CHƯƠNG 1: NHUNG VAN DE LY LUẬN CƠ BẢN VE THƯƠNG MAI QUÓC TE VA LAO ĐỌNG TRONG LUAT WTO VA FTAs “THE HE MỚI” 1. Khái niệm “Thương mại quốc tế và lao động” 1. Khái niệm về ho động và tiêu chuẩn lao động Theo từ điển Tiêng Việt, “lao động” là hoạt động có mục đích của cơn người nhằm tạo ra các loại sản phẩm vật chat và tinh thân cho xã hội 3 Đặt trong méi tuong quan với thương mai quốc tê, việc tham gia các quan hệ thương mai song phương, đa phương hoặc hợp tác kinh tê quốc tê, đặc biệt là các hiệp định thương mai tự do (TA), các quốc gia quan tâm và đảm bão thực hiện các cam kết về tiêu chuẩn lao động quốc tê. Đã có nhiều công trình nghiên cửu nhằm xác định thé nao 1a các tiêu chuẩn lao động quốc tế cơ bản.
Tuy nhiên, chưa có một định ngiữa chính thức giải thích cụ thé về khái niệm này, mà tiêu chuẩn leo đông cơ bản được hiểu thông qua việc liệt kê các tiêu chuẩn. cụ thể3 Năm 1989, thống kê từ8 nghiên cửu trước đó vệ tiêu chuân lao động quốc tệ cơ bản cho thay các tiêu chuan được nhac đền nhiêu nhất 1a*: Tự do hiệp hội và thương lương tập thể, Tudi tối thiểu và lao động trẻ em; Xóa bỏ lao động cưỡng bức, Xóa bd phân biệt đổi xử trong công việc; An toàn vệ sinh lao động. Héi nghị thượng đình thé giới về xã hội (The World Social Summit) tổ chức tại Copenhagen vào tháng 3 năm 19955 và sau đó là Tô chức Hợp tác va Phát triển kinh tê (OECD) năm 19965, đều thừa nhận rằng, các tiêu chuẩn lao động về các van đề xóa bỏ lao đông cưỡng bức, tự do hiệp hội, quyên tổ chức và thương lượng tập thé, xóa bỏ lao động trẻ em, chống phân biệt đối xử trong lao động là các tiêu chuẩn lao đông quốc tê cơ bản. =mttừ Soha thống tử điễnchuyên ngành mở.
L Quyết và Đồ Tm Hương, “Tiêu chuẩn lao động trong các FTAs thé hệ mới - Những thách thức đi với Việt Nam” ngiy tray cập 10/02/2024 * Gijsbert, L. 1989, “24min Labour Standards and Intenuttional Trade: Would a Socisl Clause Work?”, Intenutional Labour Review, vol. Š United Nations 2008, , Copenhagen Declaration on Social Development. Availible: [2009, 1/15) © DECD 1996, Trade, Buployment and Labour Standards: A Study of Core Workers’ Rights and International Trade, OECD, Paris at 26 Sau nhiều năm nghiên cứu và thảo luận căng thẳng.
ngày 18/6/1998, ILO thông qua Tuyên bồ về các Nguyên tắc cơ bản và các Quyên tại nơi làm việc (Declaration on Fiondamental Principles and Rights at Work)’. Tuyên bô của ILO khẳng định 4 nhóm tiêu chuẩn lao động quốc té cơ bản gồm: - Tự do hiệp hội và quyền thương lượng tập thể, - Xóa bö mọi hình thức lao đông cưỡng bức va lao động bat buộc; - Xóa bö có hiệu quả lao động trẻ em; - Xóa bö phân biệt doi xử trong công việc Quan điểm của ILO về tiêu chuẩn lao động quốc té cơ bản nhanh chóng được thừa nhận va khang định bởi Liên hiệp quốc và các tổ chức quốc té nhur N gân hàng phát triển Châu A (ADB), Ngan hang Thể giới (the World Bank), Quỹ tiền tệ Quốc tế (the IMF), OECD, cũng như nluều học giả trên toàn thé giới. Mối quan hệ giữa thương mại quốc tế và ho động Thương mại quốc tế là quá trinh trao đổi hang hoá giữa các nước thông qua buôn bán nhằm mục dich kinh tế tối da. Trao đổi hang hoá 1a mat hình thức của các mối quan hệ kinh tê xã hôi và phân ánh sự phụ thuộc lấn nhau giữa những người sén xuat kinh doanh hang hoá riêng biệt của các quốc gia.
