Khám Phá Lãi Suất Ngân Hàng Tại Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Microsoft word bia lv trang 2, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Lâm Hồng Anh
• Người hướng dẫn: Ts Lê Thị Thanh Hà
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Giải pháp nâng cao hiệu quả điều hành lãi suất của chính phủ đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam trong điều kiện hội nhập
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LÃI SUẤT
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ MỘT SỐ LOẠI LÃI SUẤT
• 1.2. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LÃI SUẤT
• 1.3. SỰ CẦN THIẾT PHẢI NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP
• 1.4. KINH NGHIỆM ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT Ở MỘT SỐ QUỐC GIA TRONG KHU VỰC
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM TỪ NĂM 2000 ĐẾN THÁNG 6/2007
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM
• 2.2. CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM TỪ NĂM 2000 ĐẾN THÁNG 6/2007
• 2.2.1. Nguyên tắc điều hành lãi suất của Chính phủ đối với NHPT Việt Nam
• 2.2.2. Nguyên tắc xác định lãi suất huy động nguồn vốn tín dụng Nhà nước cho đầu tư phát triển
• 2.2.3. Nguyên tắc xác định lãi suất tín dụng nhà nước cho đầu tư phát triển
• 2.2.4. Nguyên tắc thực hiện cấp bù chênh lệch lãi suất
• 2.3. Tình hình điều hành lãi suất của NHPT Việt Nam
• 2.3.1. Tình hình điều hành lãi suất huy động vốn
• 2.3.2. Tình hình điều hành lãi suất cho vay
• 2.4. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI NHPT VIỆT NAM
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Thu hút vốn huy động đầu vào, tăng quy mô vốn huy động, quản lý và điều hành nguồn vốn một cách hợp lý của NHPT Việt Nam
• 2.4.3. Thành công đạt được của cơ chế điều hành lãi suất cho vay thông qua công tác cho vay, giải ngân, thu hồi nợ vay các dự án vay vốn TDĐT
• 2.4.4. Hiệu quả từ đồng vốn đầu tư phát triển của Nhà nước
• 2.4.5. Những mặt hạn chế trong điều hành lãi suất tại NHPT Việt Nam
• 2.4.5.1. Hạn chế trong điều hành lãi suất huy động
• 2.4.5.2. Hạn chế trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi
• 2.4.5.3. Hạn chế trong điều hành lãi suất tín dụng ưu đãi
• 2.4.5.4. Hạn chế về nguồn nhân lực
• 2.4.5.5. Gia tăng nguy cơ bị khiếu kiện trong thương mại quốc tế
• 2.4.6. Nguyên nhân làm cản trở hiệu quả trong điều hành lãi suất tại NHPT Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ VỚI CHÍNH PHỦ GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI NHPT VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA NHPT VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2006-2020
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung
• 3.1.2. Định hướng điều hành lãi suất
• 3.2. GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ VỚI CHÍNH PHỦ GÓP PHẦN NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA CHÍNH PHỦ ĐỐI VỚI NHPT VIỆT NAM
• 3.2.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.2.1.1. Tạo hành lang an toàn về mặt pháp lý
• 3.2.1.2. Lãi suất huy động vốn
• 3.2.1.3. Tăng tính chủ động cho NHPT trong việc quyết định lãi suất huy động vốn
• 3.2.1.4. Đa dạng các hình thức huy động vốn của NHPT
• 3.2.1.5. Lãi suất cho vay
• 3.2.1.6. Đa dạng hoá hình thức tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước
• 3.2.1.7. Mở rộng đối tượng cho vay tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước
• 3.2.1.8. Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
• 3.2.1.9. Tăng cường hợp tác quốc tế của NHPT Việt Nam trong giai đoạn hội nhập
• 3.2.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.2.3. Kiến nghị với các Bộ, Ngành địa phương
• 3.2.4. Giải pháp nâng cao hiệu quả điều hành lãi suất và hoạt động tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước qua Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• 3.2.4.1. Thành lập Ban Nguồn vốn trên cơ sở tách chức năng điều hành và quản lý nguồn vốn từ Ban Kế hoạch - Tổng hợp và tham mưu cơ chế điều hành lãi suất với Chính phủ
• 3.2.4.2. Đẩy mạnh huy động vốn
• 3.2.4.3. Nâng cao năng lực công tác thẩm định
• 3.2.4.4. Hạn chế rủi ro tín dụng
• 3.2.4.5. Hiện đại hoá trên cơ sở đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin
• 3.2.4.6. Kiện toàn bộ máy tinh gọn, đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lãi Suất Ngân Hàng Tại Việt Nam

Lãi suất ngân hàng là một trong những yếu tố quan trọng trong nền kinh tế. Nó không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của các ngân hàng mà còn tác động đến quyết định đầu tư và tiêu dùng của người dân. Tại Việt Nam, lãi suất ngân hàng đã trải qua nhiều biến động trong những năm qua, phản ánh sự thay đổi trong chính sách tiền tệ và tình hình kinh tế toàn cầu.

