Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Tiềm Năng Du Lịch Sinh Thái Tại Vườn Quốc Gia Núi Chúa, Tỉnh Ninh Thuận

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp khai thác tiềm năng du lịch sinh thái tại vườn quốc gia núi chúa tỉnh ninh thuận, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Đình Ngọc
• Người hướng dẫn: Đặng Minh Phương
• Trường học: Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Nguyên Môi Trường
• Đề tài: Tiềm Năng Du Lịch Sinh Thái Tại Vườn Quốc Gia Núi Chúa, Ninh Thuận
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• NỘI DUNG TÓM TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu của khóa luận
• 1.4. Cấu trúc của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Giới thiệu tổng quan về tỉnh Ninh Thuận
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 2.1.3. Điều kiện kinh tế xã hội
• 2.2. Giới thiệu Vườn quốc gia Núi Chúa
• 2.2.1. Quá trình hình thành Vườn quốc gia Núi Chúa
• 2.2.2. Điều kiện tự nhiên
• 2.2.3. Tài nguyên thiên nhiên
• 2.2.4. Tình hình kinh tế xã hội
• 2.2.5. Tiềm năng về du lịch sinh thái và những vấn đề hạn chế trong quá trình phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Núi Chúa
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái niệm du lịch
• 3.2. Khái niệm khách du lịch
• 3.3. Khái niệm du lịch sinh thái
• 3.4. Cấu trúc của ngành du lịch sinh thái
• 3.5. Khái niệm bảo tồn đa dạng sinh học
• 3.6. Khái niệm về Đường mòn diễn giải
• 3.7. Khái niệm: Hiện giá ròng (NPV - Net Present Value)
• 3.8. Phương pháp nghiên cứu
• 3.8.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.8.2. Phương pháp quan sát trực quan thực địa
• 3.8.3. Phương pháp xử lý thông tin
• 3.8.4. Phương pháp mô tả
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tổng quát về khách du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Núi Chúa
• 4.1.1. Lượng khách du lịch
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội của khách du lịch
• 4.1.3. Các nhóm du khách, lý do thu hút khách và địa điểm ưa thích của du khách
• 4.1.4. Đánh giá của du khách về cơ sở hạ tầng, chất lượng cảnh quan, môi trường, dịch vụ du lịch và các yếu tố khác
• 4.1.5. Hình thức biết thông tin về Vườn quốc gia Núi Chúa
• 4.1.6. Sự mong đợi và dự định của khách khi quay trở lại Vườn quốc gia Núi Chúa
• 4.2. Định hướng phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Núi Chúa
• 4.2.1. Định hướng các sản phẩm du lịch tại Vườn quốc gia Núi Chúa
• 4.2.2. Tổ chức không gian du lịch
• 4.2.3. Định hướng phát triển thị trường mục tiêu
• 4.2.4. Phân đoạn thị trường
• 4.3. Chính sách quản lý du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Núi Chúa
• 4.3.1. Các hoạt động du lịch sinh thái
• 4.4. Một số giải pháp giúp đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Núi Chúa
• 4.4.1. Giải pháp huy động vốn
• 4.4.2. Giải pháp cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng và vấn đề năng lượng của VQG Núi Chúa
• 4.4.3. Quản lý các hoạt động ngắm động vật hoang dã
• 4.4.4. Quy định trách nhiệm và nhiệm vụ của các cơ quan liên quan đến hoạt động du lịch tại VQG Núi Chúa
• 4.4.5. Giải pháp phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng
• 4.4.6. Chính sách tuyên truyền quảng cáo
• 4.5. Ước tính những hiệu quả kinh tế - xã hội mà các đề xuất chính sách tạo ra
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Đề nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1: Phiếu Phỏng Vấn Du Khách
• Phụ lục 2: Quảng Bá Hình Ảnh Vườn Quốc Gia Núi Chúa

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tiềm Năng Du Lịch Sinh Thái Tại Vườn Quốc Gia Núi Chúa

Vườn Quốc Gia Núi Chúa, nằm ở tỉnh Ninh Thuận, là một trong những khu vực có tiềm năng lớn về du lịch sinh thái tại Việt Nam. Với cảnh quan thiên nhiên đa dạng và phong phú, nơi đây không chỉ thu hút du khách bởi vẻ đẹp hoang sơ mà còn bởi sự phong phú của hệ sinh thái. Ninh Thuận, với khí hậu khô hạn và địa hình đa dạng, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của du lịch bền vững.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Của Vườn Quốc Gia Núi Chúa

Vườn Quốc Gia Núi Chúa có diện tích rộng lớn với nhiều loại hình địa hình khác nhau, từ núi cao đến bãi biển. Điều này tạo ra một môi trường sống phong phú cho nhiều loài động thực vật, góp phần làm tăng giá trị bảo tồn thiên nhiên.

1.2. Lịch Sử Hình Thành Và Phát Triển

Vườn Quốc Gia Núi Chúa được thành lập nhằm bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển du lịch sinh thái. Qua nhiều năm, nơi đây đã trở thành điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích khám phá thiên nhiên.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Tại Núi Chúa

Mặc dù có nhiều tiềm năng, du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Núi Chúa vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu cơ sở hạ tầng, sự phối hợp kém giữa các cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương đã cản trở sự phát triển bền vững của ngành du lịch.

2.1. Thiếu Cơ Sở Hạ Tầng Phục Vụ Du Lịch

Cơ sở hạ tầng chưa phát triển đầy đủ, từ đường giao thông đến các dịch vụ lưu trú, làm giảm sức hấp dẫn của Vườn Quốc Gia Núi Chúa đối với du khách.

