MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI - Sự cần thiết phải thực hiện đề tài Từ trƣớc đến nay, giới nghiên cứu văn học Việt Nam thƣờng tập trung nghiên cứu hai vấn đề cơ bản của văn học: Yêu nƣớc và Nhân đạo. Trong khi đó, nội dung của văn học luôn thể hiện một cách toàn diện và sâu sắc hiện thực khách quan và hiện thực tâm hồn của con ngƣời. Cho nên, nội dung văn học không chỉ là hai vấn đề trên.
Do đó, việc nghiên cứu nội dung văn học cần có một cái nhìn cách toàn diện hơn, khách quan hơn để có để đánh giá đầy đủ các vấn đề văn học một cách sâu sắc và chính xác. Khi nhắc tới văn học trung đại Việt Nam, các nhà nghiên cứu thƣờng dựa vào hoàn cảnh lịch sử và thế giới quan của các nhà văn để chia nội dung, đề tài sáng tác… theo các khuynh hƣớng chung của thời đại; mà quên đi quá trình một tác phẩm văn học ra đời chính là quá trình thể hiện sự thỏa mãn nhu cầu tâm tinh thần của các tác giả. Vì vậy, các công trình nghiên cứu thƣờng đề cập nhiều đến những nội dung mang tính chung, tính khái quát mà có phần xem nhẹ tính cụ thể, tính riêng của từng tác phẩm. Đây vừa là ƣu điểm lại vừa là khuyết điểm.
Ƣu điểm là dễ dàng tạo lập đƣợc một mô hình chung về một thời kì văn học. Khuyết điểm là không nhìn thấy đƣợc chiều sâu tâm trạng, tâm tƣ của tác giả dƣới bề dầy câu chữ không cảm xúc. Vấn đề Tính dục trong văn học đối với các nhà nghiên cứu trên thế giới không hoàn toàn là vấn đề mới, nhƣng ở Việt Nam, đây là vấn đề chƣa đƣợc đào sâu, nghiên cứu kĩ. Đặc biệt, vấn đề Tính dục trong văn học trung đại Việt Nam lại càng ít đƣợc các nhà nghiên cứu quan tâm.
Thế nên, những khoảng tri thức về vấn đề tính dục trong văn học trung đại Việt Nam còn khá trống trải. Trong chƣơng trình đào tạo ngành Sƣ phạm Ngữ Văn của Trƣờng Đại học Thủ Dầu Một có hai học phần về văn học trung đại Việt Nam nhƣng lại chƣa có công trình nào nghiên cứu các vấn đề nội dung Tính dục ở hai học phần này. Từ đó, giảng viên khi nhận nhiệm vụ giảng dạy hai học phần thuộc văn học trung đại Việt Nam còn khá lúng túng khi lên lớp, và hầu nhƣ chỉ dựa vào những kiến thức từ các công trình nghiên cứu trƣớc đó để soạn bài giảng. Chính điều này đã làm bài giảng kém hấp dẫn, kém mới; chất lƣợng bài học cũng bớt phần hiệu quả.
Từ thực trạng trên, chúng tôi quyết định thực hiện đề tài: Tính dục trong văn học trung đại Việt Nam (Khảo sát sáng tác của các tác giả Nguyễn Dữ, Đặng Trần Côn, Nguyễn Gia Thiều, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Nguyễn Đình Chiểu). - Cơ sở luận cứ về kinh tế - xã hội, khoa học – công nghệ và các lĩnh vực khác, nhằm lý giải sự cần thiết phải thực hiện đề tài: Thứ nhất, sau quá trình sƣu tầm tài liệu và khảo cứu những bài viết liên quan đến Tính dục trong văn học trung đại Việt Nam nhƣ đã trình bày trong phần tổng quan, chúng tôi khẳng định việc nghiên cứu về vấn đề này chƣa đƣợc quan tâm đúng mức. Trong khi tính dục là phần không thể thiếu trong nội dung văn học ở tất cả các thời kì chứ không riêng gì văn học trung đại. Nó không chỉ góp phần làm cho nội dung văn học phong phú hơn mà còn thể hiện nhu cầu về quyền sống của một con ngƣời giữa đời thƣờng.