1.1. Khái Niệm Về Lãi Suất Ngân Hàng

Lãi suất ngân hàng là tỷ lệ phần trăm mà ngân hàng trả cho người gửi tiền hoặc thu từ người vay. Nó được xác định dựa trên nhiều yếu tố như lạm phát, chính sách tiền tệ và cung cầu vốn.

1.2. Các Loại Lãi Suất Ngân Hàng Phổ Biến

Có nhiều loại lãi suất như lãi suất huy động, lãi suất cho vay, và lãi suất tiết kiệm. Mỗi loại lãi suất có đặc điểm và cách tính khác nhau, ảnh hưởng đến quyết định tài chính của người tiêu dùng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quản Lý Lãi Suất Ngân Hàng

Quản lý lãi suất ngân hàng tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Sự biến động của lãi suất toàn cầu, lạm phát và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác đã tạo ra áp lực lớn lên chính sách lãi suất trong nước.

2.1. Tác Động Của Lạm Phát Đến Lãi Suất

Lạm phát cao thường dẫn đến việc tăng lãi suất để kiểm soát giá cả. Điều này có thể làm giảm khả năng vay vốn của người tiêu dùng và doanh nghiệp.

2.2. Sự Biến Động Của Lãi Suất Toàn Cầu

Lãi suất toàn cầu có thể ảnh hưởng đến lãi suất trong nước. Khi lãi suất ở các nước phát triển tăng, Việt Nam cũng phải điều chỉnh lãi suất để giữ chân nhà đầu tư.

III. Phương Pháp Điều Hành Lãi Suất Hiện Nay Tại Việt Nam

Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã áp dụng nhiều phương pháp để điều hành lãi suất nhằm đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế. Các biện pháp này bao gồm việc điều chỉnh lãi suất cơ bản và các công cụ chính sách tiền tệ khác.

3.1. Điều Chỉnh Lãi Suất Cơ Bản

Lãi suất cơ bản là lãi suất mà Ngân hàng Nhà nước công bố, ảnh hưởng đến lãi suất cho vay và huy động của các ngân hàng thương mại.

3.2. Sử Dụng Công Cụ Chính Sách Tiền Tệ

Ngân hàng Nhà nước sử dụng các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở và tỷ lệ dự trữ bắt buộc để điều chỉnh lượng tiền trong lưu thông và ảnh hưởng đến lãi suất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Lãi Suất Ngân Hàng Tại Việt Nam

Lãi suất ngân hàng không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của các ngân hàng mà còn tác động đến quyết định đầu tư và tiêu dùng của người dân. Việc hiểu rõ về lãi suất giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định tài chính hợp lý.

4.1. Lãi Suất Tiết Kiệm Và Đầu Tư

Lãi suất tiết kiệm ảnh hưởng đến quyết định gửi tiền của người dân. Lãi suất cao khuyến khích tiết kiệm, trong khi lãi suất thấp có thể làm giảm động lực này.

4.2. Lãi Suất Cho Vay Và Tác Động Đến Doanh Nghiệp

Lãi suất cho vay ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vay vốn của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần cân nhắc lãi suất khi quyết định đầu tư và mở rộng sản xuất.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Lãi Suất Ngân Hàng Tại Việt Nam

Tương lai của lãi suất ngân hàng tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế toàn cầu và các yếu tố nội tại của nền kinh tế. Việc theo dõi và điều chỉnh lãi suất kịp thời sẽ giúp duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.

5.1. Dự Đoán Xu Hướng Lãi Suất Trong Tương Lai

Dự đoán xu hướng lãi suất trong tương lai sẽ giúp các nhà đầu tư và người tiêu dùng có kế hoạch tài chính hợp lý.

5.2. Vai Trò Của Chính Phủ Trong Quản Lý Lãi Suất

Chính phủ cần có những chính sách hợp lý để điều hành lãi suất, đảm bảo sự ổn định cho nền kinh tế và hỗ trợ phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Năm 2006 đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi Việt Nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Cùng thời điểm đó, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) được thành lập theo Quyết định số 108/2006/QĐ-TTg ngày 19/5/2006 trên cơ sở tổ chức lại hệ thống Quỹ Hỗ trợ phát triển, sở hữu quy mô vốn điều lệ ban đầu 5.000 tỷ đồng. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng, chính sách tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước đối mặt với yêu cầu cấp bách phải đổi mới toàn diện cơ chế điều hành lãi suất nhằm bảo toàn nguồn vốn và tối ưu hóa hiệu quả phân bổ nguồn lực quốc gia.

