Nghiên cứu về người tiến hành tố tụng tại Viện kiểm sát nhân dân theo luật hình sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu người tiến hành tố tụng thuộc viện kiểm sát nhân dân theo luật tố tụng hình sự việt nam trên cơ sở, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Mạnh Hùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Người Tiến Hành Tố Tụng Thuộc Viện Kiểm Sát Nhân Dân Theo Luật Tố Tụng Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THEO CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm người tiến hành tố tụng hình sự trong Viện kiểm sát nhân dân
• 1.2. Khái niệm người tiến hành tố tụng hình sự
• 1.3. Các loại người tiến hành tố tụng hình sự trong Viện KSND
• 1.4. Nguyên tắc hoạt động của những người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân theo Luật tố tụng hình sự Việt Nam
• 1.5. Khái quát các quy định của pháp luật tố tụng hình sự về người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát từ khi thành lập Viện kiểm sát nhân dân đến trước Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
• 1.5.1. Giai đoạn từ năm 1960 đến trước năm 1988
• 1.5.2. Giai đoạn từ năm 1988 đến trước năm 2003
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC QUY ĐỊNH VỀ NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THEO BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2003 VÀ THỰC TIỄN HOẠT ĐỘNG CỦA NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 2010-2014
• 2.1. Các quy định về người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
• 2.2. Các quy định của BLTTHS năm 2003 về Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân
• 2.3. Các quy định của BLTTHS năm 2003 về Kiểm sát viên
• 2.4. Thực tiễn hoạt động tố tụng hình sự của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân TP Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2010-2014
• 2.5. Những khó khăn, vướng mắc về hoạt động của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân hai cấp thành phố Hà Nội
• 2.5.1. Những khó khăn, vướng mắc trong việc giải quyết và kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố
• 2.5.2. Những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn của VKS trong điều tra vụ án hình sự
• 2.5.3. Những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn của Viện kiểm sát trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự
• 2.5.4. Những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Viện trưởng, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN
• 3.1. Hoàn thiện các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân
• 3.2. Hoàn thiện các quy định về chức năng, thẩm quyền của Viện kiểm sát
• 3.3. Hoàn thiện các quy định về quan hệ tố tụng giữa VKS với CQĐT và cơ quan khác được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động Điều tra
• 3.4. Hoàn thiện các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Viện trưởng, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên
• 3.5. Một số giải pháp khác nâng cao hiệu quả hoạt động của người tiến hành tố tụng các vụ án hình sự trong Viện kiểm sát nhân dân
• 3.5.1. Nâng cao chất lượng, trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ kiểm sát
• 3.5.2. Xác định vị trí việc làm; xây dựng và thực hiện tốt đề án cơ cấu công chức góp phần đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức; đổi mới phương thức quản lý, chỉ đạo Điều hành trong ngành Kiểm sát
• 3.5.3. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trong ngành Kiểm sát
• 3.5.4. Tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật và đổi mới chế độ chính sách đối với cán bộ kiểm sát
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Tố tụng hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân Hà Nội

Tố tụng hình sự là một quá trình pháp lý quan trọng, liên quan đến việc giải quyết các vụ án hình sự. Tại Hà Nội, Viện kiểm sát nhân dân đóng vai trò chủ chốt trong việc thực hiện quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp. Việc hiểu rõ về quy trình tố tụng hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân Hà Nội không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công tác tư pháp mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của Viện kiểm sát nhân dân

Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan nhà nước có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp. Vai trò của Viện kiểm sát không chỉ dừng lại ở việc khởi tố vụ án mà còn bao gồm việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân trong quá trình tố tụng.

1.2. Quy trình tố tụng hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân

Quy trình tố tụng hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân bao gồm nhiều bước từ khởi tố, điều tra, truy tố đến xét xử. Mỗi bước đều có sự tham gia của các kiểm sát viên, đảm bảo tính khách quan và công bằng trong quá trình giải quyết vụ án.

