Khóa luận: Giá trị bản thân của sinh viên Trường Đại học Sư phạm TP.HCM

Khóa luận này phân tích sâu sắc giá trị bản thân của sinh viên Sư phạm TP.HCM. Khám phá các yếu tố tác động và đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức, phát triển

• Tác giả: Nguyễn Minh Quân
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Thị Thanh Trà
• Trường học: Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Giá trị bản thân của sinh viên trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Khám phá Giá trị Bản thân Sinh viên Sư phạm TP

Việc tìm hiểu về giá trị bản thân sinh viên Sư phạm TP.HCM là một vấn đề trọng tâm, không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển cá nhân mà còn tác động sâu sắc đến chất lượng nguồn nhân lực giáo dục tương lai. Trong bối cảnh xã hội ngày càng biến động, việc sinh viên nhận thức và khẳng định được giá trị của mình trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nghiên cứu sâu về khía cạnh này qua các khóa luận cung cấp một cái nhìn toàn diện về thực trạng và những yếu tố ảnh hưởng, từ đó đưa ra những định hướng hữu ích. Bài viết này tập trung phân tích các khía cạnh của giá trị bản thân sinh viên Đại học Sư phạm TP.HCM, từ định nghĩa cơ bản đến vai trò quan trọng trong việc hình thành nhân cách và năng lực nghề nghiệp. Một giá trị bản thân vững vàng giúp sinh viên vượt qua thách thức, tự tin thể hiện bản thân và đóng góp tích cực cho cộng đồng. Đây là nền tảng để mỗi sinh viên sư phạm phát triển toàn diện, trở thành những nhà giáo mẫu mực trong tương lai.

1.1. Định nghĩa Giá trị Bản thân và Lòng Tự Trọng Sinh viên

Giá trị bản thân và lòng tự trọng sinh viên là hai khái niệm cốt lõi nhưng thường bị nhầm lẫn. Theo Kernis (2006), Jonathon D.Brown nhấn mạnh lòng tự trọng tổng quát là cảm nhận yêu thương bản thân không xét tính hợp lý hay phán xét. Trong khi đó, William James mô tả những phản ứng cảm xúc tự đánh giá, như tự hào hay xấu hổ, như những cảm nhận về giá trị bản thân. Kernis cũng phân biệt lòng tự trọng tạm thời (state-esteem) chỉ cảm xúc nhất thời, và lòng tự trọng thuộc tính (trait-esteem) chỉ cách cá nhân thường cảm nhận về mình, với sự khác biệt cơ bản là lòng tự trọng tổng quát tồn tại bền vững hơn. Tự đánh giá bản thân là cách cá nhân xem xét các thuộc tính, khả năng và đặc điểm nhân cách. Nguyễn Thạc và Phạm Thành Nghị (2008) cũng đồng nhất sự tự tin với lòng tự trọng, nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tự đánh giá. Mức độ lòng tự trọng sẽ khác nhau ở các lĩnh vực khác nhau, phản ánh sự đa dạng trong cách một cá nhân nhìn nhận giá trị của mình.

1.2. Vai trò then chốt của giá trị bản thân trong Phát triển Nhân cách Sinh viên

Giá trị bản thân đóng vai trò then chốt trong quá trình phát triển nhân cách sinh viên, đặc biệt là đối với sinh viên Sư phạm TP.HCM - những người sẽ định hình thế hệ tương lai. Một cảm nhận vững chắc về giá trị bản thân giúp sinh viên phát huy nhu cầu tự thể hiện, chủ động tham gia các hoạt động học tập và xã hội. Sự phát triển nhân cách của sinh viên là quá trình liên tục giải quyết mâu thuẫn, chuyển hóa yêu cầu bên ngoài thành động lực nội tại, nâng cao tính độc lập, trách nhiệm và củng cố niềm tin, xu hướng nghề nghiệp. Nhu cầu xã hội của sinh viên phát triển đặc biệt, nếu thiếu cơ hội giao tiếp sẽ ảnh hưởng đến kỹ năng sống và nhân cách cá nhân. Nhu cầu được tôn trọng và nhu cầu tự thể hiện của sinh viên phát triển mạnh mẽ ở lứa tuổi này, thôi thúc sinh viên không ngừng hoàn thiện bản thân. Khả năng tự ý thức, tự đánh giá bản thân và tự giáo dục cũng được nâng cao, tạo nền tảng vững chắc cho sự trưởng thành về mặt xã hội, tinh thần và đạo đức. Đây là yếu tố then chốt giúp sinh viên Đại học Sư phạm TP.HCM không chỉ thành công trong học tập mà còn vững vàng trên con đường nghề nghiệp.

