CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. 1 Tổng quan về ngân hàng thương mại 1. 1 Khái niệm ngân hàng thương mại Ở Việt Nam, theo quy định tại luật các tổ chức tín dụng thì Ngân hàng được định nghĩa như sau: “NHTM là tổ chức được thành lập để hoạt động kinh doanh tiền tệ, với hoạt động thường xuyên là nhận tiền gửi dưới nhiều hình thức khác nhau từ các tổ chức khác và cá nhân trong nền kinh tế, và sử dụng nguồn lực này để cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ liên quan đến lĩnh vực tài chính – Ngân hàng cho các tổ chức và cá nhân trong nền kinh tế với mục đích tìm kiếm lợi nhuận…”. 2 Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại • Hoạt động huy động vốn: Huy động vốn là một trong hai hoạt động cơ bản của NHTM.
Với hoạt động huy động vốn, các ngân hàng thương mại được phép sử dụng tất cả những công cụ và phương pháp khác nhau để huy động mọi nguồn tiền nhàn rỗi trong nền kinh tế tạo lập nguồn vốn, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu vay vốn của nền kinh tế. Ngân hàng thương mại huy động nguồn vốn dưới các hình thức sau: - Nhận tiền gửi. - Phát hành chứng từ có giá. - Vay các Tổ chức tín dụng và Ngân hàng thương mại khác.
- Vay ngân hàng Nhà nước Việt Nam. • Hoạt động tín dụng: Đây là hoạt động quan trọng của ngân hàng thương mại. Ngân hàng thương mại được cấp tín dụng cho các tổ chức, cá nhân dưới hình thức cho vay, chiết khấu thương phiếu, các giấy tờ có giá và các hình thức khác theo quy định của ngân hàng nhà nước (NHNN). SVTH: LƯƠNG THỊ THOẠI TIÊN 3 0 0 GVHD:VŨ TRỌNG HIỀN • Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ: Để thực hiện được các dịch vụ thanh toán giữa các khách hàng thông qua ngân hàng, NHTM được mở tài khoản cho khách hàng trong và ngoài nước.
Hoạt động thanh toán và ngân quỹ của NHTM bao gồm các hoạt động sau: – Cung cấp các phương tiện thanh toán. – Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng. – Thực hiện dịch vụ thanh toán và chuyển tiền quốc tế. – Nghiệp vụ ủy thác và địa lý.
– Cung cấp các dịch vụ khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. • Các hoạt động khác: Ngoài các hoạt động chính như huy động vốn, cấp tín dụng và cung cấp dịch vụ thanh toán ngân quỹ, ngân hàng thương mại còn có thể thực hiện một số hoạt động khác bao gồm: gốp vốn và mua cổ phần, tham gia thị trường tiền tệ, kinh doanh ngoại hối, cung cấp dịch vụ bảo hiểm, tư vấn tài chính. 3 Chức năng của NHTM trong nền kinh tế thị trường: Trong sự phát triển của nền kinh tế - xã hội, ngân hàng là một yếu tố không thể thiếu bởi các chức năng cơ bản của nó: Trung gian tài chính; Tạo tiền; Trung gian thanh toán. • Trung gian tài chính Đây là chức năng quan trọng nhất của NHTM.
Nó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Trong nền kinh tế thị trường, các giao dịch kinh tế diễn ra sôi nổi đã tạo nên những khoản thu nhập, chi tiêu và tích luỹ bằng tiền của các tầng lớp trong xã hội. Quá trình đó hình thành nên những người có khả năng cung cấp tín dụng và những người có nhu cầu tín dụng để đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển. • Tạo tiền Một trong những chức năng chủ yếu của NHTM là khả năng tạo tiền.
Quá trình tạo tiền của NHTM được thực hiện thông qua hoạt động tín dụng và thanh toán trong hệ thống Ngân hàng, trong mối quan hệ chặt chẽ với NHTW. Quá trình tạo tiền là hệ quả tổng hợp của hoạt động nhận tiền gửi, thanh toán hộ và cho vay của NHTM trong mối liên hệ và luôn có sự trợ giúp của NHTW. Chức năng tạo tiền của NHTM SVTH: LƯƠNG THỊ THOẠI TIÊN 4 0 0 GVHD:VŨ TRỌNG HIỀN chỉ được thực hiện nếu vốn của NHTM huy động đã cho vay được và số tiền vay đó phải được luân chuyển trong hệ thống NHTM. • Trung gian thanh toán NHTM quản lý tiền trên tài khoản tiền gửi thanh toán và thực hiện các lệnh chi thu từ tài khoản theo yêu cầu của khách hàng, như trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng theo lệnh của họ.
4 Vai trò của ngân hàng thương mại Bất kỳ một quốc gia nào có nền kinh tế phát triển, đang phát triển, thậm chí chưa phát triển thì hoạt động ngân hàng cũng có tác dụng to lớn đến hoạt động của nền kinh tế. Trong nền kinh tế thị trường, vai trò của ngân hàng được thể hiện như sau: •Ngân hàng là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế Vốn được tạo ra từ quá trình tích lũy, tiết kiệm của mỗi cá nhân, DN và nhà nước trong nền kinh tế. Vì vậy muốn có nhiều vốn phải tăng thu nhập quốc dân và có mức độ tiêu dùng hợp lý. Mặt khác, khi nền kinh tế càng phát triển sẽ càng tạo ra nhiều nguồn vốn, điều đó sẽ có tác động tích cực đến hoạt động của ngân hàng.