II. Những thách thức trong Tố tụng hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân Hà Nội

Mặc dù Viện kiểm sát nhân dân Hà Nội đã đạt được nhiều thành tựu trong công tác tố tụng hình sự, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều thách thức. Những khó khăn này ảnh hưởng đến hiệu quả công tác và quyền lợi của người dân.

2.1. Khó khăn trong việc thu thập chứng cứ

Việc thu thập chứng cứ trong quá trình điều tra thường gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin hoặc sự hợp tác từ các bên liên quan. Điều này có thể dẫn đến việc không đủ chứng cứ để khởi tố hoặc truy tố.

2.2. Vướng mắc trong việc thực hiện quyền công tố

Quyền công tố của Viện kiểm sát nhân dân đôi khi bị hạn chế bởi các quy định pháp luật chưa hoàn thiện, dẫn đến việc không thể thực hiện đầy đủ chức năng của mình trong một số vụ án.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả Tố tụng hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân

Để nâng cao hiệu quả trong công tác tố tụng hình sự, Viện kiểm sát nhân dân Hà Nội cần áp dụng một số phương pháp và giải pháp cụ thể. Những cải cách này sẽ giúp cải thiện quy trình và bảo vệ quyền lợi của công dân tốt hơn.

3.1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho kiểm sát viên

Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ kiểm sát viên là rất quan trọng. Việc này không chỉ giúp họ nắm vững kiến thức pháp luật mà còn nâng cao kỹ năng thực tiễn trong quá trình giải quyết vụ án.

3.2. Cải cách quy trình tố tụng hình sự

Cải cách quy trình tố tụng hình sự nhằm đơn giản hóa các thủ tục, giảm thiểu thời gian giải quyết vụ án và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động của Viện kiểm sát.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về Tố tụng hình sự

Việc nghiên cứu và ứng dụng các quy định pháp luật trong thực tiễn tại Viện kiểm sát nhân dân Hà Nội đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công tác mà còn bảo vệ quyền lợi của người dân.

4.1. Kết quả thực hiện quyền công tố trong các vụ án hình sự

Kết quả thực hiện quyền công tố trong các vụ án hình sự cho thấy Viện kiểm sát đã có những bước tiến đáng kể trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân và đảm bảo công lý.

4.2. Đánh giá hiệu quả hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân

Đánh giá hiệu quả hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong việc giải quyết các vụ án hình sự, từ đó nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Tố tụng hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân Hà Nội

Kết luận về tình hình tố tụng hình sự tại Viện kiểm sát nhân dân Hà Nội cho thấy cần có những cải cách mạnh mẽ để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Triển vọng tương lai của công tác này sẽ phụ thuộc vào sự nỗ lực cải cách và nâng cao chất lượng hoạt động của Viện kiểm sát.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Định hướng phát triển trong tương lai của Viện kiểm sát nhân dân sẽ tập trung vào việc cải cách quy trình tố tụng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ và tăng cường sự phối hợp với các cơ quan liên quan.

5.2. Tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp

Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của Viện kiểm sát nhân dân. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công tác mà còn góp phần xây dựng niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo số liệu thống kê từ Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội, trong giai đoạn 2010-2014, tỷ lệ vụ án được trả hồ sơ để điều tra bổ sung chiếm khoảng 15-20% tổng số vụ án được truy tố, gây kéo dài thời gian giải quyết vụ án và làm tăng chi phí tố tụng. Luận văn này tập trung nghiên cứu về người tiến hành tố tụng thuộc Viện kiểm sát nhân dân theo Luật Tố tụng hình sự Việt Nam, nhằm phân tích các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng tại địa bàn thành phố Hà Nội. Vấn đề nghiên cứu đặt ra là những bất cập trong quy định về thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân dẫn đến hiệu quả hoạt động chưa cao. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 và thực tiễn hoạt động tại Viện kiểm sát nhân dân hai cấp thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2010-2014. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật tố tụng hình sự, nâng cao hiệu quả hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, giảm tỷ lệ vụ án phải trả hồ sơ điều tra bổ sung xuống dưới 10% và giảm thiểu các trường hợp oan sai trong tố tụng hình sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai lý thuyết chính: lý thuyết về chức năng tố tụng hình sự và lý thuyết về tổ chức hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân. Lý thuyết về chức năng tố tụng hình sự xem xét ba chức năng cơ bản là chức năng buộc tội, chức năng bào chữa và chức năng xét xử, trong đó Viện kiểm sát nhân dân thực hiện chức năng buộc tội thông qua hoạt động thực hành quyền công tố. Lý thuyết về tổ chức hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân nghiên cứu nguyên tắc tập trung, thống nhất lãnh đạo trong ngành và nguyên tắc độc lập, không lệ thuộc vào bất kỳ cơ quan nhà nước nào ở địa phương.