Thương mại quốc té là một lĩnh vực quan trong nhằm tạo điều kiện cho các nước tham gia vào phân công lao động quốc tê, phát triển kinh té và làm giàu cho đất nước. Ngày nay, thương mại quốc tế không chỉ mang ý ngiữa đơn thuân là buôn bán mà là sự phụ thuộc tat yêu giữa các quốc gia vào phân công lao đông quốc tê. Vi vay, phải coi thương mai quốc tê nly một tiên đề một nhân tô phát triển kinh té trong nước trên cơ sở lựa chon một cách tôi ưu sự phân công lao động và chuyên mén hoá quốc tếŠ Hoạt động thương mai quốc tế đóng vai tro rất quan trọng, góp phân đáng kế thúc day chuyển dich cơ câu kinh tế, tăng năng lực sản xuất, đổi mới công nghệ, khai thông thị trường quốc tế, gia tăng kim ngach xuất khẩu, cải thiện cán cân thanh toán quốc tê, đóng góp ngân sách nhà nước, phát triển nguén nhân lực chat lương cao va tạo thêm việc lam. TNôi tạihttp/Svvyw ilo org.
3 ® Thanh Hãng,“Duong mại quốc t là gi?”, Tap chi Điện từ đầu tư tải chính, truy cập ngày 11/02/2024 Mỗi quan hệ giữa thương mai quốc tế và lao đông có thể nhìn nhân được qua lịch sử bình thành và phát triển của thương mại quốc tế ' Lich sử phát triển của loài người gan liên với sự phát triển của nền sản xuất xã hôi, mà một trong những đông lực quan trong thúc day sự phát triển đó là sự phân công lao đông xã hội. Theo học thuyết Mác - Lénin về phân công lao động xã hội thi phân công lao động là sự tách biệt các loai hoạt động, lao động khác nhau trong nền sản xuất xã hội 1® Điều kiện ra đời của phân công lao động xã hội là sự phát triển của lực lương sẵn xuất xã hôi và ngược lai, khi phân công lao động xã hôi đạt đến sự hoàn thiện nhật định, lei trở thành nhân tô thúc day sự phát triển của lực lượng sẵn xuất xã hội, vì nó tạo điều kiện cho người lao động tích luy kinh nghiêm, kỹ năng sản xuất, nâng cao tri thức, trình đô chuyên môn, nghiệp vụ, khả năng quan lý và hoàn thiện công cụ lao động Nói cách khác, phân công lao động xã hội góp phân thúc đây nhanh sự phát triển của tiền bộ khoa học - kỹ thuật và công nghệ ma tiền bộ khoa học công nghệ lại chính là một yêu t6 câu thành quan trọng của lực lượng sẵn xuất xã hội, do đó phên công lao động xã hôi là một động lực thúc day sự phát triển của lực lương sẵn xuất xã hội. Phân công lao động quốc tê là biểu luận của giai đoạn phát triển cao của phân công lao động xã hội. Cùng với quá trình toàn câu hoá, khu vực hoá kinh tê thê giới, những tác động manh mẽ của cuộc cách mang khoa học công nghệ đã thúc đây quá trình phân công lao động quốc tê đạt tới trình độ sâu rông chưa timg thay.
Sư ra đời của hàng loạt các liên minh kinh tê Nhà nước ở các khu vực, các tô chức kinh té ở khắp các Châu lục, cũng như sự hiệp tác và liên minh kinh tê đưới nhiêu hình thức khác đã đánh dâu sự phân công lao động sâu sắc và mở rồng quy mô phát triển chưa từng có. Trong điêu kiện đó, các doanh nghiệp canh tranh đề thu hut nha dau tư lại cảng gay gắt. Một trong những, tiện pháp được chủ doanh nghiệp sử dung đó là bóc lột sức lao động. Người lao động phải làm việc vat vả, chịu nhiều sự bắt công để tạo ra giá trị kinh tế nhưng không được đền đáp đúng mức giá trị mà họ tạo ra.