II. Phân tích chuyên sâu Cơ sở Lý luận Giá trị Bản thân Sinh viên Sư phạm

Việc xây dựng một cơ sở lý luận giá trị bản thân sinh viên vững chắc là nền tảng thiết yếu để hiểu rõ hơn về giá trị bản thân sinh viên Sư phạm TP.HCM. Các nghiên cứu học thuật về giá trị bản thân đã trải qua quá trình phát triển đa dạng, từ các lý thuyết tâm lý học cổ điển đến những phân tích hiện đại. Điều này giúp định hình cách tiếp cận trong việc nghiên cứu và đánh giá giá trị bản thân ở nhóm đối tượng đặc thù là sinh viên sư phạm. Một khóa luận tâm lý học cần tích hợp các quan điểm này để tạo ra khung phân tích sâu sắc, phản ánh đầy đủ các yếu tố cấu thành và ảnh hưởng đến tự đánh giá bản thân sinh viên. Sự thấu hiểu về nền tảng lý thuyết là chìa khóa để giải thích các kết quả thực nghiệm và đề xuất các giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao giá trị bản thân cho thế hệ nhà giáo tương lai.

2.1. Tổng quan các nghiên cứu về Tự Đánh giá Bản thân Sinh viên

Các công trình nghiên cứu về tự đánh giá bản thân sinh viên đã cung cấp cái nhìn toàn diện về khái niệm phức tạp này, đặc biệt hữu ích cho các nghiên cứu về giá trị bản thân sinh viên Sư phạm TP.HCM. Kernis (2006) chỉ ra rằng lòng tự trọng thể hiện cách cá nhân xem xét các thuộc tính, khả năng và đặc điểm nhân cách. Thuật ngữ tự tin và tính hiệu quả cá nhân thường được đồng nhất với lòng tự trọng. Jonathon D.Brown nhấn mạnh lòng tự trọng tổng quát là cảm nhận yêu thương bản thân, không phụ thuộc vào tính hợp lý. William James lại tập trung vào các phản ứng cảm xúc tự đánh giá. Nguyễn Thạc và Phạm Thành Nghị (2008) cũng sử dụng thuật ngữ lòng tự trọng theo cách này. Những nghiên cứu này là cơ sở lý luận giá trị bản thân sinh viên quan trọng, giúp các khóa luận có cái nhìn đa chiều về cách sinh viên Đại học Sư phạm TP.HCM nhận thức và đánh giá về bản thân mình.

2.2. Đặc điểm tâm lý và Nhu cầu Tự Thể Hiện Sinh viên Đại học Sư phạm

Đặc điểm tâm lý của thanh niên sinh viên Đại học Sư phạm TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển giá trị bản thân. Giai đoạn này đánh dấu sự trưởng thành về xã hội, tinh thần và đạo đức, nâng cao tính độc lập, trách nhiệm và củng cố niềm tin nghề nghiệp. Nhu cầu xã hội ở sinh viên phát triển rất đặc biệt; thiếu cơ hội giao tiếp có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến kỹ năng sống và nhân cách. Dựa trên thang bậc nhu cầu của Abraham Maslow, nhu cầu tự thể hiện sinh viên được phát triển mạnh mẽ. Nhu cầu này thúc đẩy sinh viên tìm kiếm cơ hội để khẳng định năng lực, cống hiến. Sự phát triển này song hành với nhu cầu được tôn trọng. Khả năng tự ý thức, tự đánh giá bản thân và tự giáo dục được nâng cao, tạo nền tảng vững chắc cho sự trưởng thành về mặt xã hội, tinh thần và đạo đức của sinh viên Sư phạm TP.HCM.