Nghiên cứu sử dụng các khái niệm chính: người tiến hành tố tụng (là những người thực hiện chức năng của các cơ quan tiến hành tố tụng), Viện kiểm sát nhân dân (cơ quan thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp), Kiểm sát viên (người được bổ nhiệm để thực hiện chức năng công tố và kiểm sát), thực hành quyền công tố (hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố người phạm tội) và kiểm sát hoạt động tư pháp (hoạt động giám sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hình sự).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm văn bản pháp luật (Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014), các báo cáo tổng kết của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2014, và các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan. Phương pháp phân tích bao gồm phương pháp phân tích pháp lý (phân tích các quy định pháp luật), phương pháp thống kê (phân tích số liệu thực tiễn), phương pháp so sánh (so sánh các quy định pháp luật qua các thời kỳ), và phương pháp tổng hợp (tổng hợp các kết quả nghiên cứu để đưa ra kiến nghị). Timeline nghiên cứu được chia thành 3 giai đoạn: giai đoạn 1 (tháng 1-3/2015) thu thập và phân tích tài liệu, giai đoạn 2 (tháng 4-6/2015) khảo sát thực tế và thu thập số liệu, giai đoạn 3 (tháng 7-9/2015) tổng hợp, hoàn thiện luận văn. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 50 cán bộ kiểm sát tại Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội và 10 quận/huyện trọng điểm, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có mục đích dựa trên kinh nghiệm và tính đại diện. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích hỗn hợp (định tính và định lượng) là để đảm bảo tính toàn diện và sâu sắc trong đánh giá cả về mặt lý luận và thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã phát hiện ra bốn vấn đề chính trong hoạt động của người tiến hành tố tụng tại Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội. Thứ nhất, khoảng 65% Kiểm sát viên cho rằng quy định về thẩm quyền của Kiểm sát viên trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 còn hạn chế, chưa tương xứng với trách nhiệm được giao, trong khi 78% Viện trưởng, Phó Viện trưởng cho rằng cần phân định rõ ràng giữa thẩm quyền quản lý hành chính và thẩm quyền tố tụng. Thứ hai, tỷ lệ vụ án được trả hồ sơ để điều tra bổ sung tại Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2014 là 17.5%, cao hơn 5% so với trung bình cả nước, trong đó 45% số vụ trả hồ sơ do chất lượng điều tra chưa đạt. Thứ ba, khoảng 30% Kiểm sát viên gặp khó khăn trong việc thực hiện quyền kiểm sát hoạt động điều tra do thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả với Cơ quan điều tra. Thứ tư, số vụ án phải đình chỉ do không phạm tội chiếm khoảng 2.3% tổng số vụ án đã khởi tố, trong đó 60% liên quan đến các quyết định khởi tố vội vàng, thiếu căn cứ.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên cho thấy nguyên nhân chính của những hạn chế trong hoạt động của người tiến hành tố tụng tại Viện kiểm sát nhân dân xuất phát từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 về thẩm quyền của Kiểm sát viên còn chưa đầy đủ, chưa tạo điều kiện để Kiểm sát viên phát huy vai trò trong việc kiểm sát hoạt động điều tra. Điều này tương đồng với kết quả nghiên cứu của Nguyễn Duy Giảng (2014) về các chủ thể tiến hành tố tụng trong Luật tố tụng hình sự Việt Nam. Về chủ quan, năng lực và trình độ của một bộ phận Kiểm sát viên còn hạn chế, đặc biệt trong việc đánh giá chứng cứ và xác định sự thật khách quan của vụ án. Thực tiễn tại Hà Nội cho thấy khi dữ liệu được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ vụ án được trả hồ sơ theo từng năm, có xu hướng giảm dần từ 19% (2010) xuống còn 16% (2014), cho thấy sự cải thiện trong chất lượng thực hành quyền công tố. Ý nghĩa của các phát hiện này là cần thiết phải hoàn thiện các quy định pháp luật về thẩm quyền của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ Kiểm sát viên.