Vấn đề nghiên cứu cốt lõi tập trung vào sự bất cập của cơ chế lãi suất chỉ định vốn mang tính bao cấp kéo dài, thiếu sự linh hoạt trước các biến động đa chiều của thị trường tài chính tiền tệ. Mục tiêu trọng tâm là hệ thống hóa cơ sở lý luận về lãi suất tín dụng chính sách, phân tích toàn diện thực trạng huy động và cho vay của hệ thống với quy mô nguồn vốn quản lý vượt 70.389 tỷ đồng, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả điều hành lãi suất của Chính phủ đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hoạt động của hệ thống Quỹ Hỗ trợ phát triển và Ngân hàng Phát triển Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2000 đến tháng 6/2007 trên phạm vi cả nước. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện chính sách cấp bù chênh lệch lãi suất, giảm thiểu áp lực ngân sách, đồng thời tạo đòn bẩy thúc đẩy tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức bình quân trên 7,2%/năm và hỗ trợ giải ngân hàng chục nghìn tỷ đồng cho các công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý luận của công trình được xây dựng trên sự kết hợp giữa các trường phái kinh tế học kinh điển và hiện đại. Đầu tiên là mô hình cân bằng cung cầu vốn vay của Alfred Marshall thuộc trường phái Tân cổ điển, giải thích sự hình thành mức lãi suất cân bằng trên thị trường tài chính dựa trên tương quan giữa hàm tiết kiệm và hàm đầu tư. Kế tiếp, lý thuyết về sự ưa thích thanh khoản của John Maynard Keynes chỉ rõ mối quan hệ nghịch biến giữa cầu tiền tệ và lãi suất, đồng thời khẳng định vai trò của lãi suất như một công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô then chốt. Luận văn cũng vận dụng quan điểm của Karl Marx về lợi tức tín dụng như một phần giá trị thặng dư được phân phối lại giữa người sở hữu tư bản và người sử dụng tư bản, kết hợp cùng hiệu ứng Fisher chỉ ra mối liên hệ hữu cơ giữa lãi suất danh nghĩa, lãi suất thực và tỷ lệ lạm phát kỳ vọng.

Năm khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa xuyên suốt nghiên cứu gồm: lãi suất danh nghĩa, lãi suất thực, lãi suất cơ bản, tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước và cơ chế cấp bù chênh lệch lãi suất. Mô hình nghiên cứu đặt trọng tâm vào việc đánh giá tác động lan tỏa của biên độ chênh lệch giữa lãi suất huy động thị trường và lãi suất cho vay ưu đãi đối với an toàn tài chính của tổ chức tín dụng chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp toàn diện từ hệ thống báo cáo thường niên giai đoạn 2000-2006 của Quỹ Hỗ trợ phát triển và Ngân hàng Phát triển Việt Nam, các thông báo điều hành lãi suất của Bộ Tài chính, báo cáo tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định 43/1999/NĐ-CP và Nghị định 151/2006/NĐ-CP.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu thống kê của 6.000 dự án vay vốn đầu tư trung và dài hạn với tổng hạn mức cam kết 79.000 tỷ đồng, 281 dự án cho vay lại từ nguồn vốn ODA trị giá 6,133 tỷ USD (tương đương trên 90.000 tỷ đồng), và 2.665 dự án thuộc chương trình hỗ trợ lãi suất sau đầu tư. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census sampling) đối với dữ liệu lịch sử của tổ chức nhằm đảm bảo tính đại diện tuyệt đối và phản ánh trọn vẹn bức tranh tín dụng chính sách quốc gia.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả, so sánh chuỗi thời gian (timeline 2000 đến tháng 6/2007) và phương pháp duy vật biện chứng xuất phát từ tính chất đặc thù của đề tài. Cách tiếp cận này cho phép bóc tách bản chất của cơ chế điều hành phi thị trường, làm rõ sự tương tác giữa chính sách tài khóa với chính sách tiền tệ trong một giai đoạn chuyển đổi thể chế phức tạp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô huy động vốn tăng trưởng vượt bậc nhưng cấu trúc nguồn vốn còn mất cân đối nghiêm trọng. Năm 2003, tổng nguồn vốn hoạt động đạt 70.389 tỷ đồng, trong đó vốn huy động chiếm tới 92,9% (65.389 tỷ đồng). Đến năm 2006, lượng vốn huy động mới đạt trên 31.000 tỷ đồng; đặc biệt, kênh phát hành trái phiếu Chính phủ trên thị trường chứng khoán đạt 10.050 tỷ đồng, chiếm 32,3% tổng nguồn huy động và tăng gấp 3 lần so với năm 2005. Tuy nhiên, lãi suất huy động kỳ hạn dài (24 đến 36 tháng) của Quỹ Hỗ trợ phát triển tại thời điểm cuối năm 2005 chỉ đạt 0,67% - 0,68%/tháng, chênh lệch không đáng kể (chỉ 0,01%/tháng) so với kỳ hạn 12 tháng (0,66%/tháng), kém cạnh tranh rõ rệt so với mức 0,75% - 0,76%/tháng của các ngân hàng thương mại nhà nước.

