Luận văn thạc sĩ về tiếp cận vốn kinh tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Tĩnh

Khám phá luận văn thạc sĩ về tiếp cận vốn kinh tế của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Tĩnh, phân tích thách thức và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Trần Xuân Giáp
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Văn Tùng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Tiếp cận vốn kinh tế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Tĩnh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
• 0.2.1. Mục đích nghiên cứu
• 0.2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu
• 0.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 0.3.2. Khách thể nghiên cứu
• 0.3.3. Phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu
• 0.4.1. Ý nghĩa lý luận
• 0.4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5.1. Phương pháp phân tích tài liệu
• 0.5.2. Phương pháp phỏng vấn
• 0.6. Câu hỏi nghiên cứu, khung lý thuyết và giả thuyết nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Tổng quan tình hình địa phương
• 1.1.1. Về tự nhiên
• 1.1.2. Đặc điểm khí hậu
• 1.1.3. Tài nguyên biển
• 1.1.4. Về kinh tế
• 1.1.4.1. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
• 1.1.4.2. Giá trị sản xuất nông – lâm - ngư nghiệp
• 1.1.5. Về chính sách của tỉnh Hà Tĩnh về tiếp cận nguồn vốn
• 1.1.5.1. Nguồn vốn xóa đói giảm nghèo và giải quyết việc làm
• 1.1.5.2. Nguồn vốn từ chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh
• 1.2. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TẦM QUAN TRỌNG CỦA VỐN KINH TẾ ĐẾN HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ KINH DOANH CỦA DNNVV TẠI HÀ TĨNH
• 2.1. Tầm quan trọng của vốn kinh tế trong phát triển DNNVV ở Hà Tĩnh
• 2.2. Tổng quan về thực trạng vốn kinh tế của DNNVV Việt Nam
• 2.3. Vai trò của các DNNVV trong thời kỳ đổi mới
• 2.4. Vai trò vốn kinh tế trong quá trình phát triển DNNVV tại Hà Tĩnh
• 2.4.1. Vai trò vốn tài chính
• 2.4.2. Vai trò của vốn Kỹ thuật - Công nghệ
• 2.4.3. Vai trò vốn lao động trong DNNVV tại Hà Tĩnh
• 2.4.4. Vai trò của vốn cơ sở hạ tầng
• 3. CHƯƠNG 3: TIẾP CẬN VỐN KINH TẾ PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN DNNVV Ở TỈNH HÀ TĨNH
• 3.1. Tiếp cận nguồn vốn tài chính của DNNVV tại Hà Tĩnh
• 3.2. Tiếp cận vốn KT – CN
• 3.3. Tiếp cận vốn LĐ
• 3.4. Tiếp cận vốn cơ sở hạ tầng
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 0.7. Kết luận
• 0.8. Kiến nghị
• PHỤ LỤC 1: TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 2: CÂU HỎI PHỎNG VẤN

Tóm tắt

I. Tầm quan trọng của vốn kinh tế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hà Tĩnh

Vốn kinh tế đóng vai trò thiết yếu trong sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại Hà Tĩnh. Các DNNVV không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế mà còn là nguồn tạo việc làm quan trọng. Theo thống kê, DNNVV chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp tại tỉnh, đóng góp khoảng 37% GDP. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn vẫn là một thách thức lớn. Nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc huy động vốn vay từ ngân hàng do thiếu tài sản đảm bảo và thông tin minh bạch. Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp phải tìm kiếm các nguồn vốn khác như đầu tư tư nhân hoặc hỗ trợ tài chính từ các tổ chức phi chính phủ. Việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn không chỉ giúp DNNVV phát triển mà còn góp phần vào sự ổn định và phát triển kinh tế của tỉnh.

