Nghiên cứu tình hình mắc bệnh ngoài da của chó tại Thành phố Thái Nguyên và các biện pháp phòng trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình mắc bệnh ngoài da của chó trên địa bàn thành phố thái nguyên tỉnh thái nguyên và biện, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Hoàng Tiểu Quyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Trang
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình hình mắc bệnh ngoài da của chó trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề
• 1.2.1. Mục tiêu
• 1.2.2. Yêu cầu
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Điều kiện cơ sở thực tập
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Điều kiện khí hậu
• 2.1.1.3. Điều kiện đất đai
• 2.1.1.4. Tài nguyên đất
• 2.1.1.5. Tài nguyên khoáng sản
• 2.1.1.6. Thủy văn
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.2.1. Tình hình xã hội
• 2.1.2.2. Tình hình kinh tế
• 2.2. Mô tả sơ lược về phòng mạch thú y
• 2.2.1. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.2.2. Cơ cấu tổ chức của phòng mạch
• 2.2.3. Cơ sở vật chất
• 2.3. Cơ sở khoa học
• 2.3.1. Hiểu biết chung về loài chó
• 2.3.1.1. Chó Phú Quốc
• 2.3.1.2. Giống chó Vàng
• 2.3.1.3. Chó Bắc Hà
• 2.3.1.4. Một số giống chó nhập ngoại
• 2.3.1.4.1. Chó Poodle
• 2.3.1.4.2. Chó Phốc hươu
• 2.3.1.4.3. Chó Phốc sóc (Pomeranian)
• 2.3.1.4.4. Chó Becgie
• 2.3.1.4.5. Chó Corgi
• 2.3.1.4.6. Chó Golden Retriever
• 2.3.1.4.7. Chó Alaska
• 2.3.1.4.8. Chó Husky
• 2.3.2. Đặc điểm sinh lý loài chó
• 2.3.2.1. Tập tính của loài chó
• 2.3.2.2. Đặc điểm tiêu hóa
• 2.3.2.3. Đặc điểm về sinh lý sinh sản
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH
• 3.1. Địa điểm và thời gian
• 3.2. Nội dung thực hiện
• 3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp tiến hành
• 3.4. Các chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp thực hiện chăm sóc
• 3.5. Phương pháp theo dõi (hoặc thu thập thông tin)
• 4. KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Kết quả theo dõi tình hình chó đến khám chữa bệnh tại phòng mạch thú y Vi Hoàng An
• 4.2. Kết quả theo dõi số chó được đưa đến chăm sóc và phòng bệnh tại phòng mạch thú y Vi Hoàng An
• 4.3. Kết quả chẩn đoán một số bệnh ngoài da thường gặp ở chó được đưa đến khám tại phòng mạch
• 4.4. Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó đến khám chữa bệnh tại phòng mạch Thú y Vi Hoàng An
• 4.5. Kết quả theo dõi chó mắc bệnh ngoài da theo kiểu lông (lông ngắn, lông dài)
• 4.6. Kết quả điều trị bệnh ngoài da cho chó đến khám tại phòng mạch thú y
• 4.7. Kết quả thực hiện một số công việc khác tại phòng mạch thú y
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ

Tóm tắt

I. Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó tại Thái Nguyên

Tình hình mắc bệnh ngoài da ở chó tại Thái Nguyên đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại. Theo thống kê từ phòng mạch thú y Vi Hoàng An, số lượng chó mắc bệnh ngoài da chiếm tỷ lệ cao trong tổng số chó đến khám. Các bệnh như ghẻ ngầm, nấm da, và viêm da do ký sinh trùng là những bệnh phổ biến nhất. Những bệnh này không chỉ gây khó chịu cho chó mà còn có thể lây lan sang các chó khác, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Việc nhận diện sớm và điều trị kịp thời là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại. Theo một nghiên cứu, tỷ lệ chó mắc bệnh ngoài da tại Thái Nguyên lên tới 30% trong số chó được đưa đến khám. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.1. Nguyên nhân bệnh ngoài da ở chó

Nguyên nhân gây ra bệnh ngoài da ở chó rất đa dạng. Các yếu tố như môi trường sống, chế độ dinh dưỡng, và sự chăm sóc không đúng cách đều có thể dẫn đến tình trạng này. Thời tiết ẩm ướt tại Thái Nguyên tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ký sinh trùng và nấm. Ngoài ra, việc thiếu hụt dinh dưỡng cũng làm cho hệ miễn dịch của chó yếu đi, dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh. Một số chủ nuôi không chú ý đến việc vệ sinh cho chó, dẫn đến tình trạng viêm nhiễm. Việc hiểu rõ nguyên nhân sẽ giúp các chủ nuôi có biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn.