Thứ hai, lãi suất cho vay ưu đãi duy trì mức chênh lệch quá lớn so với mặt bằng thương mại. Trong giai đoạn 2001-2004, lãi suất cho vay trung và dài hạn của Quỹ Hỗ trợ phát triển cố định ở mức 5,4%/năm (0,45%/tháng), chỉ tương đương 50% đến 60% mức lãi suất cho vay 8,5% - 13,2%/năm của các ngân hàng thương mại. Đến thời điểm tháng 4/2007, khi lãi suất cho vay thương mại tăng vọt lên mức 12,6% - 15,6%/năm, lãi suất tín dụng đầu tư của Ngân hàng Phát triển Việt Nam theo Quyết định 08/2007/QĐ-BTC được ấn định ở mức 9%/năm (đối với địa bàn thông thường) và 8,4%/năm (đối với địa bàn khó khăn), tạo ra khoảng cách chênh lệch từ 3,6% đến 7,2%/năm.

Thứ ba, hiệu quả đòn bẩy vốn và hỗ trợ xuất khẩu ghi nhận kết quả tích cực. Chương trình hỗ trợ lãi suất sau đầu tư đã ký kết 2.665 dự án với tổng kinh phí hỗ trợ 3.143 tỷ đồng, tạo lực hút huy động thêm khoảng 50.000 tỷ đồng vốn thương mại cho đầu tư phát triển. Tín dụng xuất khẩu ngắn hạn đã giải ngân hơn 33.000 tỷ đồng cho 2.000 doanh nghiệp thực hiện 5.500 hợp đồng xuất khẩu mỗi năm, tập trung vào thị trường Bắc Mỹ (36,5%), EU (26,7%) và khối ASEAN (16,3%), với các mặt hàng chủ lực là thủy hải sản (33,8%) và dệt may (25,2%).

Thứ tư, tiến độ giải ngân chậm và áp lực nợ tồn đọng gia tăng. Tỷ lệ giải ngân thực tế so với vốn cam kết trong hợp đồng tín dụng trung dài hạn giai đoạn 2000-2003 chỉ đạt bình quân từ 24% đến 30%, và sụt giảm mạnh trong giai đoạn 2004-2006 do vướng mắc thủ tục chuyển đổi mô hình. Tổng dư nợ cho vay đầu tư đến năm 2006 đạt khoảng 45.000 tỷ đồng, song nợ quá hạn phát sinh đã chạm mức 1.976 tỷ đồng từ nguồn vốn trong nước và 192 tỷ đồng từ nguồn ODA.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên xuất phát từ sự chậm trễ trong việc điều chỉnh lãi suất theo tín hiệu thị trường. Cơ chế định giá vốn đầu vào và đầu ra mang nặng tính hành chính thụ động, phụ thuộc hoàn toàn vào các văn bản phê duyệt của Bộ Tài chính thay vì phản ánh quan hệ cung cầu tiền tệ. Khi lạm phát gia tăng, việc duy trì lãi suất cho vay cố định kéo dài đã biến lãi suất thực thành số âm, gây áp lực trực tiếp lên quỹ ngân sách nhà nước thông qua nghĩa vụ cấp bù chênh lệch.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các quốc gia trong khu vực đã thực hiện tự do hóa lãi suất từ rất sớm: Singapore xóa bỏ kiểm soát lãi suất từ tháng 7/1976, Malaysia từ tháng 10/1978, và Nhật Bản từng bước nới lỏng kiểm soát trong giai đoạn 1993-1995 với mức lãi suất chiết khấu linh hoạt từ 1% đến 1,75%. Việc Việt Nam duy trì cơ chế bao cấp lãi suất quá lâu trong điều kiện gia nhập WTO tiềm ẩn rủi ro bị các đối tác thương mại khởi kiện chống trợ cấp đối với hàng hóa xuất khẩu.

Dữ liệu nghiên cứu trong luận văn có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ đường kết hợp (multi-line chart) mô tả sự phân kỳ giữa lãi suất huy động và cho vay của VDB so với đường bình quân thị trường, cùng bảng ma trận phân bổ tín dụng theo cơ cấu thành phần kinh tế (trong đó khu vực quốc doanh chiếm tới 70% dư nợ, khu vực ngoài quốc doanh chỉ chiếm 30%).