Đề xuất và khuyến nghị

Hoàn thiện các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam về người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân bằng cách bổ sung quy định cụ thể về thẩm quyền của Kiểm sát viên trong giai đoạn điều tra, nhằm tăng tỷ lệ kiểm sát phát hiện vi phạm từ 25% lên 40% trong vòng 2 năm, do Quốc hội và Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện. Xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa Viện kiểm sát nhân dân và Cơ quan điều tra trong hoạt động tố tụng hình sự, giảm tỷ lệ vụ án trả hồ sơ điều tra bổ sung xuống dưới 10% trong năm đầu tiên áp dụng, do Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Công an chủ trì thực hiện. Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ Kiểm sát viên, đặc biệt tập trung vào kỹ năng đánh giá chứng cứ và xác định sự thật khách quan của vụ án, đạt tỷ lệ 90% Kiểm sát viên được đào tạo chuẩn hóa trong 3 năm tới, do Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các trường luật thực hiện. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động tố tụng hình sự, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về án lệ và các quyết định tố tụng, giảm 30% thời gian giải quyết vụ án và tăng 20% hiệu quả công tác, do Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Bộ Tư pháp phối hợp thực hiện. Đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo trong Viện kiểm sát nhân dân, phân định rõ ràng giữa thẩm quyền quản lý hành chính và thẩm quyền tố tụng, giảm 50% các trường hợp can thiệp không đúng thẩm quyền trong vòng 2 năm, do Viện kiểm sát nhân dân các cấp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này là tài liệu tham khảo hữu ích cho bốn nhóm đối tượng chính. Đối với các Kiểm sát viên đang công tác tại Viện kiểm sát nhân dân, luận văn cung cấp kiến thức sâu rộng về các quy định pháp luật liên quan đến thẩm quyền, nhiệm vụ, quyền hạn của người tiến hành tố tụng, giúp họ nâng cao hiệu quả hoạt động thực tiễn và tránh các sai sót trong quá trình tố tụng. Đối với các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực luật học, luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tổ chức và hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân trong bối cảnh cải cách tư pháp. Đối với các sinh viên luật, đặc biệt là sinh viên chuyên ngành luật hình sự và tố tụng hình sự, luận văn là tài liệu tham khảo quý giá để hiểu rõ về người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân, phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu. Đối với các cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp, luận văn cung cấp các kiến nghị cụ thể để hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, góp phần vào công cuộc cải cách tư pháp của đất nước.

Câu hỏi thường gặp

Người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân gồm những ai?
Người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân gồm Viện trưởng, Phó Viện trưởng và Kiểm sát viên. Theo Điều 33 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003, những người này được Nhà nước bổ nhiệm để thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.

Thẩm quyền của Kiểm sát viên trong giai đoạn điều tra được quy định như thế nào?
Kiểm sát viên có thẩm quyền kiểm sát việc khởi tố, kiểm sát các hoạt động điều tra, đề ra yêu cầu điều tra, kiểm sát việc bắt, tạm giữ, tạm giam. Tuy nhiên, theo thực tiễn tại Hà Nội, khoảng 65% Kiểm sát viên cho rằng thẩm quyền này còn hạn chế so với trách nhiệm được giao.

Nguyên tắc hoạt động đặc thù của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân là gì?
Người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân phải tuân thủ nguyên tắc tập trung, thống nhất lãnh đạo trong ngành và nguyên tắc độc lập, không lệ thuộc vào bất kỳ cơ quan nhà nước nào ở địa phương. Ví dụ, Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên có quyền rút, đình chỉ, hủy bỏ quyết định trái pháp luật của Viện trưởng Viện kiểm sát cấp dưới.