1.1. Thực trạng tiếp cận vốn của DNNVV tại Hà Tĩnh

Thực trạng tiếp cận vốn của DNNVV tại Hà Tĩnh cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc huy động vốn. Theo khảo sát, chỉ khoảng 30% DNNVV có thể tiếp cận vốn vay từ ngân hàng. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thông tin về các chương trình hỗ trợ vốn và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp chưa thực sự hiệu quả. Hơn nữa, nhiều DNNVV không có đủ hồ sơ tài chính minh bạch để thuyết phục các tổ chức tín dụng. Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp phải phụ thuộc vào vốn tự có hoặc vốn vay từ bạn bè, người thân, làm hạn chế khả năng mở rộng sản xuất và kinh doanh.

II. Các nguồn vốn và hình thức tiếp cận cho DNNVV

Các nguồn vốn cho DNNVV tại Hà Tĩnh rất đa dạng, bao gồm vốn ngân hàng, vốn đầu tư tư nhân, và vốn từ các chương trình hỗ trợ của nhà nước. Vốn ngân hàng là nguồn chính, nhưng nhiều DNNVV vẫn chưa tận dụng được. Các hình thức tiếp cận vốn như vay ngân hàng, huy động vốn từ cộng đồng, và hỗ trợ từ các tổ chức phi chính phủ đang ngày càng trở nên phổ biến. Tuy nhiên, việc thiếu thông tin và kỹ năng quản lý tài chính là rào cản lớn. Các doanh nghiệp cần được đào tạo về quản lý tài chính và kế hoạch kinh doanh để có thể tiếp cận vốn một cách hiệu quả hơn. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ chính quyền địa phương cũng cần được cải thiện để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV.

2.1. Vai trò của chính sách hỗ trợ trong việc tiếp cận vốn

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ chính quyền địa phương có vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận vốn. Các chương trình như hỗ trợ lãi suất, đào tạo kỹ năng quản lý, và cung cấp thông tin thị trường cần được triển khai mạnh mẽ hơn. Nhiều DNNVV chưa biết đến các chương trình này, dẫn đến việc không tận dụng được các cơ hội. Việc nâng cao nhận thức và cung cấp thông tin đầy đủ về các chính sách hỗ trợ sẽ giúp DNNVV có thể tiếp cận vốn dễ dàng hơn, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

III. Đề xuất giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV

Để nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV tại Hà Tĩnh, cần có một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường đào tạo cho các doanh nghiệp về quản lý tài chính và kế hoạch kinh doanh. Thứ hai, chính quyền địa phương cần cải thiện các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là trong việc cung cấp thông tin và tư vấn. Thứ ba, cần xây dựng các quỹ hỗ trợ vốn cho DNNVV, giúp họ có thêm nguồn lực để phát triển. Cuối cùng, việc kết nối giữa DNNVV và các tổ chức tài chính cần được thúc đẩy để tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc huy động vốn.

3.1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức

Việc tăng cường đào tạo cho DNNVV về quản lý tài chính và kế hoạch kinh doanh là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo nên được tổ chức thường xuyên và có sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính. Điều này không chỉ giúp DNNVV nâng cao kỹ năng mà còn tạo ra sự tự tin trong việc tiếp cận vốn. Hơn nữa, việc nâng cao nhận thức về các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cũng rất quan trọng. Các doanh nghiệp cần được thông tin đầy đủ về các chương trình hỗ trợ để có thể tận dụng tối đa các cơ hội có sẵn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam phát triển nhanh chóng, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm. Tại Hà Tĩnh, DNNVV chiếm tới 98,26% tổng số doanh nghiệp nhưng quy mô vốn chỉ chiếm 58% tổng vốn điều lệ, cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa số lượng và quy mô vốn. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005-2009, thời điểm các DNNVV phát triển nhanh về số lượng nhưng cũng chịu ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu. Mục tiêu chính của luận văn là phân tích vai trò của vốn kinh tế trong sự phát triển của các DNNVV tại Hà Tĩnh, bao gồm vốn tài chính, vốn kỹ thuật - công nghệ, vốn lao động và cơ sở hạ tầng. Nghiên cứu nhằm cung cấp cái nhìn khách quan về thực trạng tiếp cận vốn, từ đó đề xuất các giải pháp hỗ trợ phát triển bền vững. Ý nghĩa của đề tài không chỉ nằm ở việc bổ sung kiến thức xã hội học kinh tế mà còn góp phần định hướng chính sách phát triển kinh tế địa phương, thúc đẩy tăng trưởng và giải quyết các vấn đề xã hội như việc làm và giảm nghèo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết xã hội học hiện đại để phân tích vai trò vốn kinh tế trong phát triển DNNVV. Trước hết, lý thuyết vai trò xã hội được sử dụng để hiểu các hành vi và trách nhiệm của chủ doanh nghiệp trong việc huy động và sử dụng vốn. Theo đó, vai trò xã hội là tập hợp các quyền và nghĩa vụ gắn liền với vị trí xã hội của cá nhân, ảnh hưởng đến cách thức tiếp cận và quản lý vốn.