2.2. Sự Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Quản Lý

Sự thiếu đồng bộ trong quản lý và phát triển du lịch bền vững giữa các cơ quan nhà nước và cộng đồng địa phương đã dẫn đến những khó khăn trong việc triển khai các dự án du lịch.

III. Phương Pháp Khai Thác Tiềm Năng Du Lịch Sinh Thái Tại Núi Chúa

Để phát triển du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Núi Chúa, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và nâng cao trải nghiệm của du khách. Các giải pháp như phát triển sản phẩm du lịch độc đáo và tăng cường quảng bá là rất cần thiết.

3.1. Phát Triển Sản Phẩm Du Lịch Đặc Trưng

Các sản phẩm du lịch như tour khám phá thiên nhiên, hoạt động ngoài trời và trải nghiệm văn hóa địa phương sẽ thu hút du khách và tạo ra giá trị kinh tế cho cộng đồng.

3.2. Tăng Cường Quảng Bá Và Tiếp Thị

Sử dụng các kênh truyền thông hiện đại để quảng bá hình ảnh của Vườn Quốc Gia Núi Chúa, từ đó thu hút nhiều du khách hơn đến với khu vực này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Du Lịch Sinh Thái

Nghiên cứu về du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Núi Chúa đã chỉ ra rằng việc phát triển du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự gia tăng lượng khách du lịch và sự cải thiện đời sống của người dân địa phương.

4.1. Lợi Ích Kinh Tế Từ Du Lịch

Hoạt động du lịch đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương, đồng thời tăng thu nhập cho các hộ gia đình thông qua các dịch vụ liên quan đến du lịch.

4.2. Bảo Tồn Tài Nguyên Thiên Nhiên

Việc phát triển du lịch bền vững đã giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Du Lịch Sinh Thái Tại Núi Chúa

Tương lai của du lịch sinh thái tại Vườn Quốc Gia Núi Chúa rất hứa hẹn nếu có sự đầu tư và quản lý hợp lý. Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và sự tham gia tích cực của cộng đồng để phát triển bền vững.

5.1. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cho việc phát triển du lịch sinh thái, bao gồm cả việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực.

5.2. Tăng Cường Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Khuyến khích cộng đồng địa phương tham gia vào các hoạt động du lịch sẽ giúp nâng cao hiệu quả và tính bền vững của ngành du lịch tại Vườn Quốc Gia Núi Chúa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động du lịch thế giới và Việt Nam trong những năm đầu thập niên 2000 ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh chóng, đóng vai trò then chốt trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tại Việt Nam, lượng khách du lịch quốc tế tăng từ 250.000 lượt (năm 1990) lên 3,58 triệu lượt (năm 2006), kéo theo doanh thu tăng trưởng từ 13.000 tỷ đồng lên 51.000 tỷ đồng. Trong xu thế đó, du lịch sinh thái (DLST) tại các vườn quốc gia (VQG) và khu bảo tồn thiên nhiên được xác định là phương thức dung hòa giữa phát triển kinh tế bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học, phù hợp với tinh thần của Công ước Đa dạng sinh học (Điều 10).

Vườn quốc gia Núi Chúa (tỉnh Ninh Thuận) sở hữu hệ sinh thái rừng khô hạn ven biển đặc trưng cùng nguồn tài nguyên sinh vật biển phong phú và bản sắc văn hóa của cộng đồng người Chăm, Raglay. Tuy nhiên, đời sống của người dân địa phương trong vùng quy hoạch còn nhiều khó khăn, sản xuất nông nghiệp thuần túy thiếu nước tưới tiêu, tỷ lệ đói nghèo cao (trên 30% tại các xã vùng đệm như Lợi Hải, Công Hải). Tình trạng khai thác tài nguyên rừng quá mức (săn bắt, đốt than, phá rừng làm rẫy) gây sức ép nghiêm trọng lên hệ sinh thái. Hoạt động du lịch sinh thái tại đây còn mang tính tự phát, cơ sở hạ tầng thiếu thốn, chưa có sản phẩm đặc thù và thiếu sự phối hợp liên ngành. Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài khóa luận "Khai Thác Tiềm Năng Du Lịch Sinh Thái Tại Vườn Quốc Gia Núi Chúa, Tỉnh Ninh Thuận" được thực hiện nhằm đề xuất các định hướng khai thác hiệu quả tài nguyên gắn liền với bảo tồn.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài bao gồm 4 nhiệm vụ cụ thể:

1. Phân tích hiện trạng khu bảo tồn về điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội và tính đa dạng sinh học tại VQG Núi Chúa.
2. Phân tích và xây dựng các sản phẩm du lịch sinh thái đã và đang có tại VQG Núi Chúa.
3. Đề xuất các chính sách nhằm khai thác có hiệu quả tiềm năng du lịch sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học tại VQG Núi Chúa.
4. Dự báo những hiệu quả về kinh tế - xã hội mà các chính sách từ bài nghiên cứu tạo ra.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tiềm năng tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên nhân văn, hiện trạng khai thác du lịch sinh thái và các bên liên quan tại VQG Núi Chúa.
• Phạm vi không gian: Địa bàn VQG Núi Chúa và các xã thuộc vùng đệm thuộc huyện Ninh Hải, tỉnh Ninh Thuận.
• Phạm vi thời gian: Số liệu và khảo sát thực địa được thực hiện trong khoảng thời gian từ ngày 15/03/2007 đến ngày 15/06/2007.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm nền tảng phục vụ phân tích kinh tế tài nguyên và du lịch:

• Khái niệm du lịch và khách du lịch: Dẫn dụng định nghĩa của Vương Lôi Đình và Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), kết hợp phân loại theo Pháp lệnh Du lịch Việt Nam (phân định khách quốc tế, khách nội địa, du khách lưu trú trên 24 giờ và khách tham quan trong ngày).
• Khái niệm du lịch sinh thái: Sử dụng định nghĩa của Honey (1999) nhấn mạnh tính trách nhiệm đối với môi trường tự nhiên, quyền lợi cộng đồng bản địa và giáo dục môi trường; kết hợp định nghĩa tại Hội thảo Xây dựng Chiến lược Quốc gia về Phát triển DLST Việt Nam (1999).
• Cấu trúc ngành du lịch sinh thái: Mô hình phân tích mối quan hệ giữa các bên tham gia (stakeholders), bao gồm: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tổng cục Du lịch, Ban Quản lý VQG, các hãng lữ hành, hướng dẫn viên, tổ chức phi chính phủ (NGO), chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư bản địa và du khách.
• Bảo tồn đa dạng sinh học và văn hóa: Tiếp cận lý thuyết bảo tồn gắn với đa dạng văn hóa vùng miền theo Ngô Đức Thịnh (1997), khai thác tri thức bản địa của cộng đồng Chăm và Raglay.
• Đường mòn diễn giải (Interpretive trails): Khái niệm về tuyến đường đi bộ có định hướng phục vụ diễn giải môi trường tự dẫn hoặc có hướng dẫn viên.
• Hiện giá ròng (NPV - Net Present Value): Khung công cụ kinh tế để đánh giá hiệu quả dự án đầu tư du lịch sinh thái dựa trên dòng lợi ích và chi phí chiết khấu: $$NPV = \sum_{i=1}^{n} \frac{B_i - C_i}{(1 + r)^i}$$

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng mô tả:

• Phương pháp thu thập thông tin trực tiếp: Khảo sát thực địa, phỏng vấn sâu cán bộ quản lý (Phòng DLST - GDMT, Phòng Kỹ thuật), kiểm lâm địa phương và phát phiếu điều tra xã hội học trực tiếp đối với $n = 50$ khách du lịch tại VQG Núi Chúa.
• Phương pháp thu thập thông tin gián tiếp: Tổng hợp báo cáo thứ cấp, số liệu thống kê từ Ban Quản lý VQG Núi Chúa, Chi cục Kiểm lâm Ninh Thuận, Niên giám thống kê tỉnh và các đề án quy hoạch liên quan.
• Phương pháp quan sát trực quan thực địa: Ghi nhận thực trạng các điểm tài nguyên, tuyến đường mòn, bãi rạn san hô, suối tự nhiên và ghi nhận hình ảnh tư liệu.
• Phương pháp xử lý thông tin: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để mã hóa, phân tích thống kê tần số, tỷ lệ phần trăm và tổng hợp bảng biểu.
• Phương pháp mô tả: Hệ thống hóa các dữ liệu lịch sử và hiện trạng nhằm làm rõ bức tranh hoạt động du lịch của vùng nghiên cứu.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Sự cần thiết của đề tài

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc phát triển du lịch sinh thái trong bối cảnh đổi mới kinh tế và nhu cầu bảo tồn tài nguyên thiên nhiên. Nội dung chương xác lập 4 mục tiêu nghiên cứu, xác định phạm vi không gian tại huyện Ninh Hải (Ninh Thuận), thời gian nghiên cứu (tháng 3 đến tháng 6/2007) và cấu trúc 5 chương của khóa luận.

Chương II: Giới thiệu tổng quan về tỉnh Ninh Thuận và Vườn quốc gia Núi Chúa

Chương này phác họa toàn diện điều kiện tự nhiên, tài nguyên và kinh tế - xã hội của tỉnh Ninh Thuận và VQG Núi Chúa:

• Tự nhiên tỉnh Ninh Thuận: Khí hậu nhiệt đới gió mùa khô nóng điển hình, lượng mưa thấp nhất cả nước (700 - 800 mm/năm), bức xạ nhiệt cao ($160\text{ kcal/cm}^2$), bờ biển dài với ngư trường rộng $18.000\text{ km}^2$.
• Lịch sử hình thành VQG Núi Chúa: Tiền thân là Khu bảo tồn thiên nhiên Rừng khô Phan Rang thành lập theo Quyết định 194/CT (1986) với diện tích $1.000\text{ ha}$. Sau quá trình điều chỉnh quy hoạch năm 1998, khu vực chính thức được Thủ tướng Chính phủ nâng hạng thành VQG Núi Chúa theo Quyết định số 134/2003/QĐ-TTg ngày 09/07/2003 với tổng diện tích $29.865\text{ ha}$ (phần đất liền $22.513\text{ ha}$, phần biển $7.352\text{ ha}$) cùng vùng đệm $7.350\text{ ha}$.
• Tài nguyên sinh thái:
  • Thực vật: Ghi nhận 1.265 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 7/8 ngành thực vật hiện hữu ở Việt Nam (chiếm 87,5%), có 99 loài mang tên địa danh Phan Rang và 35 loài quý hiếm (Trầm hương, Mun, Gõ đỏ, Trắc).
  • Động vật: Thống kê 306 loài động vật trên cạn phân bố theo 3 sinh cảnh chính.

