KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng Lêi Nãi §Çu Trong c¬ chÕ thÞ trêng qu¶n lý kinh tÕ tµi chÝnh lu«n lµ tæng hoµ c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ, nã kh«ng chØ yªu cÇu ph¶i khai th¸c c¸c nguån lùc kinh tÕ tµi chÝnh t¨ng thu nhËp mµ cßn ph¶i sö dông vµ qu¶n lý cã hiÖu qu¶ mäi nguån lùc. Trong ®ã vÊn ®Ò tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng lµ mét vÊn ®Ò rÊt quan träng. V× vËy cÇn ph¶i nhËn thøc ®óng ®¾n vÒ b¶n chÊt tiÒn l¬ng theo quan ®iÓm míi cña §¶ng vµ Nhµ níc ta hiÖn nay. TiÒn l¬ng ph¶i tr¶ theo ®óng gi¸ trÞ søc lao ®éng, sö dông nh mét ®éng lùc thóc ®Èy ngêi lao ®éng h¨ng h¸i lµm viÖc gióp cho n¨ng suÊt lao ®éng t¨ng lªn kh«ng ngõng.
Qu¶n lý lao ®éng tiÒn l¬ng chÝnh lµ mét ®éng lùc m¹nh mÏ thóc ®Èy ngêi lao ®éng tham gia lµm viÖc tÝch cùc, th«ng qua h¹ch to¸n tiÒn l¬ng gióp cho c¸c doanh nghiÖp cã ®îc nh÷ng th«ng tin vÒ sö dông lao ®éng, vÒ chi phÝ lao ®éng trong gi¸ thµnh. TiÒn l¬ng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh gióp doanh nghiÖp cã thÓ thu hót vµ sö dông lao ®éng lµnh nghÒ, cã tr×nh ®é chuyªn m«n cao. VÊn ®Ò c«ng b»ng trong viÖc tr¶ l¬ng, viÖc tÝnh ®óng, tÝnh ®ñ tiÒn l¬ng kh«ng chØ ®îc c¸c doanh nghiÖp quan t©m mµ còng ®îc ngêi lao ®éng rÊt quan t©m. 1 KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng G¾n víi tiÒn l¬ng lµ b¶o hiÓm x· héi, ®©y lµ mét quü x· héi h×nh thµnh tõ nguån ®ãng gãp cña ngêi sö dông lao ®éng (doanh nghiÖp) vµ ngêi lao ®éng, nh»m trî cÊp cho c¸c ®èi tîng lao ®éng nghØ hu vµ ®èi tîng lao ®éng gÆp rñi ro.
ChÝnh s¸ch b¶o hiÓm thÓ hiÖn sù quan t©m cña toµn x· héi ®èi víi tõng thµnh viªn trong x· héi vµ gi÷a mäi ngêi víi nhau. §èi víi mçi lo¹i h×nh doanh nghiÖp tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng tæ chøc kinh doanh vµ tÝnh chÊt c«ng viÖc cÇn ph¶i vËn dông c¸c chÝnh s¸ch tiÒn l¬ng mét c¸ch linh ho¹t. Tãm l¹i, tiÒn l¬ng lµ mét vÊn ®Ò rÊt quan träng ®èi víi mçi doanh nghiÖp, nã lµ ®ßn bÈy kinh tÕ ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng vµ cã t¸c dông khuyÕn khÝch ngêi lao ®éng tÝch cùc lµm viÖc, n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c. NhËn thøc ®îc tÇm quan träng ®ã cïng víi qu¸ tr×nh t×m hiÓu thùc tÕ t¹i XÝ nghiÖp VËt t VËn t¶i CÈm Ph¶, em ®· chän chuyªn ®Ò "KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng" ®Ó lµm ®å ¸n tèt nghiÖp cña m×nh.
Néi dung cña ®å ¸n ®i s©u vµo nghiÖp vô tr¶ l- ¬ng mµ XÝ nghiÖp ®· vµ ®ang tiÕn hµnh. MÆc dï cã nhiÒu cè g¾ng nhng do nhËn thøc cña b¶n th©n cßn nhiÒu h¹n chÕ nªn ®å ¸n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Em rÊt mong ®îc c¸c thÇy c« gi¸o trong khoa Kinh tÕ vµ qu¶n lý trêng ®¹i häc B¸ch khoa Hµ néi cïng víi ban l·nh ®¹o XÝ nghiÖp ®ãng gãp ý kiÕn vµ söa ch÷a ®Ó ®å ¸n cña em ®îc hoµn thiÖn h¬n. 2 KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng Néi dung cña ®å ¸n ngoµi lêi nãi ®Çu vµ phÇn kÕt luËn bao gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng I: Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l- ¬ng trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh.