Tiếp theo, lý thuyết cấu trúc - chức năng của Talcott Parsons và Robert K. Merton được vận dụng để phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và chức năng của vốn trong doanh nghiệp. Lý thuyết này giúp giải thích cách các hình thức tiếp cận vốn tạo nên cơ cấu vốn kinh tế và ảnh hưởng đến sự thích ứng, hội nhập và phát triển của DNNVV. Merton cũng chỉ ra hiện tượng "bất ổn chức năng" trong các quy định tiếp cận vốn, dẫn đến việc doanh nghiệp sử dụng các biện pháp phi chính thức để đạt được mục tiêu vốn.

Ngoài ra, lý thuyết về vốn của Pierre Bourdieu được sử dụng để phân biệt các loại vốn kinh tế, văn hóa, xã hội và biểu trưng. Trong đó, vốn kinh tế được định nghĩa là tổng thể tài sản vật chất và tiền tệ có thể quy đổi, bao gồm vốn tài chính, kỹ thuật - công nghệ, lao động và cơ sở hạ tầng. Lý thuyết này giúp phân tích sự tích lũy và thừa kế vốn trong các DNNVV, đặc biệt là vốn thừa kế trong doanh nghiệp gia đình.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính. Dữ liệu định lượng được thu thập từ cuộc điều tra khảo sát toàn diện 772 DNNVV tại Hà Tĩnh, do Cục Phát triển DNNVV phối hợp với Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) thực hiện. Cuộc khảo sát cung cấp thông tin về cơ cấu doanh nghiệp, nguồn nhân lực, trình độ kỹ thuật công nghệ và các khó khăn trong tiếp cận vốn.

Phương pháp định tính được thực hiện qua phỏng vấn sâu 30 chủ doanh nghiệp thuộc các ngành công nghiệp, xây dựng, thương mại và dịch vụ, nhằm làm rõ các hành vi, thái độ và chiến lược tiếp cận vốn. Mẫu phỏng vấn được chọn theo tiêu chí đa dạng về ngành nghề và hình thức sở hữu để đảm bảo tính đại diện.

Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, phân tích tương quan và so sánh tỷ lệ nhằm đánh giá mối quan hệ giữa vốn kinh tế và hiệu quả sản xuất kinh doanh. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005-2009, phù hợp với sự phát triển nhanh của DNNVV và tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng vốn tài chính của DNNVV tại Hà Tĩnh: DNNVV chiếm 98,26% tổng số doanh nghiệp nhưng chỉ chiếm 58% tổng vốn điều lệ, trong khi doanh nghiệp lớn chiếm 1,74% số lượng nhưng chiếm 41% vốn. Khoảng 66,95% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tiếp cận vốn tài chính, trở thành rào cản lớn nhất cho phát triển.

2. Vai trò vốn kỹ thuật - công nghệ: 88% doanh nghiệp công nghiệp có trình độ công nghệ trung bình và lạc hậu, chỉ 12% có công nghệ tiên tiến, phần lớn thuộc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tại Hà Tĩnh, chỉ 4,4% DNNVV có công nghệ tiên tiến, 80,4% có công nghệ trung bình hoặc lạc hậu. Mức độ đầu tư công nghệ chưa tương xứng với yêu cầu phát triển, ảnh hưởng đến năng suất và khả năng cạnh tranh.