1.2. Chẩn đoán bệnh ngoài da ở chó

Chẩn đoán bệnh ngoài da ở chó cần được thực hiện bởi các bác sĩ thú y có chuyên môn. Các triệu chứng như ngứa ngáy, rụng lông, và viêm đỏ da là những dấu hiệu điển hình. Việc chẩn đoán chính xác không chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng mà còn cần thực hiện các xét nghiệm như cạo da, nuôi cấy vi khuẩn, và xét nghiệm máu. Một nghiên cứu cho thấy, việc chẩn đoán sớm giúp tăng tỷ lệ điều trị thành công lên đến 80%. Do đó, các chủ nuôi cần thường xuyên theo dõi sức khỏe của chó và đưa đến phòng khám khi có dấu hiệu bất thường.

II. Biện pháp phòng trị bệnh ngoài da ở chó

Để phòng ngừa và điều trị bệnh ngoài da ở chó, các biện pháp cần được thực hiện đồng bộ. Đầu tiên, việc vệ sinh cho chó thường xuyên là rất quan trọng. Tắm rửa định kỳ và sử dụng các sản phẩm chăm sóc da phù hợp sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Thứ hai, chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng cho chó. Các loại thức ăn giàu vitamin và khoáng chất sẽ giúp chó khỏe mạnh hơn. Cuối cùng, việc tiêm phòng định kỳ và kiểm tra sức khỏe thường xuyên tại các phòng khám thú y cũng là một biện pháp hiệu quả để phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh ngoài da.

2.1. Phòng ngừa bệnh ngoài da

Phòng ngừa bệnh ngoài da ở chó cần được thực hiện từ những bước cơ bản nhất. Việc giữ cho môi trường sống của chó luôn sạch sẽ, khô ráo sẽ giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và nấm. Các chủ nuôi nên thường xuyên kiểm tra lông và da của chó để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Ngoài ra, việc sử dụng các sản phẩm phòng ngừa ký sinh trùng như thuốc xịt hoặc thuốc nhỏ cũng rất cần thiết. Một nghiên cứu cho thấy, việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh xuống còn 10%.

2.2. Điều trị bệnh ngoài da

Khi chó đã mắc bệnh ngoài da, việc điều trị cần được thực hiện kịp thời và đúng cách. Các bác sĩ thú y sẽ chỉ định các loại thuốc điều trị phù hợp, có thể là thuốc bôi, thuốc uống hoặc tiêm. Việc điều trị cần phải kiên trì và theo dõi thường xuyên để đảm bảo hiệu quả. Một số trường hợp nặng có thể cần phải nhập viện để điều trị chuyên sâu. Theo thống kê, tỷ lệ điều trị thành công cho các bệnh ngoài da ở chó lên tới 75% nếu được phát hiện và điều trị sớm. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc chăm sóc và theo dõi sức khỏe cho chó.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong những năm gần đây, phong trào nuôi dưỡng và chăm sóc thú cưng tại Việt Nam phát triển nhanh chóng, kéo theo sự đa dạng của các giống chó nuôi từ các giống bản địa đến các giống nhập ngoại. Bên cạnh các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như dại, Care, Parvo hay xoắn khuẩn, các bệnh lý ngoài da là mối quan tâm thường trực của người nuôi thú cảnh. Điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm của miền Bắc Việt Nam là môi trường thuận lợi cho các loài ký sinh trùng, nấm và vi khuẩn phát triển, gây tổn hại nghiêm trọng đến da và lông của vật nuôi. Chó khi mắc bệnh ngoài da thường có triệu chứng ngứa ngáy dữ dội, rụng lông, da dày cộm, lở loét, chảy mủ, suy nhược cơ thể kéo dài và có thể dẫn đến tử vong hoặc lây nhiễm sang người.

Xuất phát từ thực tế khám chữa bệnh tại cơ sở phòng mạch thú y Vi Hoàng An (thành phố Thái Nguyên), khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Thú y của sinh viên Hoàng Tiểu Quyên thực hiện đề tài: “Tình hình mắc bệnh ngoài da của chó trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”.

Mục tiêu nghiên cứu được tác giả xác định cụ thể gồm:

1. Biết cách vệ sinh, chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho chó đến khám chữa bệnh tại phòng mạch thú y Vi Hoàng An.
2. Xác định tình hình nhiễm một số bệnh thường gặp ở chó được đưa đến khám tại phòng mạch.
3. Thực hiện quy trình, phòng và trị một số bệnh cho chó được đưa đến khám và chữa bệnh tại phòng mạch.