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và cơ chế cấp bù chênh lệch lãi suất. Chính phủ và Bộ Tài chính cần chuẩn hóa quy trình cấp bù tự động định kỳ theo quý, tuân thủ nguyên tắc tạm cấp 75% dự toán và quyết toán dứt điểm vào cuối năm tài chính. Mục tiêu đảm bảo bù đắp 100% chi phí huy động vốn thực tế và phí quản lý cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam, lộ trình thực hiện hoàn tất trong giai đoạn 2007-2008.

Thứ hai, phân cấp quyền tự chủ quyết định lãi suất huy động cho Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Ban Giám đốc VDB cần thành lập Ban Nguồn vốn chuyên trách trên cơ sở tách khỏi Ban Kế hoạch - Tổng hợp, chủ động áp dụng cơ chế đấu thầu trái phiếu theo đường cong lãi suất chuẩn của thị trường. Mục tiêu nới rộng biên độ chênh lệch lãi suất huy động giữa kỳ hạn ngắn và dài từ 0,2% lên mức 0,5%/năm nhằm thu hút dòng vốn trung dài hạn, triển khai ngay từ quý IV/2007.

Thứ ba, đa dạng hóa các kênh huy động vốn quốc tế và tái cấu trúc danh mục cho vay. VDB cần đẩy mạnh tiếp cận các định chế tài chính toàn cầu, cụ thể hóa thỏa thuận vay 100 triệu USD từ Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW) và 200 triệu USD từ Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC), nâng tỷ trọng vốn ngoại tệ lên mức 15% - 20% tổng nguồn vốn trong giai đoạn 2008-2010. Đồng thời, cơ cấu lại đối tượng vay vốn theo hướng thu hẹp tín dụng chỉ định trực tiếp, mở rộng hình thức hỗ trợ sau đầu tư để gia tăng tính minh bạch.

Thứ tư, nâng cao năng lực thẩm định tín dụng và hiện đại hóa công nghệ ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước cùng VDB cần phối hợp xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý dòng tiền giải ngân. Mục tiêu hành động là kiểm soát và kéo giảm tỷ lệ nợ quá hạn từ mức trên 4% xuống dưới 2% trên tổng quy mô 45.000 tỷ đồng dư nợ, hoàn thành toàn diện trước năm 2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách, bao gồm Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, có thể sử dụng công trình này như một tài liệu tham khảo thực tiễn để hoàn thiện các văn bản điều hành vĩ mô, xây dựng lộ trình tự do hóa lãi suất và thiết kế cơ chế cấp bù tài chính không vi phạm cam kết trợ cấp của WTO.

Ban điều hành và cán bộ nghiệp vụ Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) tìm thấy trong tài liệu các giải pháp quản trị tài sản Có - tài sản Nợ cụ thể, phương pháp xác định lãi suất huy động qua đấu thầu trái phiếu và quy trình tổ chức bộ máy quản lý nguồn vốn hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả thanh khoản.

Các hiệp hội doanh nghiệp ngành hàng xuất khẩu (thủy sản, dệt may, gỗ) và chủ đầu tư các dự án kết cấu hạ tầng có thể tham khảo để nắm bắt cơ chế tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, hiểu rõ điều kiện hưởng hỗ trợ lãi suất sau đầu tư (với quy mô hỗ trợ bình quân hơn 1,18 tỷ đồng/dự án) nhằm tối ưu hóa phương án tài chính dự án.

Các giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng có thể khai thác hệ thống dữ liệu chuỗi thời gian 2000-2007, các mô hình toán kinh tế về mối tương quan lãi suất - đầu tư, và phương pháp luận phân tích tín dụng chính sách để phục vụ công tác giảng dạy và phát triển các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Ngân hàng Phát triển Việt Nam hoạt động theo mô hình và nguyên tắc tài chính nào? VDB hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, được ngân sách cấp vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng, áp dụng tỷ lệ dự trữ bắt buộc 0%, không phải tham gia bảo hiểm tiền gửi và được Chính phủ bảo đảm 100% khả năng thanh toán theo quy định tại Quyết định số 108/2006/QĐ-TTg.

Tại sao lãi suất cho vay của VDB luôn thấp hơn lãi suất của các ngân hàng thương mại? Lãi suất cho vay của VDB được Chính phủ ấn định thấp hơn thị trường (ví dụ năm 2007 là 8,4% - 9%/năm so với 12,6% - 15,6%/năm của khối thương mại) nhằm thực hiện mục tiêu hỗ trợ các dự án hạ tầng, vùng khó khăn theo Chương trình 135 và thúc đẩy các ngành xuất khẩu mũi nhọn.