Lớp động vật	Số bộ	Số họ	Số loài
Thú (Mammalia)	8	23	72
Chim (Aves)	17	49	181
Bò sát (Reptilia)	3	13	36
Ếch nhái (Amphibia)	1	4	17
Tổng cộng	29	89	306

• Tài nguyên biển: Bờ biển dài hơn $40\text{ km}$, sở hữu 307 loài san hô cứng tạo rạn thuộc 59 giống, 15 họ với độ phủ trung bình 30%; là bãi đẻ trên đất liền duy nhất và là khu vực rùa biển lớn thứ hai Việt Nam (sau Côn Đảo) với 4 loài quý hiếm.
• Thực trạng kinh tế - xã hội vùng đệm: Dân số toàn vùng quy hoạch là 53.409 người (75% người Kinh, 22% người Raglay, 3% người Chăm). Cơ cấu kinh tế chủ yếu là nông nghiệp nhưng đất đai cằn cỗi, tình trạng phá rừng làm rẫy, đốt than còn phổ biến; cơ sở hạ tầng giao thông và dịch vụ lưu trú du lịch còn nghèo nàn, doanh thu du lịch và mức chi tiêu của du khách còn thấp ($150.000\text{ VNĐ/ngày}$ đối với khách nội địa).

Chương III: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này tập trung xây dựng cơ sở lý luận về du lịch sinh thái, các tiêu chuẩn vận hành khu bảo tồn, vai trò của cộng đồng bản địa và mô hình các bên liên quan. Trình bày chi tiết quy trình thu thập dữ liệu sơ cấp qua mẫu khảo sát $n = 50$, các kỹ thuật quan sát thực địa và phương pháp phân tích số liệu thống kê mô tả.

Chương IV: Kết quả và thảo luận

Chương IV trình bày các phân tích thực nghiệm từ khảo sát du khách và hiện trạng quản lý:

• Quy mô và đặc điểm du khách: Năm 2007, VQG đón 32.349 lượt khách (chiếm 9,2% lượng khách toàn tỉnh), trong đó khách quốc tế chiếm 9,1%.

Tiêu chí nhân khẩu học	Phân nhóm	Tỷ lệ (%)
Trình độ học vấn	Đại học	54,0%
	Cấp 3	27,0%
	Trên Đại học	11,0%
	Cấp 2	8,0%
Thu nhập bình quân ($3,86\text{ triệu VNĐ}$)	$2,6 - 5,0\text{ triệu VNĐ}$	55,0%
	Trên $5,0\text{ triệu VNĐ}$	35,0%
	$1,0 - 2,5\text{ triệu VNĐ}$	10,0%
Độ tuổi	$21 - 34\text{ tuổi}$	58,0%
	$35 - 50\text{ tuổi}$	26,0%
	Trên $50\text{ tuổi}$	16,0%
Địa bàn cư trú	TP. Hồ Chí Minh	28,0%
	Khánh Hòa	24,0%
	Lâm Đồng	20,0%
	Địa phương khác	16,0%
	Bình Thuận	12,0%

• Hành vi và động cơ du lịch: Du khách chủ yếu đi theo nhóm gia đình ($4 - 6\text{ người}$) hoặc đoàn tour/cơ quan (trên 25 người). Các điểm hấp dẫn hàng đầu gồm: ngắm rạn san hô vịnh Vĩnh Hy (27,1%), ngắm động vật hoang dã (26,11%), khám phá khu vực hoang sơ (18,07%) và tìm hiểu văn hóa bản địa (12,05%).
• Đánh giá mức độ hài lòng:
  • Dịch vụ du lịch: 72,4% du khách không hài lòng (hướng dẫn viên thiếu chuyên môn sâu về sinh thái; đi tàu đáy kính chỉ xem được san hô cứng cằn cỗi trong 2 giờ; đồ lưu niệm nhập từ Nha Trang/Mũi Né, thiếu bản sắc địa phương).
  • Cơ sở hạ tầng: 61,4% không hài lòng (tỉnh lộ 702 đèo dốc hiểm trở, phương tiện lớn không tiếp cận được các điểm như suối Lồ Ồ, Bãi Thùng; chưa có nhà nghỉ sinh thái đạt chuẩn trong khuôn viên vườn).
• Kênh tiếp cận thông tin: Khách biết đến VQG qua Trung tâm lữ hành (36%), bạn bè (16%), sách báo (14%), Internet (12%), tờ rơi (8%), tạp chí chuyên ngành (8%), truyền hình (6%).
• Định hướng sản phẩm và không gian: Đề xuất khai thác 18 bãi biển hoang sơ, hồ treo núi Đá Vách, suối Lồ Ồ, hồ Nước Ngọt (chèo thuyền độc mộc, nhà nổi); lặn biển ngắm san hô theo phân vùng; tour xem rùa đẻ ban đêm (tháng 8 âm lịch tại Mỹ Hòa, Thái An); liên kết làng gốm Bàu Trúc, dệt thổ cẩm Chăm và lễ hội cộng đồng Raglay (ngủ thảo, rượu cần).