Yêu cầu chuyên môn của khóa luận bao gồm:

• Làm quen với công tác khám chữa bệnh tại phòng mạch thú y.
• Thực hiện thành thạo các thao tác chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh, phòng trị bệnh cho chó đến khám chữa bệnh tại phòng mạch thú y.
• Xác định được tỷ lệ nhiễm một số bệnh ngoài da thường gặp trên chó đến khám tại phòng mạch thú y.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn chó được chủ nuôi đưa đến khám, chăm sóc và điều trị bệnh tại phòng mạch thú y.
• Không gian nghiên cứu: Phòng mạch thú y Vi Hoàng An, số 52, tổ 30, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (cơ sở nằm gần cổng trường THPT Lương Ngọc Quyến, diện tích 200 m² với 8 phòng chức năng).
• Thời gian nghiên cứu: Từ ngày 19/06/2021 đến ngày 19/12/2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết và căn bệnh học

Khóa luận dựa trên các chỉ tiêu sinh lý lâm sàng tiêu chuẩn của loài chó và cơ sở bệnh học chuyên sâu về ba nhóm bệnh ngoài da chính:

• Chỉ tiêu sinh lý lâm sàng:

  • Thân nhiệt đo qua trực tràng ở trạng thái bình thường dao động từ 37,5°C đến 39,0°C.
  • Tần số hô hấp sinh lý ở chó con là 16 - 20 lần/phút, chó trưởng thành là 10 - 30 lần/phút (khi nhiệt độ môi trường tăng cao, nhịp thở có thể tăng lên 100 - 160 lần/phút để tỏa nhiệt).
  • Tần số co bóp của tim ở chó con đạt 200 - 220 lần/phút, chó trưởng thành từ 70 - 120 lần/phút, và chó già giảm xuống 70 - 80 lần/phút.
  • Đặc điểm tiêu hóa qua 4 giai đoạn (miệng, dạ dày, ruột non với dịch kiềm pH 7,4 - 7,7, ruột già) và sinh lý sinh sản (thành thục về tính và thành thục về thể vóc lúc 18 - 24 tháng tuổi).

• Căn bệnh học bệnh ngoài da thường gặp:

  • Bệnh mò bao lông (Demodex canis): Ký sinh trùng sống trong nang lông và tuyến bã nhờn, cơ thể hình giun dài khoảng 0,25 mm, màu xám sáng, có 4 đôi chân ngắn tiêu giảm ở phần ngực. Vòng đời kéo dài 20 - 35 ngày qua 4 giai đoạn: Trứng -> Ấu trùng (Larva có 3 đôi chân) -> Tiền nhộng (Protonymph) -> Nhộng (Nymph) -> Con trưởng thành. Bệnh biểu hiện ở hai thể: thể nhẹ (nốt viêm tròn đường kính 2 - 8 mm quanh mắt, mặt, 4 chân) và thể nặng/ghẻ mủ (da sưng mọng mủ vàng xám, rỉ máu dịch viêm, mùi hôi tanh, rụng lông toàn thân, suy kiệt).
  • Bệnh nấm da: Tác nhân chủ yếu thuộc 2 giống Microsporum (M. canis, M. gypseum) và Trichophyton (T. mentagrophytes, T. rubrum). Nấm xâm nhiễm lớp sừng, nang lông và móng, thủy phân keratin gây gãy rụng lông thành các đốm tròn có đường kính 2 - 3 cm, phủ vảy xám hoặc đóng mụn mủ.
  • Bệnh ghẻ ngầm (Sarcoptes scabiei): Ghẻ có hình bầu dục giống rùa con, lưng gồ, không mắt, có 4 cặp chân ngắn 5 đốt. Con cái đào đường hầm hình chữ S dưới lớp sừng biểu bì da, đẻ 2 - 3 trứng/ngày (tổng số khoảng 30 trứng trước khi chết). Ghẻ tiết độc tố kích thích mút thần kinh gây ngứa dữ dội, cọ xát làm vỡ mụn nước đóng vảy nâu dày 3 - 4 mm, tập trung ở các vùng da mỏng như bẹn, nách, gốc tai, bầu vú và bụng.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Phương pháp thu thập thông tin và chẩn đoán lâm sàng: Lập bệnh án, ghi chép sổ theo dõi sức khỏe từng cá thể chó đến phòng mạch (giống, lứa tuổi, kiểu lông, triệu chứng, lịch sử tiêm phòng).
• Phương pháp chẩn đoán phi lâm sàng (xét nghiệm vi thể):
  • Cạo vảy da và nhổ lông ở vùng ranh giới giữa da lành và da bệnh.
  • Tìm nấm bằng cách nhỏ dung dịch KOH 10% hoặc NaOH 10%, hơ nhẹ đèn cồn để làm trong tổ chức rồi soi kính hiển vi; nhuộm Lactophenol amann hoặc nuôi cấy trên môi trường thạch Sabouraud ở 37°C trong 6 - 15 ngày.
  • Tìm ký sinh trùng Demodex và Sarcoptes bằng phương pháp soi kính trực tiếp với glyxerin 50%, phương pháp dầu hỏa, phương pháp ngưng cặn (xử lý NaOH 10% và ly tâm), phương pháp phù nổi (dung dịch Natri hyposunfit 60%), hoặc kích thích nhiệt nước nóng 36 - 40°C.
• Phương pháp phân loại:
  • Phân loại theo nguồn gốc giống: Chó nội (chó ta/vàng, Bắc Hà, H'mông cộc đuôi, Phú Quốc) và Chó ngoại (Poodle, Phốc hươu, Phốc sóc Pomeranian, Becgie, Corgi, Golden Retriever, Alaska, Husky, Dobermann...).
  • Phân loại theo kiểu lông: Chó lông ngắn (độ dài lông phủ < 2 cm, lông mượt sát da) và Chó lông dài (độ dài lông phủ > 2 cm, lông xù hoặc quăn).
• Quy trình hộ lý và phòng trị: Chuẩn hóa quy trình tắm sấy 6 bước, quy trình cắt mài móng, nhổ lông tai, vệ sinh ống tai, quy trình cạo lông 6 bước bằng tông đơ sát khuẩn; theo dõi tiêm phòng các loại vắc-xin và áp dụng phác đồ trị liệu đặc hiệu (Ivermectin, Doramectin, Amitraz, Trypaxin 1%, Clafotax, kháng sinh chống nấm, cồn iod, Chloramin B...).
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thực nghiệm lâm sàng thu thập trên 505 cá thể chó đến khám bệnh, 368 cá thể tiêm phòng, và 293 cá thể mắc bệnh ngoài da tại cơ sở thực tập trong 6 tháng.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu nêu rõ tầm quan trọng của loài chó đối với con người trong việc giữ nhà, săn bắt, an ninh quốc phòng, nghiên cứu khoa học và đặc biệt là vai trò thú cưng bầu bạn. Tác giả phân tích tính cấp thiết của công tác phòng chống dịch bệnh ở chó, nhấn mạnh khí hậu nóng ẩm tại miền Bắc Việt Nam là điều kiện thuận lợi cho ký sinh trùng và nấm phát triển. Đồng thời, tác giả giới thiệu khái quát về phòng mạch thú y Vi Hoàng An (thành lập từ năm 2016) và xác định rõ 3 mục tiêu cùng 3 yêu cầu nghiên cứu của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Chương này tổng quan toàn diện về ba nhóm nội dung:

• Điều kiện cơ sở thực tập và địa bàn: Phân tích vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, khí hậu nhiệt đới gió mùa của thành phố Thái Nguyên; đặc điểm dân cư (phường Hoàng Văn Thụ có 22.549 người), cơ sở hạ tầng thương mại và y tế. Giới thiệu quy mô phòng mạch Vi Hoàng An: diện tích 200 m², bố trí 8 phòng chức năng (quầy chính, bày bán hàng, nuôi nhốt, cắt tỉa, tắm sấy, điều trị, kho vật tư, lưu trú gia súc bệnh) cùng trang thiết bị như máy siêu âm, đèn mổ, tủ ấm, máy sấy. Cơ cấu nhân sự gồm 1 chủ cơ sở, 2 nhân viên chính và 7 sinh viên thực tập.
• Cơ sở khoa học về loài chó: Cung cấp đặc điểm nhận dạng của các giống chó nội (Phú Quốc, chó Vàng, chó Bắc Hà) và các giống nhập ngoại (Poodle, Phốc hươu, Pomeranian, Becgie, Corgi, Golden Retriever, Alaska Malamute, Husky). Trình bày tập tính nhạy cảm âm thanh/mùi, đặc điểm giải phẫu - sinh lý hệ tiêu hóa, quá trình sinh sản và các chỉ tiêu lâm sàng chuẩn (thân nhiệt, nhịp thở, nhịp tim).
• Bệnh học chuyên sâu và tình hình nghiên cứu: Mô tả chi tiết hình thái, vòng đời, cơ chế sinh bệnh, triệu chứng lâm sàng và phác đồ điều trị cho ba bệnh da phổ biến: mò bao lông Demodex canis, nấm da (Microsporum, Trichophyton), và ghẻ ngầm Sarcoptes scabiei. Tổng thuật các nghiên cứu trong nước (Phạm Văn Khuê, Phan Lục, Bùi Thị Tho, Nguyễn Vũ Thị Hồng Loan, Phạm Sỹ Lăng...) và tài liệu quốc tế về tỷ lệ nhiễm Demodex theo mùa và lứa tuổi (Quảng Châu - Trung Quốc, 2009).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp tiến hành

Tác giả thiết lập hệ thống phương pháp nghiên cứu tại phòng mạch Vi Hoàng An từ 19/06/2021 đến 19/12/2021 với các quy trình kỹ thuật cụ thể:

• Quy trình tắm sấy 6 bước: Làm ướt lông -> Vắt tuyến hôi -> Thoa sữa tắm massage -> Xả sạch nước -> Lau khô bằng khăn -> Sấy chải tơi lông.
• Quy trình vệ sinh: Cắt móng cách vùng hồng tủy 2 - 4 mm; mài đầu móng; nhổ lông tai (dùng bột nhổ lông tai, nhổ ngoài bằng tay và nhổ trong bằng nhíp); ngoáy tai bằng tăm bông tẩm dung dịch chuyên dụng.
• Quy trình cạo lông 6 bước: Chuẩn bị tông đơ -> Sát trùng lưỡi cắt bằng cồn -> Giữ chó bằng vòng cổ -> Cạo thuận theo chiều mọc của lông -> Cạo tuần tự từ đầu, nách, dưới đuôi, gáy, hai bên thân, bụng, háng, mông -> Sát khuẩn lại lưỡi tông đơ bằng cồn.
• Phương pháp phân chia kiểu lông (ngắn < 2 cm; dài > 2 cm), phân loại nguồn gốc giống (nội, ngoại), phương pháp quản lý sổ theo dõi tiêm phòng và quy trình chẩn đoán vi thể (cạo da soi kính hiển vi).

Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả

Chương kết quả trình bày các số liệu thực nghiệm đã thu thập và xử lý thống kê:

• Tình hình tiếp nhận khám chữa bệnh: Tổng số 505 con chó được đưa đến khám từ tháng 6 đến tháng 12/2021. Trong đó chó ngoại chiếm ưu thế vượt trội với 433 con (85,75%), chó nội chỉ có 72 con (14,25%). Lượng chó đến khám cao nhất vào các tháng 9, 10 và 11/2021 (lần lượt là 113 con, 126 con và 101 con).
• Công tác dịch vụ chăm sóc và tiêm phòng: Thực hiện 907 lượt tắm sấy, 899 lượt cắt móng/vệ sinh tai và 83 lượt cạo lông. Nhu cầu cạo lông tập trung cao nhất vào mùa hè tháng 6 (23 lượt), tháng 7 (19 lượt), tháng 8 (18 lượt) để chống sốc nhiệt, sau đó giảm mạnh vào mùa đông (tháng 12 chỉ còn 2 lượt). Tổng số chó tiêm vắc-xin là 368 con, trong đó vắc-xin dại chiếm số lượng lớn nhất (177 con), tiếp đến là vắc-xin 7 bệnh (99 con) và vắc-xin 5 bệnh (92 con); chó ngoại chiếm tỷ lệ áp đảo ở tất cả các mũi tiêm.
• Thực trạng mắc bệnh ngoài da: Trong 505 con đến khám có 293 con mắc bệnh da (tỷ lệ 58,02%). Tỷ lệ mắc ở chó ngoại (61,66%) cao hơn nhiều so với chó nội (36,11%).
• Cơ cấu nguyên nhân bệnh ngoài da (n = 293): Bệnh do nấm chiếm tỷ lệ cao nhất với 44,02% (129 con); bệnh do mò bao lông Demodex chiếm 26,96% (79 con); bệnh do ghẻ ngầm Sarcoptes chiếm 14,67% (43 con); bệnh do ngoại ký sinh trùng chiếm 9,89% (29 con); và bệnh do nguyên nhân khác chiếm 4,43% (13 con).
• Mối liên quan giữa kiểu lông và bệnh ngoài da: Chó lông dài mắc bệnh ngoài da chiếm tỷ lệ áp đảo với 77,81% (228 con), trong khi chó lông ngắn chỉ chiếm 22,19% (67 con). Tác giả phân tích nguyên nhân do lông dài giữ ẩm lớn, dễ bết dính và tích tụ mầm bệnh khi sấy không khô hoặc thả rông ngoài trời mưa.

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chi tiết

Dữ liệu thực nghiệm của khóa luận được tổng hợp qua các bảng thống kê sau:

Bảng 1: Tình hình chó đến khám và tỷ lệ mắc bệnh ngoài da theo giống (tháng 06/2021 - 12/2021)

Phân loại giống	Tổng số chó theo dõi (con)	Tỷ lệ cơ cấu giống (%)	Số chó mắc bệnh ngoài da (con)	Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da theo giống (%)
Chó nội	72	14,25	26	36,11
Chó ngoại	433	85,75	267	61,66
Tổng cộng	505	100,00	293	58,02

Bảng 2: Cơ cấu nguyên nhân gây bệnh ngoài da ở chó tại phòng mạch (n = 293)

Nguyên nhân gây bệnh	Số lượng cá thể mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Do nấm da	129	44,02
Do mò bao lông (Demodex canis)	79	26,96
Do ghẻ ngầm (Sarcoptes scabiei)	43	14,67
Do ngoại ký sinh trùng (ve, rận...)	29	9,89
Do nguyên nhân khác (dị ứng, chấn thương...)	13	4,43
Tổng số	293	100,00

Bảng 3: Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da theo đặc điểm kiểu lông (n = 293)

