Thực trạng và giải pháp pháp luật viễn thông Việt Nam

Ngành viễn thông Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. 195 trang · Trường Đại Học Luật Hà Nội · 2022.

• Tác giả: Đỗ Xuân Minh
• Người hướng dẫn: Phan Chí Hiếu
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Thực Trạng Và Giải Pháp Pháp Luật Viễn Thông Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HỘP
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VIỄN THÔNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ VIỄN THÔNG
• 1.1. Những vấn đề lý luận về viễn thông
• 1.1.1. Khái niệm, đặc điểm viễn thông và hoạt động viễn thông
• 1.1.2. Vai trò của hoạt động viễn thông
• 1.2. Những vấn đề lý luận về pháp luật viễn thông
• 1.2.1. Khái niệm pháp luật viễn thông
• 1.2.2. Đặc điểm pháp luật viễn thông
• 1.2.3. Nội dung pháp luật viễn thông
• 1.3. Pháp luật viễn thông một số quốc gia trên thế giới
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ VIỄN THÔNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về kinh doanh dịch vụ viễn thông
• 2.1.1. Quy định về đầu tư dịch vụ viễn thông
• 2.1.2. Quy định về sở hữu trong kinh doanh dịch vụ viễn thông
• 2.1.3. Quy định về cạnh tranh trong kinh doanh dịch vụ viễn thông
• 2.1.4. Quy định về bảo vệ quyền lợi của người sử dụng dịch vụ viễn thông
• 2.1.5. Quy định về dịch vụ trung tâm dữ liệu
• 2.2. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về cấp phép viễn thông
• 2.2.1. Điều kiện cấp phép viễn thông
• 2.2.2. Thủ tục cấp phép kinh doanh dịch vụ viễn thông
• 2.3. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về kỹ thuật nghiệp vụ viễn thông
• 2.3.1. Viễn thông công ích
• 2.3.2. Tài nguyên viễn thông
• 2.3.3. Tiêu chuẩn, quy chuẩn và quản lý chất lượng viễn thông
• 2.3.4. Công trình, hạ tầng viễn thông
• 2.4. Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý thông tin trên mạng viễn thông, bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân
• 2.4.1. Quản lý thông tin trên mạng
• 2.4.2. Bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ VIỄN THÔNG
• 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về viễn thông
• 3.1.1. Hoàn thiện pháp luật về viễn thông phải đặt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam
• 3.1.2. Hoàn thiện pháp luật về viễn thông phải phù hợp với đặc điểm của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam
• 3.1.3. Hoàn thiện pháp luật về viễn thông đảm bảo tính đồng bộ, tính thống nhất trong hệ thống pháp luật có liên quan đến lĩnh vực viễn thông
• 3.1.4. Hoàn thiện pháp luật về viễn thông phải xuất phát từ những hạn chế, bất cập của thực trạng pháp luật viễn thông
• 3.2. Một số giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện pháp luật về viễn thông
• 3.2.1. Hoàn thiện các quy định về kinh doanh viễn thông
• 3.2.2. Hoàn thiện các quy định về cấp phép viễn thông
• 3.2.3. Hoàn thiện các quy định về kỹ thuật nghiệp vụ viễn thông
• 3.2.4. Hoàn thiện các quy định về quản lý thông tin trên mạng viễn thông, bảo vệ thông tin, dữ liệu người sử dụng dịch vụ viễn thông
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về thực trạng pháp luật viễn thông tại Việt Nam

Ngành viễn thông Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Tuy nhiên, thực trạng viễn thông Việt Nam vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Hệ thống pháp luật hiện hành đã tạo ra hành lang pháp lý cho sự phát triển, nhưng vẫn tồn tại nhiều bất cập. Việc phân tích thực trạng này là cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp.

1.1. Đánh giá tổng quan về quy định pháp luật viễn thông

Các quy định pháp luật hiện hành đã tạo điều kiện cho sự phát triển của ngành viễn thông. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điểm cần cải thiện để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu hội nhập quốc tế.

1.2. Vai trò của chính sách viễn thông trong phát triển kinh tế

Chính sách viễn thông đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế. Nó không chỉ tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ cho người tiêu dùng.

II. Những thách thức trong thực thi pháp luật viễn thông hiện nay

Mặc dù có nhiều tiến bộ, nhưng thực trạng viễn thông Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như an ninh mạng, bảo mật thông tin và quản lý hạ tầng viễn thông đang trở thành mối quan tâm hàng đầu.

2.1. Vấn đề an ninh mạng trong lĩnh vực viễn thông

An ninh mạng là một trong những thách thức lớn nhất hiện nay. Việc bảo vệ thông tin cá nhân và dữ liệu người dùng cần được chú trọng hơn nữa để đảm bảo an toàn cho người sử dụng dịch vụ.

2.2. Hạn chế trong quản lý hạ tầng viễn thông

Hạ tầng viễn thông hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển. Cần có các giải pháp để nâng cấp và mở rộng hạ tầng nhằm phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật viễn thông tại Việt Nam

Để giải quyết các vấn đề hiện tại, cần có những giải pháp pháp luật viễn thông cụ thể. Việc hoàn thiện khung pháp lý sẽ giúp ngành viễn thông phát triển bền vững và hiệu quả hơn.

3.1. Cải cách quy định về cấp phép viễn thông

Cần cải cách quy trình cấp phép để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp mới tham gia thị trường. Điều này sẽ thúc đẩy cạnh tranh và nâng cao chất lượng dịch vụ.