Cơ chế cấp bù chênh lệch lãi suất được tính toán và thực hiện như thế nào? Bộ Tài chính tạm cấp bù hàng quý ở mức 75% dự toán dựa trên chênh lệch giữa lãi suất huy động bình quân gia quyền các nguồn vốn với lãi suất cho vay thực tế nhân với quy mô dư nợ bình quân, sau đó quyết toán chính thức vào cuối năm tài chính.

Gia nhập WTO đặt ra thách thức lớn nhất nào đối với chính sách lãi suất của VDB? Thách thức lớn nhất là nguy cơ vi phạm Hiệp định về Trợ cấp và các Biện pháp Đối kháng (SCM) của WTO. Việc duy trì lãi suất cho vay ưu đãi cố định thấp hơn lãi suất thị trường cho các doanh nghiệp xuất khẩu có thể khiến hàng hóa Việt Nam bị áp thuế chống trợ cấp tại các thị trường lớn như Hoa Kỳ và EU.

Hình thức hỗ trợ lãi suất sau đầu tư mang lại lợi ích gì vượt trội so với cho vay trực tiếp? Hỗ trợ lãi suất sau đầu tư giúp giảm tải gánh nặng vốn nhà nước thông qua việc chỉ hỗ trợ một phần lãi suất (3.143 tỷ đồng trong 6 năm), từ đó kích hoạt và đòn bẩy tới 50.000 tỷ đồng vốn đối ứng từ các ngân hàng thương mại, đồng thời nâng cao tính tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp.

Kết luận

• Đề tài đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về lãi suất và cơ chế điều hành tín dụng chính sách trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng điều hành vốn của Quỹ Hỗ trợ phát triển và VDB giai đoạn 2000-2007 với quy mô huy động vốn hàng năm đạt trên 31.000 tỷ đồng và quản lý hơn 6.000 dự án đầu tư.
• Chỉ rõ những nút thắt căn bản về sự thiếu linh hoạt của lãi suất chỉ định, tình trạng giải ngân chậm (đạt dưới 30% kế hoạch) và nguy cơ nợ quá hạn chạm ngưỡng 1.976 tỷ đồng.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá về phân cấp tự chủ lãi suất, thành lập Ban Nguồn vốn, mở rộng hợp tác quốc tế trị giá 300 triệu USD và chuẩn hóa công thức cấp bù tài chính.
• Lộ trình chuyển đổi cần được hoàn thiện dứt điểm trong giai đoạn 2007-2010 nhằm đưa Ngân hàng Phát triển Việt Nam trở thành định chế tài chính phát triển hiện đại, hội nhập vững chắc vào hệ thống tài chính khu vực và toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về lãi suất. Chương 2: Cơ chế điều hành lãi suất của Chính phủ đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2000-T. Chương 3: Giải pháp, kiến nghị với Chính phủ góp phần nâng cao hiệu quả điều hành lãi suất của Chính phủ đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam trong điều kiện hội nhập. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - 10 - CHÖÔNG 1 TOÅNG QUAN VEÀ LAÕI SUAÁT 1.

KH¸I NIÖM vμ C¸C LO¹I l·I suÊt: 1. Khái niệm: Nhìn lại lịch sử các học thuyết kinh tế, trường phái tân cổ điển giữ vai trò thống trị vào những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, đứng đầu trường phái này là Leon Walras (1834-1910), ông cho rằng trong cơ cấu kinh tế thị trường có 3 loại: thị trường hàng hoá, thị trường tư bản, thị trường lao động. Doanh nhân là người sản xuất ra hàng hoá để trao đổi – mua bán sản phẩm trên thị trường hàng hoá, nhưng thiếu vốn để đầu tư sản xuất hàng hoá thì phải hỏi vay vốn trên thị trường tư bản và thuê nhân công trên thị trường lao động. Trong giai đoạn hội nhập kinh tế thế giới hiện nay, thị trường tư bản được coi là hạt nhân của nền kinh tế thị trường, hoạt động ngày càng sôi động, phát triển và phong phú đa dạng hơn so với 2 loại thị trường hàng hoá và thị trường lao động.

Thị trường tư bản là nơi đi vay và cho vay “tư bản”, ở đây hàng hoá được trao đổi - mua bán chủ yếu là tiền, vàng, ngoại tệ và các loại chứng từ có giá. Các chủ thể tham gia gồm người đi vay được gọi là con nợ, người cho vay được gọi là chủ nợ và giá cả tư bản trên thị trường này được gọi là lãi suất tư bản cho vay - đây cũng là vấn đề được đề cập và phân tích trong suốt luận văn này. Sau đây là một số quan điểm của các nhà kinh tế về lãi suất: 1. Quy tắc của Jean Baptiste Say (1767-1872): cho rằng lãi suất là một bộ phận của lợi nhuận mà nhà tư bản hoạt động bằng tiền đi vay phải trả cho chủ nó.