3. Vốn lao động và cơ sở hạ tầng: Vốn lao động được xem là yếu tố tiên quyết cho sự tồn tại và phát triển doanh nghiệp. Tuy nhiên, trình độ lao động tại Hà Tĩnh còn thấp, thiếu kỹ năng phù hợp với công nghệ hiện đại. Cơ sở hạ tầng còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng và thu hút đầu tư.

4. Hiệu quả sử dụng vốn và rủi ro đầu tư: Mối tương quan giữa trình độ công nghệ và kết quả sản xuất kinh doanh không rõ ràng, với tỷ lệ doanh nghiệp lãi và lỗ gần tương đương giữa các nhóm công nghệ tiên tiến và lạc hậu. Nguyên nhân bao gồm trình độ lao động không phù hợp, thị trường hạn chế và chi phí đầu vào cao. Các doanh nghiệp cũng đối mặt với rủi ro khi đầu tư công nghệ mới do thị trường chưa chín muồi và chi phí lớn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy vốn kinh tế, đặc biệt là vốn tài chính và kỹ thuật - công nghệ, đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của DNNVV tại Hà Tĩnh. Tuy nhiên, sự phân hóa về quy mô vốn và trình độ công nghệ tạo ra những thách thức lớn. Việc thiếu vốn tài chính khiến nhiều doanh nghiệp không thể mở rộng sản xuất hoặc đầu tư đổi mới công nghệ, dẫn đến năng lực cạnh tranh thấp.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tình trạng vốn công nghệ lạc hậu và khó khăn tiếp cận vốn tài chính là vấn đề phổ biến ở các nền kinh tế đang phát triển. Tuy nhiên, Hà Tĩnh còn chịu ảnh hưởng bởi cơ sở hạ tầng yếu kém và trình độ lao động hạn chế, làm gia tăng khó khăn cho DNNVV.

Việc áp dụng lý thuyết cấu trúc - chức năng giúp giải thích các hình thức tiếp cận vốn đa dạng, từ chính thức đến phi chính thức, phản ánh sự thích ứng của doanh nghiệp với môi trường kinh tế - xã hội. Lý thuyết vốn của Bourdieu cũng nhấn mạnh vai trò của vốn thừa kế và mạng lưới xã hội trong việc tiếp cận nguồn lực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố quy mô vốn, tỷ lệ doanh nghiệp theo trình độ công nghệ và bảng so sánh các khó khăn gặp phải, giúp minh họa rõ nét các thách thức và cơ hội của DNNVV tại Hà Tĩnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ tài chính cho DNNVV: Nhà nước và các ngân hàng cần thiết kế các gói tín dụng ưu đãi, giảm lãi suất và đơn giản hóa thủ tục vay vốn nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV. Mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận vốn tài chính lên trên 80% trong vòng 3 năm.

2. Đẩy mạnh chuyển giao và ứng dụng công nghệ: Xây dựng các chương trình hỗ trợ đào tạo, chuyển giao công nghệ phù hợp với trình độ lao động địa phương, đồng thời khuyến khích đầu tư vào công nghệ tiên tiến. Mục tiêu nâng tỷ lệ DNNVV sử dụng công nghệ tiên tiến lên ít nhất 20% trong 5 năm tới.

3. Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Tăng cường đào tạo kỹ năng nghề, nâng cao trình độ quản lý và kỹ thuật cho lao động DNNVV, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp và dịch vụ. Hợp tác với các trường đại học và trung tâm đào tạo để cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghệ mới.

4. Cải thiện cơ sở hạ tầng và môi trường kinh doanh: Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, điện, viễn thông và các khu công nghiệp nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh. Đồng thời, hoàn thiện chính sách hỗ trợ, giảm thiểu thủ tục hành chính và tạo sân chơi bình đẳng cho DNNVV.