3.2. Tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Cần có các quy định rõ ràng để đảm bảo quyền lợi của người sử dụng dịch vụ viễn thông.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về viễn thông

Nghiên cứu về thực trạng viễn thông Việt Nam đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu sẽ giúp cải thiện tình hình hiện tại và định hướng cho tương lai.

4.1. Kết quả nghiên cứu về thị trường viễn thông

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thị trường viễn thông Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, nhưng vẫn cần nhiều cải cách để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

4.2. Ứng dụng công nghệ mới trong viễn thông

Việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí cho người tiêu dùng. Cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ hiện đại.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho pháp luật viễn thông

Tương lai của pháp luật viễn thông Việt Nam cần được định hướng rõ ràng. Việc hoàn thiện khung pháp lý sẽ giúp ngành viễn thông phát triển bền vững và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội.

5.1. Định hướng phát triển pháp luật viễn thông

Cần có một chiến lược phát triển pháp luật viễn thông đồng bộ và hiệu quả, phù hợp với xu hướng phát triển của thế giới.

5.2. Tầm quan trọng của việc hội nhập quốc tế

Hội nhập quốc tế là yếu tố quan trọng giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong lĩnh vực viễn thông. Cần có các chính sách phù hợp để tận dụng cơ hội từ hội nhập.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học "Pháp luật viễn thông Việt Nam - Thực trạng và giải pháp" được nghiên cứu sinh Đỗ Xuân Minh thực hiện tại Trường Đại học Luật Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Phan Chí Hiếu và TS. Đồng Ngọc Ba, thuộc chuyên ngành Luật Kinh tế (mã số 9.07), hoàn thành năm 2022.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Ngành viễn thông Việt Nam phát triển nhanh và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước. Hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật và chất lượng dịch vụ ngày càng được nâng cao, giá cước giảm xuống bằng hoặc thấp hơn mức bình quân khu vực và thế giới. Trong 03 năm đại dịch COVID-19, viễn thông đóng vai trò duy trì sản xuất, kinh doanh và đời sống, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong các lĩnh vực mua bán trực tuyến, tài chính số, giáo dục trực tuyến và y tế điện tử.

Tuy nhiên, sự phát triển của viễn thông nảy sinh nhiều mặt trái liên quan đến hạ tầng, an toàn viễn thông, an ninh mạng và quản lý thông tin. Sau hơn 10 năm thi hành Luật Viễn thông năm 2009 và các văn bản hướng dẫn, hệ thống pháp luật bộc lộ những hạn chế, bất cập, chưa tương thích hoàn toàn với thông lệ quốc tế trong bối cảnh Việt Nam tham gia Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) hay Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA). Đồng thời, tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) làm xuất hiện các dịch vụ mới, mô hình kinh doanh mới và hạ tầng kỹ thuật mới kết hợp, đặt ra yêu cầu phải rà soát, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện khung pháp lý.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận, thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật viễn thông tại Việt Nam; từ đó xác định yêu cầu và đề xuất giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về viễn thông.

Các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Làm rõ những vấn đề lý luận liên quan đến lĩnh vực viễn thông và pháp luật viễn thông, bao gồm khái niệm, nội dung và vai trò của pháp luật viễn thông.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về viễn thông ở Việt Nam hiện nay.
3. Xác định các yêu cầu và giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về viễn thông, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật viễn thông tại Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

• Câu hỏi nghiên cứu 1: Viễn thông ở Việt Nam là gì, giữ vai trò như thế nào trong phát triển kinh tế - xã hội? Hoạt động viễn thông đặt ra những yêu cầu gì cho công tác quản lý nhà nước?
  • Giả thuyết 1: Viễn thông là khái niệm rộng, cấu thành từ sản xuất thiết bị viễn thông, cung cấp dịch vụ viễn thông (cơ bản và giá trị gia tăng) và cung cấp dịch vụ Internet; là sự truyền tải thông tin qua khoảng cách thông qua các hình thức truyền dẫn khác nhau.
• Câu hỏi nghiên cứu 2: Pháp luật viễn thông là gì, được cấu thành từ những nội dung lớn nào, có vai trò như thế nào trong quản lý nhà nước về viễn thông?
  • Giả thuyết 2: Pháp luật viễn thông điều chỉnh từng bộ phận cấu thành của hoạt động viễn thông gồm kinh doanh viễn thông, cấp phép, kỹ thuật nghiệp vụ và quản lý thông tin trên mạng viễn thông.
• Câu hỏi nghiên cứu 3: Pháp luật về viễn thông ở Việt Nam hiện nay đã đáp ứng được nhu cầu thực tiễn, trong đó có yêu cầu quản lý thông tin trên mạng viễn thông cùng với đảm bảo thông tin, dữ liệu người sử dụng dịch vụ viễn thông hay chưa?
  • Giả thuyết 3: Pháp luật viễn thông hiện nay chưa hoàn thiện, mới đáp ứng một phần nhu cầu quản lý, một số quy định chưa theo kịp sự phát triển công nghệ, còn chồng chéo, mâu thuẫn và chưa phù hợp thực tiễn.
• Câu hỏi nghiên cứu 4: Cần có giải pháp hoàn thiện pháp luật về viễn thông ở Việt Nam như thế nào để đảm bảo được vai trò của viễn thông trong điều kiện cuộc CMCN lần thứ tư?
  • Giả thuyết 4: Nhà nước cần ban hành chính sách và pháp luật dựa trên điều kiện thực tế về hạ tầng công nghệ, kỹ thuật viễn thông, yêu cầu hội nhập, an ninh quốc gia, đồng thời tôn trọng quyền tự do kinh doanh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống các quan điểm lý luận về viễn thông; hệ thống các quy định pháp luật về viễn thông của Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế; thực tiễn thực hiện pháp luật về viễn thông tại Việt Nam.
• Phạm vi nghiên cứu: Luận án tập trung vào các vấn đề lý luận và quy định cơ bản của pháp luật viễn thông Việt Nam (kinh doanh, cấp phép, kỹ thuật nghiệp vụ, quản lý thông tin và dữ liệu), làm rõ điểm bất cập so với thực tiễn và cam kết quốc tế. Dữ liệu thực tiễn và văn bản pháp luật được khảo cứu trong giai đoạn áp dụng Luật Viễn thông năm 2009 đến năm 2021-2022, kết hợp dữ liệu thống kê giai đoạn 2016-2020 và khảo cứu kinh nghiệm pháp luật của Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu (EU), Vương quốc Anh, Trung Quốc, Ba Lan, Ý.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

