MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Nước ta là một nước nông nghiệp có truyền thống là trồng cây lúa nước. Với diện tích ¾ là đồi núi, dân cư sinh sống tập trung ở các khu đô thị, các thành phố lớn, trung tâm các huyện, thị trấn và sinh sống thưa thớt ở các khu vực nông thôn trong phạm vi cấp làng, xã, ấp, bản. Đến nay, tuy quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ nhưng vẫn còn khoảng 66,94% dân số và 70,2% lực lượng lao động nước ta tập trung ở khu vực nông thôn.
Trong khi đó cơ sở hạ tầng còn kém, trình độ dân trí chưa cao, lực lượng sản xuất kém phát triển so với phát triển của thời đại, vì vậy sức hấp dẫn và thu hút của nông dân đối với các nhà đầu tư trong - ngoài nước còn thấp, không đem lại kết quả cao. Vì vậy, xây dựng và phát triển nông thôn về mọi mặt là yếu tố quan trọng nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa, là vấn đề bức thiết và quan trọng. trong những năm qua đời sống của người dân nông thôn trên cả nước nói chung và đời sống của người dân tại xã Hợp Thành - huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên nói riêng đã có phần được cải thiện bởi đã có nhiều chương trình, dự án được triển khai và thực hiện như: Chương trình xóa đói giảm nghèo, các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn. Tuy nhiên, những dự án và chương trình này mới chỉ giải quyết được một số khía cạnh của đời sống nông thôn (như về cơ sở hạ tầng, môi trường hay thu nhập), chưa giải quyết một cách toàn diện về mọi mặt của nông thôn.
Do đó tại đại hội Đảng lần thứ X khi định hướng phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2020 của Đảng ta, tại nghị quyết số 26/NQ-TW Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân và nông thôn đã khẳng định 2 “hiện nay và nhiều năm tới, vấn đề nông nghiệp và nông thôn có tầm chiến lược đặc biệt quan trọng”, trong đó “chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của Đất nước”. Để làm được điều đó thì phải có một chương trình, dự án mang tính toàn diện. Do vậy, Chính phủ đã ra quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 ban hành bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới. Quyết định 800/QĐ-TTg ngày 4/6/2010 phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) về xây dựng nông thôn mới 2010- 2020.
Từ khi phong trào xây dựng nông thôn được phát động nó đã lan tỏa đến mọi vùng miền trên Tổ quốc, nông thôn Việt Nam đã có nhiều khởi sắc. Các nguồn lực được sử dụng có hiệu quả hơn, tiến bộ kỹ thuật ngày càng được áp dụng mạnh mẽ và rộng khắp trong các ngành sản xuất và các vùng sản xuất làm tăng thu nhập của dân cư, đời sống vật chất và văn hoá ngày càng được cải thiện. Ngay sau khi có quyết định 491/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, nhiều nơi ngoài 11 xã được chọn làm thí điểm thì các xã khác cũng tiến hành thực hiện xây dựng mô hình NTM với các tiêu chí đã đề ra. Trước khi thực hiện Chương trình xây dựng NTM, xã Hợp Thành còn gặp rất nhiều khó khăn trong việc phát triển kinh tế - xã hội.
Nhưng sau 5 năm thực hiện, bộ mặt nông thôn xã Hợp Thành đã có nhiều chuyển biến tích cực, đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện rõ rệt. Đặc biệt, cơ sở hạ tầng nông thôn xã Hợp Thành có bước phát triển vượt bậc đang từng bước đáp nhu cầu ngày càng lớn của người dân trong sản xuất, sinh hoạt trong những năm qua. Chính vì vậy, để tìm hiểu về sự thay đổi đó em đã lựa chọn đề tài: “Tìm hiểu quá trình triển khai xây dựng cơ sở hạ tầng theo tiêu chí nông thôn mới của Xã Hợp Thành- Phú Lương- Thái Nguyên”. Mục đích nghiên cứu - Củng cố kiến thức, nâng cao khả năng tiếp cận cũng như làm việc trực tiếp với môi trường thực tế: “Học đi đôi với hành”.
- Thâm nhập vào môi trường thực tế. - Nâng cao nhận thức vai trò và trách nhiệm đối với nghành nghề mình đang học. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Đề tài tập trung nghiên cứu tìm hiểu quá trình triển khai xây dựng cơ sở hạ tầng theo tiêu chí nông thôn mới của xã Hợp Thành - huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên để từ đó đề xuất ra một số giải pháp chủ yếu đẩy mạnh quá trình xây dựng mô hình NTM ở địa phương thời gian tới.
Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, những nguồn lực, thuận lợi khó khăn trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của xã Hợp Thành. - Tìm hiểu các dự án PTNT hiện đang thực hiện tại xã Hợp Thành. - Đánh giá quá trình triển khai, thực hiện các dự án PTNT đang thực hiện tại xã Hợp Thành. - Đưa ra những khó khăn, thuận lợi trong khi thực hiện xây dựng NTM tại xã Hợp Thành.