Các giải pháp trên cần được phối hợp thực hiện bởi chính quyền địa phương, các tổ chức tài chính, hiệp hội doanh nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp trong vòng 3-5 năm để đạt hiệu quả bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực trạng vốn kinh tế của DNNVV, giúp xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính, công nghệ và nhân lực phù hợp với đặc thù địa phương.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả xã hội học kinh tế: Nghiên cứu áp dụng các lý thuyết xã hội học hiện đại để phân tích vai trò vốn kinh tế, góp phần mở rộng kho tàng tri thức về xã hội học kinh tế và phát triển doanh nghiệp.

3. Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa: Thông qua các phân tích và ví dụ thực tế, luận văn giúp chủ doanh nghiệp hiểu rõ hơn về vai trò vốn kinh tế, các khó khăn và cơ hội trong tiếp cận vốn, từ đó xây dựng chiến lược phát triển hiệu quả.

4. Các tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và tài chính: Hiệp hội doanh nghiệp, ngân hàng và các tổ chức phát triển có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình hỗ trợ, đào tạo và tư vấn phù hợp với nhu cầu thực tế của DNNVV tại Hà Tĩnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao vốn tài chính lại quan trọng đối với DNNVV?
   Vốn tài chính là nguồn lực thiết yếu để DNNVV duy trì hoạt động, mở rộng sản xuất và đầu tư đổi mới công nghệ. Thiếu vốn tài chính khiến doanh nghiệp khó cạnh tranh và phát triển bền vững.

2. Vốn kỹ thuật - công nghệ ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả sản xuất?
   Mặc dù vốn công nghệ cao giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, nhưng tại Hà Tĩnh, trình độ lao động chưa phù hợp và thị trường hạn chế khiến hiệu quả đầu tư công nghệ chưa rõ ràng.

3. Làm thế nào để DNNVV cải thiện khả năng tiếp cận vốn?
   Doanh nghiệp cần xây dựng hồ sơ tài chính minh bạch, tăng cường mạng lưới quan hệ xã hội và tận dụng các chính sách hỗ trợ của nhà nước, đồng thời phối hợp với các tổ chức tài chính để tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

4. Vai trò của vốn lao động trong phát triển DNNVV là gì?
   Vốn lao động quyết định năng lực sản xuất và đổi mới của doanh nghiệp. Lao động có kỹ năng và trình độ cao giúp doanh nghiệp vận hành công nghệ hiện đại và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

5. Chính sách nào hỗ trợ DNNVV tại Hà Tĩnh hiệu quả nhất?
   Các chính sách hỗ trợ tín dụng ưu đãi, đào tạo nguồn nhân lực và cải thiện cơ sở hạ tầng được đánh giá là có tác động tích cực nhất, giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

Kết luận

• Vốn kinh tế, bao gồm vốn tài chính, kỹ thuật - công nghệ, lao động và cơ sở hạ tầng, đóng vai trò quyết định trong sự phát triển của DNNVV tại Hà Tĩnh.
• DNNVV chiếm tỷ lệ lớn nhưng quy mô vốn nhỏ, trình độ công nghệ lạc hậu và nguồn nhân lực hạn chế là những thách thức chính.
• Việc tiếp cận vốn tài chính gặp nhiều khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng và đổi mới của doanh nghiệp.
• Cần có các chính sách hỗ trợ đồng bộ về tài chính, công nghệ, đào tạo và cơ sở hạ tầng để thúc đẩy phát triển bền vững.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tăng cường năng lực cạnh tranh của DNNVV trong giai đoạn 3-5 năm tới.

Luận văn kêu gọi các nhà quản lý, doanh nghiệp và tổ chức hỗ trợ cùng phối hợp thực hiện các giải pháp nhằm phát huy tối đa vai trò vốn kinh tế, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh và khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn 1. Tổng quan tình hình địa phương. Về tự nhiên Vị trí địa lý Hà Tĩnh là tỉnh thuộc vùng Duyên hải Bắc Trung Bộ, có toạ độ địa lý từ 17053'50'' đến 18045'40'' vĩ độ Bắc và 105005'50'' đến 106o30'20'' kinh độ Đông,.

