Nghiên cứu tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản phạm tội tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có theo luật hình sự việt nam trên cơ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Minh Thu
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Văn Hùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội Chứa Chấp Hoặc Tiêu Thụ Tài Sản Do Người Khác Phạm Tội Mà Có Theo Luật Hình Sự Việt Nam (Trên Cơ Sở Thực Tiễn Địa Bàn Thành Phố Hà Nội)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI CHỨA CHẤP HOẶC TIÊU THỤ TÀI SẢN DO NGƯỜI KHÁC PHẠM TỘI MÀ CÓ THEO QUY ĐỊNH CỦA LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
• 1.2. Các dấu hiệu pháp lý của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
• 1.3. Khách thể của tội phạm
• 1.4. Chủ thể của tội phạm
• 1.5. Mặt khách quan của tội phạm
• 1.6. Mặt chủ quan của tội phạm
• 1.7. Vài nét lịch sử lập pháp hình sự của Việt Nam đối với tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
• 1.7.1. Pháp luật thời kỳ phong kiến đến trước Cách mạng tháng Tám năm 1945
• 1.7.2. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam giai đoạn từ 1945 đến trước khi Bộ luật hình sự 1985 có hiệu lực
• 1.7.3. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam giai đoạn từ 1986 đến trước khi Bộ luật hình sự 1999 có hiệu lực
• 1.7.4. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam giai đoạn từ 1999 đến nay
• 1.8. Những quy định về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trong pháp luật Hình sự của một số nước trên thế giới
• 1.9. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC HÌNH THỨC PHÁP LÝ ĐỐI VỚI TỘI CHỨA CHẤP HOẶC TIÊU THỤ TÀI SẢN DO NGƯỜI KHÁC PHẠM TỘI MÀ CÓ THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ 1999
• 2.1. Các hình thức pháp lý đối với tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có theo Bộ luật Hình sự 1999
• 2.2. Hình phạt đối với người phạm tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
• 2.3. Các biện pháp tư pháp đối với người phạm tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
• 2.4. Vấn đề miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt đối với người phạm tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
• 2.5. Phân biệt giữa tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có với một số tội phạm khác
• 2.5.1. Phân biệt tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có với tội che giấu tội phạm
• 2.5.2. Phân biệt tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có với tội không tố giác tội phạm
• 2.5.3. Phân biệt tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có với tội rửa tiền
• 2.5.4. Phân biệt tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có với trường hợp đồng phạm cùng tội phạm nguồn
• 2.6. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN XÉT XỬ TỘI CHỨA CHẤP HOẶC TIÊU THỤ TÀI SẢN DO NGƯỜI KHÁC PHẠM TỘI MÀ CÓ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
• 3.1. Khái quát số vụ án đã thụ lý về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trên địa bàn thành phố Hà Nội những năm gần đây
• 3.2. Thực tiễn xét xử tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2011-2015
• 3.3. Số liệu thống kê về thực tiễn xét xử tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2011-2015
• 3.4. Một số vấn đề trong thực tiễn với tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có những năm gần đây
• 3.5. Một số giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả thực tiễn với tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
• 3.6. Hoàn thiện những quy định của pháp luật hình sự về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
• 3.7. Nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động áp dụng pháp luật của Tòa án nhân dân với những quy định về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có
• 3.8. Một số giải pháp khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tội chứa chấp tài sản phạm tội theo luật Việt Nam

Tội chứa chấp tài sản phạm tội là một trong những vấn đề phức tạp trong lĩnh vực pháp luật hình sự Việt Nam. Theo quy định của Bộ luật Hình sự, hành vi này không chỉ xâm phạm quyền sở hữu mà còn gây khó khăn trong công tác điều tra và xử lý tội phạm. Tình hình tội phạm này đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện nay.

1.1. Khái niệm tội chứa chấp tài sản phạm tội

Tội chứa chấp tài sản phạm tội được hiểu là hành vi của cá nhân hoặc tổ chức biết rõ tài sản đó do người khác phạm tội mà có nhưng vẫn cố tình giữ lại hoặc tiêu thụ. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng đến trật tự xã hội.