Tác giả đã phân loại và tổng thuật các công trình nghiên cứu theo bốn nhóm chính:

1. Các nghiên cứu lý luận về viễn thông và quản lý viễn thông

• Trong nước: Luận án tiến sĩ của Trần Đăng Khoa (2007) về phát triển ngành viễn thông Việt Nam đến năm 2020, tiếp cận khái niệm viễn thông của Pete Moulton và WTO; cuốn sách của Lê Minh Toàn (2012) về quản lý nhà nước về bưu chính, viễn thông và công nghệ thông tin (CNTT), phân tích khái niệm kinh doanh dịch vụ và hàng hóa viễn thông.
• Quốc tế: Nawrot, J. (2009) tổng thuật hội thảo tại Đại học Warsaw về quy định thị trường viễn thông Ba Lan; Peter Cowhey và Mikhail M. Klimenko (2002) phân tích cải cách chính sách viễn thông và thỏa thuận WTO; công trình (2008) trên Yearbook of Antitrust and Regulatory Studies nghiên cứu đầu tư và điều tiết tại EU (đề cập khái niệm nấc thang đầu tư của Martin Cave năm 2006, điều khoản hoàng hôn, định giá linh động); nghiên cứu (2003) từ hội thảo Silicon Flatiron tại Mỹ về 4 chiến lược pháp lý quản lý ngành công nghiệp thông tin; Polo, M. (2007) phân tích vụ việc ép giá (price squeeze) của Telecom Italia; nghiên cứu về áp dụng quy định giá trần (Price-Cap) so sánh giữa Trung Quốc và Vương quốc Anh; nghiên cứu về Đạo luật Viễn thông Hoa Kỳ năm 1996; nghiên cứu về quản lý phổ tần số và Internet băng rộng tại khu vực Trung Đông và Bắc Phi; nghiên cứu của Sullivan, L. trên Southwestern Journal of Law and Trade in the Americas về cạnh tranh viễn thông giữa Mỹ, EU, WTO và Châu Mỹ.

2. Các nghiên cứu về thực trạng ngành viễn thông tại Việt Nam

• Đề tài của Bộ Thông tin và Truyền thông (2011) nghiên cứu nội dung quản lý Internet phù hợp với quy định mới của pháp luật viễn thông, nhận diện các mặt trái của nội dung độc hại trên mạng; Cẩm nang doanh nghiệp của Trung tâm WTO thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI, 2019) về cam kết EVFTA trong lĩnh vực viễn thông.

3. Các nghiên cứu về thực trạng pháp luật viễn thông tại Việt Nam

• Trần Đức Lai (2004) nghiên cứu quyền lực nhà nước đối với bưu chính, viễn thông; Phan Thảo Nguyên (2006) phân tích thực thi pháp luật cạnh tranh qua tranh chấp giữa Viettel và VNPT; Trần Văn Thịnh (2007) nghiên cứu hoàn thiện quản lý nhà nước về cấp phép, kết nối, giá cước, chất lượng và dịch vụ công ích; Cao Thanh Huyền, Nguyễn Thị Huyền Trang, Lê Văn Đức (2016) nghiên cứu pháp luật về khuyến mại viễn thông; đề tài của Bộ Thông tin và Truyền thông (2017) rà soát tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng dịch vụ (QCVN 35:2011/BTTTT); Vũ Trọng Phong (2017) đánh giá cạnh tranh thị trường viễn thông; Lê Kim Giang (2017) nghiên cứu hợp đồng liên doanh viễn thông; Trần Đoàn Hạnh (2017, 2018) nghiên cứu phòng ngừa tội phạm sử dụng CNTT, viễn thông và bất cập trong quản lý thẻ cào viễn thông.