III. Thực trạng Giá trị Bản thân Sinh viên Sư phạm TP

Nghiên cứu thực trạng giá trị bản thân sinh viên Sư phạm TP.HCM là bước quan trọng để nắm bắt các mức độ và biểu hiện cụ thể của khía cạnh tâm lý này. Một khảo sát chi tiết về giá trị bản thân sinh viên Đại học Sư phạm TP.HCM cung cấp dữ liệu định lượng và định tính, giúp hiểu rõ hơn về cách sinh viên tự nhận thức và đánh giá về mình trong các bối cảnh khác nhau. Các kết quả này không chỉ phản ánh mức độ lòng tự trọng sinh viên nói chung mà còn chỉ ra những điểm mạnh, điểm yếu cần được quan tâm trong quá trình giáo dục và rèn luyện. Việc phân tích thực trạng giá trị bản thân sẽ là cơ sở để nhà trường và các tổ chức liên quan xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp, giúp sinh viên phát triển toàn diện, tự tin hơn trong học tập và cuộc sống.

3.1. Kết quả Khảo sát về Mức độ Giá trị Bản thân Tổng quát của Sinh viên

Theo kết quả khảo sát giá trị bản thân sinh viên TP.HCM được trình bày trong khóa luận, mức độ giá trị bản thân tổng quát của sinh viên Đại học Sư phạm TP.HCM cho thấy một bức tranh đa chiều. Nghiên cứu đã phân tích mức độ này trong nhiều lĩnh vực quan trọng như học tập, hoạt động kinh tế - văn hóa - xã hội và giao tiếp. Cụ thể, trong học tập, sinh viên thường thể hiện sự tự tin và khả năng tự đánh giá cao về năng lực học tập của mình, bao gồm cả khả năng tiếp thu kiến thức và kỹ năng giải quyết vấn đề. Tuy nhiên, mức độ này có thể khác biệt giữa các nhóm sinh viên, phụ thuộc vào ngành học, năm học và kinh nghiệm cá nhân. Bảng 2.5 và 2.6 trong tài liệu gốc cung cấp dữ liệu chi tiết về mức độ giá trị bản thân tổng quát và biểu hiện nổi bật trong học tập. Những phân tích này giúp nhận diện các điểm mạnh cần phát huy và những khía cạnh cần cải thiện để nâng cao giá trị bản thân sinh viên một cách bền vững.

3.2. Giá trị Bản thân Tạm thời và các Lĩnh vực Biểu hiện cụ thể

Bên cạnh giá trị bản thân tổng quát, giá trị bản thân tạm thời của sinh viên Đại học Sư phạm TP.HCM cũng được nghiên cứu sâu. Giá trị bản thân tạm thời phản ánh cảm nhận và đánh giá của sinh viên về bản thân trong những tình huống, sự kiện cụ thể và mang tính nhất thời. Chẳng hạn, một sinh viên có thể cảm thấy rất tự tin và có giá trị khi đạt điểm cao trong một kỳ thi, nhưng lại cảm thấy nghi ngờ về khả năng của mình khi đối mặt với một nhiệm vụ mới mẻ, khó khăn. Khóa luận đã phân tích các biểu hiện giá trị bản thân tạm thời trong học tập, hoạt động kinh tế - văn hóa - xã hội và giao tiếp. Bảng 2.12 và 2.13 minh họa mức độ giá trị bản thân tạm thời và các biểu hiện nổi bật trong học tập. Sự biến động của giá trị bản thân tạm thời cho thấy sinh viên cần được trang bị các kỹ năng sống để duy trì sự tự tin và khả năng phục hồi sau những trải nghiệm tiêu cực, góp phần vào việc củng cố thực trạng giá trị bản thân một cách ổn định hơn.

IV. Hướng dẫn Nâng cao Giá trị Bản thân Sinh viên Sư phạm TP

Việc nâng cao giá trị bản thân cho sinh viên ngành sư phạm là một mục tiêu chiến lược, đảm bảo thế hệ nhà giáo tương lai không chỉ vững chuyên môn mà còn tự tin, vững vàng về tâm lý. Hướng dẫn nâng cao Giá trị Bản thân Sinh viên Sư phạm TP.HCM hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp từ nhiều phía: nhà trường, giảng viên và bản thân sinh viên. Dựa trên những phân tích về thực trạng, các giải pháp cần được xây dựng một cách khoa học và thực tiễn, nhằm củng cố nhận thức về bản thân và khả năng đối phó với thách thức. Khi sinh viên có một giá trị bản thân vững chắc, họ sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng sống và phát triển nghề nghiệp, từ đó đóng góp tích cực vào sự nghiệp giáo dục. Các phương pháp này sẽ giúp sinh viên Đại học Sư phạm TP.HCM tự tin bước vào nghề.