1.2. Các dấu hiệu pháp lý của tội chứa chấp

Các dấu hiệu pháp lý của tội chứa chấp tài sản phạm tội bao gồm: chủ thể của tội phạm, khách thể của tội phạm, mặt khách quan và mặt chủ quan. Mỗi dấu hiệu này đều có những đặc điểm riêng biệt cần được phân tích kỹ lưỡng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý tội chứa chấp tài sản phạm tội

Việc xử lý tội chứa chấp tài sản phạm tội gặp nhiều thách thức do tính chất phức tạp của hành vi này. Nhiều người dân vẫn chưa nhận thức rõ về hậu quả pháp lý của việc chứa chấp tài sản do người khác phạm tội mà có. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong công tác điều tra và truy tố.

2.1. Thực trạng tội phạm chứa chấp tài sản

Thực trạng tội phạm chứa chấp tài sản phạm tội tại Việt Nam cho thấy sự gia tăng đáng kể trong những năm gần đây. Nhiều vụ án đã được ghi nhận, đặc biệt là tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM.

2.2. Những khó khăn trong điều tra và xử lý

Các cơ quan chức năng gặp khó khăn trong việc thu thập chứng cứ và xác minh nguồn gốc tài sản. Điều này làm giảm hiệu quả trong việc xử lý các vụ án liên quan đến tội chứa chấp tài sản phạm tội.

III. Phương pháp giải quyết tội chứa chấp tài sản phạm tội hiệu quả

Để giải quyết hiệu quả tội chứa chấp tài sản phạm tội, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc nâng cao nhận thức của người dân về pháp luật là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về các quy định của pháp luật liên quan đến tội chứa chấp tài sản phạm tội. Điều này giúp người dân nhận thức rõ hơn về hậu quả của hành vi này.

3.2. Cải thiện quy trình điều tra và xử lý

Cần cải thiện quy trình điều tra và xử lý các vụ án liên quan đến tội chứa chấp tài sản phạm tội. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong điều tra sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác này.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội chứa chấp tài sản phạm tội

Nghiên cứu về tội chứa chấp tài sản phạm tội không chỉ giúp làm rõ các quy định pháp luật mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các cơ quan chức năng trong việc xử lý tội phạm.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các quy định pháp luật hiện hành về tội chứa chấp tài sản phạm tội còn nhiều hạn chế. Cần có những điều chỉnh phù hợp để nâng cao hiệu quả xử lý.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các vụ án

Các vụ án điển hình về tội chứa chấp tài sản phạm tội đã cung cấp nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho các cơ quan chức năng trong việc điều tra và xử lý tội phạm.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai về tội chứa chấp tài sản phạm tội

Kết luận về tội chứa chấp tài sản phạm tội cho thấy rằng cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để ngăn chặn và xử lý hiệu quả loại tội phạm này. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao nhận thức của người dân.

5.1. Đề xuất hoàn thiện pháp luật

Cần xem xét và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến tội chứa chấp tài sản phạm tội để phù hợp với thực tiễn xã hội hiện nay.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm

Việc tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm sẽ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các nước khác và nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa và xử lý tội phạm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011-2015, trên địa bàn thành phố Hà Nội, tình hình tội phạm xâm phạm quyền sở hữu có xu hướng gia tăng, đặc biệt là tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có. Theo thống kê, số vụ án liên quan đến tội này đã được thụ lý và giải quyết với số lượng đáng kể, phản ánh tính phức tạp và mức độ nguy hiểm của loại tội phạm này đối với trật tự công cộng và pháp luật xã hội chủ nghĩa. Tội phạm chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có không chỉ gây thiệt hại về tài sản cho cá nhân và Nhà nước mà còn làm khó khăn cho công tác điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm nguồn như trộm cắp, cướp giật tài sản.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ các dấu hiệu pháp lý, cơ sở lý luận và thực tiễn xét xử tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trên địa bàn Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam giai đoạn 2011-2015, với trọng tâm là thực tiễn xét xử tại Hà Nội – trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa của cả nước, nơi có mức độ phức tạp cao về tội phạm sở hữu.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp của công dân, góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa và đấu tranh với các hành vi phạm tội liên quan đến tài sản, đồng thời hỗ trợ hoàn thiện chính sách pháp luật hình sự phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên khung lý thuyết của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm phân tích các quan hệ xã hội và pháp luật hình sự trong bối cảnh xã hội Việt Nam hiện đại. Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng là:

• Mô hình cấu thành tội phạm (CTTP): Phân tích các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, bao gồm khách thể, chủ thể, mặt khách quan và mặt chủ quan của tội phạm.
• Mô hình phân tích so sánh pháp luật: So sánh các quy định về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trong Bộ luật Hình sự Việt Nam với pháp luật hình sự của một số quốc gia như Hoa Kỳ, Đức, Nhật Bản, Thụy Điển và Lào để rút ra bài học kinh nghiệm.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, tội phạm nguồn, tài sản phạm pháp, lỗi cố ý, động cơ và mục đích phạm tội.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính của luận văn bao gồm các văn bản pháp luật (Bộ luật Hình sự 1999, 2015, Thông tư hướng dẫn), số liệu thống kê về các vụ án và bị cáo phạm tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2011-2015, cùng các tài liệu nghiên cứu khoa học, bài viết chuyên ngành và báo cáo thực tiễn.

Phương pháp phân tích được sử dụng để làm rõ các dấu hiệu pháp lý và cơ sở lý luận của tội phạm. Phương pháp tổng hợp giúp kết nối các dữ liệu lý luận và thực tiễn. Phương pháp so sánh được áp dụng để đối chiếu quy định pháp luật Việt Nam với các quốc gia khác. Phương pháp thống kê được dùng để xử lý số liệu vụ án, đánh giá xu hướng và mức độ nghiêm trọng của tội phạm.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm hàng trăm vụ án và bị cáo được thụ lý và giải quyết tại các cơ quan tư pháp Hà Nội trong 5 năm. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ các vụ án liên quan đến tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trong giai đoạn nghiên cứu nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2011 đến 2016, bao gồm thu thập, phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ vụ án và bị cáo tăng dần qua các năm: Số vụ án thụ lý về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trên địa bàn Hà Nội tăng khoảng 15% mỗi năm trong giai đoạn 2011-2015. Tỷ lệ bị cáo tái phạm chiếm khoảng 20%, cho thấy tính chất phức tạp và khó kiểm soát của loại tội phạm này.

2. Phân loại tài sản phạm pháp đa dạng: Tài sản bị chứa chấp hoặc tiêu thụ chủ yếu là tài sản vật chất như xe máy, điện thoại, thiết bị điện tử, chiếm khoảng 65% tổng số vụ án; phần còn lại là tiền mặt, giấy tờ có giá và các loại tài sản vô danh khác.

3. Khó khăn trong xác minh nguồn gốc tài sản: Khoảng 40% vụ án gặp khó khăn trong việc xác định nguồn gốc tài sản do tính chất tinh vi của hành vi chứa chấp, tiêu thụ, như việc hợp pháp hóa tài sản phạm tội qua nhiều khâu trung gian.

4. Hình phạt áp dụng đa dạng, chưa đồng nhất: Mức án tù phổ biến từ 6 tháng đến 3 năm chiếm khoảng 55% các bản án, trong khi các khung hình phạt tăng nặng (từ 7 đến 15 năm tù) chiếm khoảng 25%, phản ánh sự phân hóa trách nhiệm hình sự theo giá trị tài sản và tính chất hành vi.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân gia tăng tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có xuất phát từ sự phát triển kinh tế thị trường, nhu cầu lợi nhuận cao và sự thiếu hiểu biết pháp luật của một bộ phận người dân. Việc mua bán tài sản phạm pháp với giá rẻ, bán lại kiếm lời đã tạo điều kiện cho tội phạm nguồn phát triển mạnh.

So sánh với các nghiên cứu trước đây và pháp luật một số nước, có thể thấy pháp luật Việt Nam quy định yếu tố "không hứa hẹn trước" là điểm khác biệt, nhằm phân biệt hành vi chứa chấp, tiêu thụ với đồng phạm. Tuy nhiên, thực tiễn xét xử còn gặp khó khăn trong chứng minh yếu tố này, dẫn đến việc áp dụng pháp luật chưa đồng nhất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số vụ án theo năm, bảng phân loại tài sản phạm pháp và biểu đồ phân bố mức án tù để minh họa rõ nét hơn về xu hướng và mức độ nghiêm trọng của tội phạm.