Phía Bắc giáp tỉnh Nghệ An, phía Nam giáp Quảng Bình, phía Đông giáp biển Đông, phía Tây giáp với nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào. Hà Tĩnh có thành phố Hà Tĩnh, thị xã Hồng Lĩnh và 10 huyện: Nghi Xuân, Đức Thọ, Hương Sơn, Hương Khê, Vũ Quang, Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh và Lộc Hà(trong đó có 4 huyện miền núi); có 261 xã, phường, thị trấn, 7 12 z huyện, thị dọc Quốc lộ 1A; 3 huyện dọc theo đường Hồ Chí Minh và 4 huyện có tuyến đường sắt Bắc - Nam đi qua. Theo trục Đông - Tây, Hà Tĩnh có Quốc lộ 8, Quốc lộ 12 qua Lào và Thái Lan. Diện tích đất tự nhiên 6.055,6 km2, dân số Hà Tĩnh có 1.554 người (điều tra dân số ngày 01/04/2009), có 127 km đường quốc lộ 1A, 87 km đường Hồ Chí Minh và 70km đường sắt Bắc - Nam chạy dọc theo hướng Bắc Nam, ngoài ra, Hà Tĩnh còn có 137 km bờ biển có nhiều cảng và cửa sông lớn cùng với hệ thống đường giao thông khá tốt, rất thuận lợi cho giao lưu văn hoá phát triển kinh tế - xã hội.

Những đặc điểm được tóm tắt trên đây cho thấy rằng, vị trí địa lí của Hà Tĩnh là khá thuận lợi cho việc phát triển kinh tế - xã hội. Giao thương có thể được tiến hành dễ dàng bằng đường bộ hoặc đường thuỷ. Tuy nhiên, trong nghiên cứu, chúng tôi thấy rằng, doanh nghiệp nói chung và DNVVN nói riêng chưa thực sự phát huy được các lợi thế ấy. Đặc điểm khí hậu Hà Tĩnh nằm trong khu vực có khí hậu nhiệt đới gió mùa với đặc trưng của khí hậu miền Bắc có mùa đông lạnh.

Tuy nhiên, do ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc từ lục địa Trung Quốc tràn về bị suy yếu nên mùa đông đã bớt lạnh hơn và ngắn hơn so với các tỉnh miền Bắc và chia làm hai mùa rõ rệt 1 mùa lạnh và 1 mùa nóng. Nhiệt độ bình quân ở Hà Tĩnh thường cao. Nhiệt độ không khí vào mùa đông chênh lệch thấp hơn mùa hè. Nhiệt độ đất bình quân mùa đông thường từ 18-22oC, ở mùa hè bình quân nhiệt độ đất từ 25,5 – 33oC.

Tuy nhiên nhiệt độ đất thường thay đổi theo loại đất, màu sắc đất, độ che phủ và độ ẩm của đất. Tài nguyên biển Hà Tĩnh có bờ biển dài 137 km với nhiều cửa sông lớn, là những ngư trường lớn để khai thác hải sản. Theo kết quả nghiên cứu, biển Hà Tĩnh có trên 267 loài cá, thuộc 90 họ, trong đó có 60 loài có giá trị kinh tế cao, 20 loài tôm, nhiều loài nhuyễn thể như sò, mực. 13 z Bờ biển Hà Tĩnh có nhiều tiềm năng về khoáng sản như cát quặng và nhiều vị trí có thể xây dựng cảng (hiện đã có 2 cảng vận tải, 2 cảng cá).

Nhiều bãi biển đẹp như Thiên Cầm, Xuân Thành, Thạch Hải, Đèo Con, đã được khai thác phục vụ nghỉ dưỡng và du lịch. Về kinh tế. Kinh tế tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục phát triển, tốc độ tăng trưởng GDP đạt cao hơn so với những năm trước; công tác xúc tiến đầu tư đạt kết quả tốt. Tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 10%, trong đó: khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 16,9%, thương mại - dịch vụ tăng 10,1%; khu vực nông - lâm - ngư nghiệp tăng 3,6%.