Ch¬ng II: Thùc tÕ c«ng t¸c kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l- ¬ng t¹i XÝ nghiÖp VËt t VËn t¶i CÈm Ph¶. Ch¬ng III: Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c " KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng " t¹i XÝ nghiÖp VËt t VËn t¶i CÈm Ph¶. 3 KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng Ch¬ng I Lý luËn chung vÒ kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh.1 Vai trß, ®Æc ®iÓm cña lao ®éng tiÒn l ¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh.1 Kh¸i niÖm vÒ lao ®éng Lao ®éng lµ ho¹t ®éng cña con ngêi sö dông t liÖu s¶n xuÊt t¸c ®éng vµo m«i trêng t¹o ra s¶n phÈm, hµng ho¸ hoÆc ®em l¹i hiÖu qu¶ cña c«ng t¸c qu¶n lý.2 Vai trß cña lao ®éng Trong ba yÕu tè c¨n b¶n mµ bÊt kú mét doanh nghiÖp nµo còng cÇn ph¶i cã ®ã lµ lao ®éng cña con ngêi, t liÖu lao ®éng vµ ®èi tîng lao ®éng th× yÕu tè lao ®éng cña con ngêi mang tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh nhÊt. Thùc tÕ cho thÊy bÊt kú nÒn s¶n xuÊt nµo kÓ c¶ nÒn s¶n xuÊt hiÖn ®¹i nhÊt ®Òu cã ®Æc trng chung lµ sù t¸c ®éng cña con ngêi vµo c¸c yÕu tè lùc lîng tù nhiªn nh»m tho¶ m·n nhu cÇu nµo ®ã.
Nh vËy lao ®éng lµ chñ thÓ cña s¶n xuÊt x· héi vµ gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh trong s¶n xuÊt. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn con ngêi ph¶i sö dông søc lao ®éng cña m×nh ®Ó t¹o nªn cña c¶i vËt chÊt nh»m ®¸p øng nhu cÇu cña b¶n th©n, gia ®×nh vµ x· héi. §Ó cã thÓ ®¶m b¶o chu kú s¶n xuÊt tiÕp theo (tøc lµ t¸i s¶n xuÊt søa lao ®éng) con ngêi ph¶i cã kho¶n bï 4 KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ®¾p hao phÝ ®· bá ra. Kho¶n bï phÝ ®ã lµ tiÒn l¬ng.
VËy tiÒn l¬ng lµ g× ? TiÒn l¬ng lµ mét phÇn thï lao tr¶ cho ngêi lao ®éng theo sè l- îng vµ chÊt lîng s¶n phÈm mµ ngêi lao ®éng ®· ®ãng gãp cho doanh nghiÖp, nh»m môc ®Ých t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng vµ bï ®¾p hao phÝ cña ngêi lao ®éng ®· bá ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. Ngoµi tiÒn l¬ng, nh»m ®¶m b¶o t¸i s¶n xuÊt søc lao ®éng vµ cuéc sèng l©u dµi, b¶o vÖ søc khoÎ vµ ®êi sèng tinh thÇn cña ngêi lao ®éng th× theo chÕ ®é hiÖn hµnh, doanh nghiÖp cßn ph¶i tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh 1 bé phËn chi phÝ bao gåm c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng lµ BHXH, BHYT, KPC§. BHXH: ®îc trÝch lËp ®Ó tµi trî cho trêng hîp c«ng nh©n viªn bÞ t¹m thêi hay vÜnh viÔn mÊt søc lao ®éng nh èm ®au, thai s¶n, nghØ hu, tö tuÊt, tai n¹n lao ®éng, bÖnh nghÒ nghiÖp. BHYT: §îc trÝch lËp ®Ó thanh to¸n cho viÖc phßng ch÷a bÖnh vµ ch¨m sãc søc khoÎ cho ngêi lao ®éng trong thêi gian èm ®au, thai s¶n, nh tiÒn kh¸m ch÷a bÖnh, thuèc thang, viÖn phÝ.
KPC§: §îc trÝch lËp ®Ó phôc vô chi tiªu cho ho¹t ®éng cña tæ chøc cña ngêi lao ®éng nh»m ch¨m lo b¶o vÖ quyÒn lîi cho hä. Vai trß: §èi víi nÒn kinh tÕ nãi chung vµ c¸c doanh nghiÖp nãi riªng, tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng chÝnh lµ mét bé phËn cña x· héi míi s¸ng t¹o ra. Ngêi lao ®éng ®îc hëng c¸c kho¶n nµy dùa trªn kÕt qu¶ lao ®éng mµ hä bá ra, nh»m bï ®¾p c¸c hao phÝ vÒ søc 5 KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng lao ®éng cña hä trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh, gióp cho qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt x· héi ®îc diÔn ra liªn tôc. Mµ chÝnh nhê tiÒn l¬ng, ngêi lao ®éng ®· t¹o nªn quü tiªu dïng nh»m nu«i sèng gia ®×nh.