Kiểu lông của chó	Số lượng mắc bệnh (con)	Tỷ lệ (%)
Chó lông dài (> 2 cm)	228	77,81
Chó lông ngắn (< 2 cm)	67	22,19
Tổng số	293	100,00

Bảng 4: Thống kê số lượng chó tiêm vắc-xin phòng bệnh tại phòng mạch (n = 368)

Loại vắc-xin	Chó nội (con)	Tỷ lệ chó nội (%)	Chó ngoại (con)	Tỷ lệ chó ngoại (%)	Tổng số (con)	Tỷ lệ trên tổng đàn tiêm (%)
Vắc-xin phòng dại	76	20,65	101	27,45	177	48,10
Vắc-xin 7 bệnh	5	1,36	94	25,54	99	26,90
Vắc-xin 5 bệnh	12	3,26	80	21,74	92	25,00
Tổng số lượt tiêm	93	25,27	275	74,73	368	100,00

Giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật của tác giả

• Chăm sóc và hộ lý: Tuyệt đối không dùng xà phòng hay sữa tắm của người để tắm cho chó; sau khi tắm phải sấy khô chân lông hoàn toàn, đặc biệt ở các giống lông dài; rọ mõm hoặc đeo loa cổ khi bôi thuốc ngoài da để tránh liếm phải hóa chất độc hại; định kỳ khử trùng chuồng nuôi, đệm nằm và dụng cụ bằng Chloramin B 0,5%, nước vôi 10% hoặc dung dịch Iodine.
• Biện pháp phòng trị đặc hiệu:
  • Điều trị Demodex bằng cạo lông vùng bệnh, bôi trypaxin 1% (0,5 ml/kg TT, 2 lần cách nhau 3 - 5 ngày), tiêm kháng sinh Clafotax (50 mg/kg TT, ngày 2 lần) chống nhiễm trùng kế phát ở thể mủ, tiêm Ivermectin 0,25% (0,4 - 0,6 mg/kg TT, tiêm dưới da) hoặc sử dụng Doramectin; tắm nước lá chát (lá ổi, lá chè, lá xoan) 3 lần/tuần.
  • Điều trị nấm da bằng kháng sinh đặc hiệu nấm (griseofulvin, nystatin...), bôi cồn iod 2% hoặc dung dịch axit salicylic 10%, kết hợp tắm sữa tắm chuyên dụng trị nấm.
  • Điều trị Sarcoptes bằng các chế phẩm bôi ngoài da như Dietyl phtalat, Benzyl benzoat, Eurax 10%, Permethrin cream 5%.
• Quy tắc tiêm phòng vắc-xin: Kiểm tra kỹ sức khỏe trước tiêm, không tiêm khi vật nuôi đang sốt hoặc có biểu hiện bệnh lý; tư vấn chủ nuôi kiêng tắm và kiêng thức ăn nhiều dầu mỡ, sữa, đồ tanh ít nhất 1 tuần sau tiêm phòng.

Đóng góp thực tiễn của khóa luận

Khóa luận cung cấp số liệu thực nghiệm cập nhật về thực trạng bệnh ngoài da trên đàn thú cảnh tại một phòng mạch tư nhân ở trung tâm thành phố Thái Nguyên năm 2021. Nghiên cứu đã lượng hóa rõ nét sự chênh lệch về nguy cơ mắc bệnh giữa chó ngoại (61,66%) và chó nội (36,11%), cũng như giữa chó lông dài (77,81%) và chó lông ngắn (22,19%). Đồng thời, tác giả hoàn thiện quy trình chăm sóc thẩm mỹ (tắm, sấy, cạo lông, vệ sinh tai móng) kết hợp phòng trị bệnh ngoài da gắn liền với điều kiện thực tế của cơ sở thú y thực hành.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu chỉ được thực hiện tại một cơ sở phòng mạch thú y duy nhất (Vi Hoàng An) trên địa bàn phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên, do đó số liệu chưa đại diện cho toàn bộ quần thể chó trên địa bàn toàn tỉnh. Thời gian theo dõi kéo dài trong 6 tháng (từ tháng 6 đến tháng 12/2021), chưa bao quát trọn vẹn chu kỳ 12 tháng của năm, đặc biệt chưa theo dõi mùa xuân (tháng 3) - thời điểm nồm ẩm có tỷ lệ nhiễm Demodex cao nhất theo các tài liệu dịch tễ được trích dẫn. Các số liệu điều trị chưa theo dõi được tỷ lệ tái phát sau khi chó khỏi bệnh xuất viện.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng khảo sát dịch tễ học tại nhiều phòng khám và trạm thú y khác nhau trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; kéo dài thời gian theo dõi đủ 4 mùa trong năm; tiến hành thử nghiệm so sánh hiệu lực điều trị giữa các phác đồ dùng thuốc mới (như doramectin, thuốc chống nấm thế hệ mới) và nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố miễn dịch, dinh dưỡng ảnh hưởng đến khả năng tái nhiễm bệnh ngoài da ở chó cảnh.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp tiếp cận ca bệnh lâm sàng, kỹ thuật lập bệnh án, thao tác lấy mẫu bệnh phẩm vảy da và kỹ thuật soi kính hiển vi định danh nấm, ve, ghẻ tại phòng khám thú nhỏ.
• Bác sĩ thú y và kỹ thuật viên phòng khám thú cảnh: Tham khảo số liệu dịch tễ học về cơ cấu bệnh ngoài da ở khu vực trung du miền núi phía Bắc; áp dụng quy trình chăm sóc vệ sinh tai, mài móng, cạo lông và tắm sấy 6 bước chuẩn hóa để hạn chế tổn thương da cho thú cưng.
• Chủ nuôi chó cảnh: Nắm bắt các triệu chứng lâm sàng đặc trưng để nhận biết sớm bệnh mò bao lông Demodex, ghẻ ngầm Sarcoptes và nấm da; hiểu rõ tầm quan trọng của việc sấy khô hoàn toàn lông sau khi tắm và tuân thủ lịch tiêm phòng vắc-xin định kỳ.