- Đưa ra một số giải pháp triển khai xây dựng NTM tại xã Hợp Thành. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu - Nghiên cứu tìm hiểu điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của xã Hợp Thành là cơ hội cho sinh viên khảo sát thực tế, áp dụng cơ sở lý thuyết vào thực tiễn, học hỏi kinh nghiệm truyền thống của địa phương, là hình thức tập luyện trước khi ra trường. 4 - Nâng cao kiến thức đã được học và rút ra kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác sau này.
- Vận dụng và phát huy được các kiến thức đã học tập và nghiên cứu.Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin của bản thân trong quá trình nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn - Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho các đề tài, đề án về xây dựng NTM tại địa phương khác. - Cho thấy những thuận lợi, khó khăn, những điều chưa làm được và cần phải làm ở địa phương để có thể đưa ra giải pháp phù hợp với bộ tiêu chí. Nội dung và phương pháp thực hiện 1.
Nội dung thực tập - Nghiên cứu đặc điểm điều kiện tự nhiên – kinh tế - xã hội của địa phương. - Tìm hiểu đề án xây dựng NTM của xã Hợp Thành. - Tìm hiểu về BCĐ xây dựng NTM xã Hợp Thành, các văn bản, hệ thống văn bản của Tỉnh, Huyện, và bản thân BCĐ, văn bản NTM của Xã. - Tìm hiểu các tiêu chí về xây dựng cơ sở hạ tầng mà xã đã thực hiện triển khai trong những năm gần đây.
- Đánh giá sự tham gia và vai trò của người dân trong quá trình thực hiện. - Phân tích những thuận lợi và khó khăn trong quá trình xây dựng. - Đề xuất phương hướng và một số giải pháp từ đó rút ra kinh nghiệm. Phương pháp thực hiện 1.
Phương pháp thu thập thông tin Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp - Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp là phương pháp thu thập các thông tin, số liệu có sẵn thường có trong các báo cáo khuyến nông hoặc các 5 tài liệu đã công bố. Các thông tin này thường được thu thập từ các cơ quan, tổ chức, văn phòng. - Trong phạm vi đề tài em thu thập các số liệu đã được công bố liên quan đến vấn đề nghiên cứu tại UBND xã Hợp Thành. + Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Hợp Thành.
+ Báo cáo tiến độ, công tác quản lý, kết quả thực hiện các tiêu chí xây dựng NTM qua các giai đoạn. + Số liệu thống kê của UBND xã thu thập ở trên báo, trên internet liên quan tới NTM. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp - Phương pháp PRA: PRA là một loạt các biện pháp tiếp cận và phương pháp khuyến khích lôi cuốn người dân tham gia cùng chia sẻ thảo luận, phân tích kiến thức của họ về đời sống, điều kiện nông thôn để họ lập kế hoạch thảo luận cũng như thực hiện và giám sát, đánh giá. Đề tài này đã sử dụng các công cụ PRA sau: + Phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp đối với một số cán bộ xã và nhân dân để tìm hiểu về quá trình thực hiện chương trình xây dựng NTM nói chung và cơ sở hạ tầng nói riêng.
Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn và xu hướng thực hiện trong tương lai. Tìm hiểu vai trò của người dân trong thực hiện các công việc. + Họp dân: Thông qua các cuộc họp dân để nắm bắt được những tâm tư, nguyện vọng của người dân trong việc tham gia xây dựng NTM. Cũng như biết được những công văn, chính sách của nhà nước có được triển khai đầy đủ đến người dân hay không.
Mức độ tham gia của người dân trong việc xây dựng NTM. + Quan sát trực tiếp: Quan sát một cách có hệ thống các sự việc, sự vật, sự kiện với các mối quan hệ và trong một bối cảnh tồn tại của nó. Quan 6 sát trực tiếp cũng là một phương cách tốt để kiểm tra chéo những câu trả lời của người dân địa phương. Trong quá trình nghiên cứu đề tài em sử dụng phương pháp quan sát trực tiếp thực trạng hạ tầng kinh tế - xã hội - môi trường… trên địa bàn xã.
Thời gian và địa điểm thực tập 1. Thời gian thực tập - Tháng 8: Tìm hiểu về các vấn đề liên quan đến đề tài và xây dựng đề cương. - Từ 1/9-15/12: Về địa phương “Tìm hiểu quá trình triển khai xây dựng cơ sở hạ tầng theo tiêu chí Nông thôn mới tại xã Hợp Thành - Phú Lương - Thái Nguyên”. Địa điểm thực tập - Địa điểm: Tại xã Hợp Thành - Phú Lương - Thái Nguyên.
7 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Một số khái niệm cơ bản 2. Khái niệm nông thôn Hiện nay trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau về nông thôn.