Thực Trạng Và Giải Pháp Phát Triển Cây Thuốc Lá Ở Xã Dân Chủ, Huyện Hòa An, Tỉnh Cao Bằng

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và giải pháp cho phát triển cây thuốc lá trên địa bàn xã dân chủ huyện hòa an tỉnh cao, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Hoàng Xuân Bách
• Người hướng dẫn: ThS. Đỗ Hoàng Sơn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Thực Trạng Và Giải Pháp Phát Triển Cây Thuốc Lá Tại Xã Dân Chủ, Huyện Hòa An, Tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.4. Đóng góp của đề tài
• 1.5. Bố cục Khóa luận
• 2. PHẦN 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Cơ sở lý luận về phát triển sản xuất thuốc lá
• 2.2.1. Giới thiệu chung về cây thuốc lá
• 2.2.2. Phân loại
• 2.2.3. Giá trị của cây thuốc lá
• 2.3. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 2.3.1. Tình hình sản xuất thuốc lá trên Thế giới
• 2.3.2. Tình hình sản xuất thuốc lá tại Việt Nam
• 2.3.3. Tình hình sản xuất thuốc lá trên địa bàn huyện Hoà An
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Các câu hỏi nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.5.2. Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu
• 3.5.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 3.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Thực trạng phát triển sản xuất thuốc lá ở xã Dân Chủ, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng
• 4.2.1. Tình hình phát triển sản xuất thuốc lá
• 4.2.2. Thực trạng hiệu quả kinh tế trồng cây thuốc lá
• 4.2.3. Tình hình chế biến và tiêu thụ thuốc lá nguyên liệu của hộ
• 4.2.4. Một số nhận xét về tình hình phát triển sản xuất thuốc lá của hộ nông dân
• 4.3. Phân tích SWOT (điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức) trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế của cây thuốc lá tại xã Dân Chủ, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng
• 5. PHẦN 5: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT THUỐC LÁ TẠI XÃ DÂN CHỦ
• 5.1. Phương hướng phát triển cây thuốc lá tại xã Dân Chủ
• 5.1.1. Phương hướng
• 5.1.2. Kế hoạch phát triển sản xuất thuốc lá ở xã Dân Chủ đến năm 2016
• 5.2. Một số giải pháp nhằm phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất thuốc lá tại xã Dân Chủ
• 5.2.1. Giải pháp đối với chính quyền địa phương
• 5.2.2. Giải pháp đối với nông hộ
• 5.2.2.1. Đối với huyện Hoà An
• 5.2.2.2. Đối với xã Dân Chủ
• 5.2.2.3. Đối với các hộ nông dân
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Thực trạng phát triển cây thuốc lá tại xã Dân Chủ

Tình hình sản xuất cây thuốc lá tại xã Dân Chủ, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Diện tích trồng cây thuốc lá ngày càng mở rộng, từ đó số hộ nông dân tham gia vào sản xuất cũng tăng lên. Theo số liệu thống kê, diện tích đất trồng thuốc lá tại xã Dân Chủ đã tăng từ 2012 đến 2014, cho thấy sự quan tâm của người dân đối với loại cây này. Tuy nhiên, thực trạng sản xuất vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Sản xuất chủ yếu diễn ra ở quy mô nhỏ lẻ, thiếu liên kết giữa các hộ nông dân, dẫn đến chi phí sản xuất cao và hiệu quả kinh tế chưa cao. Việc ứng dụng kỹ thuật canh tác hiện đại còn hạn chế, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Hơn nữa, khâu chế biến và tiêu thụ sản phẩm cũng gặp nhiều khó khăn, khi mà sản phẩm thường bị thương lái ép giá. Do đó, việc đánh giá đúng thực trạng và tìm ra giải pháp phát triển bền vững cho cây thuốc lá là rất cần thiết.

1.1. Tình hình sản xuất thuốc lá

Sản xuất thuốc lá tại xã Dân Chủ đã có những bước tiến nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Diện tích trồng thuốc lá tăng lên, nhưng năng suất và chất lượng sản phẩm chưa đạt yêu cầu. Nhiều hộ nông dân vẫn sử dụng phương pháp sản xuất truyền thống, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường. Đặc biệt, khâu chế biến và bảo quản sản phẩm sau thu hoạch còn thủ công, làm giảm giá trị sản phẩm. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm thuốc lá tại địa phương.

1.2. Hiệu quả kinh tế của cây thuốc lá

Cây thuốc lá mang lại giá trị kinh tế cao cho người nông dân, nhưng hiệu quả kinh tế chưa được khai thác triệt để. Theo nghiên cứu, lợi nhuận từ sản xuất thuốc lá cao hơn so với nhiều loại cây trồng khác. Tuy nhiên, do sản xuất quy mô nhỏ lẻ và thiếu liên kết, nhiều hộ nông dân không đạt được lợi nhuận như mong đợi. Việc tổ chức sản xuất và liên kết giữa các hộ nông dân cần được cải thiện để nâng cao hiệu quả kinh tế. Ngoài ra, cần có chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để giúp nông dân tiếp cận kỹ thuật canh tác hiện đại và thị trường tiêu thụ ổn định.

II. Giải pháp phát triển cây thuốc lá tại xã Dân Chủ

Để phát triển bền vững cây thuốc lá tại xã Dân Chủ, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần tăng cường chính sách nông nghiệp hỗ trợ cho nông dân trong việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Việc tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật canh tác hiện đại sẽ giúp nông dân nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, cần xây dựng các mô hình liên kết sản xuất giữa các hộ nông dân để giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh. Hơn nữa, việc phát triển thị trường tiêu thụ cho sản phẩm thuốc lá cũng rất quan trọng. Cần có các chương trình quảng bá sản phẩm và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định để đảm bảo đầu ra cho nông dân.