Phần đáng tham khảo nhất trong khóa luận là hệ thống mô tả triệu chứng phân biệt ba bệnh da phổ biến kèm theo các bước thực hành hộ lý (tắm sấy, vệ sinh móng, tai, cạo lông) và kỹ thuật xét nghiệm soi tươi bằng KOH/NaOH và glyxerin.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên nhân nào gây bệnh ngoài da phổ biến nhất ở chó trong nghiên cứu này?

Trong số 293 con chó mắc bệnh ngoài da được khám tại phòng mạch Vi Hoàng An, bệnh do nấm chiếm tỷ lệ cao nhất với 44,02% (129 con). Tiếp theo là bệnh do mò bao lông Demodex canis chiếm 26,96% (79 con), bệnh do ghẻ ngầm Sarcoptes scabiei chiếm 14,67% (43 con), ngoại ký sinh trùng chiếm 9,89% (29 con) và nguyên nhân khác chiếm 4,43% (13 con).

2. Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da giữa chó nội và chó ngoại có sự chênh lệch ra sao?

Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da ở chó ngoại cao hơn nhiều so với chó nội. Trong 433 con chó ngoại được đưa đến khám, có 267 con mắc bệnh ngoài da, chiếm tỷ lệ 61,66%. Trong khi đó, ở chó nội chỉ có 26 con mắc bệnh ngoài da trên tổng số 72 con theo dõi, chiếm tỷ lệ 36,11%. Sự chênh lệch này xuất phát từ việc chó ngoại có bộ lông dày dài, kém thích nghi với khí hậu nóng ẩm ở Việt Nam và dễ bị stress khi thay đổi môi trường nuôi dưỡng.

3. Kiểu lông ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mắc bệnh ngoài da của chó?

Chó lông dài có tỷ lệ mắc bệnh ngoài da cao vượt trội so với chó lông ngắn. Trong 293 cá thể mắc bệnh da, chó lông dài chiếm tới 77,81% (228 con), trong khi chó lông ngắn chỉ chiếm 22,19% (67 con). Lý do là lông dài giữ ẩm trên bề mặt da lâu hơn, nếu người nuôi tắm sấy không khô chân lông hoặc thả rông trong thời tiết mưa ẩm, lông sẽ bị bết cuộn tạo môi trường lý tưởng cho nấm và ký sinh trùng phát triển.

4. Loại vắc-xin nào được chủ nuôi đưa chó đến tiêm phòng nhiều nhất tại phòng mạch?

Vắc-xin phòng bệnh dại được tiêm nhiều nhất với tổng số 177 con (chiếm 48,10% tổng số 368 chó đến tiêm phòng), bao gồm 76 con chó nội và 101 con chó ngoại. Kế tiếp là vắc-xin phòng 7 bệnh với 99 con (26,90%) và vắc-xin phòng 5 bệnh với 92 con (25,00%). Đa số chó đưa đến tiêm phòng vắc-xin 5 bệnh và 7 bệnh là các giống chó ngoại.