Giá trị sản xuất nông – lâm - ngư nghiệp đạt 2.724 tỷ đồng, tăng 7,5% so với năm 2007, trong đó nông nghiệp đạt 2.155 tỷ đồng, tăng 6,88%; lâm nghiệp đạt 221 tỷ đồng, tăng 8,25%; thuỷ sản 348 tỷ đồng, tăng 10,98%. Năm 2005, GDP tính theo giá thực tế ước đạt 5.905 tỷ đồng, bằng 0,72% GDP cả nước. Về chính sách của tỉnh Hà Tĩnh về tiếp cận nguồn vốn. - Nguồn vốn xóa đói giảm nghèo và giải quyết việc làm So với mặt bằng chung của cả nước thì Hà Tĩnh vẫn được xếp vào một trong những tỉnh nghèo cần phải có những phương pháp cụ thể để xúc tiến và làm thay đổi bộ mặt chung của tỉnh.

Vì vậy trong những thời gian qua công tác xóa đói giảm nghèo đạt được thành tựu đáng kể, nhiều biện pháp xóa đói giảm nghèo đã được triển khai và đạt kết quả tốt. Đời sống của người nghèo đã được nâng lên một bước. Cùng với chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo, tỉnh đã vận động và triển khai các dự án ODA, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu lao động và đi xây dựng vùng kinh tế mới. Với những nỗ lực nêu trên, trong 5 năm gần đây đã tạo việc làm cho hơn 142 nghìn người.

Tỷ lệ hộ đói nghèo giảm xuống rõ rệt. Tuy vậy, theo chuẩn nghèo mới được ban hành áp dụng cho giai đoạn 2006-2010, thì tỷ lệ hộ đói nghèo của Hà Tĩnh còn cao: 38,62%, (bình quân toàn vùng Bắc Trung Bộ 14 z năm 2004 là 29,4%). Vì vậy, vấn đề xóa đói giảm nghèo cần được đặc biệt quan tâm trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của tỉnh. - Nguồn vốn từ chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh: Ngày 12/7/2007, Chủ tịch UBND tỉnh ký Quyết định số 30/2007/QĐ-UBND ban hành Quy định một số chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.

Theo đó, UBND tỉnh Hà Tĩnh khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước có dự án đầu tư phát triển sản xuất trên địa bàn tỉnh được hưởng ưu đãi theo quy định của Luật Đầu tư và các văn bản hướng dẫn thực hiện luật. Ngoài các ưu đã được hưởng theo quy định hiện hành của Nhà nước, khi đầu tư vào Hà Tĩnh các doanh nghiệp còn được hưởng các ưu đãi của tỉnh theo quy định của Quyết định này. Ngoài ra để góp phần phát triển kinh tế của tỉnh nhà thì Hà Tĩnh cũng đã có một số chính sách cũng như thu hút nhân tài về tỉnh làm việc. Tổng quan về tình hình nghiên cứu Từ trước đến nay ở Việt Nam đã có rất nhiều cuộc điều tra cũng như các bài viết về các DNNVV, tuy nhiên chưa có đủ các thông tin cần thiết về doanh nghiệp đặc biệt là góc độ Xã hội học.

Như kết quả nghiên cứu do HSBC tại Việt Nam vừa tiến hành, các DNNVV của Việt Nam đang rất lạc quan về tương lai. Cuộc khảo sát mức độ tin tưởng của các DNNVV của HSBC được Công ty Acorn Marketing and Research Consultance tiến hành trên 501 DNNVV của Việt Nam vào quý I năm 2007. Mục tiêu của nghiên cứu là tìm hiểu quan điểm của các DNNVV về triển vọng kinh tế của Việt Nam. Tuy nhiên cuộc nghiên cứu này chỉ mới dừng lại ở mức là khảo sát quan điểm của các doanh nghiệp về triển vọng kinh tế, triển vọng đầu tư và triển vọng thương mại tại Việt Nam.