Chương V: Kết luận và đề nghị

Tổng kết toàn bộ các phát hiện nghiên cứu, khẳng định tiềm năng to lớn của VQG Núi Chúa nhưng đang bị hạn chế bởi hạ tầng và tính tự phát. Đưa ra các kiến nghị đối với UBND tỉnh Ninh Thuận, Sở Du lịch và Ban Quản lý VQG về phân bổ ngân sách, đào tạo nhân lực và hoàn thiện cơ chế chia sẻ lợi ích với cộng đồng bản địa.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Lượng hóa thực trạng khai thác du lịch: Đề tài cung cấp số liệu thực nghiệm về lượng khách năm 2007 đạt 32.349 lượt người; nhận diện phân khúc khách hàng mục tiêu là nhóm trẻ tuổi ($21 - 34\text{ tuổi}$ chiếm 58%), trình độ học vấn cao (đại học trở lên chiếm 65%) và có mức thu nhập ổn định ($3,86\text{ triệu VNĐ/tháng}$).
2. Chỉ ra các điểm nghẽn dịch vụ: Xác định tỷ lệ không hài lòng rất cao của du khách về dịch vụ du lịch (72,4%) và cơ sở hạ tầng (61,4%), bắt nguồn từ sự thiếu vắng hướng dẫn viên chuyên trách, sản phẩm nghèo nàn và hạn chế giao thông trên tuyến tỉnh lộ 702.

Giải pháp và chính sách đề xuất

• Hoàn thiện hạ tầng và liên kết không gian: Nâng cấp các tuyến giao thông huyết mạch, mở tuyến kết nối du lịch sinh thái Vĩnh Hy - Bình Tiên; khai thác tiềm năng năng lượng mặt trời, năng lượng gió dựa trên điều kiện bức xạ nhiệt cao của vùng.
• Đa dạng hóa sản phẩm du lịch: Xây dựng hệ thống đường mòn diễn giải môi trường, phát triển tour chuyên đề ngắm rùa biển đẻ trứng tại bãi biển Thái An - Mỹ Hòa, trải nghiệm văn hóa dân gian Chăm (lễ hội Katê, ẩm thực bánh Sakaya, rượu Tape thanh) và Raglay.
• Mô hình du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng (CBET): Thu hút người dân các thôn Đá Hang, Cầu Gẫy tham gia làm dịch vụ homestay, dẫn đường, cung cấp nông sản nhằm chuyển đổi sinh kế, giảm áp lực săn bắt và đốt than.
• Giải pháp tài chính và tiếp thị: Thiết lập cơ chế thu phí tham quan dựa trên mức sẵn lòng trả (WTP) của du khách để tái đầu tư bảo tồn; xây dựng bộ nhận diện thương hiệu, thiết kế logo VQG và đẩy mạnh kênh quảng bá qua Internet.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận là một trong những công trình nghiên cứu ứng dụng đầu tiên tại Khoa Kinh tế - Đại học Nông Lâm TP.HCM thực hiện khảo sát kinh tế - xã hội du khách trực tiếp tại VQG Núi Chúa ngay sau giai đoạn thành lập Phòng DLST - GDMT (2006). Đề tài kết hợp giữa lý luận kinh tế tài nguyên với thực tiễn bảo tồn đa dạng sinh học tại vùng khô hạn ven biển đặc thù của Việt Nam.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:

  • Quy mô mẫu khảo sát còn hạn chế ($n = 50\text{ phiếu}$), chủ yếu tập trung tại điểm vịnh Vĩnh Hy do Phòng DLST - GDMT mới thành lập chưa hoàn thiện mạng lưới thu thập số liệu trên toàn bộ các trạm.
  • Thời gian điều tra thực địa tương đối ngắn (3 tháng, từ tháng 3/2007 đến tháng 6/2007), chưa bao quát hết biến động mùa vụ du lịch (đặc biệt là mùa mưa và mùa rùa đẻ cao điểm vào tháng 8 âm lịch).
  • Chưa lượng hóa chi tiết các chỉ số tài chính định lượng dòng tiền (NPV, IRR) cho từng dự án thành phần do hạn chế về dữ liệu vốn đầu tư thứ cấp.

• Hướng nghiên cứu mở rộng:

  • Mở rộng quy mô mẫu khảo sát du khách theo chuỗi thời gian nhiều năm để phân tích xu hướng tăng trưởng.
  • Ứng dụng phương pháp chi phí du lịch (TCM) hoặc đánh giá ngẫu nhiên (CVM) để định giá giá trị kinh tế tổng hợp (TEV) của tài nguyên du lịch VQG Núi Chúa.
  • Nghiên cứu sâu về sức chứa du lịch (Carrying capacity) của hệ sinh thái rạn san hô và bãi đẻ rùa biển nhằm ngăn ngừa suy thoái môi trường.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên cao học các ngành Kinh tế Tài nguyên Môi trường, Quản trị Dịch vụ Du lịch & Lữ hành, Lâm nghiệp, Quản lý Tài nguyên Thiên nhiên; cán bộ quản trị tại các Ban Quản lý VQG và Khu bảo tồn thiên nhiên ven biển.
• Các phần nội dung có giá trị ứng dụng cao:
  • Khung phân tích các bên liên quan (Stakeholder analysis) trong quản trị du lịch sinh thái tại VQG (Chương III).
  • Bộ số liệu thống kê chi tiết về cơ cấu phân loại hệ động thực vật, san hô và rùa biển tại VQG Núi Chúa (Chương II).
  • Bảng câu hỏi điều tra và phương pháp xử lý dữ liệu hành vi, mức độ thỏa dụng của du khách sinh thái (Chương III & IV).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vườn quốc gia Núi Chúa được chuyển hạng thành lập vào thời gian nào và có diện tích bao nhiêu?
Khu bảo tồn thiên nhiên Núi Chúa được Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 134/2003/QĐ-TTg nâng hạng thành Vườn quốc gia Núi Chúa vào ngày 09/07/2003. Tổng diện tích tự nhiên là $29.865\text{ ha}$, bao gồm $22.513\text{ ha}$ phần đất liền và $7.352\text{ ha}$ phần vùng biển bảo tồn, cùng với $7.350\text{ ha}$ diện tích vùng đệm.