NHTM là chủ thể chính đáp ứng nhu cầu vốn cho SXKD. •Ngân hàng là đầu mối giữa các DN với thị trường Trong điều kiện nền kinh tế thị trường hoạt động của các doanh nghiệp chịu sự tác động mạnh mẽ của các quy luật kinh tế khách quan như quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh và sản xuất dựa trên cơ sở đáp ứng nhu cầu thị trường, thông qua hoạt động tín dụng, ngân hàng là chiếc cầu nối giữa các doanh nghiệp vs thị trường. Nguồn vốn tín dụng của ngân hàng cung ứng cho DN đã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng mọi mặt của quá trình SXKD, đáp ứng nhu cầu thị trường và từ đó tạo cho DN một chỗ đứng vững chắc trong cạnh tranh. •NHTM là công cụ để nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế Trong sự vận hành của nền kinh tế thị trường, NHTM hoạt động một cách có hiệu quả thông qua các nghiệp vụ kinh doanh của mình sẽ thực sự là một công cụ để nhà nước điều tiết vĩ mô kinh tế.
SVTH: LƯƠNG THỊ THOẠI TIÊN 5 0 0 GVHD:VŨ TRỌNG HIỀN Bằng hoạt động tín dụng và thanh toán giữa các NHTM trong hệ thống, các NHTM đã góp phần mở rộng khối lượng tiền cung ứng trong lưu thông, thông qua việc cung ứng tín dụng cho các ngành trong nền kinh tế, NHTM thực hiện việc dẫn dắt các luồng tiền, tập hợp và phân chia vốn của thị trường, điều khiển chúng một cách có hiệu quả và thực thi vai trò điều tiết gián tiếp vĩ mô: “Nhà nước dẫn dắt ngân hàng, ngân hàng dẫn dắt thị trường”. •NHTM là cầu nối nền tài chính quốc gia với nền tài chính quốc tế Trong nền kinh tế thị trường khi mà các mối quan hệ hàng hóa tiền tệ ngày càng được mở rộng thì nhu cầu giao lưu kinh tế - xã hội giữa các nước trên thế giới ngày càng trở nên cần thiết và cấp bách, do vậy nền tài chính của mỗi nước cũng phải hòa nhập với nền TCQT và NHTM cùng các HĐKD của mình đã đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong sự hòa nhập này. Với các nghiệp vụ kinh doanh như nhận tiền gửi, cho vay, nghiệp vụ thanh toán, NHTM đã tạo điều kiện thúc đẩy ngoại thương không ngừng được mở rộng, thông qua các hoạt động thanh toán, kinh doanh ngoại hối, quan hệ tín dụng với các ngân hàng nước ngoài, hệ thống NHTM đã thực hiện vai trò điều tiết nền tài chính trong nước phù hợp với sự vận động của nền tài chính quốc tế. 2 Nghiệp vụ tín dụng cá nhân tại các ngân hàng thương mại 1.
1 Khái niệm về tín dụng cá nhân Tín dụng cá nhân (TDCN) là hoạt động tín dụng tập trung vào đối tượng khách hàng là những cá nhân, hộ gia đình. Các khoản vay này phục vụ cho nhu cầu chi tiêu cá nhân như mua sắm các vật dụng cần thiết trong sinh hoạt, sử dụng cho các mục đích cá nhân hoặc phục vụ cho việc kinh doah nhỏ lẻ của các hộ gia đình. SVTH: LƯƠNG THỊ THOẠI TIÊN 6 0 0 GVHD:VŨ TRỌNG HIỀN 1. 2 Đặc điểm của tín dụng cá nhân Các khoản vay chủ yếu trong giai đoạn hiện nay thường là những khoản vay nhỏ lẻ từ vài chục đến vài trăm triệu đồng.
Hình thức vay chủ yếu là vay theo món Đối tượng khách hàng đa dạng sẵn sàng đáp ứng mọi nhu cầu vay vốn của khách hàng từ các cá nhân những người có thu nhập ổn định, hộ gia đình phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh, tiêu dùng phục vụ đời sống. những học sinh sinh viên chưa có thu nhập ổn định. Lãi suất vay linh động tùy thuộc từng đối tượng khách hàng, sản phẩm dịch vụ, thời hạn vay và được điều chỉnh định kỳ theo quy định của ngân hàng. Thời hạn trả nợ linh hoạt, chủ yếu là các khoản vay ngắn hạn và trung hạn, trừ một số trường hợp vay mua nhà hay mua xe trả góp thì thời hạn có thể kéo dài hơn.
3 Phân loại tín dụng cá nhân •Dựa vào mục đích sử dụng vốn - Cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh: là loại cho vay nhằm bổ sung vốn thiếu hụt trong hoạt động sản xuất kinh doanh, nông nghiệp, công nghiệp của những cá nhân hay hộ gia đình sản xuất kinh doanh cá thể với quy mô nhỏ. - Cho vay tiêu dùng cá nhân: là loại cho vay nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu và mua sắm tiện nghi sinh hoạt gia đình nhằm nâng cao đời sống dân cư. Khách hàng vay là những người có thu nhập không cao nhưng ổn định chủ yếu là công nhân viên chức hưởng lương và có việc làm ổn định. Số lượng khách hàng vay thường rất đông.
Ngoài ra một số ngân hàng còn áp dụng cho vay đối với những học sinh sinh viên học giỏi, hiếu học, mồ côi cha mẹ hoặc có hoàn cảnh gia đình khó khăn góp phần trang trải chi phí cho việc học tập sinh hoạt. •Dựa vào thời hạn tín dụng - Cho vay ngắn hạn: là loại cho vay có thời hạn dưới một năm. Với tín dụng cho doanh nghiệp, nguồn vốn này được sử dụng để bù đắp vốn lưu động tạm thời. Còn với TDCN nói riêng, tín dụng ngắn hạn là hình thức chủ yếu, vì nó phục vụ cho nhu cầu cần thiết của cá nhân và hộ gia đình.