Ngoài ra, chính việc thể hiện nội dung tính dục trong các tác phẩm văn học mà các tác giả đã tạo ra những nét mới về nghệ thuật cho văn học Việt Nam. Do vậy, việc thực hiện đề tài chúng tôi đƣa ra sẽ có một ý nghĩa khoa học nhất định. Khi đề tài thành công, nó sẽ bổ khuyết những vấn đề khoa học mà những công trình trƣớc đây nghiên cứu về văn học trung đại Việt Nam còn thiếu sót. Thứ hai, trong chƣơng trình phổ thông, sau khi khảo sát sách giáo khoa Ngữ Văn từ lớp 6 đến lớp 12, chúng tôi nhận thấy các tác phẩm văn học trung Việt Nam đƣợc đƣa vào giảng dạy khá nhiều.
Cụ thể nhƣ sau: Ở Ngữ văn lớp 7, tập 1, có các bài học nhƣ: Nam quốc sơn hà của Lí Thƣờng Kiệt, tr. 62; Tụng giá hoàn kinh sư của Trần Quang Khải, tr.65; Thiên Trường vãn vọng của Trần Nhân Tông, tr. 75; Trích Cơn Sơn ca của Nguyễn Trãi, tr. 78; Trích Chinh phụ ngâm (Sau phút chia li) của Đặng Trần Côn, tr.
91; Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hƣơng, tr. 94; Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan, tr. 102; Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến, tr. 104; Trích Quan Âm Thị Kính (Nỗi oan hại chồng) tr.
Ở Ngữ văn lớp 8, tập 2, có các bài học nhƣ: Thiên đô chiếu của Lí Công Uẩn, tr. 48; Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn, tr.55; Trích Bình Ngô đại cáo (Nước đại việt ta) của Nguyễn Trãi, tr. 66; Luận học pháp của Nguyễn Thiếp, tr. Ở Ngữ văn lớp 9, tập 1, có các bài học nhƣ: Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ, tr.
43; Trích Vũ trung tùy bút (Chuyện cũ ở phủ chúa Trịnh) của Phạm Đình Hổ, tr.60; Trích Hoàng Lê nhất thống chí (hồi 14) của Ngô Gia Văn Phái, tr. 64; Trích Truyện Kiều (Chị em Thúy Kiều- tr.80, Cảnh ngày xuân – tr.84, Kiều ở lầu Ngưng Bích – tr.93, Mã Giám Sinh mua Kiều – tr.97, Kiều báo ân báo oán – tr.106) của Nguyễn Du; Trích Lục Vân Tiên (Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga, Lục Vân Tiên gặp nạn) của Nguyễn Đình Chiểu, tr 109 – 118. Ở Ngữ văn lớp 10, tập 1, có các bài học nhƣ: Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão, tr.115; Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi, tr.117; Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm, tr.128; Độc Tiểu thanh kí của Nguyễn Du, tr.131; Quốc tộ của Pháp Thuận, tr.138; Cáo tật thị chúng của Mãn Giác, tr.140; Quy hứng của Nguyễn Trung Ngạn, tr. Ở Ngữ văn lớp 10, tập 2, có các bài học nhƣ: Bạch Đằng giang phú của Trƣơng Hán Siêu, tr.
3; Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi; tr. 8; Tựa Trích diễm thi tập của Hoàng Đức Lƣơng, tr. 28; Hiền tài là nguyên khí quốc gia của Thân Nhân Trung, tr.31; Chuyện chức Phán Sự đền Tản Viên của Nguyễn Dữ, tr. 55; Trích Chinh phụ ngâm (Tình cảnh lẻ loi của người chinh phụ) của Đặng Trần Côn, tr.
86; Trích Truyện Kiều (Trao duyên, Nỗi thương mình, Chí anh hùng, Thề nguyền) của Nguyễn Du, tr. Ở Ngữ văn lớp 11, tập 1, có các bài học nhƣ: Trích Thượng kinh kí sự (Vào phủ chúa Trịnh) của Lê Hữu Trác, tr.3; Tự tình của Hồ Xuân Hƣơng, tr.18; Câu cá mùa thu của Nguyễn Khuyến, tr.21; Thương vợ của Trần Tế Xƣơng, tr. 29; Khóc Dương Khuê của Nguyễn Khuyến, tr. 31; Vịnh khoa thi hương của Trần Tế Xƣơng, tr.
33; Bài ca ngất ngưỡng của Nguyễn Công Trứ, tr.37; Sa hành đoản ca của Cao Bá Quát, tr.40; Trích Lục Vân Tiên (Lẽ ghét thương) của Nguyễn Đình Chiểu, tr. 45; Chạy giặc của Nguyễn Đình Chiểu, tr.49; Hương sơn phong cảnh ca của Chu Mạnh Trinh, tr. 50; Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu, tr.56; Chiếu cầu hiền của Ngô Thì Nhậm, tr. 68; Trích Tế cấp bát điều (Xin lập khoa luật) của Nguyễn Trƣờng Tộ, tr.
Vậy, có trên 50 văn bản kể cả trích đoạn và tác phẩm thuộc văn học trung đại Việt Nam đƣợc học trong chƣơng trình Phổ thông, chứng tỏ văn học trung đại chiếm một vị trí khá quan trọng trong việc dạy và học văn. Ngoài nội dung chính của các tác phẩm này là yêu nƣớc và nhân đạo thì ít nhiều đã đề cập đến những vần đề riêng tƣ đời thƣờng – vấn đề tính dục. Tuy nhiên, trong quá giảng dạy chƣơng trình ngữ văn Trung học phổ thông và trao đổi với đồng nghiệp, chúng tôi nhận thấy cả ngƣời dạy và ngƣời học còn rất rụt dè, e ngại khi dạy và những bài học có yếu tố hoặc có nội dung liên quan đến vấn đề tính dục. Nguyên nhân thì nhiều, nhƣng chủ yếu vẫn là do chƣa có cái nhìn toàn diện về vấn đề tính dục trong văn học, chƣa nhìn rõ đƣợc nguồn cơn cảm xúc của các tác giả khi muốn giải bày những uẩn ức tâm lí trƣớc sự đời và tình ngƣời trong tác phẩm văn học.
Thứ ba, trong chƣơng trình đào tạo ngành Sƣ phạm Ngữ văn của Khoa Ngữ văn tại Trƣờng ĐH Thủ Dầu Một có học phần Văn học trung đại liên quan trực tiếp đến vấn đề tính dục trong tác phẩm của các tác giả mà chúng tôi khảo sát nhƣ trên nhƣng lại chƣa có công trình nào của Khoa trực tiếp nghiên cứu đến nôi dung đề tài chúng tôi đƣa ra. Do vậy, nếu sớm thực hiện, đề tài này sẽ bổ sung thêm một nguồn tài liệu quý cho sinh viên, cho giảng viên trong quá trình dạy và học. Thứ tư, qua các buổi sinh hoạt về văn học, chúng tôi nhận thấy nhiều độc giả khá hứng thú với vấn đề tính dục trong văn học nhƣng lại có rất ít thông tin, tài liệu tham khảo, đặc biệt là tài liệu về vấn đề tính dục trong văn học trung đại khá khan hiếm nên khi đƣa ra nhận định về vấn đề này thƣờng mang tính cảm tính. Từ đó, dẫn đến cách hiểu mờ hồ, đôi khi lệch lạc.
Vì thế, chúng tôi nhận thấy việc nhanh chóng thực hiện đề tài trên sẽ góp thêm phần không nhỏ vào việc tạo thêm điều kiện cho ngƣời đọc tiếp cận với những tác phẩm văn học có nội dung tính dục nói chung và vấn đề tính dục trong văn học trung đại nói riêng trong hoạt động văn học của một số câu lạc bộ văn học trực thuộc các trƣờng trung học, đại học trên địa bàn tỉnh Bình Dƣơng. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI - Góp thêm vào các công trình nghiên cứu chuyên sâu nội dung văn học thuộc văn học trung đại Việt Nam - Giúp giảng viên, sinh viên có thêm một nguồn tài liệu để nghiên cứu, bổ sung nội dung vào quá trình dạy và học các học phần văn học trung đại Việt Nam. - Khẳng định hƣớng nghiên cứu văn học dựa trên cơ sở tâm lí học đã đƣợc các nhà nghiên cứu đề xuất trƣớc đó là hoàn toàn có cơ sở. - Góp phần tạo ra một cái nhìn mới mẻ đối với nội dung văn học trung đại Việt Nam Tóm lại, mục tiêu là hƣớng đến hoạt động học tập và nghiên cứu.