2. Đa dạng sinh học tại VQG Núi Chúa có những nét đặc trưng nổi bật nào?
VQG Núi Chúa sở hữu hệ sinh thái rừng khô hạn nhiệt đới độc đáo với 1.265 loài thực vật bậc cao (thuộc 7/8 ngành thực vật hiện có tại Việt Nam, có 99 loài đặc hữu mang địa danh Phan Rang) và 306 loài động vật trên cạn. Về tài nguyên biển, vùng biển Núi Chúa ghi nhận 307 loài san hô cứng tạo rạn và là bãi đẻ trên đất liền duy nhất của các loài rùa biển quý hiếm tại Việt Nam.

3. Khảo sát thực nghiệm của đề tài chỉ ra đặc điểm nhân khẩu học nổi bật nào của du khách đến Núi Chúa?
Theo khảo sát $n = 50$, du khách đến VQG Núi Chúa chủ yếu có trình độ học vấn đại học (54%), độ tuổi từ 21 đến 34 tuổi (58%), thu nhập bình quân $3,86\text{ triệu VNĐ/tháng}$ và đến nhiều nhất từ TP. Hồ Chí Minh (28%), Khánh Hòa (24%), Lâm Đồng (20%).

4. Vì sao có tới 72,4% du khách không hài lòng về dịch vụ du lịch tại thời điểm khảo sát năm 2007?
Nguyên nhân xuất phát từ việc thiếu vắng đội ngũ hướng dẫn viên chuyên nghiệp được đào tạo bài bản về kiến thức sinh thái; hoạt động ngắm san hô bằng tàu đáy kính chỉ dừng lại ở các rạn san hô cứng đơn điệu trong thời gian ngắn (2 giờ); du khách không tiếp cận được động vật hoang dã như quảng cáo; và hàng lưu niệm bày bán nghèo nàn, nhập từ địa phương khác, thiếu bản sắc văn hóa Chăm - Raglay.

5. Khóa luận đề xuất khai thác những nét văn hóa bản địa cụ thể nào để phát triển du lịch?
Tác giả đề xuất liên kết các tour du lịch với làng nghề dệt thổ cẩm, gốm Bàu Trúc, giới thiệu lễ hội Katê cùng văn hóa ẩm thực Chăm (bánh Sakaya, rượu Tape thanh); đồng thời khai thác văn hóa dân tộc Raglay tại các thôn bản lân cận (thôn Cầu Gẫy, Đá Hang) thông qua trải nghiệm nhà sàn, lễ hội Đặt tên, phong tục ngủ thảo và sinh hoạt rượu cần.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Đình Ngọc đã hệ thống hóa cơ sở lý luận kinh tế tài nguyên và phân tích toàn diện thực trạng tiềm năng du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Núi Chúa. Dựa trên số liệu khảo sát thực địa năm 2007, công trình làm rõ những bất cập về hạ tầng, dịch vụ và sinh kế cộng đồng bản địa, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về phân đoạn thị trường, đa dạng hóa sản phẩm rừng - biển và phát triển du lịch dựa vào cộng đồng. Đây là tài liệu nghiên cứu ứng dụng có giá trị tham khảo thực tiễn cao cho công tác quy hoạch, quản trị du lịch sinh thái gắn liền với bảo tồn đa dạng sinh học tại tỉnh Ninh Thuận.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chương được xây dựng để tổng quát hoá đề tài nghiên cứu, đồng thời để xác định tính cần thiết của đề tài, mục đích nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và kết quả mà chúng tôi cần đạt được. Tổng quan Chương này phác họa bức tranh tổng quát về đặc điểm tự nhiên và hiện trạng kinh tế xã hội của tỉnh Ninh Thuận và VQG Núi Chúa. Đồng thời giới thiệu cơ bản về hoạt động du lịch tại VQG Núi Chúa. Nội dung và phương pháp nghiên cứu Ở chương này nêu lên một số lý thuyết, khái niệm cơ bản liên quan hoạt động DLST và các phương pháp phân tích hay một số định hướng, chiến lược mà VQG Núi Chúa đã và nên sử dụng làm cơ sở cho quá trình nghiên cứu đề tài nhằm tìm ra kết quả nghiên cứu rõ ràng và chính xác.

Kết quả và thảo luận Dựa vào dữ liệu và các thông tin thu thập được chúng tôi đi sâu phân tích, đánh giá nêu bật lên thực trạng hoạt động DLST tại VQG Núi Chúa. Qua cơ sở phân tích những thông tin về khách du lịch, về cơ sở vật chất mà chúng tôi đưa ra những định hướng, giải pháp để khai thác tốt tiềm năng DLST tại khu vực nghiên cứu. Kết luận và kiến nghị Cuối cùng, ở chương này nêu lên một cách ngắn gọn, cô đọng về các kết quả nghiên cứu ở chương 4 từ đó đưa ra một số kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động DLST và bảo tồn ĐDSH tại VQG Núi Chúa. x CHƯƠNG II TỔNG QUAN 2.

Giới thiệu tổng quan về tỉnh Ninh Thuận Ninh Thuận 2. Điều kiện tự nhiên a. Vị trí địa lý Ninh Thuận là một tỉnh thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ. Phía Bắc giáp tỉnh Khánh Hòa, phía Nam giáp tỉnh Bình Thuận, phía Tây giáp tỉnh Lâm Đồng và phía Đông giáp biển Đông.