Tỷ lệ vụ án phải trả hồ sơ điều tra bổ sung tại Hà Nội giai đoạn 2010-2014 là bao nhiêu?
Tỷ lệ vụ án được trả hồ sơ để điều tra bổ sung tại Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2014 là 17.5%, cao hơn 5% so với trung bình cả nước, trong đó 45% số vụ trả hồ sơ do chất lượng điều tra chưa đạt.

Giải pháp nào để nâng cao hiệu quả hoạt động của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân?
Cần hoàn thiện các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về thẩm quyền của Kiểm sát viên, xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả với Cơ quan điều tra, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới công tác quản lý, chỉ đạo trong Viện kiểm sát nhân dân.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ khái niệm, phân loại và nguyên tắc hoạt động của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân theo Luật Tố tụng hình sự Việt Nam, đồng thời phân tích những hạn chế trong quy định pháp luật hiện hành.
• Kết quả nghiên cứu thực tiễn tại Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2014 cho thấy những tồn tại trong hoạt động của người tiến hành tố tụng, đặc biệt là tỷ lệ vụ án trả hồ sơ điều tra bổ sung còn cao (17.5%).
• Luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động của người tiến hành tố tụng trong Viện kiểm sát nhân dân, tập trung vào việc bổ sung quy định về thẩm quyền và xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả.
• Trong thời gian tới, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về mô hình tổ chức Viện kiểm sát nhân dân trong bối cảnh cải cách tư pháp và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.
• Các cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp cần xem xét, nghiên cứu các kiến nghị của luận văn để hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân, góp phần bảo vệ pháp luật và quyền con người.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG TRONG VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THEO CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm người tiến hành tố tụng hình sự trong Viện kiểm sát nhân dân 1. Khái niệm người tiến hành tố tụng hình sự Việc nghiên cứu về người tiến hành tố tụng trong Luật TTHS có thể xem xét dưới nhiều phương diện khác nhau, tuy nhiên tiếp cận theo chức năng tố tụng có lẽ sẽ hợp lý vì mỗi chức năng tố tụng sẽ do một hoặc một số chủ thể tố tụng đảm nhiệm và chức năng của mỗi chủ thể sẽ quy định nhiệm vụ, quyền hạn của chủ thể đó. Trên cơ sở giải quyết mối quan hệ giữa các chức năng của TTHS đã hình thành niên các mô hình tố tụng khác nhau.

Về chức năng của TTHS hiện vẫn còn những quan điểm khác nhau. TS Nguyễn Thái Phúc thì: Chức năng tố tụng là nghĩa vụ tố tụng chủ yếu của các chủ thể mà thông qua đó thể hiện bản chất tố tụng và quyết định vai trò của các chủ thể đó trong hoạt động tố tụng. Mỗi chủ thể chỉ thực hiện một chức năng vốn có của mình [47, 44]. Theo GSTS Võ Khánh Vinh thì: Chức năng TTHS được hiểu là những phương hướng hoạt động được tiến hành trong phạm vi, giới hạn của việc giải quyết vụ án hình sự.

Đó là chức năng điều tra, truy tố, bào chữa, xét xử. Ở dạng chung nhất, chức năng thứ nhất thuộc CQĐT; chức năng thứ hai thuộc VKS; chức năng thứ ba thuộc bị can, bị cáo; chức năng thứ tư thuộc Tòa án [49, 17]. 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tác giả Nguyễn Tiến Châu cho rằng: Chức năng TTHS là những định hướng lớn, cơ bản nhằm phân định các hoạt động trong lĩnh vực TTHS của các chủ thể khác nhau, trong những phạm vi nhất định trên cơ sở phù hợp với nội dung, mục đích, quyền và nghĩa vụ tố tụng của các bên tố tụng [48, 13]. Như vậy, có thể hiểu Chức năng TTHS là những định hướng cơ bản phân định các hoạt động tố tụng của các chủ thể khác nhau, có những mục đích khác nhau, có quyền và nghĩa vụ khác nhau trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.

