều 115 BLHS năm 1999). Căn cứ các quy định trên, có thể hiểu luật hình sự quy định: trẻ em là bao gồm tất cả những người dưới 16 tuổi, và ở từng điều luật cụ thể thì nhà làm luật quy định mốc độ tuổi là dưới 13 tuổi hay từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi và đều dùng chung thuật ngữ là trẻ em.
Riêng đối với Tội giao cấu với trẻ em thì quy định rõ "trẻ em" ở trong điều luật này là ở độ tuổi từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, và mọi trường hợp giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi mặc dù có sự thuận tình của trẻ em thì đều là phạm “Tội hiếp dâm trẻ em” và không quy định ở điều luật này. Lý do nhà làm luật quy định như vậy là nhằm mục đích bảo vệ một cách tuyệt đối trẻ em ở từng độ tuổi khác nhau trên cơ sở của mức độ nhận thức, sự phát triển về thể chất, tâm sinh lý và khả năng điều chỉnh hành vi của trẻ em ở từng độ tuổi khác nhau. Đối với trẻ em ở độ tuổi dưới 13 tuổi thì các em hoàn toàn chưa có sự nhận thức gì về bản thân mình, ý nghĩ còn hết sức non nớt và rất dễ bị người lớn dụ dỗ, khống chế xâm hại, chính vì vậy mà tại khoản 4 của Điều 112 BLHS năm 1999 (Tội hiếp dâm trẻ em) đã quy định mọi trường hợp giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi mặc dù có sự đồng thuận của người bị hại thì vẫn bị coi là phạm tội hiếp dâm trẻ em. Đối với trẻ em ở độ tuổi từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì trẻ em đã có được một phần sự nhận thức về bản thân mình, có khả năng tự bảo vệ bản thân và quyết định được hành vi của mình, về mặt y học thì ở độ tuổi này trẻ em trai hoặc gái đã ở độ tuổi "dậy thì" và có thể kết hôn và sinh đẻ được, mặt khác từ lâu trong dân gian có câu "Gái thập tam, nam thập lục" nghĩa là ở độ tuổi này trẻ em là nữ đã có thể kết hôn và sinh đẻ được, còn các trẻ em nam thì đã có thể quan hệ tình dục và có thể sinh con; ngoài ra ở độ tuổi này thì đã có phần nào đó tự quyết định được hành vi của mình, chính vì vậy trong Tội giao cấu với trẻ em thì mức độ trừng phạt đối với người phạm tội có phần ít nghiêm khắc hơn so với tội hiếp dâm trẻ em, hay Tội cưỡng dâm trẻ em… 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Hai là, về khái niệm người chưa thành niên trong pháp luật hình sự Việt Nam hiện hành: Trong pháp luật hình sự Việt Nam bên cạnh khái niệm trẻ em, nhà làm luật còn sử dụng khái niệm “Người chưa thành niên” tại điều 68 BLHS năm 1999, cụ thể như sau: “Người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội.