chương 1, Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 quy định: “Điểm dân cư nông thôn là nơi cư trú tập trung của các hộ gia đình gắn kết với nhau trong sản xuất, sinh hoạt và các hoạt động xã hội khác trong một phạm vi khu vực nhất định, được hình thành do các điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, văn hóa và các yếu tố khác”. - Khuôn viên ở: Theo Tiêu chuẩn quy hoạch xây dựng nông thôn khuôn viên ở là khu đất để xây dựng nhà ở và các công trình phục vụ cho sinh hoạt của hộ gia đình (bếp, nhà vệ sinh, nhà tắm) và các không gian phụ trợ khác (khu sản xuất, sân vườn, chuồng trại, ao…). Trong cùng một thửa đất của một hộ gia đình hoặc cá nhân theo quy định của pháp luật tại các điểm dân cư nông thôn [8]. - Không gian ở: Theo Võ Thị Thu Thủy KGO là khái niệm dùng để chỉ một tổ hợp hàm chứa các không gian chức năng sinh sống của con người.
Đó là không gian kiến trúc (ngôi nhà), không gian sinh hoạt, không gian kinh tế, không gian văn hóa, không gian tâm linh.Có thể hiểu theo một nghĩa tương ứng khác: đó là không gian sống (living space) của mỗi gia đình với ngôi nhà và khu vườn hoàn toàn độc lập với các không gian sống của gia đình khác [69]. Theo Nguyễn Đình Thi khái niệm nhà ở nông thôn: là loại nhà ở gia đình dành riêng cho những người nông dân làm nông nghiệp, lấy sản xuất nông nghiệp làm nguồn phát triển kinh tế chủ đạo của gia đình nông thôn [40]. - Theo NCS, KGO là không gian cư trú cho dân cư sinh hoạt, học tập và làm việc tại vùng nông thôn. KGO có thể khác nhau về quy mô từ rất nhỏ như là một ngôi nhà đến rất lớn như là một điểm dân cư với hàng nghìn người sinh sống, do vậy KGO trong luận án nghiên cứu theo cấp độ tầng bậc là: không gian điểm dân cư nông thôn và khuôn viên TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 7 nhà ở nông thôn (bao gồm ngôi nhà ở hộ gia đình và không gian xung quanh như không gian hoạt động kinh tế nông nghiệp trong khuôn viên) - Công nghệ cao: Theo Luật CNC (2008): “CNC là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, được tích hợp từ thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại, tạo ra sản phẩm có chất lượng, tính năng vượt trội, giá trị gia tăng, thân thiện với môi trường, có vai trò quan trọng đối với việc hình thành ngành sản xuất, dịch vụ mới hoặc hiện đại hoá ngành sản xuất, dịch vụ hiện có” [25].
Nói chung, hiện nay có rất nhiều định nghĩa về CNC, tuy nhiên nhiều nghiên cứu đều thống nhất rằng” CNC dùng để chỉ một công nghệ hay một kỹ thuật hiện đại được áp dụng vào trong quy trình sản xuất nhằm tạo ra một sản phẩm có năng suất, chất lượng cao và giá thành hạ [27]. - Nông nghiệp công nghệ cao là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, được tích hợp từ các thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại, như: công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ tin học, công nghệ tự động, công nghệ quản lý… để tạo ra các sản phẩm nông nghiệp có năng suất, chất lượng vượt trội, hiệu quả kinh tế cao và thân thiện với môi trường [59]. Trong luận án, NNCNC là nền nông nghiệp với phương thức sản xuất hiện đại, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ trong sản xuất trồng trọt. Nông nghiệp CNC còn gọi là nông nghiệp hiện đại để phân biệt với nông nghiệp truyền thống được áp dụng từ xa xưa.
- Hoạt động kinh tế nông nghiệp bao gồm hoạt động sản xuất và dịch vụ phục vụ sản xuất trồng trọt và chăn nuôi. Tuy nhiên, do giới hạn luận án nên NCS chỉ đưa ra khái niệm phần nghiên cứu trọng tâm là nông nghiệp trồng trọt là loại hình chủ lực của vùng ĐBSH áp dụng CNC trong sản xuất. - Thích ứng: Theo từ điển Tiếng Việt (2006), thích ứng là những thay đổi cho phù hợp với điều kiện mới, yêu cầu mới. TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 8 8.
Cấu trúc luận án. Sơ đồ cấu trúc luận án TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 9 NỘI DUNG CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ KHÔNG GIAN Ở VÀ HOẠT ĐỘNG KINH TẾ NÔNG NGHIỆP CÔNG NGHỆ CAO 1.1 Tổng quan về tổ chức KGO thích ứng với hoạt động KTNNCNC tại một số nước trên Thế giới và Việt Nam.1 Tại một số nước trên thế giới có điều kiện tương tự.1 Tại Nhật Bản Nhật Bản là một nước có nền NNCNC phát triển. Từ một nước nông nghiệp cổ truyền tự cấp, tự túc, sản xuất manh mún, với những hộ nông dân qui mô nhỏ, và điều kiện đất đai, khí hậu, thời tiết khắc nghiệt để phát triển sản xuất nông nghiệp, Nhật Bản đã nhanh chóng chuyển thành nền nông nghiệp hiện đại, đưa nền kinh tế thuần nông trở thành nền kinh tế công nghiệp, dịch vụ.
Nhật Bản bắt đầu đầu tư cho NNCNC từ thập niên 70, và trở thành cường quốc nông nghiệp trên thế giới với những vùng và tỉnh sản xuất và hoạt động nông nghiệp cho ra những sản lượng nông nghiệp cao với chất lượng hàng đầu thế giới. Điển hình cho nền nông nghiệp Nhật là Làng thần kỳ Kawakami, tỉnh Ibaraki và Hokaido. Làng Kawakami Mura, nằm trên một khu vực thổ nhưỡng cằn cỗi, còn được gọi là làng thần kỳ. Trước đây, làng là một trong những ngôi làng nghèo nhất nước Nhật, nhưng kể từ những năm 1970, đã trở nên giàu có một cách thần kỳ, chỉ nhờ hoạt động kinh tế nông nghiệp ứng dụng CNC, đặc biệt là trồng rau xà lách trong nhà kính.
Hiện nay, “Làng thần kỳ Kawakami” là một ngôi làng giàu nhất Nhật Bản. Từ ảnh vệ tinh chụp điểm dân cư làng, ta có thể thấy, điểm dân cư tập trung và nằm trải dài theo địa hình làng. Tuy nhiên, vẫn có không gian sản xuất nằm xen kẽ khu dân cư, điều đó tạo nên sự thuận lợi cho việc di chuyển và hoạt động của sản xuất của dân cư trong làng. TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 10 Hình 1.
Nhà ở và không gian hoạt động KTNNCNC tại Nhật Bản. Ở Nhật rất phát triển du lịch nông nghiệp CNC tại những trang trại sản xuất. Các tổ hợp tác hoặc HTX, doanh nghiệp rất quan tâm tới việc tổ chức trải nghiệm cho người TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 11 tiêu dùng ở thành phố với các vùng, điểm sản xuất nhằm chia sẻ thực trạng của nông dân và họ làm thế nào để sản phẩm rau, thịt, sữa… đảm bảo an toàn thực phẩm. Tại tỉnh Ibaraki, nông nghiệp Nhật bản kết hợp hiện đại và truyền thống.
Phương thức sản xuất kết hợp giữa trên cánh đồng mở và dạng trồng trong các nhà kính và nhà lưới hay nhà màng. Thực tế tại khu Tsubaku, nông thôn thuộc tỉnh Ibaraki, các không gian ở với khu sản xuất cũng gần và liên hệ với nhau một cách thuận tiện bởi hệ thống giao thông. Điều này rất thuận tiện cho máy móc và cơ giới hoạt động tới các cánh đồng. Tại Tsubaki phát triển nhà ở chung cư cho dân cư nông nghiệp và cả nhà riêng của hộ.