2.1. Chính sách hỗ trợ nông nghiệp

Chính quyền địa phương cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho nông dân trong việc phát triển cây thuốc lá. Các chương trình hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường sẽ giúp nông dân yên tâm đầu tư vào sản xuất. Cần có các quỹ hỗ trợ nông dân trong việc mua giống, phân bón và các vật tư nông nghiệp cần thiết. Ngoài ra, việc tạo điều kiện cho nông dân tiếp cận các nguồn lực từ ngân hàng và các tổ chức tài chính cũng rất quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.2. Tổ chức liên kết sản xuất

Việc tổ chức liên kết sản xuất giữa các hộ nông dân là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh tế. Các mô hình hợp tác xã hoặc nhóm sản xuất sẽ giúp nông dân giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng thương lượng giá cả với thương lái. Cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc xây dựng các mô hình liên kết này. Hơn nữa, việc kết nối giữa nông dân với các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ sản phẩm cũng rất quan trọng để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm thuốc lá.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, nông nghiệp đóng vai trò trụ cột nhưng quá trình chuyển dịch từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn còn đối mặt với nhiều rào cản. Phần lớn nông sản phẩm xuất khẩu hoặc tiêu thụ nội địa chưa qua chế biến sâu, hàm lượng khoa học - công nghệ thấp và khâu liên kết thị trường còn yếu, dẫn đến tình trạng giá trị gia tăng thấp và người nông dân thường rơi vào tình cảnh bất bấp bênh "được mùa mất giá". Trong bối cảnh gần 70% dân số vẫn gắn bó với khu vực nông thôn, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhằm khai thác tiềm năng đặc thù của từng vùng sinh thái là yêu cầu cấp thiết.

Xã Dân Chủ, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng là địa bàn thuần nông có địa hình đồi núi xen lẫn các thung lũng tương đối bằng phẳng. Cây thuốc lá (Nicotiana tabacum L.) là cây công nghiệp ngắn ngày có khả năng chịu hạn tốt, phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng địa phương, đã được đưa vào canh tác từ lâu đời. Xã có vị trí thuận lợi khi nằm tiếp giáp thành phố Cao Bằng và có tuyến Tỉnh lộ 204 chạy qua, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương hàng hóa. Quỹ đất để mở rộng diện tích còn nhiều (đất đồi thấp, đất sản xuất lúa 1 vụ kém hiệu quả, đất vườn tạp) cùng nguồn lao động dồi dào có thâm niên canh tác. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất thuốc lá tại xã Dân Chủ bộc lộ nhiều điểm nghẽn: quy mô hộ manh mún thiếu liên kết khiến chi phí trung gian cao; việc tiếp thu tiến bộ kỹ thuật chưa đồng bộ; kỹ thuật lò sấy sau thu hoạch hoàn toàn thủ công làm giảm phẩm cấp lá sấy; tổ chức thị trường lỏng lẻo khiến người trồng dễ bị tư thương ép giá.

Đề tài khóa luận "Thực trạng và giải pháp cho phát triển cây thuốc lá trên địa bàn xã Dân Chủ - huyện Hòa An - tỉnh Cao Bằng" được tác giả Hoàng Xuân Bách (chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên) thực hiện năm 2015 nhằm giải quyết thực trạng này.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu chung: Trên cơ sở đánh giá thực trạng, tiềm năng và lợi thế trong phát triển cây thuốc lá tại xã Dân Chủ, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng, đề tài đề xuất hệ thống giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển cây thuốc lá theo hướng ổn định, hiệu quả và bền vững.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá và làm rõ thực trạng sản xuất cây thuốc lá tại địa bàn xã Dân Chủ giai đoạn 2012 – 2014.
  2. Phát hiện và phân tích cụ thể những tồn tại, tiềm năng và lợi thế trong sản xuất thuốc lá trên địa bàn xã.
  3. Đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh phát triển cây thuốc lá tại xã Dân Chủ theo hướng hiệu quả, bền vững trong những năm tiếp theo.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Tại sao các hộ nông dân sản xuất thuốc lá trên địa bàn xã Dân Chủ, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng chưa thực sự yên tâm đầu tư sản xuất?
2. Trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương, cây thuốc lá nên được ưu tiên phát triển như thế nào?
3. Tại địa phương còn có những tiềm năng, lợi thế gì cho việc phát triển cây thuốc lá chưa được chú ý khai thác?
4. Định hướng chiến lược và những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và sản xuất bền vững cây thuốc lá tại địa phương trong những năm tới như thế nào?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các hộ nông dân trực tiếp trồng cây thuốc lá tại xã Dân Chủ, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng.
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Dân Chủ, tập trung khảo sát chuyên sâu tại 5 xóm có diện tích thuốc lá tập trung lớn nhất: Bó Nình, Bản Mạ, Bản Dủa, Danh Sĩ và Mỏ Sắt.
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu thứ cấp giai đoạn 2012 – 2014; dữ liệu sơ cấp nông hộ thực hiện cho năm sản xuất 2014; thời gian tác giả triển khai điều tra thực địa từ tháng 02/2014 đến tháng 05/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm kinh tế - kỹ thuật

Khóa luận tiếp cận đối tượng nghiên cứu thông qua hai trụ cột: đặc tính sinh học, kỹ thuật thâm canh cây thuốc lá và lý luận kinh tế học về hiệu quả sản xuất nông hộ.

• Đặc điểm sinh thái học cây thuốc lá: Cây thuốc lá có tên khoa học Nicotiana tabacum L. thuộc họ Cà (Solanaceae), lớp hai lá mầm (Dicotyledones), phân lớp Asteridae, bộ Scrophulariales. Trong 4 loài chính của chi Nicotiana, Nicotiana tabacum L. chiếm 90% diện tích toàn cầu, kế tiếp là Nicotiana rustica L. chiếm 10%. Cây sinh trưởng tối ưu ở nhiệt độ 20°C - 30°C, ẩm độ không khí 80% - 85%, đất cát pha hoặc thịt nhẹ thoát nước tốt, độ pH tối thích từ 5,5 đến 6,0, hàm lượng mùn dưới 2% và lượng nitơ không quá cao. Cây đặc biệt thích hợp với chế độ luân canh sau vụ lúa nước, tuyệt đối tránh luân canh với các cây cùng họ Cà.
• Lý luận về hiệu quả kinh tế (HQKT): Tác giả tổng hợp 4 quan điểm kinh tế học phổ quát và vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác: bản chất HQKT phản ánh mối quan hệ so sánh tương quan giữa kết quả đạt được (đầu ra) và chi phí nguồn lực đã bỏ ra (đầu vào), gắn liền với quy luật nâng cao năng suất lao động và tiết kiệm thời gian lao động xã hội. Đối với kinh tế nông hộ, tiêu chuẩn HQKT được cụ thể hóa bằng mức thu nhập tối đa và lợi nhuận ròng trên một đơn vị diện tích và trên một đồng chi phí đầu tư.
• Căn cứ cơ chế và quy định: Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá; các văn bản chỉ đạo của HĐND huyện Hòa An về định hướng phát triển cây thuốc lá; các chương trình mục tiêu quốc gia (Chương trình 134, Chương trình 135) và hợp đồng bao tiêu nguyên liệu của doanh nghiệp (Chi nhánh Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại Giang Thịnh, Viện Kinh tế Kỹ thuật Thuốc lá thuộc Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam).