Việc nghiên cứu này góp phần làm rõ các dấu hiệu pháp lý, giúp các cơ quan tư pháp nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố và xét xử, đồng thời hỗ trợ hoàn thiện chính sách pháp luật hình sự phù hợp với thực tiễn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật hình sự: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có trong Bộ luật Hình sự, làm rõ hơn các dấu hiệu cấu thành tội phạm, đặc biệt là yếu tố "không hứa hẹn trước" và quy định cụ thể về giá trị tài sản để phân loại mức độ nghiêm trọng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Nâng cao năng lực điều tra, truy tố, xét xử: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu cho cán bộ tư pháp về kỹ thuật chứng minh hành vi chứa chấp, tiêu thụ tài sản phạm pháp, áp dụng các biện pháp nghiệp vụ hiện đại trong xác minh nguồn gốc tài sản. Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Viện Kiểm sát, Tòa án, Công an.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật: Đẩy mạnh tuyên truyền về hậu quả pháp lý của hành vi chứa chấp, tiêu thụ tài sản phạm pháp đến người dân, đặc biệt tại các khu vực có nguy cơ cao, nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Sở Tư pháp, UBND các quận, phường.

4. Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan điều tra, kiểm sát, tòa án và các đơn vị liên quan trong việc xử lý tội phạm chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, nhằm nâng cao hiệu quả xử lý và phòng ngừa. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Bộ Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án nhân dân.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tư pháp và pháp luật: Viện Kiểm sát, Tòa án, Công an, luật sư có thể sử dụng luận văn để nâng cao hiểu biết về các dấu hiệu pháp lý và thực tiễn xét xử tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, hỗ trợ công tác điều tra và xét xử chính xác, hiệu quả.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên luật: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn toàn diện, giúp nghiên cứu sâu về tội phạm sở hữu và hoàn thiện giáo trình, bài giảng liên quan đến luật hình sự và tội phạm học.

3. Sinh viên ngành luật: Tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên thạc sĩ, đại học ngành luật hình sự, giúp hiểu rõ hơn về cấu thành tội phạm, lịch sử lập pháp và thực tiễn áp dụng pháp luật.

4. Cơ quan quản lý nhà nước: Bộ Tư pháp, Bộ Công an, các cơ quan xây dựng chính sách pháp luật có thể dựa vào kết quả nghiên cứu để hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm liên quan đến tài sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là gì?
   Là hành vi cất giấu, tạo điều kiện hoặc mua bán tài sản mà người thực hiện biết rõ là do người khác phạm tội mà có, vi phạm pháp luật hình sự và xâm phạm trật tự công cộng.

2. Yếu tố "không hứa hẹn trước" có ý nghĩa gì trong tội này?
   Yếu tố này phân biệt hành vi chứa chấp, tiêu thụ với đồng phạm; người phạm tội không có thỏa thuận trước với người phạm tội nguồn nhưng vẫn biết rõ tài sản phạm pháp.

3. Tại sao việc xác minh nguồn gốc tài sản lại khó khăn?
   Do tài sản phạm pháp thường được hợp pháp hóa qua nhiều khâu trung gian, sử dụng thủ đoạn tinh vi, gây khó khăn cho việc truy tìm, chứng minh trong điều tra.

4. Hình phạt áp dụng cho tội này như thế nào?
   Pháp luật quy định nhiều khung hình phạt tù từ 6 tháng đến 15 năm tù, kèm theo phạt tiền và tịch thu tài sản, tùy theo giá trị tài sản và tính chất hành vi phạm tội.

5. Có giải pháp nào để nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm này?
   Cần hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ tư pháp, tăng cường tuyên truyền pháp luật và xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ trong xử lý tội phạm.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng và làm rõ khái niệm, dấu hiệu pháp lý đặc trưng của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận hình sự.
• Phân tích lịch sử lập pháp và so sánh pháp luật quốc tế giúp nhận diện điểm mạnh, hạn chế của pháp luật Việt Nam hiện hành.
• Thực tiễn xét xử tại Hà Nội giai đoạn 2011-2015 cho thấy tội phạm này có xu hướng gia tăng, với nhiều khó khăn trong điều tra và xử lý.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật, bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp và trật tự xã hội.
• Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật pháp luật và đào tạo cán bộ tư pháp là bước đi cần thiết trong 3-5 năm tới để ứng phó hiệu quả với loại tội phạm này.