4.1. Mối quan hệ giữa Giá trị Bản thân Tổng quát và Giá trị Tạm thời

Hiểu rõ mối quan hệ giữa giá trị bản thân tổng quát và giá trị bản thân tạm thời là chìa khóa để sinh viên Sư phạm TP.HCM tự quản lý cảm xúc và nhận thức về bản thân. Lòng tự trọng tổng quát là nền tảng ổn định, phản ánh cách cá nhân thường xuyên cảm nhận về mình (trait-esteem). Ngược lại, giá trị bản thân tạm thời (state-esteem) lại biến động theo từng sự kiện, tình huống cụ thể, như khi sinh viên đối mặt với thành công hay thất bại trong học tập hay giao tiếp. Kernis (2006) đã phân tích sự khác biệt này, nhấn mạnh rằng lòng tự trọng tổng quát vẫn tồn tại trong khi các cảm nhận về giá trị bản thân chỉ mang tính tạm thời. Kiểm định tương quan Pearson trong khóa luận cũng chỉ ra mối liên hệ giữa hai loại giá trị này. Việc nhận biết và chấp nhận sự biến động của giá trị bản thân tạm thời giúp sinh viên tránh được những cú sốc tâm lý, đồng thời củng cố tự đánh giá bản thân sinh viên theo hướng tích cực, xây dựng một giá trị bản thân vững chắc hơn.

4.2. Các Kiến nghị nhằm Phát triển Kỹ Năng Sống và Giá trị Bản thân

Để nâng cao giá trị bản thân cho sinh viên ngành sư phạm, cần có các kiến nghị cụ thể và đồng bộ. Thứ nhất, nhà trường và giảng viên tại Đại học Sư phạm TP.HCM nên tăng cường các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, và dự án cộng đồng để sinh viên có cơ hội trải nghiệm, thể hiện năng lực và nhận được sự công nhận. Điều này trực tiếp củng cố giá trị bản thân sinh viên thông qua các hoạt động thực tiễn. Thứ hai, tích hợp giáo dục kỹ năng sống sinh viên vào chương trình học, bao gồm kỹ năng giải quyết vấn đề, giao tiếp, quản lý cảm xúc và khả năng phục hồi. Các kỹ năng sống này là yếu tố then chốt giúp sinh viên tự tin và ứng phó hiệu quả với các thách thức. Thứ ba, khuyến khích sinh viên thực hành tự đánh giá bản thân, đặt mục tiêu cá nhân và phản tư về quá trình học tập, rèn luyện. Cuối cùng, tăng cường tư vấn tâm lý, hỗ trợ sinh viên vượt qua khó khăn, củng cố lòng tự trọng sinh viên bền vững.

V. Định hướng Tương lai cho Giá trị Bản thân Sinh viên Sư phạm TP

Để đảm bảo sự phát triển toàn diện và bền vững cho thế hệ giáo viên tương lai, việc định hướng tương lai cho Giá trị Bản thân Sinh viên Sư phạm TP.HCM là điều cốt yếu. Một giá trị bản thân vững vàng không chỉ là yếu tố cá nhân mà còn là tài sản quý giá cho sự nghiệp giáo dục. Các nghiên cứu, đặc biệt là các khóa luận như tài liệu tham khảo, đã đặt nền móng cho việc hiểu rõ thực trạng giá trị bản thân và những thách thức mà sinh viên phải đối mặt. Từ đó, cần có những chiến lược dài hạn, liên tục được cập nhật và điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh xã hội và yêu cầu của nghề giáo. Sự đầu tư vào việc củng cố giá trị bản thân sinh viên hôm nay chính là đầu tư vào chất lượng giáo dục và tương lai của đất nước ngày mai.

5.1. Tầm nhìn về sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp của sinh viên

Tầm nhìn về sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp của sinh viên Đại học Sư phạm TP.HCM gắn liền mật thiết với việc củng cố giá trị bản thân. Một sinh viên sư phạm có giá trị bản thân cao sẽ có khả năng tự nhận thức sâu sắc về vai trò, trách nhiệm của mình trong nghề giáo, từ đó chủ động hơn trong việc học tập, rèn luyện các phẩm chất và năng lực cần thiết. Sự tự tin vào giá trị bản thân giúp sinh viên đối mặt với áp lực nghề nghiệp, thích ứng với môi trường làm việc thay đổi và không ngừng học hỏi để nâng cao chuyên môn. Đây là nền tảng để họ trở thành những nhà giáo mẫu mực, có khả năng truyền cảm hứng và định hướng cho học sinh. Việc khuyến khích nhu cầu tự thể hiện sinh viên và phát triển kỹ năng sống sẽ mở ra những cơ hội mới, giúp họ không chỉ thành công trong sự nghiệp mà còn có một cuộc sống viên mãn, đóng góp tích cực cho xã hội.