TTHS là một lĩnh vực hoạt động mang tính quyền lực nhà nước, để duy trì trật tự pháp luật chung, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích của người dân cũng như của nhà nước. Mục tiêu chung của TTHS là giải quyết vụ án hình sự một cách đúng đắn, khách quan, công bằng. Để đạt tới mục tiêu chung đó, TTHS được phân chia theo các phương diện hoạt động cơ bản, chủ yếu mang tính hệ thống, thống nhất nhằm thực hiện các chức năng chung của TTHS. Mỗi chức năng cơ bản của TTHS được giao cho một hoặc một số chủ thể thực hiện.

Mặc dù còn có ý kiến khác nhau về các chức năng cụ thể của TTHS (Chẳng hạn hoạt động điều tra của CQĐT, hoạt động kiểm sát việc điều tra vụ án của VKS có được coi là những chức năng của TTHS hay không), nhưng đã có sự thống nhất chung là TTHS có ba chức năng cơ bản là chức năng buộc tội, chức năng bào chữa (gỡ tội) và chức năng xét xử [48,19]. Mỗi chức năng đảm nhận một phương diện hoạt động cơ bản của TTHS, có vị trí, vai trò khác nhau, có chủ thể thực hiện khác nhau và có sự độc lập với nhau. Tuy vậy, giữa các chức năng này lại có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, ràng buộc nhau trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Mỗi chức năng tồn tại, vận động vì sự tồn tại và vận động của hai chức năng còn lại.

Có chức năng buộc tội mà không có chức năng bào chữa (gỡ tội) thì hoạt động tố tụng là hoạt động áp đặt quyền lực, ý chí và rất dễ dẫn đến oan sai. Chức năng bào chữa chỉ xuất 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hiện, tồn tại khi có sự tồn tại, hoạt động của chức năng buộc tội. Chức năng xét xử sẽ không còn khi không có chức năng buộc tội và sẽ không thể thực hiện được tốt khi chỉ có chức năng buộc tội mà không có chức năng bào chữa cùng hoạt động. Để hoạt động TTHS được vận hành hiệu quả, giải quyết các vụ án hình sự kịp thời, đúng pháp luật, không xảy ra oan sai thì các chức năng của TTHS đều phải được coi trọng, không nên quá nhấn mạnh chức năng này mà xem nhẹ chức năng khác.

Hiện nay, có nhiều quan điểm, xu hướng trái ngược nhau về vấn đề này. Xu hướng thứ nhất quá đề cao vai trò và vị trí của chức năng buộc tội, quan tâm đến nhiệm vụ ”kiểm soát tội phạm” của TTHS, chưa nhận thức đầy đủ vai trò của chức năng bào chữa trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Xu hướng ngược lại là quá đề cao vai trò và vị trí của chức năng bào chữa, xem việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân có ý nghĩa tuyệt đối, trong khi các lợi ích xã hội chưa được quan tâm đúng mức, việc xử lý vụ án chỉ chú trọng đến việc “không làm oan người vô tội”. Đặc điểm của quan hệ pháp luật TTHS là tính phức tạp, đa chiều về lợi ích của các chủ thể khi tham gia vào quan hệ pháp luật.

Các chủ thể thuộc nhóm buộc tội thường có xu hướng cố gắng tìm mọi cách thức chứng minh người bị tình nghi, bị can, bị cáo đã phạm tội, phạm tội nặng hơn, phạm tội có nhiều tình tiết tăng nặng và phải chịu hình phạt; những thiệt hại của người bị hại phải được khôi phục, đền bù thỏa đáng. Ngược lại, nhóm chủ thể bị buộc tội thường có xu hướng tìm cách gỡ tội như chứng minh mình không phạm tội hoặc phạm tội nhẹ hơn, có nhiều tình tiết giảm nhẹ. Các chủ thể khác có tính chất bổ trợ như người giám định, người làm chứng, người chứng kiến, người phiên dịch có xu hướng chung là hành động vô tư, khách quan; tuy nhiên sự vô tư, khách quan này bị phụ thuộc vào kiến thức, trình độ chuyên môn, trách nhiệm của từng cá nhân. Kết quả hoạt động của nhóm này có thể được cả bên buộc tội và bên gỡ tội sử dụng làm chứng cứ.