Phần đất liền Ninh Thuận nằm trong giới hạn 11 018’ - 11010’ vĩ độ Bắc và 108039’ - 109014’ kinh độ Đông. Ninh Thuận được bao bọc bởi ba mặt núi và một mặt biển. Giữa tỉnh và ven biển là vùng đồng bằng khô cằn nên được mệnh danh là miền viễn tây của Việt Nam. Vùng núi cao chiếm 63,2% tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh, vùng gò đồi chiếm 14,4% và đồng bằng là 22,4%.

Với vị trí địa lý và những đặc điểm tự nhiên nêu trên đã tạo cho Ninh Thuận có một tiềm năng rất lớn về du lịch đặc biệt là DLST. Ngoài ra còn tạo điều kiện cho Ninh Thuận giao lưu văn hóa, phát triển kinh tế theo hướng sản xuất hàng hóa, tiếp thu và ứng dụng khoa học kỹ thuật, chuyển giao công nghệ với các tỉnh Đông Nam Bộ, bán Tây Nguyên và duyên hải miền Trung. Đồng thời cũng đặt Ninh Thuận trước sự thách thức phải đẩy mạnh phát triển kinh tế cũng như tránh nguy cơ tụt hậu so với các tỉnh trong vùng Nam Trung Bộ và cả nước. Đặc điểm địa hình Địa hình thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam.

Lãnh thổ Ninh Thuận được bao bọc 3 mặt là núi: phía Bắc và phía Nam là 2 dãy núi cao lan ra sát biển, phía Tây là vùng núi cao giáp tỉnh Lâm Đồng và phía Đông giáp biển Đông. Ninh Thuận có 3 dạng địa hình: núi, đồi gò bán sơn địa, đồng bằng ven biển. xi Vùng đồi núi của tỉnh chiếm 63,2% diện tích toàn tỉnh. Địa hình chủ yếu là núi thấp, cao trung bình từ 200 m - 1000 m.

Vùng đồi gò bán sơn địa chiếm 14,4% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, phân bố chủ yếu ở phía Tây các huyện Ninh Phước, Ninh Hải và Ninh Sơn. Đây là vùng tập trung phần lớn diện tích đất chưa sử dụng và có khả năng khai thác phát triển sản xuất nông nghiệp và nông lâm kết hợp với diện tích khá lớn. Vùng đồng bằng ven biển chiếm 22,4% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Đây là vùng có điều kiện phát triển nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, sản xuất muối, sản xuất công nghiệp chính của tỉnh.

Khí hậu và thời tiết Nhiệt độ và lượng mưa Nhiệt độ trung bình năm 270C. Lượng mưa trung bình từ 700 - 800 mm ở Phan Rang và tăng dần theo độ cao trên 1100 mm ở vùng miền núi. Độ ẩm không khí từ 75 - 77%. Năng lượng bức xạ lớn 160 CL/m2.

Tổng lượng nhiệt 9500 - 10000 0C. Khí hậu Nằm trong khu vực có vùng khô hạn nhất cả nước, có nền khí hậu nhiệt đới gió mùa điển hình với đặc trưng là khô nóng gió nhiều, bốc hơi mạnh từ 670 - 1827 mm. Khí hậu có 2 mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 9 đến tháng 11; mùa khô từ tháng 12 đến tháng 8 năm sau. Tài nguyên thiên nhiên a.

Tài nguyên rừng Tỉnh Ninh Thuận có 157.300 ha bao gồm rừng tự nhiên 152.300 ha, rừng trồng 5.000 ha, tỷ lệ che phủ rừng 46,8%. Do nhiều năm khai thác gỗ với khối lượng lớn phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế xã hội trong và ngoài tỉnh nên đã làm kiệt quệ tài nguyên rừng, làm giảm diện tích rừng già và trung bình làm tăng rừng nghèo và rừng non. Diện tích rừng giàu có 7.000 ha chiếm 4,65% và diện tích rừng trung bình có 20,000 ha chiếm 13,2%, trữ lượng gỗ toàn tỉnh còn gần 11 triệu m3 và 2,5 triệu cây tre nứa, rừng sản xuất có 58,5 nghìn ha trữ lượng 4,5 triệu m3 gỗ, rừng phòng hộ đầu nguồn 98,9 nghìn ha trữ lượng gỗ 5,5 triệu m3. xii Ngoài ra Ninh Thuận còn có các khu rừng đặc dụng khác như rừng nguyên sinh đèo Ngoạn Mục, rừng nguyên sinh Phước Bình (Bác Ái) cần được bảo vệ.

Tài nguyên đất Tài nguyên đất tỉnh Ninh Thuận không nhiều, phần lớn là đất đồi núi, độ dốc cao, tầng đất mỏng, đá lẫn và lộ đầu ít đến nhiều. Tổng diện tích đất có khả năng nông nghiệp toàn tỉnh khoảng 101,8 nghìn ha đất canh tác, hiện đã sử dụng 60,4 nghìn ha. Tiềm năng đất nông nghiệp có khả năng mở rộng thêm khoảng 46 nghìn ha, trong đó từ diện tích đất chưa sử dụng có khả năng nông nghiệp khoảng 25 nghìn ha, từ đất còn rừng thưa, rừng non phục hồi sau nương rẫy 21 nghìn ha. Trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận có 9 nhóm với 75 loại đất: Nhóm đất cát, nhóm đất mặn, nhóm đất phù sa, nhóm đất glây, nhóm đất mới biến đổi, nhóm đất xám vùng bán khô hạn, nhóm đất xám, nhóm đất đỏ, nhóm đất xói mòn trơ sỏi đá.