4. Các nghiên cứu về giải pháp phát triển và hoàn thiện pháp luật viễn thông

• Vũ Đức Đam (1994) chỉ ra 4 xu hướng phát triển viễn thông thế giới và bài học cho Việt Nam; Trần Nhật Lệ và Nguyễn Việt Dũng (2002) nghiên cứu kinh nghiệm cải cách viễn thông quốc tế; Nguyễn Mạnh Hùng (2014) đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành viễn thông; Trần Mạnh Dũng (2012) nghiên cứu phát triển dịch vụ viễn thông công ích; Lê Thị Hằng (2015) nghiên cứu cạnh tranh và phát triển bền vững; Nguyễn Thị Kiều Anh (2017) nghiên cứu áp dụng pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh trong viễn thông.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình trước đây chưa bao quát đầy đủ sự phát triển của công nghệ mới như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), Dữ liệu lớn (Big Data), cũng như xu thế hội tụ công nghệ và chuyển đổi số. Đánh giá thực trạng pháp luật còn tản mạn, thiếu tính hệ thống đồng thời trên cả 4 trụ cột: kinh doanh viễn thông, cấp phép, kỹ thuật nghiệp vụ và quản lý thông tin/dữ liệu cá nhân. Luận án giải quyết khoảng trống này bằng việc xây dựng hệ thống lý luận cập nhật và đề xuất giải pháp sửa đổi toàn diện Luật Viễn thông năm 2009.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án vận dụng ba nhóm lý thuyết nền tảng:

1. Lý thuyết về viễn thông: Tiếp cận viễn thông qua các bộ phận cấu thành gồm thiết bị viễn thông, hệ thống điện tử viễn thông, hạ tầng viễn thông, dịch vụ viễn thông (cơ bản và giá trị gia tăng) và dịch vụ Internet; phân tích các đặc tính của dịch vụ viễn thông làm cơ sở cho quản lý nhà nước.
2. Lý thuyết về quyền tự do kinh doanh: Quyền tự do kinh doanh là quyền hiến định, cho phép chủ thể thực hiện những gì luật không cấm. Pháp luật có vai trò bảo đảm quyền tự do kinh doanh, đồng thời thiết lập cơ chế ngăn ngừa hành vi xâm hại trật tự công và quyền lợi của chủ thể khác.
3. Lý thuyết về quản lý nhà nước: Phân tích sự tác động có tổ chức của quyền lực nhà nước lên các đối tượng quản lý nhằm tạo lập môi trường phát triển, duy trì trật tự thị trường, bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và xử lý tranh chấp thông qua hệ thống thể chế, chính sách và pháp luật.

Khái niệm hoạt động viễn thông được luận án xác lập

Trên cơ sở tổng hợp định nghĩa của Pete Moulton, WTO, Luật Viễn thông Hoa Kỳ năm 1996 và Điều 3 Luật Viễn thông Việt Nam năm 2009, tác giả đưa ra định nghĩa:

"Hoạt động viễn thông là các hoạt động nhằm thực hiện việc truyền tải thông tin qua các hình thức truyền dẫn khác nhau, bao gồm: hoạt động sản xuất thiết bị viễn thông, hoạt động kinh doanh dịch vụ viễn thông, hoạt động kỹ thuật nghiệp vụ viễn thông và hoạt động quản lý thông tin trên mạng viễn thông."

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Sử dụng chủ yếu tại Chương 1 để phân tích quá trình hình thành, phát triển lý luận về viễn thông và pháp luật viễn thông gắn với bối cảnh cụ thể của Việt Nam.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp, bình luận và diễn giải: Sử dụng chủ yếu tại Chương 2 và Chương 3 để đánh giá thực trạng các quy định pháp luật hiện hành và luận chứng các định hướng, giải pháp hoàn thiện.
• Phương pháp so sánh luật học: Vận dụng xuyên suốt luận án nhằm đối chiếu kinh nghiệm lập pháp giữa các hệ thống Thông luật (Common Law) và Dân luật (Civil Law), rút ra bài học cho Việt Nam.
• Phương pháp thống kê, đối chiếu: Sử dụng để tổng hợp số liệu thực tế về doanh thu, dịch vụ công trực tuyến, chỉ số hạ tầng viễn thông và tình hình xử lý vi phạm.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Luận án khai thác hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam (Luật Viễn thông 2009, Nghị định 25/2011/NĐ-CP, Nghị định 72/2013/NĐ-CP, Nghị định 81/2016/NĐ-CP, Nghị định 150/2018/NĐ-CP, Nghị quyết 16/NQ-CP...), các báo cáo của Liên hợp quốc (Báo cáo phát triển Chính phủ điện tử năm 2020), báo cáo của Vietnam Business Monitor, số liệu của Bộ Thông tin và Truyền thông, các cam kết quốc tế trong WTO, CPTPP, EVFTA cùng các án lệ và vụ việc xử phạt thực tế.

---

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: Những vấn đề lý luận về viễn thông và pháp luật về viễn thông

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về viễn thông, hoạt động viễn thông, pháp luật viễn thông và kinh nghiệm quốc tế.

Về đặc điểm pháp lý của hoạt động viễn thông, luận án xác định ba yếu tố:

• Về chủ thể: Gồm doanh nghiệp viễn thông (ngành nghề kinh doanh có điều kiện), người sử dụng dịch vụ (có quyền bảo mật thông tin và có nghĩa vụ đối với nội dung truyền đưa) và cơ quan quản lý nhà nước.
• Về đối tượng: Là dịch vụ viễn thông mang tính phi vật thể; quá trình sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời, không thể chia cắt; hệ thống vận hành liên tục 24/7; dịch vụ có tính không ổn định và không thể dự trữ, doanh thu bị suy giảm khi hệ thống nghẽn mạng.
• Về cơ sở xác lập: Hoạt động viễn thông hình thành trên cơ sở quan hệ hợp đồng, gồm hợp đồng đại lý dịch vụ viễn thông và hợp đồng sử dụng dịch vụ viễn thông (yêu cầu đăng ký hợp đồng theo mẫu để bảo vệ người tiêu dùng).

Luận án phân tích 4 vai trò của hoạt động viễn thông: (1) Xây dựng cơ sở hạ tầng cho nền kinh tế (vừa là hạ tầng sản xuất, vừa là hạ tầng xã hội); (2) Là một ngành kinh tế lớn thúc đẩy cơ cấu kinh tế; (3) Là công cụ điều hành và quản lý đất nước của Nhà nước; (4) Góp phần mở rộng hợp tác quốc tế thông qua các tổ chức chuyên ngành (ITU, APT, ICANN) và các hiệp định thương mại.

Khảo cứu kinh nghiệm quốc tế, chương này phân tích các mô hình quản trị thị trường viễn thông, chính sách điều tiết giá trần, chống hành vi ép giá, giải quyết tình trạng "tắc nghẽn" pháp lý do công nghệ phát triển nhanh và phân bổ phổ tần số tại các quốc gia đại diện hệ thống Common Law và Civil Law.

---

CHƯƠNG 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về viễn thông ở Việt Nam hiện nay

Chương 2 phân tích thực trạng văn bản quy phạm pháp luật và thực tiễn thi hành tại Việt Nam trên 4 nhóm nội dung lớn:

1. Kinh doanh dịch vụ viễn thông

Phân tích các quy định về đầu tư, tỷ lệ sở hữu vốn, kiểm soát cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và khung pháp lý đối với dịch vụ trung tâm dữ liệu. Thực tiễn tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước được phản ánh qua việc tách Mobifone khỏi VNPT (Hộp 01). Thị trường ghi nhận sự phát triển của trung tâm dữ liệu và việc kết nối thông tin thuê bao với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (Hộp 02).

2. Cấp phép viễn thông

Đánh giá điều kiện và thủ tục cấp phép kinh doanh dịch vụ viễn thông. Quy định tại Nghị định 81/2016/NĐ-CP đã rút ngắn thời hạn cấp phép từ 45 ngày xuống 15 ngày và thống nhất đầu mối tiếp nhận hồ sơ, tuy nhiên điều kiện cấp phép cho một số dịch vụ mới còn bất cập.

3. Kỹ thuật nghiệp vụ viễn thông

Xem xét việc thực thi chính sách viễn thông công ích, quản lý tài nguyên tần số - kho số, áp dụng quy chuẩn kỹ thuật (QCVN 35:2011/BTTTT) và phát triển hạ tầng kỹ thuật. Vấn đề chia sẻ, dùng chung công trình hạ tầng viễn thông được phân tích qua thực tiễn tại Hà Nội (Hộp 03) cùng thực trạng các tuyến cáp quang biển của Việt Nam.

4. Quản lý thông tin trên mạng viễn thông và bảo vệ dữ liệu cá nhân

Chỉ ra những lỗ hổng pháp lý trong quản lý thông tin, kiểm soát nội dung độc hại và phòng chống tội phạm công nghệ cao. Vấn đề bảo vệ dữ liệu cá nhân được đối chiếu qua vụ việc Google bị phạt 60 triệu USD do thu thập dữ liệu vị trí (Hộp 04), các sự cố lộ lọt dữ liệu (Hộp 05) và tình trạng mua bán dữ liệu cá nhân tràn lan (Hộp 06).

Danh mục thống kê/khảo sát trong Chương 2	Nội dung và phạm vi phản ánh
Bảng 01 & Hình 01	Doanh thu dịch vụ viễn thông giai đoạn 2016 - 2020
Bảng 02, 03, 04	Dịch vụ công trực tuyến chung, của các Bộ/ngành và 63 tỉnh/thành phố
Bảng 05	Danh sách các doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh dịch vụ viễn thông
Bảng 06, 07, 08	Khảo sát CPĐT của Liên hợp quốc (2020), chỉ số hạ tầng viễn thông Việt Nam trong ASEAN
Hình 02 & Hình 03	Quy mô và cơ cấu thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam năm 2021
Hình 04 & Hình 05	Bản đồ các tuyến cáp quang biển và tỷ lệ người dùng Internet tại Việt Nam

---

CHƯƠNG 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về viễn thông

Chương 3 xây dựng 4 định hướng và các nhóm giải pháp sửa đổi khung pháp lý:

4 định hướng hoàn thiện

1. Đặt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và thực thi các cam kết FTA thế hệ mới (CPTPP, EVFTA, WTO).
2. Phù hợp với đặc điểm của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
3. Bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật có liên quan (Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Luật Cạnh tranh, Luật An toàn thông tin mạng, Luật An ninh mạng).
4. Xuất phát từ việc khắc phục các hạn chế, bất cập phát sinh từ thực tiễn thi hành Luật Viễn thông năm 2009.