XÐt ë ph¹m vi doanh nghiÖp, tiÒn l¬ng lµ gi¸ c¶ cña søc lao ®éng. NÕu ®îc ®¸nh gi¸ ®óng, nã sÏ t¹o thµnh ®ßn bÈy kinh tÕ t¹o nªn søc m¹nh tõ bªn trong doanh nghiÖp gióp cho doanh nghiÖp tiÕn ®Õn thµnh c«ng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. TiÒn l¬ng chÝnh lµ bé phËn cÊu thµnh nªn gi¸ thµnh s¶n xuÊt, nÕu sö dông lao ®éng hîp lý vµ tr¶ l¬ng mét c¸ch ®óng ®¾n th× kh«ng nh÷ng ®¶m b¶o vµ n©ng cao ®êi sèng cña ngêi lao ®éng mµ cßn thóc ®Èy t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, khuyÕn khÝch tÝnh s¸ng t¹o cña ngêi lao ®éng, tiÕt kiÖm ®îc chi phÝ vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm tõ ®ã lµm t¨ng lîi nhuËn cña doanh nghiÖp. 6 KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng 1.3 Yªu cÇu cña qu¶n lý tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng - TiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ®· t¹o nªn c¸c chi phÝ vÒ lao ®éng sèng trong tæng chi phÝ cña doanh nghiÖp.
Do vËy ph¶i tÝnh to¸n vµ theo dâi nghiªm tóc viÖc huy ®éng vµ sö dông lao ®éng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. - Ph¶i tÝnh ®óng thï lao lao ®éng vµ thanh to¸n ®Çy ®ñ, kÞp thêi tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n liªn quan ®Õn ngêi lao ®éng. V× tiÒn l¬ng lµ 1 bé phËn cÊu thµnh trong gi¸ thµnh s¶n phÈm do ®ã ph¶i ®¸nh gi¸ chÝnh x¸c c¸c kho¶n chi phÝ vÒ lao ®éng sèng trong gi¸ thµnh s¶n phÈm ®Ó gãp phÇn qu¶n lý chi phÝ 1 c¸ch cã hiÖu qu¶.4 NhiÖm vô cña kÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng: TiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n liªn quan ®Õn ngêi lao ®éng kh«ng chØ lµ vÊn ®Ò quan t©m riªng cña ngêi lao ®éng mµ cßn lµ vÊn ®Ò nhiÒu phÝa cïng ph¶i quan t©m vµ ®Æc biÖt chó ý. TiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng liªn quan ®Õn chi phÝ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp nãi chung vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm nãi riªng.
KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng ph¶i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô sau: - Ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n ®óng thêi gian, sè lîng, chÊt lîng vµ kÕt qu¶ cña ngêi lao ®éng, tÝnh ®óng vµ thanh to¸n kÞp thêi tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n liªn quan ®Õn ngêi lao ®éng. 7 KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng - Ph¶i híng dÉn, kiÓm tra viÖc lËp chøng tõ h¹ch to¸n lao ®éng tiÒn l¬ng vµ ghi sæ kÕ to¸n cña c¸c c¸ nh©n, c¸c bé phËn liªn quan. - §Þnh kú tiÕn hµnh kiÓm tra c¸c h×nh thøc tr¶ l¬ng, t×nh h×nh qu¶n lý vµ chi tiªu quü l¬ng, cung cÊp th«ng tin kinh tÕ cÇn thiÕt cho c¸c bé phËn cã liªn quan. - TÝnh to¸n ph©n bæ hîp lý, chÝnh x¸c chi phÝ vÒ tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n trÝch theo l¬ng cho c¸c ®èi tîng sö dông cã liªn quan.2 C¸c h×nh thøc tiÒn l¬ng, quü l¬ng, quü BHXH, BHYT, KPC§ 1.1 C¸c h×nh thøc tiÒn l¬ng: Tuú theo tÝnh chÊt cña tõng lo¹i h×nh s¶n xuÊt kinh doanh mµ doanh nghiÖp ¸p dông c¸c h×nh thøc tr¶ l¬ng kh¸c nhau.
Th«ng thêng hiÖn nay c¸c doanh nghiÖp cã 2 h×nh thøc tr¶ l¬ng ®ã lµ tr¶ l¬ng theo thêi gian vµ tr¶ l¬ng theo khèi lîng s¶n phÈm hoµn thµnh do c«ng nh©n lµm ra.1 H×nh thøc tiÒn l¬ng thêi gian: H×nh thøc tr¶ l¬ng theo thêi gian lµ h×nh thøc tr¶ l¬ng c¨n cø vµo thêi gian lµm viÖc vµ thang b¶ng l¬ng cña tõng ngµnh nghÒ theo quy ®Þnh.