5.2. Vai trò của Nhà trường và Xã hội trong việc bồi đắp giá trị bản thân

Vai trò của Nhà trường và Xã hội trong việc bồi đắp giá trị bản thân sinh viên là vô cùng quan trọng. Đại học Sư phạm TP.HCM cần tiếp tục đầu tư vào các chương trình hỗ trợ tâm lý, phát triển kỹ năng mềm và tạo môi trường học tập khuyến khích sự sáng tạo, tự chủ. Giảng viên đóng vai trò là người định hướng, truyền cảm hứng và là tấm gương về giá trị bản thân vững vàng. Xã hội cần có cái nhìn tích cực và sự tôn trọng đối với nghề giáo, tạo động lực để sinh viên Sư phạm TP.HCM tự hào về lựa chọn của mình. Các chính sách khuyến khích, khen thưởng kịp thời sẽ củng cố niềm tin và lòng tự trọng sinh viên. Sự hợp tác chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng sẽ tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ, nơi mỗi sinh viên đều được trân trọng, được trao cơ hội để phát huy tối đa tiềm năng, từ đó xây dựng một giá trị bản thân mạnh mẽ và có ý nghĩa lâu dài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ GIÁ TRỊ BẢN THÂN CỦA SINH VIÊN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về giá trị bản thân của sinh viên 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu ở nước ngoài 1. Nghiên cứu về giá trị bản thân nói chung Khái niệm về cái tôi và những khía cạnh của nó đã được các nhà tâm lí học quan tâm từ rất sớm.

William James là người đặt nền móng đầu tiên cho việc phân biệt những tiêu chí quan trọng mà cá nhân dựa vào để xác định giá trị bản thân với tác phẩm “Những nguyên lí của tâm lí học” (The principles of psychology). Từ đó, giá trị bản thân tiếp tục được các nhà tâm lí học trên thế giới nghiên cứu như là một thành tố của lòng tự trọng. Năm 1999, Shirley McGuire và cộng sự trong “Năng lực nhận thức và giá trị bản thân trong giai đoạn thanh thiếu niên: Một nghiên cứu theo chiều dọc về hành vi di truyền” (Perceived competence and self-worth during adolescence: A longitudinal behavioral genetic study) đã tiến hành nghiên cứu theo chiều dọc về khái niệm cái tôi ở lứa tuổi vị thành niên. Nghiên cứu được thực hiện trên 248 cặp anh, chị em trong 3 năm nhằm xác định mối quan hệ giữa yếu tố di truyền và môi trường với nhận thức của trẻ em về năng lực và giá trị bản thân.

Nghiên cứu đã cho thấy sự tác động của yếu tố môi trường cùng chia sẻ không đáng kể, trong khi yếu tố di truyền có tác động đến trình độ học vấn, thành tích thể thao, hình dáng cơ thể và giá trị bản thân (McGuire và cộng sự, 1999). Năm 2002, Jennifer Crocker cùng cộng sự trong nghiên cứu “Những sự quan hệ của các lĩnh vực xác định giá trị bản thân với sự tự điều chỉnh bản thân và những tổn thương tâm lí” (Contingencies of self-worth implications for self-regulation and psychological vulnerability) và nghiên cứu “Những lĩnh vực xác định giá trị bản thân” (Contingencies of self-worth) năm 2005 đã khẳng định sự thành công hay thất bại đối với những lĩnh vực xác định giá trị bản thân dẫn tới sự gia tăng hoặc giảm đi lòng tự trọng. Những lĩnh vực này đóng vai trò quan trọng trong việc tự điều chỉnh của cá nhân. Trong các lĩnh vực này, con người theo đuổi 5 lòng tự trọng bằng cách cố gắng xác nhận khả năng và chất lượng của họ.