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp niên giám, báo cáo định kỳ của UBND xã Dân Chủ, Ban Địa chính, Ban Thống kê xã, Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Hòa An, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam và dữ liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO).
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Kết hợp phương pháp định tính và định lượng qua bảng hỏi cấu trúc sẵn kết hợp phỏng vấn sâu cá nhân, áp dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) và tham vấn chuyên gia (cán bộ khuyến nông xã, trưởng xóm, nông dân có kinh nghiệm).
• Phương pháp chọn mẫu: Tác giả chọn có chủ đích 5 xóm có quy mô trồng thuốc lá lớn nhất xã Dân Chủ (Bó Nình, Bản Mạ, Bản Dủa, Danh Sĩ, Mỏ Sắt). Tại mỗi xóm, chọn ngẫu nhiên 10 hộ từ danh sách quản lý của thôn, thiết lập tổng quy mô mẫu điều tra $n = 50$ hộ.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Nhập liệu và xử lý thông tin bằng phần mềm Microsoft Excel. Sử dụng các phương pháp phân tích kinh tế:
  • Thống kê mô tả: Tính toán các chỉ tiêu số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân, độ lệch.
  • Phương pháp so sánh: So sánh chỉ tiêu sản xuất qua chuỗi thời gian 2012 - 2014; so sánh kết quả kinh tế giữa cây thuốc lá và cây ngô; so sánh giữa các nhóm xóm điều tra.
  • Phương pháp phân tích SWOT: Hệ thống hóa điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) trong tổ chức sản xuất cây thuốc lá tại địa bàn.
• Hệ thống chỉ tiêu kinh tế áp dụng:
  • Năng suất cây trồng ($NS$): $NS = \frac{\text{Tổng sản lượng}}{\text{Tổng diện tích gieo trồng}}$ (tạ/ha hoặc kg/1.000m²).
  • Giá trị sản xuất ($GO$): $GO = \sum (P_i \times Q_i)$, với $P_i$ là giá bán, $Q_i$ là khối lượng sản phẩm.
  • Chi phí trung gian ($IC$): $IC = \sum (C_j \times G_j)$, bao gồm toàn bộ chi phí vật tư thường xuyên (giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhiên liệu sấy, nông cụ nhỏ mau hỏng).
  • Giá trị gia tăng ($VA$): $VA = GO - IC$.
  • Thu nhập hỗn hợp ($MI$): $MI = VA - (A + T)$ ($A$: khấu hao tài sản cố định; $T$: thuế).
  • Lợi nhuận ($Pr$): $Pr = GO - TC$ ($TC$: tổng chi phí sản xuất gồm $IC$, khấu hao TSCĐ, chi phí công lao động và chi phí khác).
  • Các chỉ tiêu tỷ suất tài chính: $GO/IC$ (giá trị sản xuất trên một đồng chi phí trung gian), $VA/IC$ (giá trị gia tăng trên một đồng chi phí trung gian), $MI/IC$, và $Pr/TC$ (tỷ suất lợi nhuận trên tổng chi phí).

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Cấu trúc khóa luận được trình bày thành 5 phần độc lập theo quy chuẩn đào tạo của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên:

Phần 1: Mở đầu

Tác giả xác lập tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu tái cơ cấu nông nghiệp miền núi, phân tích bối cảnh tự nhiên - kinh tế của xã Dân Chủ; nêu rõ mục tiêu chung, 3 mục tiêu cụ thể, 4 câu hỏi nghiên cứu, ý nghĩa lý luận, ý nghĩa thực tiễn đối với chính quyền địa phương và nông hộ, cùng đóng góp khoa học của khóa luận.

Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn

• Cơ sở lý luận: Trình bày hệ thống phân loại học chi Nicotiana, đặc tính sinh thái, giá trị thương phẩm của lá sấy khô (trung bình 1.200 USD/tấn trên thị trường quốc tế), vai trò chiết xuất hoạt chất sinh học (hemoglobin dùng trong y học, hóa chất trừ sâu). Phân tích yêu cầu kỹ thuật: mật độ 22.000 - 27.000 cây/ha (hàng cách hàng 0,8m; cây cách cây 0,4 - 0,5m); lượng phân bón định mức cho 1 ha gồm 200 kg Nitrat amôn + 400 kg Kaly sulfat + 400 kg supe lân; độ ẩm đất duy trì 60% - 90% tùy thời kỳ sinh trưởng. Trình bày các trường phái lý luận về hiệu quả kinh tế và hạch toán kinh tế nông hộ.
• Cơ sở thực tiễn: Tổng quan sản xuất thuốc lá thế giới giai đoạn 2011 - 2013 (Trung Quốc dẫn đầu về diện tích với hơn 1.700 nghìn ha; Nam Phi đạt năng suất cao nhất từ 2,78 - 3,11 tấn/ha; giá xuất khẩu tại Mỹ đạt trên 4.000 USD/tấn, Kenya đạt 1.067,9 USD/tấn, Thái Lan từ 311,3 - 385,9 USD/tấn). Tại Việt Nam, ngành tạo việc làm cho hơn 360.000 lao động (2007), đóng góp ngân sách trên 13.000 tỷ đồng (2011). Vùng nguyên liệu tập trung tại 9 tỉnh (Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Bắc Giang, Gia Lai, Đắk Lắk, Ninh Thuận, Bình Thuận, Tây Ninh), diện tích Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam đầu tư hơn 15.000 ha với sản lượng trên 30.000 tấn. Tại huyện Hòa An, diện tích tăng từ 1.246,8 ha (năm 2011) lên 1.338,4 ha (năm 2013), sản lượng đạt 2.895,7 tấn; trong đó 4 xã trọng điểm gồm Đức Long, Nam Tuấn, Dân Chủ và Trương Lương.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định rõ đối tượng khảo sát là hộ nông dân xã Dân Chủ; phạm vi thời gian (số liệu thứ cấp 2012 - 2014, điều tra sơ cấp vụ 2014); xác định quy trình điều tra 50 hộ ở 5 xóm; mô tả chi tiết phương pháp thống kê mô tả, so sánh, ma trận SWOT và công thức toán học tính toán các chỉ tiêu $GO, IC, VA, MI, Pr$ cùng các tỷ số hiệu quả.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Điều kiện cơ bản của địa bàn: Tổng diện tích đất tự nhiên của xã Dân Chủ là 5.571,45 ha; trong đó đất nông nghiệp chiếm 5.208,92 ha (93,49%), đất sản xuất nông nghiệp trực tiếp là 668,68 ha (12,00%), đất lâm nghiệp 537,98 ha. Dân số toàn xã năm 2014 là 5.119 người với 1.121 hộ (bình quân 4,6 khẩu/hộ), phân bố trên 23 xóm. Cơ cấu dân tộc gồm: Tày (63,87%), Nùng (24,62%), Mông (10,88%), Kinh (0,45%), Dao (0,18%). Tổng số lao động là 3.383 người, trong đó lao động nông nghiệp chiếm đại đa số với 3.167 người (93,6% tổng số lao động). Hạ tầng giao thông có Tỉnh lộ 204 chạy qua 13 km; 68,7% hộ dân dùng nước sinh hoạt hợp vệ sinh (chương trình 134, 135); xã có 8 trường học và 1 trạm y tế 6 giường bệnh.
• Thực trạng phát triển sản xuất thuốc lá xã Dân Chủ: Giống gieo trồng chủ lực là C9-1 và K326 (gồm giống do Viện Kinh tế Kỹ thuật Thuốc lá cung ứng và giống nông dân tự để lại). Diện tích duy trì ở mức 286 - 300 ha (năm 2012 đạt 300 ha; 2013 và 2014 đạt 286 ha), năng suất tăng từ 1,8 tấn/ha (2012) lên 1,95 tấn/ha (2014), kéo theo sản lượng tăng từ 540,0 tấn lên 557,7 tấn. Thuận lợi lớn nhất là sự hỗ trợ đầu tư vật tư và bao tiêu của Công ty CP Dịch vụ Thương mại Giang Thịnh. Tuy nhiên, kỹ thuật sấy còn dùng lò thủ công truyền thống và nông dân vẫn bán sản phẩm ra ngoài cho tư thương tự do.
• Dữ liệu mẫu 50 hộ điều tra: Độ tuổi trung bình chủ hộ là 43 tuổi; nhân khẩu bình quân 4,24 người; thâm niên canh tác thuốc lá đạt 9,76 năm. Quy mô canh tác bình quân đạt từ 2.620 m²/hộ (Bản Mạ) đến 3.370 m²/hộ (Bản Dủa). Năng suất bình quân đạt 274,7 kg/1.000m²; sản lượng bình quân đạt 820,14 kg/hộ (Bản Dủa đạt cao nhất 947,1 kg/hộ, Bản Mạ đạt 724,3 kg/hộ). Tác giả thực hiện tính toán chi phí đầu vào, doanh thu và hạch toán so sánh hiệu quả kinh tế với cây ngô vụ Mùa, đồng thời lập ma trận SWOT đánh giá toàn diện ngành hàng.

Phần 5: Một số giải pháp nhằm phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất thuốc lá tại xã Dân Chủ

Xác lập phương hướng phát triển đến năm 2016, mục tiêu mở rộng diện tích bền vững trên các chân đất thích hợp, chuyển giao kỹ thuật thâm canh, cải tiến lò sấy và thiết lập các nhóm giải pháp chi tiết cho UBND huyện Hòa An, chính quyền xã Dân Chủ và các hộ nông dân.

---

Kết quả và đóng góp thực tiễn

Các kết quả định lượng chủ yếu trong văn bản

Khóa luận đã tập hợp chuỗi dữ liệu thực chứng phản ánh quy mô và kết quả sản xuất của địa bàn qua các bảng thống kê:

Bảng 1: Diễn biến sản xuất thuốc lá tại 4 xã trọng điểm huyện Hòa An (2012 – 2014) (Nguồn: Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Hòa An)

Đơn vị xã	Năm 2012			Năm 2013			Năm 2014
	Diện tích (ha)	Năng suất (tạ/ha)	Sản lượng (tấn)	Diện tích (ha)	Năng suất (tạ/ha)	Sản lượng (tấn)	Diện tích (ha)	Năng suất (tạ/ha)	Sản lượng (tấn)
Đức Long	410,4	20,2	827,0	412,6	20,4	841,7	428,9	22,0	931,4
Nam Tuấn	441,0	20,2	905,8	442,2	20,1	889,5	445,0	23,7	1.054,7
Dân Chủ	286,0	20,0	577,7	286,0	19,5	557,7	290,0	21,5	622,6
Trương Lương	142,0	19,4	275,5	142,8	19,2	274,2	148,0	21,0	310,8

Bảng 2: Tình hình sản xuất thuốc lá tại xã Dân Chủ qua 3 năm (2012 – 2014) (Nguồn: UBND xã Dân Chủ)

Chỉ tiêu	Đơn vị	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014	So sánh 13/12 (%)	So sánh 14/13 (%)	Bình quân chung
Diện tích	ha	300,00	286,00	286,00	95,30	100,00	290,60
Năng suất	tấn/ha	1,80	1,92	1,95	106,60	101,50	1,89
Sản lượng	tấn	540,00	549,10	557,70	101,60	101,50	548,80

Bảng 3: Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của 50 hộ điều tra tại 5 xóm xã Dân Chủ (năm 2014) (Nguồn: Khảo sát sơ cấp của tác giả, 2015)