Các không gian hoạt động kinh tế nông nghiệp nằm liền kề với không gian ở ( Hình 1.1) Khuôn viên ở nông thôn tại Nhật Bản bao gồm nhà ở chính, sân, nhà phụ (nhà kho chứa nông cụ, nông phẩm). Tại Nhật Bản, mỗi hộ dân đều có máy móc nông nghiệp riêng cho sản xuất của hộ gia đình và ga ra để máy móc riêng của từng hộ. Trong kiến trúc nhà ở nông thôn chia thành 3 không gian cơ bản: Không gian ngủ, không gian sinh hoạt chung và không gian làm việc.2 Tại Hàn Quốc: Phong trào Làng mới Hàn Quốc (Saemaul) được ra đời khi Chính phủ Hàn Quốc quyết tâm cải thiện điều kiện sống và sản xuất vùng nông thôn, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người nông dân và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa nông thôn và thành thị. Tháng 4/1970, Phong trào Làng mới được triển khai trên phạm vi toàn quốc với ba nhiệm vụ chủ yếu là: Thay đổi nhận thức, nâng cao trình độ văn hóa cho người nông dân; phát triển xã hội và phát triển kinh tế, trải qua các giai đoạn khác nhau.
Đây được coi là chương trình phát triển toàn diện nông thôn, nhằm đưa đến sự thay đổi cho làng xóm, thông qua việc nâng cao tính trách nhiệm và lòng tự tôn của người dân. Phong trào “Làng mới” chú trọng 10 cách thức triển khai sau: Mở rộng, làm mới đường vào thôn xóm; làm mới đường trong thôn; Làm vệ sinh thôn xóm; Xây dựng khu giặt giũ chung; Đào giếng nước chung; Cải tạo mái nhà từ lợp rạ thành mái ngói, xi măng; Cải tạo hàng rào quanh nhà từ tường đất thành tường xây gạch, xi măng; Sửa cầu; Sửa hệ thống đập sông ngòi và Xây dựng điểm gom phân bắc[23]. TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat 12 Hình 1. Một số hình ảnh không gian hoạt động KTNN tại Hàn Quốc Trước đây, để trồng trọt, người nông dân Hàn Quốc phải chạy ra nhà vườn, ngay cả lúc nửa đêm để tận mắt kiểm tra cây trồng, và điều chỉnh các thông số như nhiệt độ, độ ẩm của nhà vườn ni lông.
Giờ đây, nhờ áp dụng công nghệ cao, người dân đơn giản hóa mọi quy trình và nâng cao hiệu suất, họ chỉ cần làm việc tại nhà và giải quyết mọi việc bằng một chiếc điện thoại di động (Hình 1.3 Tại Thái Lan Thái Lan là một trong những nước có phát triển mạnh về nông nghiệp. Vùng sản xuất hoạt động trồng trọt nằm xen kẽ khu dân cư, trong khuôn viên ở hoặc là nằm ngoài khu cư trú của cộng đồng dân cư. Do sản xuất trồng trọt theo hướng CNC nên không bị ảnh hưởng đến môi trường ở và cũng thuận tiện cho việc chăm sóc và quản lý trang trại nên việc tổ chức không gian hoạt động KTNNCNC nằm liền kề ngay khuôn viên ở là phổ biến tại Chieng Mai Thái Lan. Bên cạnh đó, không gian dịch vụ trải nghiệm nông nghiệp và dịch vụ thương mại cũng được tổ chức gắn kết với không gian ở và sản xuất như: nhà hàng để du khách có thể tự trải nghiệm thu hoạch những sản phẩm trồng trọt CNC và thưởng thức tại chỗ những sản phẩm đó.
Thái Lan là một nước luôn biết tận dụng mọi không gian và loại hình kinh tế để áp dụng cho du lịch, đặc biệt là du lịch nông nghiệp[46].