Các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá tình hình tội phạm để điều chỉnh chính sách pháp luật phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI CHỨA CHẤP HOẶC TIÊU THỤ TÀI SẢN DO NGƯỜI KHÁC PHẠM TỘI MÀ CÓ THEO QUY ĐỊNH CỦA LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có Theo từ điển luật học, chứa chấp tài sản do người khác phạm tội mà có là "(hành vi) cất giấu hoặc tạo điều kiện cho việc cất giấu những tài sản mình biết rõ là tài sản do hành vi phạm tội của người khác mà có" [51, tr. Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là "(hành vi) mua, trao đổi, nhận hoặc giúp cho việc mua bán, trao đổi tài sản mình biết rõ là tài sản do hành vi phạm tội của người khác mà có" [51, tr. Tại Khoản 1, Khoản 2 Điều 2 Thông tư số 09/2011/TTLT-BCA-BQP- BTP-NHNNVN-VKSNDTC-TANDTC ban hành ngày 30/11/2011 Hướng dẫn áp dụng quy định của Bộ luật Hình sự về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có và tội rửa tiền (Sau đây gọi tắt là Thông tư 09/2011) quy định: Chứa chấp tài sản là một trong các hành vi sau đây: cất giữ, che giấu, bảo quản tài sản; cho để nhờ, cho thuê địa điểm để cất giữ, che dấu, bảo quản tài sản đó và tiêu thụ tài sản là một trong các hành vi sau đây: mua, bán, thuê, cho thuê, trao đổi, cầm cố, thế chấp, đặt cọc, ký gửi, cho, tặng, nhận tài sản hoặc giúp cho việc thực hiện các hành vi đó.

Hiểu một cách chung nhất, hành vi chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản so người khác phạm tội mà có là hành vi cất giấu, tạo điều kiện cho việc cất giấu hoặc mua, trao đổi, nhận, giúp cho việc mua bán, trao đổi tài sản mình biết rõ là tài sản do hành vi phạm tội của người khác mà có. 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Cũng theo từ điển này, tài sản được hiểu: Là các vật có giá trị bằng tiền và là đối tượng của quyền tài sản và các lợi ích vật chất khác. Tài sản bao gồm: vật có thực, vật đang tồn tại và sẽ có như hoa, lợi, lợi tức, vật sẽ được chế tạo theo mẫu đã được thoả thuận giữa các bên, tiền và các giấy tờ trị giá được bằng tiền và quyền tài sản [51, tr. Điều 163 Bộ luật Dân sự 2005 quy định: "Tài sản bao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản".

Đối với vật là đối tượng tác động của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có phải là vật có thực, vật đang tồn tại, có giá trị và nằm trong sự chiếm hữu của con người, “đối tượng của tội tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có chỉ có thể là tài sản (các đối tượng vật chất, hàng hóa, tiền) do phạm tội mà có trừ các đối tượng vật chất là hàng cấm ) do phạm tội mà có”[2, tr. Tiền và giấy tờ có giá cũng là những đối tượng tài sản của tội phạm chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có. Tuy nhiên, đối với giấy tờ có giá cần lưu ý bởi nó tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau. Giấy tờ có giá được chia làm hai loại gồm: Giấy tờ có giá ghi danh và Giấy tờ có giá vô danh.

Với đối tượng là tài sản trong tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có thì giấy tờ có giá ghi danh sẽ không thỏa mãn được là đối tượng tác động của tội phạm bởi loại giấy tờ này chỉ chủ sở hữu đứng tên mới có khả năng thực hiện các giao dịch dân sự liên quan đến nó. Giấy tờ có giá vô danh "là giấy tờ có giá phát hành theo hình thức chứng chỉ không ghi tên người sở hữu. Giấy tờ có giá vô danh thuộc quyền sở hữu của người nắm giữ giấy tờ có giá" (Điều 4 Quy chế phát hành giấy tờ có giá của tổ chức tín dụng ban hành kèm theo Quyết định số 02/2005/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ngày 04/01/2005). Với giấy tờ có giá vô 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] danh, người phạm tội có thể tự thực hiện các giao dịch dân sự.

Do đó, giấy tờ có giá vô danh sẽ là đối tượng tác động của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có [22, tr. "Quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền và có thể chuyển giao trong giao dịch dân sự, kể cả quyền sở hữu trí tuệ" (Điều 181 Bộ luật Dân sự 2005). Quyền tài sản là loại tài sản quyền gắn liền với chủ sở hữu, do đó, tuỳ thuộc vào quyền tài sản nhất định mới là đối tượng tác động của tội phạm chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có vì có những quyền tài sản chỉ chủ sở hữu mới có thể thực hiện quyền này trong giao dịch dân sự. Thông tư số 09/2011, tại Khoản 3 Điều 1 có hướng dẫn về "tài sản" bao gồm: "vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản; bất động sản, động sản, hoa lợi, lợi tức, vật chính, vật phụ, vật chia được, vật không chia được, vật tiêu hao, vật không tiêu hao, vật chùng loại, vật đặc định, vật đồng bộ và quyền tài sản".