5. Phương pháp xét nghiệm vi thể nào được sử dụng để phát hiện ký sinh trùng Demodex và Sarcoptes?

Tác giả đã lấy bệnh phẩm bằng cách dùng cồn hoặc thuốc tím làm sạch, dùng dao cạo sâu vào lớp biểu bì da đến rỉ máu tại vùng ranh giới giữa da lành và da bệnh. Bệnh phẩm sau đó được soi kính hiển vi trực tiếp với giọt glyxerin 50%, hoặc soi qua dầu hỏa, phương pháp ngưng cặn với dung dịch NaOH 10% (đun nóng và ly tâm lấy cặn), hoặc dùng phương pháp phù nổi với dung dịch Natri hyposunfit 60% để tìm trứng, ấu trùng và con ghẻ trưởng thành.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Tiểu Quyên đã phản ánh chi tiết thực trạng dịch tễ học và lâm sàng của các bệnh ngoài da trên đàn chó khám chữa bệnh tại thành phố Thái Nguyên trong nửa cuối năm 2021. Kết quả nghiên cứu khẳng định bệnh nấm da và bệnh mò bao lông Demodex là hai căn bệnh phổ biến nhất, với tần suất mắc tập trung chủ yếu ở các giống chó ngoại nhập có kiểu lông dài do kém thích nghi với điều kiện khí hậu nóng ẩm. Công trình đã chuẩn hóa thành công các quy trình hộ lý chăm sóc thú y thực hành, kỹ thuật xét nghiệm vi thể và hướng dẫn phòng trị bệnh ngoài da gắn liền với cơ sở điều trị thực tế. Đây là tài liệu chuyên khảo mang giá trị ứng dụng cao cho sinh viên ngành Thú y và các bác sĩ hành nghề điều trị thú nhỏ tại các phòng khám thú y đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Chó là một loài động vật thuộc chi Chó, là loài có số lượng lớn nhất trong số các loài động vật ăn thịt trên cạn. Các giác quan như thị giác, thính giác và khứu giác phát triển mạnh. Đây là loài động vật đầu tiên được con người thuần hóa và đã phát triển các đặc điểm hành vi, giác quan và thể chất khác nhau qua hàng nghìn năm. Chó là loài động vật được nuôi nhiều trên thế giới, chó giúp con người rất nhiều trong việc trông nhà, săn bắt, nghiên cứu khoa học, học tập, an ninh công cộng, quốc phòng và được rất nhiều người yêu thích, được coi là loài vật trung thành và tình cảm nhất với loài người.

Ngày nay, do nhu cầu và sở thích của con người trong việc nuôi và chăm sóc thú cưng, nhờ vậy mà giống chó ở Việt Nam ngày càng đa dạng và phong phú. Bên cạnh việc nuôi dưỡng và chăm sóc chó cưng để chúng luôn khỏe mạnh thì bệnh truyền nhiễm cũng là mối quan tâm hàng đầu của các chủ nuôi. Các bệnh truyền nhiễm gây hại cho chó điển hình như bệnh dại, Care, Parvo, bệnh xoắn khuẩn,. Với khí hậu nóng ẩm thì đây cũng là điều kiện thuận lợi cho ký sinh trùng phát triển mạnh và gây thiệt hại rất lớn cho con vật cũng như chủ nuôi.

Bệnh ghẻ ngầm, bệnh mò bao lông, nấm da cũng là một số bệnh thường xuyên xảy ra trên chó, chó khi mắc bệnh thường ngứa ngáy, khó chịu, đau đớn, viêm nhiễm kế phát kèm theo, về lâu dài có thể ảnh hưởng đến tính mạng. Chính thức hoạt động từ năm 2016, phòng mạch thú y Vi Hoàng An khám và chữa bệnh cho thú cưng trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và các tỉnh lân cận. Phòng mạch được nhiều chủ nuôi biết đến và tin tưởng đưa thú cưng đến trải nhiệm các dịch vụ chăm sóc, khám và chữa bệnh ngày càng đông. g 2 Xuất phát từ tình hình thực tế trên, được sự đồng ý của BCN khoa, giảng viên hướng dẫn và cơ sở thực tập, em đã tiến hành thực hiện chuyên đề: “Tình hình mắc bệnh ngoài da của chó trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”.

Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục tiêu - Biết cách vệ sinh, chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng và trị bệnh cho chó đến khám chữa bệnh tại phòng mạch thú y Vi Hoàng An. - Xác định tình hình nhiễm một số bệnh thường gặp ở chó được đưa đến khám tại phòng mạch. - Thực hiện quy trình, phòng và trị một số bệnh cho chó được đưa đến khám và chữa bệnh tại phòng mạch.

Yêu cầu - Làm quen với công tác khám chữa bệnh tại phòng mạch thú y. - Thực hiện thành thạo các thao tác chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh phòng trị bệnh cho chó đến khám chữa bệnh tại phòng mạch thú y. - Xác định được tỷ lệ nhiễm một số bệnh ngoài da thường gặp trên chó đến khám tại phòng mạch thú y. g 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.

Điều kiện cơ sở thực tập 2. Điều kiện tự nhiên 2. Vị trí địa lý Phòng mạch thú y Vi Hoàng An nằm ở số nhà 52, tổ 30, phường Hoàng Văn Thụ, thành phố Thái Nguyên, nằm ngay cạnh cổng trường THPT Lương Ngọc Quyến, thuộc trung tâm thành phố Thái Nguyên.