Những lĩnh vực bên ngoài của giá trị bản thân không phải là nguồn động lực hiệu quả, mặc dù sự thúc đẩy lòng tự trọng tốt có thể kích thích sự thành công mãi mãi để tránh đi cảm giác thất bại hoặc là vô giá trị. Sự theo đuổi lòng tự trọng phải trả giá bằng con đường học tập, những mối quan hệ, sức khỏe tinh thần và thể chất. Tác giả đề xuất việc ngừng theo đuổi mù quáng những giá trị được xác định bởi lĩnh vực bên ngoài và phát triển “lòng tự trọng chân chính”, sự tự chủ và những hành động có hiệu quả trong hoàn cảnh xác thực (Crocker, 2002; Crocker & Knight, 2005). Tiếp tục theo đuổi nghiên cứu về giá trị bản thân, Jennifer Crocker cùng cộng sự đã thực hiện đề tài “Những lĩnh vực xác định giá trị bản thân của sinh viên Đại học: Lí thuyết và cách đo lường” (Contingencies of self-worth in college students: Theory and measurement) nhằm đánh giá 7 lĩnh vực mà sinh viên dựa vào để xác định giá trị bản thân bao gồm: năng lực học tập, ngoại hình, sự công nhận từ người khác, sự cạnh tranh, sự hỗ trợ từ gia đình, niềm tin tôn giáo và phẩm chất đạo đức.

Nghiên cứu được thực hiện trên 1418 sinh viên và mô hình 7 yếu tố này đã được chứng nhận phù hợp hơn so với các mô hình trước. Các tác giả đã nhận định rằng, những lĩnh vực mà cá nhân dựa vào để xác định giá trị bản thân quan trọng hơn việc giá trị bản thân của họ dựa vào yếu tố bên ngoài hay bên trong, bởi những lĩnh vực này là riêng biệt. Thang đo được sử dụng có sự liên kết, độ tin cậy cao, phân biệt rõ ràng so với các thang đo khác về nhân cách và có một cấu trúc bao gồm các mảng liên tục từ lĩnh vực bên ngoài đến nguồn lực bên trong (Crocker, Luhtanen, Cooper, & Bouvrette, 2003). Bên cạnh các lĩnh vực được sử dụng để xác định giá trị bản thân của cá nhân trong thang đo CSW ở trên, hai nghiên cứu “Những người quan trọng và những lĩnh vực xác định giá trị bản thân: Hiệu lực và những hệ quả của việc sử dụng mối quan hệ đặc biệt để xác định giá trị bản thân” (Significant others and contingencies of self-worth: Activation and consequences of relationship-specific contingencies of self-worth) và “Những phản ứng không thích hợp với việc đổ vỡ 6 mối quan hệ: Vai trò của lĩnh vực mối quan hệ trong giá trị bản thân” (Maladaptive responses to relationship dissolution: The role of relationship contingent self-worth) khảo sát giá trị bản thân dựa trên những mối quan hệ đặc biệt.

Nghiên cứu đã đưa đến kết luận về việc khi khởi động sự biểu hiện tinh thần ở những người quan trọng mà cá nhân muốn gần gũi, cá nhân sẽ đánh giá lòng tự trọng của họ ở những lĩnh vực mà người quan trọng muốn cá nhân đó nổi trội. Điều này được thể hiện qua việc cá nhân tự nhận xét về giá trị của bản thân, việc nhận được phản hồi trước một kết quả liên quan đến một tình huống cụ thể về mối quan hệ cũng như việc cảm nhận về việc giá trị bản thân bị giảm đi sau khi suy nghĩ về thất bại. Việc xác định giá trị bản thân có thể phụ thuộc vào tình huống xã hội và sự thể hiện trong mối quan hệ đặc biệt có thể ảnh hưởng đến nhận thức của họ về mối quan hệ (Horberg & Chen, 2010). Việc xác định giá trị của bản thân dựa vào tình trạng mối quan hệ tình cảm có thể trở thành yếu tố gây tổn thương và làm trầm trọng thêm những phản ứng tình cảm khi mối liên hệ bị phá vỡ.