Nhóm giải pháp hoàn thiện cụ thể

• Hoàn thiện quy định về kinh doanh viễn thông: Cập nhật khái niệm dịch vụ viễn thông mới; điều chỉnh quy định về sở hữu, chuyển nhượng phần vốn góp; kiểm soát cạnh tranh và chống ép giá; bổ sung chế tài bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và khung pháp lý điều chỉnh dịch vụ trung tâm dữ liệu.
• Hoàn thiện quy định về cấp phép viễn thông: Tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh không cần thiết; đơn giản hóa thủ tục hành chính; chuyển dịch phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm; phân loại giấy phép phù hợp với mô hình kinh doanh mới.
• Hoàn thiện quy định về kỹ thuật nghiệp vụ viễn thông: Hoàn thiện cơ chế đóng góp và giải ngân Quỹ dịch vụ viễn thông công ích; đấu giá và phân bổ minh bạch tài nguyên tần số, kho số; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; thúc đẩy quy định bắt buộc sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông và hạ tầng kỹ thuật liên ngành.
• Hoàn thiện quy định về quản lý thông tin và bảo vệ dữ liệu: Xây dựng cơ chế phối hợp kiểm soát thông tin vi phạm pháp luật trên môi trường mạng; ban hành quy định nghiêm ngặt về bảo vệ thông tin, dữ liệu cá nhân của người sử dụng; quy định trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

1. Luận án xây dựng hệ thống lý luận khoa học pháp lý về viễn thông, mở rộng nội hàm khái niệm "hoạt động viễn thông" gắn với bối cảnh chuyển đổi số, hội tụ công nghệ và CMCN 4.0.
2. Luận giải có hệ thống các đặc điểm pháp lý của hoạt động viễn thông trên các khía cạnh chủ thể, đối tượng dịch vụ và quan hệ hợp đồng.
3. Làm rõ cơ sở khoa học của quản lý nhà nước đối với lĩnh vực viễn thông trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Cung cấp bức tranh toàn diện về thực trạng thi hành pháp luật viễn thông Việt Nam giai đoạn áp dụng Luật Viễn thông năm 2009 thông qua hệ thống số liệu thực chứng và các hộp nghiên cứu tình huống điển hình.
2. Xác định các điểm nghẽn pháp lý và sự không tương thích giữa pháp luật viễn thông hiện hành với các cam kết quốc tế trong WTO, CPTPP và EVFTA.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp lập pháp đồng bộ phục vụ trực tiếp cho quá trình sửa đổi Luật Viễn thông năm 2009 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Theo giới hạn phạm vi nghiên cứu được xác định trong văn bản, luận án tập trung chủ yếu vào các vấn đề pháp lý cơ bản (kinh tế, tổ chức quản lý, cấp phép, kỹ thuật nghiệp vụ và quản lý thông tin) từ góc độ Luật Kinh tế. Luận án không đi sâu vào các khía cạnh kỹ thuật công nghệ thuần túy hoặc cấu thành tội phạm hình sự chi tiết ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật kinh tế và hành chính.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục theo dõi, đánh giá các quan hệ pháp lý phát sinh từ các công nghệ và dịch vụ viễn thông mới nổi (mạng 5G/6G, điện toán đám mây, dịch vụ OTT viễn thông, chuyển đổi dữ liệu xuyên biên giới) khi các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cơ quan lập pháp và quản lý nhà nước: Là tài liệu tham khảo trong quá trình xây dựng, thẩm định dự thảo Luật Viễn thông (sửa đổi) và các nghị định hướng dẫn; hỗ trợ Bộ Thông tin và Truyền thông trong quản lý cấp phép, quản lý tần số và điều tiết cạnh tranh.
• Đối với doanh nghiệp viễn thông và nhà đầu tư: Giúp các doanh nghiệp nắm bắt khung khổ pháp lý, nhận diện rủi ro pháp lý về cạnh tranh, sở hữu, bảo vệ dữ liệu người dùng và các nghĩa vụ tuân thủ khi gia nhập thị trường.
• Đối với cơ sở đào tạo và nghiên cứu: Phục vụ công tác giảng dạy, học tập và nghiên cứu chuyên sâu các học phần Luật Kinh tế, Luật Viễn thông và Quản lý nhà nước về thông tin truyền thông.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa "hoạt động viễn thông" gồm những cấu phần nào?

Theo luận án, hoạt động viễn thông bao gồm 4 cấu phần: (1) Hoạt động sản xuất thiết bị viễn thông; (2) Hoạt động kinh doanh dịch vụ viễn thông; (3) Hoạt động kỹ thuật nghiệp vụ viễn thông; (4) Hoạt động quản lý thông tin trên mạng viễn thông.

2. Ba đặc điểm pháp lý cơ bản của hoạt động viễn thông được luận án phân tích là gì?

Luận án xác định 3 đặc điểm:

• Về chủ thể: Gồm doanh nghiệp viễn thông (kinh doanh có điều kiện), người sử dụng dịch vụ và cơ quan quản lý nhà nước.
• Về đối tượng: Là dịch vụ phi vật thể, quá trình sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời, vận hành 24/7, không thể dự trữ và phụ thuộc vào chất lượng đường truyền.
• Về cơ sở xác lập: Thiết lập thông qua hợp đồng đại lý dịch vụ viễn thông và hợp đồng sử dụng dịch vụ viễn thông (đăng ký theo mẫu).

3. Những hiệp định thương mại quốc tế nào được luận án nhấn mạnh khi xem xét sự tương thích của pháp luật viễn thông?

Luận án nhấn mạnh cam kết trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA).

4. Bốn nhóm giải pháp chủ yếu hoàn thiện pháp luật viễn thông tại Chương 3 là gì?

Bao gồm: (1) Hoàn thiện quy định về kinh doanh viễn thông; (2) Hoàn thiện quy định về cấp phép viễn thông; (3) Hoàn thiện quy định về kỹ thuật nghiệp vụ viễn thông; (4) Hoàn thiện quy định về quản lý thông tin trên mạng viễn thông và bảo vệ thông tin, dữ liệu người sử dụng.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Đỗ Xuân Minh là công trình nghiên cứu chuyên sâu về pháp luật viễn thông tại Việt Nam dưới góc độ chuyên ngành Luật Kinh tế. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành dựa trên các số liệu thực chứng và khảo cứu kinh nghiệm quốc tế. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất hệ thống định hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện khung pháp lý về viễn thông, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận về viễn thông và pháp luật về viễn thông. Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về viễn thông ở Việt Nam hiện nay. Chương 3: Định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật pháp luật về viễn thông ở Việt Nam. 6 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU 1.

Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Với vị thế là một trong những thị trường viễn thông có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong khu vực và trên thế giới trong suốt những năm qua, Việt Nam được đánh giá là nước có hạ tầng mạng lưới viễn thông, Internet phát triển hiện đại, bao trùm rộng khắp, băng rộng, tốc độ cao và hoạt động ổn định 1. Chỉ số phát triển hạ tầng viễn thông của Việt Nam trong năm 2020 đã tăng 29 bậc từ vị trí 100 lên vị trí 69 trên thế giới2. Cùng với CNTT, ngành viễn thông đóng góp phần lớn vào doanh thu toàn ngành TTTT cũng như góp phần tích cực vào sự tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam. Quá trình hội nhập, toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh của công nghệ đã tác động mạnh đến sự phát triển của thị trường viễn thông.

Tuy nhiên sau hơn 10 năm thực hiện Luật Viễn thông, hệ thống pháp luật về viễn thông bên cạnh việc tạo ra hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động viễn thông, mang lại rất nhiều lợi ích về mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội, cũng đã cho thấy còn tồn tại vướng mắc, bất cập cần được sửa đổi, bổ sung. Hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực viễn thông với mục tiêu không chỉ đáp ứng yêu cầu của thực tiễn, yêu cầu của cải cách thủ tục hành chính, tăng cường chất lượng đối với hệ thống pháp luật nói chung mà còn thúc đẩy cả ngành viễn thông phát triển theo kịp xu hướng chung của thế giới đồng thời đảm bảo phát triển bền vững kinh tế, xã hội, văn hóa, chính trị. Hoàn thiện pháp luật viễn thông trên cơ sở bảo đảm phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành và thi hành các cam kết 1 Vietnam Business Monitor, Viện nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, Trung tâm phân tích và dữ liệu thông tin kinh tế, Báo cáo về: “Những thương hiệu ngành Viễn thông uy tín đạt được sự hài lòng của khách hàng”, p.vn/upload/17604/20180118/BaO_CaO_NGaNH_VIeN_THoNG__1_.pdf 2 Liên hợp quốc, Báo cáo phát triển chính phủ điện tử, Công bố Tháng 7 năm 2020 7 về viễn thông trong các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã và đang đàm phán hoặc ký kết. Với những kỳ vọng như vậy, hoàn thiện hệ thống pháp luật để nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực viễn thông là rất cần thiết.

Thời gian qua, một số công trình khoa học bao gồm: sách chuyên khảo, đề tài, luận văn, luận án, các bài viết đăng trên các tạp chí khoa học đã được công bố và có những nghiên cứu, đánh giá về viễn thông nói chung, hay pháp luật viễn thông và từng vấn đề cụ thể xoay quanh các nội dung của pháp luật viễn thông nói riêng. Các nghiên cứu lý luận về viễn thông Ở nước ta, các nghiên cứu lý luận về viễn thông, quản lý nhà nước về viễn thông và pháp luật về viễn thông còn khá ít; nội dung nghiên cứu chuyên sâu về quản lý nhà nước về viễn thông và pháp luật về viễn thông khá đơn giản, có thể đề cập đến một số công trình sau đây: Luận án tiến sĩ của Trần Đăng Khoa (2007), Phát triển ngành viễn thông Việt Nam đến năm 2020, Luận án nghiên cứu các vấn đề về khái niệm, lịch sử phát triển ngành viễn thông, vai trò của viễn thông trong nền kinh tế tại Việt Nam. Trong đó, tác giả đã phân tích khái niệm viễn thông của Pete Moulton, khái niệm của WTO, theo đó: “Viễn thông là tất cả sự chuyển tải, truyền dẫn hoặc thu phát các ký hiệu, tín hiệu, chữ viết, âm thanh, hình ảnh, giọng nói, dữ liệu thông qua các dây dẫn, sóng vô tuyến, cáp quang, các phương tiện vật lý hoặc các hệ thống điện từ khác”. Thông qua đó, tác giả luận án cũng đã xác định viễn thông theo nghĩa rộng bao gồm hoạt động sản xuất thiết bị viễn thông, hoạt động cung cấp dịch vụ viễn thông (dịch vụ cơ bản và dịch vụ giá trị gia tăng) và hoạt động cung cấp dịch vụ Internet.

- Lê Minh Toàn (2012), Quản lý nhà nước về bưu chính, viễn thông và công nghệ thông tin, Nhà xuất bản chính trị quốc gia. Các nội dung về cơ quan 8 quản lý, về quản lý nhà nước về bưu chính, viễn thông, CNTT, tần số vô tuyến điện, Internet, thanh tra và xử lý vi phạm về thông tin và truyền thông được cuốn sách đề cập đến. Ở phần 1 của cuốn sách, tác giả đi sâu phân tích các khái niệm về kinh doanh dịch vụ viễn thông, kinh doanh hàng hoá viễn thông và về hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước về thông tin và truyền thông, cung cấp cái nhìn tổng quan về lịch sử phát triển ngành thông tin và truyền thông. Đối với các công trình nghiên cứu nước ngoài, các học giả đã nghiên cứu lý luận liên quan đến viễn thông từ nhiều góc nhìn khác nhau, nhưng chủ yếu là từ phương diện kinh tế và quản lý nhà nước, cụ thể: - Nawrot, J.