15 z Hội thảo quốc tế về DNNVV cũng có đề cập rất nhiều yếu tố đang còn bất cập và hạn chế của các doanh nghiệp Việt Nam. Trong bối cảnh hiện nay của quá trình đổi mới và chính sách mở cửa, DNNVV Việt Nam đóng một vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, chiếm 19% lực lượng lao động và 27% tổng doanh thu xuất khẩu. Tuy nhiên, so với chỉ số cạnh tranh phát triển các DNNVV trong khu vực, chỉ số của chúng ta còn rất thấp, các doanh nghiệp ở Việt Nam vẫn còn non trẻ, yếu kém về mặt quản lí và vốn đầu tư và dễ thất bại về mặt cạnh tranh, và chỉ đang ở điểm xuất phát. Các doanh nghiệp hiện nay còn quá chú trọng đến số lượng mà quên đi chất lượng.

Cần tập trung vào chất lượng để tạo ra thương hiệu uy tín trên thế giới. Cần phải học tập các bí quyết và rút ra các bài học từ kinh nghiệm của các DNNVV Nhật Bản là điều thiết thực cho Việt Nam. Tuy nhiên các học giả cũng khuyến cáo rằng tuỳ theo bối cảnh của từng nước, chúng ta phải vận dụng các bài học và kinh nghiệm của các nước vào thực tiễn Việt Nam một cách thích hợp, không nên áp dụng một cách rập khuôn. Ngoài ra, các học giả đề xuất Chính phủ phải có biện pháp cho vay để hỗ trợ các DNNVV, đặc biệt các doanh nghiệp ít vốn hoặc đang lâm vào tình trạng khó khăn về mặt tài chính, không nên chỉ cho các doanh nghiệp lớn và đang phát triển mạnh vay vốn.

Hội thảo “Các chiến lược về quyền Sở hữu trí tuệ dành cho DNNVV Việt Nam” (Diễn ra tại Hà Nội vào ngày 8/10/2009, do Trung ương Hội doanh nhân trẻ (DNT) Việt Nam đã tổ chức) Quyền sở hữu trí tuệ là một yếu tố quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và là công cụ đắc lực phục vụ cho sự phát triển của các doanh nghiệp. Tài sản trí tuệ của doanh nghiệp có vị trí không nhỏ trong các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Khi vấn đề này được chú trọng và khai thác một cách tối ưu sẽ giúp các doanh nghiệp nâng cao vị thế, uy tín và khả năng cạnh tranh. Tại buổi hội thảo, các chuyên gia đã trao đổi, tư vấn và trả lời các câu hỏi cho các doanh nghiệp về các vấn đề liên quan đến thương hiệu, bí quyết thương mại, quyền sở hữu trí tuệ và việc quản lý sở hữu trí tuệ đối với doanh nghiệp.

16 z Các ý kiến trao đổi tại hội thảo đã tập trung vào các vấn đề trọng tâm liên quan đến quyền sử hữu trí tuệ - vấn đề đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong quá trình hình thành một nền kinh tế toàn diện và phát triển bền vững. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam đặc biệt là các DNNVV, các chuyên gia cũng đã trao đổi và đưa ra những lời khuyên hữu ích cho doanh nghiệp khi muốn nghiên cứu, phát triển một loại sản phẩm hoặc dịch vụ mới cũng như việc xây dựng chiến lược bảo vệ quyền sở hữu thương hiệu và nhãn hiệu hàng hóa của doanh nghiệp. Hiện các DNNVV tại Việt Nam đang đối mặt với khó khăn như khó tiếp cận với công nghệ mới, khó tiếp cận nguồn tín dụng để đầu tư vào công nghệ cũng như các công cụ, diễn đàn để trao đổi, chia sẻ cộng nghệ với đối tác.