Những cá nhân đặt mối quan hệ lên hàng đầu sẽ bị căng thẳng tinh thần nhiều hơn như ám ảnh về người yêu cũ, nguy cơ tổn thương đến bản thân và có những cách thức giải quyết không phù hợp (Park, Sanchez, & Brynildsen, 2011). Nghiên cứu giá trị bản thân trong các mối quan hệ Đề tài về giá trị bản thân của cá nhân và những tác động qua lại với yếu tố môi trường sinh sống đã được nghiên cứu trên nhiều đối tượng khác nhau. Gia đình Trong mối quan hệ với gia đình, giá trị bản thân được tìm hiểu qua những nghiên cứu như “Những mối quan hệ khác biệt của sự hỗ trợ và kiểm soát từ cha và mẹ đến năng lực xã hội, giá trị bản thân và tính cảm thông của thanh thiếu niên” (The differential relations of maternal and paternal support and control to adolescent social competence, self-worth, and sympathy) của tác giả Deborah J. Laible và Gustavo Carlo, “Những mối liên hệ lẫn nhau giữa các kiểu phong cách cha mẹ, nhận thức về sự thiên vị và giá trị bản thân: Một nghiên cứu 3 mặt theo chiều dọc” (Reciprocal links among differential parenting, perceived partiality, 7 and self-worth: A three-wave longitudinal study) của Barbara Shebloski và cộng sự, “Phong cách cha mẹ và sự trì hoãn: khác biệt giới trong mối quan hệ giữa sự trì hoãn, phong cách cha mẹ và giá trị bản thân của thiếu niên” (Parenting and procrastination: gender differences in the relations between procrastination, parenting style and self-worth in early adolescence) của Timothy A.

Pychyl và cộng sự. Qua những nghiên cứu, có thể thấy được ảnh hưởng khác nhau của giá trị bản thân kết hợp với các đặc điểm nhân cách đến các yếu tố như sự hỗ trợ, phong cách làm cha mẹ hay sự bất công trong cách cư xử với con cái. Đặc biệt, ở giai đoạn lứa tuổi vị thành niên, ảnh hưởng từ gia đình đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển đặc điểm nhân cách cá nhân. Lòng tự trọng được xem như một yếu tố dự báo chất lượng của mối quan hệ với cha mẹ của trẻ vị thành niên.

Phong cách của cha mẹ có ảnh hưởng nhất định đến sự phát triển của con cái, đặc biệt ở nữ giới (Pychyl, Coplan, & Reid, 2002). Mặc dù có vai trò khác nhau, sự ảnh hưởng này còn phụ thuộc vào nhận thức của con cái về sự hỗ trợ của cha mẹ. Nhìn chung, thanh thiếu niên quan tâm nhiều hơn đến sự hỗ trợ và kiểm soát của người mẹ. Sự hỗ trợ được đánh giá có liên quan đến sự thông cảm và giá trị bản thân mức độ cao, ngược lại sự kiểm soát quá chặt chẽ lại liên quan đến giá trị bản thân và sự nhận thức về năng lực xã hội thấp (Laible & Carlo, 2004).

Ngoài ra, thứ tự con cái trong gia đình và cách đứa trẻ nhận thức về sự khác biệt trong cách đối xử của cha mẹ có tương quan với giá trị bản thân trẻ. Những trẻ là con đầu thể hiện giá trị bản thân mạnh mẽ, khác biệt so với những người em. Trong khi đó, những cá nhân nhận thức được sự thiên vị của cha mẹ đối với anh chị của mình sẽ ảnh hưởng đến tự đánh giá bản thân, dẫn đến sự sụt giảm mức độ giá trị bản thân. Tuy nhiên, theo thời gian, cá nhân sẽ tìm ra cách tự đánh giá bản thân dựa trên những mối quan hệ chủ động khác ngoài gia đình (Shebloski, Conger, & Widaman, 2005).

Nhà trường Không chỉ đóng vai trò quan trọng trong môi trường gia đình, giá trị bản thân còn ảnh hưởng đến hoạt động và giao tiếp của cá nhân trong bối cảnh học đường. Các nghiên cứu từ năm 1997 đến 2010 không chỉ giới hạn tại các nước phương Tây mà còn được thực hiện tại một nước Châu Á như Trung Quốc đã giúp cho việc so sánh các quan điểm về giá trị bản thân và ảnh hưởng của nó được thuận tiện hơn. Nghiên cứu “Ngữ dụng học tâm lí ở trẻ vị thành niên: sự hiểu biết xã hội, giá trị bản thân và hành vi tại trường học” (Psychological pragmatics in preadolescents: Sociomoral understanding, self-worth, and school behavior) thực hiện trên 239 thiếu niên của Sandra Leanne Bosacki đã chỉ ra sự liên hệ giữa những chiều kích đa dạng của cái tôi với sự đánh giá của giáo viên về năng lực học tập, tính hiếu chiến cá nhân trong nhóm bạn, những hành vi phù hợp với yêu cầu xã hội và năng lực ngôn ngữ (Bosacki, 2003).