(2009), Regulation of Telecommunications Markets: Conference report (Các quy định pháp luật liên quan đến thị trường viễn thông: báo cáo hội thảo), Yearbook of Antitrust and regulation studies, 2, 282-286. Vào ngày 23/4/2008, Trung tâm chống độc quyền và nghiên cứu pháp luật (CSAiR) đã tổ chức Hội thảo mang tên “Các quy định pháp luật về thị trường Viễn thông” tại Khoa Quản lý thuộc Đại học Warsaw. Hội thảo với sự chủ trì của Giáo sư Tadeusz Skoczny, giám đốc Trung tâm và Giáo sư Stanislaw Piatek, Trưởng khoa Hành chính và vấn đề pháp lý liên quan đến lĩnh vực Quản lý. Mục tiêu của Hội thảo là phân tích các vấn đề hiện tại liên quan đến quy định của ngành viễn thông ở Ba Lan.

Hội thảo được chia làm 2 phần. Phần 1 được điều hành bởi Giáo sư Marek Weirzbowski, thuộc Khoa Luật và Hành chính của Đại học Warsaw. Ở phần 1, 04 bài tham luận được trình bày, các bài tham luận tập trung vào vấn đề liên quan đến đánh giá tính cạnh tranh trên thị trường viễn thông Ba Lan liên quan đến các chính trách của nhà nước áp dụng cho các công ty hiện đang nắm giữ vị trí quan trọng trên thị trường và về các vấn đề thủ tục liên quan đến quy định thị trường. Phần thứ hai, do Giáo sư Stanislaw Piqtek chủ trì, phần này dành riêng cho thảo luận liên quan đến tác động của việc quản lý thị trường viễn thông bằng pháp luật.

Nhiều đại diện 9 được mời là đại diện của ngành viễn thông và các chuyên gia độc lập tham gia vào cuộc thảo luận này. - Peter Cowhey and Mikhail M. Klimenko (2002), The WTO agreement and Telecommunication policy reforms, University of California. Theo tác giả, cuộc cách mạng công nghệ, những thay đổi trong cơ cấu cạnh tranh của nền kinh tế thế giới và nhu cầu về tài chính đã khiến nhiều quốc gia thay đổi chính sách của họ cho ngành công nghiệp viễn thông trong 15 năm qua.

Tuy nhiên, trong quá trình phát triển và chuyển đổi nền kinh tế, mỗi quốc gia lựa chọn cách tiếp cận khác nhau để tự do hóa dịch vụ. Cuốn sách đi sâu vào bình luận nhiều nội dung cơ bản của hợp đồng, thương quyền và giấy phép, trách nhiệm do vi phạm hợp đồng, giải quyết tranh chấp… liên quan đến hợp đồng liên doanh kinh doanh dịch vụ viễn thông. (2008), Investment and Regulation in Telecomunication (Đầu tư và những quy định pháp luật trong lĩnh vực viễn thông), Yearbook of Antitrust and Regulatory Studies, 1, 109-130. Tác giả bài báo trình bày những khó khăn song hành cùng quá trình thực thi các chính sách pháp luật với mục tiêu thúc đẩy đầu tư và đổi mới trong lĩnh vực viễn thông ở Liên minh Châu Âu.

Trên cơ sở phân tích một số những khái niệm thường xuyên được đề cập trong lĩnh vực viễn thông hiện nay như: khái niệm về thị trường mới nổi, khái niệm về nấc thang đầu tư3, điều khoản hoàng hôn và chính sách làm giá linh động, tác giả cho rằng hiện nay hầu hết những khái niệm này chưa thực sự có những tác động rõ ràng đến các quy định pháp luật hiện hành, vì những quy định viễn thông hiện hành chủ yếu hướng đến việc cạnh tranh dịch vụ và hiệu quả sử dụng cơ sở hạ tầng hiện có. Thực tế này là kết quả của việc cân bằng các mục tiêu điều tiết khác nhau trên cơ sở trình độ kỹ thuật hiện có và môi 3 Khái niệm này được đề xuất bởi Martin Cave (2006) và đã được chấp nhận rộng rãi bởi các cơ quan quản lý quốc gia trong lĩnh vực viễn thông ở Châu Âu. 10 trường kinh doanh của ngành. Trong bài viết tác giả lấy ví dụ về cách tiếp cận của các nhà lập pháp Ba Lan đối với những khái niệm này.

Cuối cùng, tác giả kết luận rằng nhu cầu cấp thiết để thiết lập một chính sách mới cho thế hệ kết nối mạng tiếp theo và nhu cầu truy cập cũng như mang lại các công nghệ mới sẽ thúc đẩy việc công nhận nhiều hơn cho các khái niệm được trình bày trong bài viết. (2003), Regulatory Challenges and Models of Regulation (Những thách thức trong quy định pháp luật và các mô hình quản lý), Journal on Telecommunications High Technology Law, 2, 1-16. Bài báo được viết từ kết quả của Hội thảo thuộc chương trình Silicon Flatiron nhằm xác định chế độ pháp lý mới sẽ quản lý ngành công nghiệp viễn thông, Internet và CNTT ở Mỹ (gọi chung là ngành công nghiệp thông tin).