Ông lập luận đúng về hàm tiết kiệm phụ thuộc vào lãi suất, lãi suất càng cao tiết kiệm càng nhiều nhưng lại đưa ra hai kết luận thiếu chuẩn xác là tiền LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - 11 - không tác động gì đến lãi suất, tiết kiệm hay đầu tư và tiền không đóng vai trò gì trong thực tế của nền kinh tế. Trường phái Cambridge (Anh) - đại biểu Alfred Marshall (1842- 1924): cho rằng cầu tiền tệ thuần tuý là một hàm của thu nhập và không bác bỏ khả năng của lãi suất ảnh hưởng đến cầu tiền tệ trong ngắn hạn.Marshall cho rằng lãi suất là cái giá phải trả cho việc sử dụng vốn. Trên bất kỳ thị trường nào, lãi suất thường hướng tới một mức cân bằng sao cho: Tổng cầu về vốn trên thị trường = Tổng cung vốn trên thị trường. Quan điểm của John Maynar Keynes (1884-1946): Năm 1936 tác phẩm “Lý thuyết tổng quát về việc làm, lãi suất và tiền tệ” của Keynes ra đời đã phê phán những quan điểm về lãi suất của các trường phái cổ điển và đưa ra một quan điểm mới về lãi suất.

Ông cho rằng lãi suất là sự trả công cho số tiền vay, nó là phần thưởng cho “sở thích chi tiêu” hay “sở thích thanh khoản”. Lãi suất còn được gọi là trả công cho sự chia li với của cải tiền tệ. Keynes coi của cải dưới hình thức tiền tệ là linh hoạt và thuận lợi nhất. Nó là hình thức đảm bảo an toàn cho những người có tiền.

Do vậy người có tiền không muốn xa rời nó. Nên việc chuyển tiền thành tư bản cho vay được Keynes gọi là “sở thích chi tiêu” và ở đây người cho vay phải chấp thuận sự mạo hiểm. Vì vậy người cho vay phải nhận được phần thưởng dưới hình thức lãi suất. Do đó người cho vay chỉ bỏ tiền của mình ra cho vay khi có lãi suất cao.

Ông cho rằng V không phải là một hằng số và phát triển học thuyết về cầu tiền tệ thành lý thuyết về sự ưa thích tiền mặt đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của lãi suất. Md Md Md = k.Y => = f(i, Y) P P Md : số dư tiền thực tế (lượng tiền theo giá trị thực tế) P i: lãi suất Y: thu nhập thực tế P 1 Phương trình về sự ưa thích tiền mặt được viết lại: = Md f (i, Y ) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - 12 - Y PY Khi Md = M => = =V f (i, Y ) M Theo Keynes, cầu tiền tệ biến động nghịch chiều với lãi suất. Khi lãi suất (i) tăng thì số dư tiền thực tế giảm (f(I, Y) giảm) do đó tốc độ vòng quay tiền (V) tăng. Trường phái chính hiện đại - đại diệu là P.Nordhaus: theo họ lãi suất là giá trả cho việc sử dụng tiền hay vốn cho vay trong một thời gian nhất định.

Lãi suất là sự phản ánh tính khan hiếm về vốn. Lãi suất cũng là tiền trả cho việc dám chấp nhận những rủi ro. Họ đi sâu nghiên cứu việc dùng lãi suất như một trong những công cụ quan trọng để điều tiết kinh tế vĩ mô, tác động đến đầu tư, phân bổ nguồn vốn,… Và mối quan hệ tác động, giữa cung, cầu về tiền tệ, lạm phát và lãi suất. Quan điểm của Karl Marx (1818 - 1883): Lợi tức tín dụng xuất hiện khách quan trong quá trình sản xuất và trao đổi hàng hoá.Mác cho rằng “sau một thời gian nhất định tư bản cho vay được hoàn lại người chủ sở hữu của nó kèm theo một giá trị tăng thêm đó là lợi tức tín dụng” và ông khẳng định rằng lợi tức tín dụng là một phần của lợi nhuận do người đi vay tạo ra từ việc sử dụng vốn vay và phân phối lại cho người cho vay.

Đây là một sự phân phối lại thật hợp lý giữa người có “của” và người có “công”. Công thức tổng quát phản ánh sự vận động của tư bản cho vay (tiền tệ) được C.Mác mô tả một cách thuyết phục T-T’ hoặc T’=T+Ìt. Như vậy, lợi tức tín dụng là phần giá trị tăng thêm mà người đi vay phải trả cho người cho vay, là khoản tiền phải trả cho việc vay mượn quyền sở hữu và sử dụng vốn trong một thời gian nhất định. Tỉ lệ phần trăm giữa lợi tức tín dụng với toàn bộ vốn gốc đã vay mượn hay khoản tín dụng trong một thời gian nhất định chính là lãi suất.

