Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về tổ chức hoạt động marketing tại LTQG Chương này tập trung phân tích các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có nội dung về marketing lưu trữ. Từ đó, xác định các khoảng trống trong vấn đề nghiên cứu. Cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức hoạt động marketing tại LTQG Trên cơ sở lý thuyết căn bản về marketing và kinh nghiệm marketing của một số LTQG trên thế giới, tác giả xây dựng khung lý thuyết về marketing lưu trữ và marketing tại các LTQG nhằm làm căn cứ khoa học cho việc đánh giá thực trạng tại các TTLTQGVN.
Đánh giá môi trường marketing tại các TTLTQGVN Trong chương này, tác giả trình bày môi trường bên trong và bên ngoài của các TTLTQGVN nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình thực hiện hoạt động marketing của các Trung tâm. Đánh giá hoạt động marketing tại các TTLTQGVN Trên cơ sở khung lý thuyết về marketing lưu trữ, lý thuyết về tổ chức hoạt động marketing tại lưu trữ quốc gia, tác giả đối chiếu với các hoạt động của TTLTQGVN nhằm đánh giá kết quả và hạn chế của các Trung tâm trong việc thực hiện marketing. Qua đó, lý giải những nguyên nhân của các hạn chế đang tồn tại. Giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức hoạt động marketing tại các TTLTQGVN Với kết quả đánh giá tình hình thực hiện marketing, tác giả đã đưa ra những đề xuất nhằm giúp các TTLTQGVN hoàn thiện việc tổ chức thực hiện hoạt động marketing và để marketing đem lại hiệu quả tốt nhất cho việc thực hiện mục tiêu.
13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG MARKETING TẠI LƢU TRỮ QUỐC GIA 1. Số lƣợng và thể loại các công trình nghiên cứu Xuất hiện từ những năm đầu của thế kỷ 20, đến nay marketing đã trở thànhmột ngành khoa học trong lĩnh vực kinh tế có sự phát triển nhanh chóng và rộng khắp cả về lý luận và thực tiễn. Về mặt lý luận, các công trình nghiên cứu về marketing được trình bày dưới dạng giáo trình, sách chuyên khảo, tạp chí, luận án, luận văn, khóa luận…về những vấn đề khác nhau của marketing ở những ngành nghề cụ thể. Bên cạnh đó, kinh tế thế giới phát triển cùng với quá trình hội nhập kéo theo sự phát triển nhanh chóng của các cơ sở đào tạo bậc đại học và sau đại học ở trong và ngoài nước về ngành marketing.
Do đó, số lượng các công trình nghiên cứu chung về marketing rất lớn, khó có thể thống kê thành con số cụ thể. Trong số đó, các công trình nghiên cứu, bài viết của Philip Kotler được cho là nổi bật và được trích dẫn nhiều ở Việt Nam. Về mặt thực tiễn, marketing là một khoa học ứng dụng nên đã được áp dụng trong nhiều ngành nghề của đời sống xã hội như y tế, giáo dục, thông tin, du lịch, nghệ thuật, giao thông… Ngoài ra, marketing còn được ứng dụng trong hệ thống các cơ quan nhà nước và các tổ chức phi lợi nhuận như bệnh viện, trường học, viện nghiên cứu, thư viện, các tổ chức tự nguyện hoặc từ thiện… Trong lĩnh vực lưu trữ học, nhiều công trình nghiên cứu, bài viết về vấn đề marketing ở trong và ngoài nước đã chỉ ra rằng marketing có thể đem lại kết quả tốt trong việc chức năng, nhiệm vụ của cơ quan lưu trữ. Đây là hướng nghiên cứu mới trong lưu trữ học Việt Nam cũng như thế giới đồng thời đặt ra những thử thách khó khăn cho các nhà nghiên cứu trong việc vận dụng linh hoạt tư duy kinh tế của marketing vào ngành lưu trữ - một ngành “không dính dáng đến thương mại và cũng không vì lợi ích kinh tế” [63;6].