Tài nguyên nước Ninh Thuận có nhiều sông, suối, tổng diện tích lưu vực các sông chính 3,600 km2, tổng chiều dài sông suối 430 km, gồm có 2 hệ thống sông chính: - Hệ thống sông Cái và các sông nhánh bao gồm sông Trà Co, sông Sắt, sông Cho Mo, suối Ngang, sông Ông, sông Dầu, sông Than, sông Quao, sông Lu với tổng chiều dài 246 km, diện tích lưu vực 1929,5 km2. Trữ năng thủy điện trên hệ thống sông Cái khoảng 20.000 KW, điều kiện để xây dựng các công trình thủy điện nhỏ và vừa. - Hệ thống các sông độc lập ngoài sông Cái Phan Rang gồm sông Trâu, suối Bà Râu - Kiền Kiền, suối Đồng Nha, suối Ông Kinh, suối Nước Ngọt, sông Quán Thẻ (Ninh Phước), suối Núi Một. Tài nguyên biển Bờ biển Ninh Thuận với vùng lãnh hải rộng khoảng 18.000 km 2 có 3 cửa ra biển là Đông Hải, Cà Ná, Khánh Hải.

Vùng biển Ninh Thuận là một trong bốn ngư trường lớn nhất và giàu nguồn lợi nhất về các loại hải sản của cả nước, nhiều tiềm năng để phát triển du lịch và phát triển công nghiệp khai thác thủy sản và khoáng sản biển. Vùng biển Ninh Thuận có trên 500 loại cá trong đó có nhiều loại có giá trị kinh tế cao. Tổng trữ lượng cá tôm 120 ngàn tấn, trong đó trữ lượng cá đáy 70 - 80 ngàn tấn, cá nổi 30 - 40 ngàn tấn. Khả năng khai thác hàng năm 50 - 60 ngàn tấn.

Toàn tỉnh xiii có 3.000 ha mặt nước, gồm các đầm vịnh và các bãi rạn lớn gần bờ rất thuận lợi cho việc làm muối, nuôi trồng thủy hải sản quy mô lớn, tập trung. Khả năng diện tích làm muối có thể tới 3 - 4 ngàn ha; sản lượng 400 - 500 ngàn tấn, tập trung ở khu vực Đầm Vua, Cà Ná, Quán Thẻ và vùng ven biển thị trấn Khánh Hải. Vùng bờ biển Ninh Thuận có các bãi tắm nổi tiếng như: Ninh Chữ - Bình Sơn, Cà Ná, Bình Tiên, Vĩnh Hy, Mũi Dinh, gắn với các công trình văn hóa Chăm nổi tiếng và nhiều cảnh quan tạo thế liên hoàn cho khả năng phát triển ngành du lịch - dịch vụ. Tài nguyên khoáng sản Khoáng sản ở Ninh Thuận tương đối phong phú về chủng loại gồm: - Nhóm khoáng sản kim loại có Wolfram ở Krông pha, núi Đất, molipden, núi Đất (4.000 tấn), thiếc gốc ở núi Đất (24.

- Nhóm khoáng sản phi kim loại có thạch anh tinh thể ở núi Chà Bang, Mộ Tháp 1, Mộ Tháp 2; cát thủy tinh ở Thành Tín, sét gốm ở Vĩnh Thuận,v. - Muối khoáng: thạch anh ở Cà Ná, Đầm Vua, sô đa ở đèo Cậu,v. - Nguyên liện sản xuất vật liệu xây dựng có đá Granitte trữ lượng trên 850 triệu m3, cát kết vôi ở Sơn Hải, Cà Ná, Mỹ Tường trữ lượng khoảng 1,5 triệu m 3; đá vôi san hô tập trung ở Mỹ Tường, Thái An, Cà Ná - trữ lượng 2,5 triệu tấn CaO; sét phụ gia, đá xây dựng. Điều kiện kinh tế xã hội a.

Cơ cấu kinh tế Trong cơ cấu kinh tế của tỉnh có nhiều ngành: Nông - lâm – ngư nghiệp, thủy hải sản, công nghiệp sản xuất muối, du lịch,v. Ninh Thuận có vùng lãnh hải rộng 18 nghìn km2, là một trong những ngư trường quan trọng của Việt Nam với 500 loài hải sản, cho phép khai thác mỗi năm 5 - 6 vạn tấn. Ninh Thuận là địa phương sản xuất muối lớn nhất cả nước với sản lượng 130 nghìn tấn/năm, với các nhà máy sản xuất lớn như: Cà Ná, Phương Cự, ngoài ra với diện tích rừng lớn lâm nghiệp cũng được coi là thế mạnh nhưng khai thác chưa hiệu quả. Tổng quỹ đất lâm nghiệp của tỉnh có khoảng 200 nghìn ha, đến năm 2000 đã sử dụng 157,3 nghìn ha.

Diện tích đất lâm nghiệp có thể mở rộng thêm khoảng 50 nghìn ha. Đất chưa sử dụng và sông suối, núi đá không rừng cây có 104,1 nghìn ha. Trong xiv đó, trên 19.200 ha đất bằng, trên 72.500 ha đất đồi núi và diện tích mặt nước chưa sử dụng có khoảng 800 ha. Cơ sở hạ tầng Hệ thống giao thông đường bộ: Tổng số đường bộ của vùng có 179,88 km; mật độ 0,867 km/km2 trong đó 39,4% là đường nhựa.