Khi sản xuất phát triển mạnh, các ngân hàng được hình thành, đóng vai trò trung gian giữa những người có nhu cầu tiền gửi và những người có nhu cầu sử LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - 13 - dụng vốn. Theo đó, ngân hàng phải trả lãi cho người gửi tiền theo một tỷ lệ % nào đó tuỳ theo thời gian gửi và tiền lãi thu từ hoạt động cho vay cũng theo tỷ lệ % nhất định theo thời gian. Tỷ lệ đó là lãi suất. Tóm lại, lãi suất là giá của quyền sử dụng vốn hay là cái giá phải trả cho việc sử dụng vốn trên thị trường bất kỳ và là phạm trù quan trọng nhất trong hoạt động của ngân hàng, bởi vì suy cho cùng thì hoạt động của ngân hàng bao gồm 2 hoạt động chính: (1) hoạt động huy động vốn - thu hút tiền thông qua việc nhận tiền gửi và (2) hoạt động tài trợ - cho vay.

Lãi suất huy động vốn là lãi suất tiền gửi, hoạt động tài trợ vốn là lãi suất cho vay. Lãi suất được quyết định như thế nào? Cũng giống như tất cả các loại giá cả trên thị trường, lãi suất được quyết định bởi cung và cầu – trong trường hợp này chính là cung cầu về vốn vay. Cung về vốn vay có nguồn gốc từ phần thu nhập mà các hộ gia đình muốn tiết kiệm để có được một khoản tiền lớn hơn dành cho tiêu dùng trong tương lai. Chẳng hạn, một số gia đình hiện tại có thu nhập cao nhưng nghĩ rằng sau này sẽ kiếm được ít tiền hơn khi đã nghỉ hưu.

Tiết kiệm cho phép họ dàn trải tiêu tiền mà họ đã cho vay nên họ có thể tiêu dùng nhiều hơn trong tương lai để bù lại sự kiềm chế tiêu dùng trong hiện tại. Kết quả là, lãi suất càng cao thì động cơ tiết kiệm càng nhiều. Vì vậy, đường cung vốn vay sẽ là một đường dốc lên (kí hiệu là đường S trong hình 1. Cầu về vốn vay bao gồm hai bộ phận: Thứ nhất, đó là một số hộ gia đình muốn tiêu dùng nhiều hơn mức thu nhập hiện tại của họ do thu nhập của họ tạm thời là thấp nhưng có thể tăng lên trong tương lai, hoặc do họ muốn mua sắm một thứ gì đó có giá trị lớn (như mua một căn nhà, sắm một chiếc xe,…), mà sẽ phải trả nợ bằng thu nhập tương lai.

Các hộ gia đình này sẵn sằng trả lãi để không phải trì hoãn việc tiêu dùng. Tuy nhiên, lãi suất càng cao thì chi phí của việc tiêu dùng bây giờ thay vì phải chờ đợi càng lớn, do đó các hộ gia đình sẽ càng ít sẵn sàng vay tiền hơn. Cho nên cầu về vốn vay của các LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - 14 - hộ gia đình là một hàm nghịch biến của lãi suất (kí hiệu là đường DH trong hình 1. Thứ hai, chính là từ các doanh nghiệp muốn có vốn để đầu tư vào các dự án có giá trị hiện tại ròng là một số dương bởi vì giá trị hiện tại ròng lớn hơn không có nghĩa là thu nhập dự kiến của dự án lớn hơn chi phí cơ hội của số tiền đầu tư.

Chi phí cơ hội đó - tức là tỷ suất chiết khấu để tính giá trị hiện tại ròng - chính là lãi suất, có thể điều chỉnh theo rủi ro. Thông thường các doanh nghiệp vay tiền để đầu tư vì luồng lợi nhuận từ đầu tư sẽ đến trong tương lai, trong khi đó chi phí đầu tư lại thường phải thanh toán ngay. Do đó, nhu cầu đầu tư của các hãng chính là một nhân tố quan trọng trong cầu về vốn vay. Tuy nhiên, khi lãi suất cao thì giá trị hiện tại ròng của một dự án càng nhỏ.

Nếu lãi suất tăng, một vài dự án có giá trị hiện tại ròng trước đây là một số dương thì bây giờ trở thành số âm, và vì vậy dự án đó sẽ bị huỷ bỏ. Tóm lại, vì sự sẵn sàng đầu tư của các hãng giảm khi lãi suất tăng nên cầu về vốn vay của họ cũng giảm.