Ở nước ngoài, một số giáo trình, sách tham khảo và bài nghiên cứu cũng đã đề cập đến vấn đề marketing trong lưu trữ. Các nghiên cứu này được viết trên cơ sở lý luận và thực tiễn của những quốc gia có ngành lưu trữ phát triển ở những mức độ khác nhau như Nga, Hoa Kỳ, Anh, Đức, Bồ Đào Nha, Botswana, Zimbabue… Bằng 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com phương pháp tìm kiếm từ khóa “marketing in archives” và “marketing in national archives” trên công cụ Google kết hợp với việc tra tìm tài liệu tại các thư viện, chúng tôi đã tìm được nhiều bài viết, công trình nghiên cứu về marketing lưu trữ. Kết quả tìm kiếm đã giúp tác giả tiếp cận được với 01 giáo trình, 01 cuốn sách chuyên khảo, 01 bài nghiên cứu, 01 luận văn cao học và 05 bài tạp chí và đề cập về marketing trong lưu trữ (xem phụ lục 1). Cụ thể là các tài liệu sau: Giáo trình Lưu trữ học của GS.
Những chiến lược quảng bá của các Viện Lưu trữ ở Cộng hòa liên bang Đức của Susanne Freund (2009). Phân phối giá trị vì lợi nhuận: tại sao và bằng cách nào các lưu trữ nên marketing chính họ với công chúng nội bộ của Elizabeth Morgan (2010). Marketing là công cụ tiếp cận cho lưu trữ công: qua nghiên cứu trường hợp Lưu trữ địa phương Madeira của Sofia Santos (2012). Marketing các dịch vụ tham khảo lưu trữ tại LTQG Botswana của Ookeditse và cộng sự (2013).
Quảng bá tài liệu, sản phẩm thông tin và dịch vụ ở LTQG Zimbawe của Adock Dube và cộng sự (2013). Marketing và truyền thông xã hội: Một hướng dẫn cho thư viện, lưu trữ và bảo tàng của tác giả Christie Koonz và Lorri Mon (2014). Ở Việt Nam, vấn đề “marketing lưu trữ” bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều trong các tạp chí chuyên ngành và hội thảo khoa học là tín hiệu tốt cho sự phát triển của ngành lưu trữ cũng như các TTLTQGVN. Từ năm 2010 đến nay, vấn đề marketing trong lưu trữ đã được công bố qua các bài viết trên tạp chí VTLTVN và kỷ yếu hội thảo khoa học.
Đến nay, có khoảng 10 công trình nghiên cứu đề cập trực tiếp đến vấn đề marketing lưu trữ (xem phụ lục 2). Tiêu biểu là các công trình nghiên cứu sau: Marketing TLLT - Vấn đề đặt ra với các TTLT ở Việt Nam của tác giả Trần Phương Hoa (2010). Marketing trong công bố tài TLLT của nhóm tác giả Trần Hoàng và Trần Việt Hà (2014). 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Marketing xã hội TLLT - biện pháp hữu hiệu phát huy giá trị TLLT của PGS.
Bùi Loan Thùy (2016). Mặc dù số lượng các công trình nghiên cứu trực tiếp về marketing tại các TTLTQGVN còn khiêm tốn, song trước đó, nhiều công trình nghiên cứu về tổ chức sử dụng TLLT tại các TTLTQGVN cũng đã được thực hiện với cùng mục tiêu hướng tới thỏa mãn nhu cầu của người sử dụng. Vì vậy, các đề tài về tổ chức sử dụng TLLT cũng có thể được xếp vào nhóm các công trình nghiên cứu gián tiếp về marketing lưu trữ bởi chúng phản ánh nỗ lực của cơ quan lưu trữ trong việc phục vụ các nhu cầu đa dạng của xã hội. Tiêu biểu là các vấn đề như Công bố, giới thiệu TLLT; Đổi mới và đa dạng hóa các hình thức sử dụng TLLT; Phát huy giá trị TLLT… với nhiều thể loại như kỷ yếu hội thảo, bài viết trên tạp chí chuyên ngành, luận văn thạc sỹ, khóa luận tốt nghiệp.