Như vậy, những "tài sản" được pháp luật ghi nhận, thuật ngữ "tài sản" trong tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có có sự tương ứng với quy định về "tài sản" trong Bộ luật Dân sự 2005. Từ khái niệm tội phạm được ghi nhận tại Điều 8 BLHS, định nghĩa khoa học về tội phạm với những dấu hiệu được phân tích ở trên, tác giả xin đưa ra khái niệm Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có như sau: Tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là hành vi nguy hiểm cho xã hội khi biết rõ tài sản là do người khác phạm tội mà có vẫn cất giấu, tạo điều kiện cho việc cất giấu hoặc mua, trao đổi, nhận, giúp cho việc mua bán, trao đổi tài sản, do người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý, trái pháp luật hình sự, xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng, trật tự 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] pháp luật xã hội chủ nghĩa. Các dấu hiệu pháp lý của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có Căn cứ quy định cụ thể về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có, những yếu tố đặc trưng của cấu thành tội phạm (CTTP) tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có được thể hiện như sau: 1. Khách thể của tội phạm Khách thể của tội phạm là quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại bằng cách gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội đó [47, tr.

Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2013- đạo luật cơ bản của nước ta ghi nhận và bảo hộ quyền sở hữu của công dân: "1. Mọi người có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác. Quyền sở hữu tư nhân và quyền thừa kế được pháp luật bảo hộ". Từ đây, nền tảng cơ bản về quyền sở hữu của công dân được pháp luật Việt Nam ghi nhận và bảo hộ.

Mọi sự xâm phạm sẽ được bảo vệ bởi ngành luật tương ứng. Tội phạm tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có biết rõ tài sản mà mình chứa chấp hoặc tiêu thụ là tài sản có được từ hành vi phạm pháp, tuy không có sự hứa hẹn trước với người có tài sản do phạm tội mà có, nhưng vẫn chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản đó vì mục đích vụ lợi. Hành vi của người phạm tội đã xâm phạm trật tự công cộng, trật tự xã hội, trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa, khuyến khích việc thực hiện tội phạm cũng như gây khó khăn cho hoạt động tư pháp trong điều tra, truy tố, xét xử tội phạm. Việc xác định khách thể của tội phạm chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] do người khác phạm tội mà có là căn cứ quan trọng để định tội cũng như phân biệt tội phạm với vi phạm pháp luật khác; khách thể của tội phạm sẽ cho thấy rõ bản chất, tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội.

Khách thể chung là "tổng hợp các quan hệ xã hội được các quy phạm pháp luật Hình sự bảo vệ tránh khỏi sự xâm hại có tính chất tội phạm nhưng bị tội phạm xâm hại đến và gây nên (hoặc đe doạ gây nên) thiệt hại đáng kể nhất định" [6, tr. Khách thể chung của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài do người khác phạm tội mà có là trật tự công cộng, trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa. Xác định khách thể chung của tội phạm sẽ đưa ra cơ sở pháp lý chung khẳng định hành vi nguy hiểm cho xã hội của tội phạm chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là hành vi phạm tội bị pháp luật hình sự cấm. Khách thể trực tiếp là "một quan hệ xã hội cụ thể được một quy phạm pháp luật hình sự cụ thể bảo vệ tránh khỏi sự xâm hại của một tội phạm nhất định nhưng bị tội phạm xâm hại đến và gây nên (hoặc đe doạ gây nên) thiệt hại đáng kể nhất định" [6, tr.

Khách thể trực tiếp của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là trật tự quản lý nhà nước đối với tài sản do phạm tội mà có do tội phạm này có tác động xấu gây ảnh hưởng đến hoạt động đấu tranh phòng ngừa tội phạm, cũng như gây khó khăn cho hoạt động tư pháp trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử tội phạm. Đối tượng tác động của tội phạm là một bộ phận của khách thể tội phạm bị người thực hiện hành vi phạm tội tác động đến gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại cho những quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ [47, tr. Đối tượng tác động của tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có là tài sản do (người khác) phạm tội mà có.