Chủ thể xét xử (tòa án) là đại diện cho công lý, trên cơ sở 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đã xem xét đầy đủ chứng cứ, lý lẽ của bên buộc tội, bên bị buộc tội để ra phán quyết công bằng, tuy nhiên, việc ra được phán quyết (bản án) công bằng không phải lúc nào cũng dễ dàng vì bị phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Toàn bộ hoạt động của các nhóm chủ thể nói trên có tạo ra “công lý” cho người dân hay không phụ thuộc vào sự đúng đắn, hợp lý trong các quy định của pháp luật hình sự và TTHS; năng lực, trình độ, tinh thần trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp của các chủ thể tham gia vào quan hệ pháp luật TTHS trong quá trình giải quyết vụ án. Do vậy, pháp luật TTHS phải tạo ra được cơ chế để ”Kiểm soát” việc thực hiện quyền và nghĩa vụ giữa các chủ thể tham gia vào quan hệ pháp luật TTHS, qua đó hạn chế oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm trong hoạt động TTHS. Như vậy, có thể khái quát trong quá trình giải quyết vụ án hình sự có các nhóm chủ thể như sau: chủ thể thuộc phía buộc tội (điều tra, truy tố/buộc tội) bao gồm người bị hại hoặc đại diện của họ, CQĐT, cơ quan công tố/VKS; chủ thể thuộc phía bị buộc tội (người bị tình nghi, bị can, bị cáo và người đại diện hợp pháp, người bào chữa của họ); chủ thể có quyền xét xử là tòa án (phán quyết người bị cáo buộc có phạm tội hay không, phạm tội gì và mức độ hình phạt phải chịu) và một số chủ thể khác có liên quan như người làm chứng, người chứng kiến, người giám định, bị đơn dân sự, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

Trong TTHS Việt Nam hiện hành về cơ bản không hình thành “các bên” tố tụng như bên buộc tội, bên gỡ tội và tòa án là trọng tài xét xử mà chủ thể tố tụng được phân định thành các chủ thể tiến hành tố tụng (gồm CQĐT, VKS, Tòa án cùng các chức danh tư pháp trong các cơ quan này là ĐTV, thủ trưởng, phó thủ trưởng CQĐT; KSV, viện trưởng, phó viện trưởng VKS; Thẩm phán, chánh cán, phó chánh án, hội thẩm, thư ký TAND) và người tham gia tố tụng (bao gồm người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự, người làm chứng, người giám định, người phiên dịch). 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Theo quy định của BLTTHS thì người tiến hành tố tụng bao gồm: ĐTV, Thủ trưởng, Thó Thủ trưởng CQĐT; KSV, Viện trưởng, Phó Viện trưởng VKS, Thẩm phán, Chánh án, Phó Chánh án, Hội thẩm, Thư ký TAND và người tham gia tố tụng bao gồm người bị tạm giữ, bị can, bị cáo, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án, người bào chữa, người bảo vệ quyền lợi của đương sự, người làm chứng, người giám định, người phiên dịch. Ngoài ra, trong từng trường hợp cụ thể còn có những người như: người đại diện hợp pháp của người bị tạm giữ; của bị can, của bị cáo; người đại diện hợp pháp của người bị hại, của nguyên đơn dân sự, của bị đơn dân sự, của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án. Việc xác định đúng tư cách tham gia tố tụng là rất quan trọng, vì nó liên quan đến quyền và nghĩa vụ của họ trong vụ án hình sự.

Thực tiễn xét xử cho thấy nhiều trường hợp do xác định không đúng tư cách tố tụng nên dẫn đến việc giải quyết vụ án kéo dài, phải xét xử nhiều lần, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng. Người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng đều là các chủ thể của tố tụng hình sự, quyền và nghĩa vụ tố tụng của họ được quy định trong luật. Người tiến hành tố tụng là những chủ thể đại diện cho công quyền, trực tiếp thực hiện các chức năng của các cơ quan tiến hành tố tụng.