Nội dung của các công trình nghiên cứu này không chỉ giúp kế thừa và triển khai các ý tưởng phục vụ luận án mà còn giúp đánh giá về tình hình thực hiện các nội dung của marketing trong thực tế các TTLTQGVN. Qua thống kê và phân tích nội dung các bài viết, có thể thấy rằng marketing lưu trữ đã và đang liên tục được quan tâm nghiên cứu dưới góc độ lý thuyết và thực tiễn. Là những nghiên cứu mang tính khai mở về lý thuyết nên phần lớn các công trình nghiên cứu được công bố dưới dạng các bài viết trên tạp chí (06 bài) và kỷ yếu hội thảo (03 bài) mà còn thiếu những công trình nghiên cứu quy mô như luận văn thạc sỹ hay luận án tiến sỹ. Bên cạnh đó, vấn đề marketing ứng dụng trên cơ sở thực tiễn các TTLTQGVN cũng mới được khảo sát và đánh giá qua 05 công trình nghiên cứu, số còn lại là lý thuyết chung về marketing lưu trữ.
Thực tế này đặt ra cho ngành lưu trữ học Việt Nam nhiệm vụ thúc đẩy các nghiên cứu mới cả về số lượng và quy mô của mỗi công trình. Như vậy, việc xuất hiện các bài viết có nội dung liên quan trực tiếp đến marketing cho thấy lưu trữ học đang mở ra những vùng kiến thức mới cần được cập nhật và bổ sung. Thêm vào đó, marketing được nghiên cứu và vận dụng cho các lưu trữ lịch sử thể hiện lý luận và thực tiễn lưu trữ của Việt Nam đang có những bước đi tiệm cận với xu hướng của lưu trữ của các nước phát triển trên thế giới. Tuy nhiên, so với các nghiên cứu về chuyên môn, nghiệp vụ truyền thống của công tác lưu trữ, 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com các nghiên cứu trực tiếp về marketing còn có số lượng khiêm tốn và chưa đa dạng hình thức thể hiện.
Nghiên cứu sâu về marketing tại một TTLTQG cụ thể chưa có nhiều mà mới chỉ dừng lại ở lý thuyết chung về marketing lưu trữ. Điều này khiến cho các TTLTQG gặp khó khăn trong việc vận dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn của cơ quan. Gia tăng số lượng và thể loại các công trình nghiên cứu về marketing trong lưu trữ là một nhiệm vụ đặt ra cho các nhà khoa học lưu trữ trong và ngoài nước nhằm giúp các lưu trữ lịch sử có khả năng sử dụng marketing trong hoạt động để đem lại kết quả tốt hơn cũng như hoàn thiện lý luận lưu trữ học với nội dung mới này. Tác giả và thời gian nghiên cứu Trong lĩnh vực lưu trữ học ở Việt Nam, marketing là một trong các vấn đề được nghiên cứu khá muộn so với các vấn đề nghiệp vụ.
Bắt đầu từ năm 2009 trở lại đây, thuật ngữ marketing mới bắt đầu xuất hiện trên tạp chí VTLTVN và một số bài đăng trong kỷ yếu Hội thảo khoa học và tập trung vào số lượng nhỏ các tác giả quan tâm nghiên cứu về vấn đề này. Năm 2009, tác giả Trần Phương Hoa có bài viết đề cập đến “marketing” như là một biện pháp để đa dạng hóa các hình thức khai thác, sử dụng TLLT tại các TTLTQG. Tiếp đó, tác giả có 3 bài đăng trên tạp chí VTLTVN lần lượt vào các năm 2010, 2011, 2017 và 2 bài hội thảo năm 2014, 2016 cũng đề cập về marketing lưu trữ và tại các TTLTQGVN. Nhóm tác giả Trần Hoàng và Trần Việt Hà cũng rất quan tâm đến vấn đề marketing trong công tác lưu trữ.