Chỉ tiêu	Đơn vị	Bó Nình	Mỏ Sắt	Danh Sĩ	Bản Dủa	Bản Mạ	Bình quân chung
Số hộ điều tra	Hộ	10	10	10	10	10	10 (tổng 50)
Tuổi bình quân chủ hộ	Tuổi	42	47	42	40	42	43
Nhân khẩu bình quân/hộ	Khẩu	4,4	4,0	4,4	4,0	4,4	4,24
Thâm niên trồng thuốc lá	Năm	10,5	9,8	10,1	9,2	9,2	9,76
Diện tích bình quân/hộ	m²	2.650	3.140	2.990	3.370	2.620	2.954
Năng suất bình quân/1.000m²	kg	269,0	277,0	272,5	278,5	276,5	274,7
Sản lượng bình quân/hộ	kg	726,2	873,1	830,0	947,1	724,3	820,14

Các kết quả hạch toán so sánh chỉ rõ trên diện tích canh tác 1.000 m², cây thuốc lá tạo ra giá trị sản xuất ($GO$), giá trị gia tăng ($VA$) và thu nhập hỗn hợp ($MI$) vượt trội so với cây ngô, khẳng định tính đúng đắn của việc chuyển đổi diện tích đất màu kém hiệu quả sang trồng thuốc lá.

Hệ thống giải pháp tác giả đề xuất

• Cấp huyện Hòa An: Tăng cường vai trò quản lý nhà nước về quy hoạch vùng trồng nguyên liệu tập trung; chỉ đạo Phòng Nông nghiệp và Trạm Khuyến nông huyện liên kết với doanh nghiệp chuyển giao gói kỹ thuật thâm canh; phối hợp ngân hàng chính sách tạo điều kiện cho hộ vay vốn ưu đãi đầu tư lò sấy mới.
• Cấp xã Dân Chủ: Tổ chức tuyên truyền, vận động nông dân tuân thủ hợp đồng kinh tế đã ký kết với Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại Giang Thịnh, không bán lá thuốc ra thị trường tự do; rà soát chuyển đổi diện tích đất lúa 1 vụ thiếu nước, đất đồi thấp và vườn tạp sang gieo trồng thuốc lá theo kế hoạch đến năm 2016; tổ chức tập huấn kỹ thuật bón phân, phòng trừ sâu bệnh.
• Đối với các nông hộ:
  • Khâu giống và canh tác: Xóa bỏ tập quán tự để giống qua nhiều vụ làm thoái hóa giống; đưa giống lai mới (K326, C9-1) vào canh tác theo đúng mật độ (22.000 - 27.000 cây/ha); bón đúng định mức phân vô cơ cân đối (Nitrat amôn, Kaly sulfat, supe lân) và tuân thủ chế độ tưới - tiêu thoát nước (giữ ẩm 60% - 65% giai đoạn cây con để rễ ăn sâu, 80% - 85% giai đoạn phát triển thân lá).
  • Khâu thu hoạch và chế biến: Cải tạo kết cấu lò sấy thủ công, kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ và độ ẩm trong buồng sấy nhằm nâng cao tỷ lệ lá thuốc loại 1 và loại 2; liên kết hợp tác giữa các nhóm hộ cùng xóm trong việc dùng chung lò sấy và chia sẻ công lao động thu hoạch.

Đóng góp của đề tài

• Hệ thống hóa toàn diện các dữ liệu thực tế về sản xuất, năng suất và tiêu thụ thuốc lá tại xã Dân Chủ giai đoạn 2012 – 2014.
• Cung cấp luận cứ kinh tế định lượng thông qua hạch toán so sánh hiệu quả kinh tế giữa cây thuốc lá và cây lương thực truyền thống (cây ngô), làm căn cứ khoa học cho định hướng tái cơ cấu cây trồng địa phương.
• Xác định nguyên nhân gốc rễ cản trở chuỗi giá trị thuốc lá tại chỗ: sự thiếu ràng buộc pháp lý trong hợp đồng tiêu thụ dẫn đến hiện tượng tư thương cạnh tranh không lành mạnh và hạn chế kỹ thuật sấy thủ công làm hao hụt phẩm cấp nông sản.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

Hạn chế của khóa luận

• Quy mô mẫu điều tra: Khóa luận chỉ thực hiện điều tra 50 hộ tại 5 xóm (chiếm 5/14 xóm có trồng thuốc lá và 5/23 xóm toàn xã), do đó tính đại diện chưa bao quát hết toàn bộ các tiểu vùng địa hình khác nhau của xã Dân Chủ (đặc biệt là các xóm vùng cao núi đá).
• Thời gian khảo sát thực địa: Dữ liệu sơ cấp tập trung vào chu kỳ sản xuất của vụ đông xuân năm 2014 trong khoảng thời gian điều tra ngắn (tháng 02/2014 đến tháng 05/2014), chưa phản ánh được sự biến động dài hạn về giá cả vật tư đầu vào và giá thu mua lá thuốc qua nhiều năm liên tiếp.
• Hạn chế về chỉ tiêu môi trường và sức khỏe: Đề tài tập trung thuần túy vào góc độ kinh tế nông hộ và kỹ thuật canh tác, chưa đánh giá tác động của dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đến môi trường đất - nước, cũng như các yếu tố ảnh hưởng sức khỏe của người lao động trong quá trình sấy thuốc lá thủ công.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phạm vi khảo sát mẫu điều tra trên toàn bộ 14 xóm có trồng thuốc lá của xã Dân Chủ và đối sánh với các xã lân cận có diện tích lớn như Đức Long, Nam Tuấn.
• Nghiên cứu thực nghiệm mô hình lò sấy cải tiến tiết kiệm nhiên liệu đốt (than, củi) nhằm nâng cao chất lượng lá sấy, hạ chi phí sản xuất trung gian và hạn chế phát thải khí độc hại.
• Đi sâu nghiên cứu cơ chế liên kết chuỗi giá trị và hoàn thiện các chế tài pháp lý của hợp đồng bao tiêu nông sản giữa doanh nghiệp chế biến và tổ hợp tác nông dân.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Quản lý kinh tế và Khuyến nông tham khảo về phương pháp luận hạch toán kinh tế nông hộ, phương pháp chọn mẫu nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) và kỹ thuật phân tích SWOT chuyên ngành trồng trọt.
  • Cán bộ quản lý kinh tế, cán bộ khuyến nông tại UBND xã Dân Chủ và Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Hòa An làm tài liệu đối chiếu thực tiễn phục vụ công tác quy hoạch vùng nguyên liệu và xây dựng đề án nông thôn mới.
  • Các doanh nghiệp đầu tư thu mua nguyên liệu thuốc lá (Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại Giang Thịnh, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam) sử dụng làm dữ liệu tham khảo về tập quán canh tác, cơ cấu chi phí và năng lực cung ứng của hộ nông dân địa phương.
• Phần nội dung có giá trị tham chiếu cao nhất: Bảng thông tin khảo sát chi tiết 50 hộ tại 5 xóm (Bảng 4.6), phương pháp thiết lập hệ thống chỉ tiêu hạch toán nông hộ ($GO, IC, VA, MI, Pr$) và phần phân tích thực trạng mối quan hệ hợp đồng giữa nông dân và doanh nghiệp thu mua.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận tiến hành khảo sát thực địa tại những địa bàn cụ thể nào của xã Dân Chủ và quy mô mẫu là bao nhiêu?
Tác giả đã chọn 5 xóm có diện tích gieo trồng thuốc lá lớn nhất xã Dân Chủ gồm: Bó Nình, Bản Mạ, Bản Dủa, Danh Sĩ và Mỏ Sắt. Quy mô mẫu điều tra là 50 hộ nông dân (mỗi xóm chọn ngẫu nhiên 10 hộ từ danh sách của ban quản lý thôn).