Vì vậy, người lao đông cần phải được bảo hộ niên tăng tiêu chuẩn lao động cơ bản của minh để các doanh nghiệp không thê xâm pham. muaiequoc-te/038dea2a, tray cáp ngày 14 - © Giáo tinh triết học Mác - Linin,nxb Chính trị quốc gin, Hà Nội, 2003. Do đó, có thể biểu “thương mai quốc tê và lao động” là việc di tim sự cân bằng giữa nhu câu đêm bảo quyền của người lao động và tự do hóa thương mại quốc tế !* Việc điều chỉnh mối quan hệ giữa lao đông và thương mai quốc té trong khuôn khổ luật thương mai quốc té sẽ đem lại lợi ich cả về phương điện xã hội và kinh tê. Vé mặt xã hội, việc điều chỉnh này có lợi cho người lao đông cả ở quốc gia xuất khẩu và nhập khẩu.
Khả năng bị ra soát, thậm chi bị “trùng phạt”, trả đũa trong khuôn khô luật thương mại quốc tế buộc quốc gia xuất khẩu phải cải thiện pháp luật lao động, Người lao động tại quốc gia xuất khẩu sé được hưởng sự bảo vệ tôi thiểu, với môi trường làm việc an toàn, lành mạnh và các quyên như quyên được thành lap công doan Các công ty da quốc gia, do đó, sẽ không còn tim cách chuyển hoạt động sản xuat sang các quốc gia từng có chi phí lao động thấp. N gười lao động tại quốc gia nhập khẩu sẽ không bi de doa mat việc do sản phẩm ho làm ra phải canh tranh với sản phêm của người lao đông được trã lương thập tại quốc gia xuất khẩu. Vé mặt kinh tế, đưa các quy định về lao động vào khuôn khổ thương mai quốc tê sẽ giúp xây đụng môi trường cạnh tranh: công bằng Các nha sẵn xuất hang hóa, cung cấp dich vụ sẽ thoát ra khỏi “cuộc đua xuống đưới day” (race to the bottom) nhằm cat giảm chi phi lao đông dé thu hut dau tư nước ngoài và day mạnh. Việc vi phạm các quyên của người lao đông sẽ không còn là một “lợi thé tương đôi” trong canh tranh thương mai 1.
WTO và các FTAs “thế hệ mới” 1. Khái quát chung về WTO WTO 1a ba chữ cái đầu việt tat của cụm từ World Trade Orgenization, ng†ĩa Tiếng Việt là Tô chức thương mại Thé giới, có trụ sở tại Giơ-ne-vơ, Thuy Sĩ. Tô chức nay được thành lập và hoạt động từ 01/01/1995 với mục tiêu thiết lập và đuy trì một nền thương mai toàn câu tự do, thuận lợi và minh bạch? WTO ra đời, đánh dâu móc lần đầu tiên trong lich sử có một tô chức thương mại có quy mô toàn cau, thiết lập và van hành các chuẩn mực thương mai đa phương 3 Tuy nhiên, bên cạnh đó, các hình thức hợp tác kinh tế khu vực, lây nên tảng là các nguyên tắc lớn của WTO, cũng đã có sự phát triển mạnh mé kế từ khi tổ chức này ra đời. Trong những thập niên gan đây, các cơ "https /fiktatsu convquoc-te/điet- chinh-quan-he-gita-lao-dong-va-tmet-trong-kimion-kho-evfta/, truy cập ngiy, 14/02/2024 !? https:/trangtanwrto vrVchuyen-de/12394-g, truy cập ngày 15/02/2024 ‘0 SSfôi nhập kih tệ quốc te: Tác động và các loại hỳh hội nhập khlttÊ quốc té”, Tap chi thông tin đối ngoại và khoa học viện chinh sách pháp luật và quên lí, truy cập ngày 16/03/2024.