2. Giống thuốc lá nào được trồng phổ biến nhất tại xã Dân Chủ và công tác giống tại địa phương gặp phải tồn tại gì?
Xã Dân Chủ chủ yếu gieo trồng hai giống thuốc lá là C9-1 và K326 (gồm giống do Viện Kinh tế Kỹ thuật Thuốc lá cung ứng và giống nông dân tự chọn lọc). Tồn tại lớn là nhiều hộ sản xuất vẫn tự để giống qua các vụ, tự chọn cây tốt để lấy hạt cho vụ sau dẫn đến hiện tượng thoái hóa giống, làm giảm năng suất và tính đồng đều của lá thuốc.

3. Tại sao nông dân trồng thuốc lá tại xã Dân Chủ chưa hoàn toàn yên tâm đầu tư mở rộng sản xuất?
Có 4 nguyên nhân chính được tác giả chỉ ra: quy mô sản xuất nhỏ lẻ thiếu liên kết; hệ thống lò sấy sau thu hoạch hoàn toàn là lò thủ công chưa cải tiến dẫn đến chất lượng lá sấy bấp bênh; việc thực hiện hợp đồng tiêu thụ thiếu tính ràng buộc chặt chẽ khiến người dân vẫn bán lẻ cho tư thương; và giá cả thị trường thuốc lá nguyên liệu biến động thất thường qua các năm.

4. Đơn vị doanh nghiệp nào trực tiếp đầu tư và ký hợp đồng tiêu thụ thuốc lá tại xã Dân Chủ trong giai đoạn nghiên cứu?
Tại thời điểm nghiên cứu, Chi nhánh Công ty Cổ phần Dịch vụ Thương mại Giang Thịnh là đơn vị trực tiếp đầu tư cung cấp giống, hỗ trợ phân bón và ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm thuốc lá nguyên liệu cho các hộ nông dân trên địa bàn xã Dân Chủ.

5. Hệ thống chỉ tiêu nào được tác giả sử dụng để hạch toán hiệu quả kinh tế trên 1.000 m² thuốc lá của hộ nông dân?
Khóa luận sử dụng hệ thống chỉ tiêu kinh tế nông hộ chuẩn mực, bao gồm: Năng suất ($NS$), Giá trị sản xuất ($GO$), Chi phí trung gian ($IC$), Giá trị gia tăng ($VA$), Thu nhập hỗn hợp ($MI$), Lợi nhuận thuần ($Pr$), cùng các chỉ số hiệu quả đồng vốn: $GO/IC, VA/IC, MI/IC$ và $Pr/TC$.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Xuân Bách đã phản ánh toàn diện thực trạng canh tác và hiệu quả kinh tế của cây thuốc lá tại xã Dân Chủ, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2012 – 2014. Qua số liệu thống kê địa bàn và kết quả khảo sát 50 hộ nông dân tại 5 xóm trọng điểm, nghiên cứu chứng minh cây thuốc lá mang lại thu nhập và giá trị gia tăng vượt trội so với cây ngô, khẳng định vai trò là cây trồng mũi nhọn trong xóa đói giảm nghèo tại địa phương. Đồng thời, công trình chỉ rõ các nút thắt về công nghệ lò sấy thủ công và tính thiếu ổn định của chuỗi liên kết tiêu thụ, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ về kỹ thuật thâm canh, cải tiến lò sấy và gắn kết doanh nghiệp - nông hộ nhằm phát triển bền vững ngành hàng thuốc lá đến năm 2016.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở Đầu - Phần 2: cơ sở lý luận và thực tiễn - Phần 3: Đối tƣợng , nội dung , phƣơng pháp nghiên cứu - Phần 4: Kết quả nghiên cứu - Phần 5: Kết luận và kiến nghị e 6 Phần 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Cơ sở lý luận về phát triển sản xuất thuốc lá 2. Giới thiệu chung về cây thuốc lá * Phân loại: Cây thuốc lá có tên khoa học là: Nicotinana.sp thuộc ngành hạt kín Angiospe, lớp 2 lá mầm Dicotylndones, phân lớp Asteridae, bộ hoa mõm sói Scophulariales, họ cà Solanaceae, chi Nicotiana.

Trong chi Nicotiana có 50 - 70 loài, đa số là dạng cỏ, một số thân đứng, hầu hết là các dạng dại phụ. Căn cứ vào hình thái, màu sắc của hoa ngƣời ta phân chia thành 4 loại chính: - Loài Nicotiana tabacum L.: có hoa màu hồng hay đỏ tƣơi. Đây là loài phổ biến nhất chiếm 90% diện tích thuốc lá trên Thế giới. - Loài Nicotiana rustica L.: có hoa màu vàng, chiếm 10% diện tích thuốc lá trên Thế giới.

- Loài Nicotiana petunioide L.: có hoa màu trắng, phớt hồng hay tím. Thƣờng chỉ có trong vƣờn thực vật phục vụ nguồn dự trữ gien cho lai tạo, ít đƣợc dùng trong sản xuất. - Loài Nicotiana polidiede L.: có hoa màu trắng. Loài này cũng đƣợc ít dùng trong sản xuất, chủ yếu chỉ có trong vƣờn thực vật học của một số quốc gia.

* Giá trị của cây thuốc lá Thuốc lá (Nicotiana tabacum L.) là cây công nghiệp ngắn ngày có tầm quan trọng bấc nhất về kinh tế trên thị trƣờng Thế giới, không chỉ đối với trên 33 triệu dân của trên 120 quốc gia trồng thuốc lá, mà còn cho cả toàn bộ nền công nghiệp, từ các nhà máy chế biến thuốc điếu, sản xuất phụ gia, phụ liệu, e 7 đến cả hệ thống phân phối tiêu thụ, thậm chí đến cả một phần ngành sản xuất của vật tƣ nông nghiệp phục vụ cho cây thuốc lá nhƣ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Trồng thuốc lá có hiệu quả cao hơn nhiều so với các loại cây trồng khác ( giá bán 1.200 USD/ tấn lá khô). Các hãng sản xuất thuốc lá của các nƣớc tƣ bản đều nhận đƣợc nguồn lợi nhuận khổng lồ từ cây thuốc lá [2]. Ở nƣớc ta cây thuốc lá cũng mang lại giá trị kinh tế cao, sử dụng hiệu quả đất đai, góp phần tạo công ăn việc làm, tận dụng đƣợc nguồn lao động của địa phƣơng, tăng thu nhập cho ngƣời lao động.

Lợi nhuận cao từ sản xuất thuốc lá đã có sự quan tâm của nhiều cấp chính quyền trong cả nƣớc, tại một số tỉnh miền núi phía Bắc nhƣ Cao Bằng, Lạng Sơn,. Cây thuốc lá đã nằm trong cơ cấu cây trồng truyền thống thực sự mang lại hiệu quả kinh tế cao. Năm 2010, Tổng công ty thuốc lá Việt Nam đạt kim ngạch xuất khẩu trên 175 triệu USD, tăng 17% so với 2009, xuất siêu gần 54 triệu USD, nộp ngân sách vƣợt mốc 5.000 tỷ đồng, tăng 6% so với năm 2009. Đời sống, việc làm và thu nhập của ngƣời lao động đƣợc đảm bảo, ổn định.

Trong thuốc lá có thể chiết suất một số chất hóa học có thể đƣợc sử dụng làm thuốc bảo vệ thực vật. Trong y học ngƣời ta chiết suất từ thuốc lá chất Hemoglobin đƣợc sử dụng làm thuốc chữa bệnh. Đối với ngành công nghệ sinh học, cây thuốc lá đƣợc sử dụng nhƣ thực vật mô hình cho những nghiên cứu cơ bản cũng nhƣ ứng dụng nhờ khả năng dễ dàng tiến hành, nuôi cấy In vitro và chuyển gen. Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của sản xuất cây thuốc lá Cây thuốc lá có đặc điểm từ sản xuất đến chế biến đòi hỏi phải có kỹ thuật khá cao từ khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch đến chế biến thành phẩm nhằm tạo ra đƣợc những sản phẩm hàng hóa có sức cạnh tranh cao, thu hút khách hàng và các nhà đầu tƣ sản xuất trong và ngoài nƣớc.

Nếu coi cây thuốc lá là cây trồng mũi nhọn thì cần e 8 phải thực hiện theo hƣớng chuyên môn hóa để nâng cao năng suất, chất lƣợng sản phẩm góp phần tăng thu nhập cải thiện đời sống ngƣời dân. Các nhân tố ảnh hưởng đến sản xuất cây thuốc lá: a. Nhóm nhân tố về điều kiện tự nhiên + Điều kiện đất đai Đất đai là tƣ liệu sản xuất chủ yếu, đặc biệt đối với cây thuốc lá, nó là yếu tố ảnh hƣởng trực tiếp đến sản lƣợng, chất lƣợng thuốc lá nguyên liệu. Cây thuốc lá phát triển thuận lợi trên các loại đất tơi xốp, thoát nƣớc tốt, loại đất cát pha, đất thịt nhẹ đến thịt nhẹ trung bình có độ màu mỡ không cao, có thể nghèo các chất dinh dƣỡng, tỷ lệ mùn trong đất < 2%.

Độ chua của đất là chỉ tiêu quyết định đời sống cây thuốc lá, độ chua thích hợp nhất đối với cây thuốc lá là pH = 5,5 – 6 [3]. Để trồng thuốc lá có hiệu quả cao ở những chân ruộng trồng thuốc lá, không đƣợc trồng luân canh với những cây họ cà vì dễ lây bệnh từ cây trồng trƣớc. Hiện nay, ở nƣớc ta nên trồng luân canh cây thuốc lá sau lúa nƣớc là thích hợp nhất. [3] + Điều kiện khí hậu Cây thuốc lá là cây có khả năng chịu hạn tốt, thích hợp với nhiều kiểu khí hậu, đặc biệt thích hợp với khí hậu của các tỉnh miền núi phía Bắc, vùng Tây Nguyên, các tỉnh Nam Bộ.

Cây thuốc lá nhạy cảm với nhiệt độ, độ ẩm không khí và của đất, loại đất trồng. Điều kiện thích hợp cho cây sinh trƣởng là 20°C đến 30°C, độ ẩm không khí từ 80 đến 85%, đất không chứa quá nhiều nitơ. Chính vì vậy, phải dựa vào điều kiện khí hậu từng vùng mà có thời vụ gieo trồng thích hợp. Nhóm nhân tố kỹ thuật - Giống thuốc lá: Là yếu tố quan trọng ảnh hƣởng trực tiếp đến năng suất, chất lƣợng thuốc lá nên cần đƣợc hết sức coi trọng.

Ở Việt Nam, đơn vị e 9 đi đầu trong nghiên cứu chọn tạo giống thuốc lá là Công ty TNHH một thành viên Viện kinh tế kỹ thuật thuốc lá đã phát triển sản xuất đại trà các giống thuốc lá K326, C9-1, K176 đồng thời sản xuất thử nghiệm thành công một số giống lai nhƣ VTL1H, VTL5H tại vùng núi phía Bắc hay khảo nghiệm một số giống nhƣ RGH04, PVH09, PVH51 trên khu vực đất cát ở Gia Lai [2]. - Mật độ trồng: Đất tốt trồng thƣa (22.000 cây/ha) khoảng cách trồng 0,5m cây, đất xấu trồng dầy (27.000 cây/ha) khoảng cách trồng 0,4m cây, hàng cách hàng 0,8m. - Cách trồng: Cây giống nhổ lên phải ngắt bỏ các lá vàng, lá nhiễm bệnh để nơi mát và trồng xong trong ngày. Trồng bằng cách cuốc lỗ, dùng cây chọc lỗ hoặc cấy bằng tay.

Trồng sâu 4 - 5cm, dùng tay ấn nhẹ đất trên bề mặt sau trồng. - Sau 5 - 7 ngày trồng dặm những cây chết. Làm cỏ, bón phân, vun gốc: - Bón phân: Bón phân là một biện pháp kỹ thuật quan trọng nhằm tăng sự sinh trƣởng và phát triển của cây thuốc lá, tăng năng suất, chất lƣợng thuốc lá. Chính vì vậy, để đảm bảo cho cây thuốc lá sinh trƣởng tốt và cho năng suất cao, chất lƣợng tốt thì bón phân là một biện pháp không thể thiếu đƣợc.

Lƣợng phân cần bón trung bình cho 1ha: Nitrat amôn 200kg + Kaly sulfat 400kg + lân 400kg, chia làm 2-3 lần bón tuỳ thuộc tính chất đất, chất lƣợng làm đất ( có hƣớng dẫn của cán bộ kỹ thuật). - Làm cỏ, vun gốc: Từ 2-3 lần kết hợp với bón phân, lần 1 xới nhẹ, vun thấp, lần 2, 3 xới mạnh vun càng cao càng tốt nhƣng không lấp lá. Để đất khô 2-3 ngày cho cỏ chết trƣớc khi tƣới nƣớc. - Tƣới và tiêu nƣớc: Không thể có năng suất cao, chất lƣợng tốt nếu cây thuốc lá bị thiếu nƣớc hoặc dƣ nƣớc (ngập úng 1 - 2 ngày cây héo rũ, chết).

Số lần tƣới và lƣợng nƣớc tƣới tuỳ thuộc độ ẩm đất và thời tiết. Kể từ sau trồng đến 10 ngày e 10 ẩm độ đất thích hợp 80 - 90%, từ 10 - 40 ngày ẩm độ đất 60 - 65% (giữ cho hơi thiếu ẩm để tạo hệ thống rễ phát triển và ăn xuống sâu), từ 40 – 60 ngày là thời gian thân lá phát triển mạnh cần nhiều nƣớc độ ẩm đất thích hợp 80 – 85%, từ sau 60 ngày giữ ẩm độ đất từ 65 – 70%. Sau mỗi lần bón phân, bẻ thuốc, nếu đất khô phải tƣới nƣớc ngay. Khi tƣới nƣớc theo rãnh chỉ để nƣớc ngập từ 1/2 đến 3/4 luống, không để nƣớc tràn lên mặt luống.

Phòng trừ sâu bệnh: - Khi sâu bệnh xuất hiện cây đã bị ảnh hƣởng đến năng suất và chất lƣợng, việc xử lý càng tốn kém và ít hiệu quả khi cây càng lớn. Vì vậy việc phun thuốc đúng lúc là biện pháp hữu hiệu, kinh tế, an toàn nhất để phòng trừ sâu bệnh. Nhóm nhân tố về kinh tế + Thị trƣờng - Thị trƣờng là yếu tố quan trọng và có tính quyết định đến sự tồn tại của cơ sở sản xuất thuốc lá, của các đơn vị sản xuất trong nền kinh tế thị trƣờng. Mỗi nhà sản xuất, mỗi cơ sở sản xuất kinh doanh và mỗi cá nhân đều phải trả lời 3 câu hỏi của kinh tế học đó là: Sản xuất cái gì, sản xuất nhƣ thế nào và sản xuất cho ai.

Câu hỏi sản xuất cái gì đƣợc đặt lên hàng đầu, mang tính định hƣớng. Để trả lời đƣợc câu hỏi này ngƣời sản xuất phải tìm kiếm thị trƣờng, tức là xác định nhu cầu có khả năng thanh toán của thị trƣờng đối với hàng hoá mà họ sẽ sản xuất ra. Thị trƣờng đóng vai trò là khâu trung gian nối giữa sản xuất và tiêu dùng. Trong sản xuất thuốc lá nguyên liệu, ngƣời dân tìm kiếm thị trƣờng là các nhà máy sản xuất thuốc lá điếu, hoặc các công ty thu mua thuốc lá nguyên liệu phục vụ cho xuất khẩu.

- Khi tìm kiếm đƣợc thị trƣờng, ngƣời sản xuất phải lựa chọn phƣơng thức tổ chức sản xuất nhƣ thế nào cho phù hợp, sao cho lợi nhuận thu đƣợc là tối đa. còn việc giải quyết vấn đề sản xuất cho ai, đòi hỏi phải nghiên cứu kỹ e 11 đƣợc thị trƣờng, xác định rõ đƣợc khách hàng, giá cả và phƣơng thức tiêu thụ. Muốn vậy phải xem xét quy luật cung cầu trên thị trƣờng. + Giá cả - Đối với ngƣời sản xuất nông nghiệp nói chung, của ngƣời trồng thuốc lá nói riêng thì sự quan tâm hàng đầu là giá cả trên thị trƣờng, giá cả không ổn định ảnh hƣởng tới tâm lý ngƣời trồng thuốc lá.